Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 3:4

Επομένως, δικαιολογημένα ο Απόστολος, περιγράφοντας τη σωματική παρουσία του Λόγου, λέει: όντας Απόστολος και πιστός σε εκείνον που τον κατέστησε, δείχνει ότι ο Ιησούς Χριστός, ακόμη και αφού έγινε άνθρωπος, είναι ο ίδιος χθες και σήμερα, και παραμένει αναλλοίωτος στους αιώνες. Και όπως ακριβώς ο Απόστολος, γράφοντας, μνημονεύει την ενανθρώπησή του μέσω της αρχιερωσύνης του, έτσι και πάλι δεν σιώπησε για πολύ, αλλά αμέσως μνημονεύει τη θεότητά του, φροντίζοντας παντού για την ασφάλεια της πίστεως, ιδίως εκεί όπου αναφέρεται σε ό,τι είναι ταπεινό, ώστε αμέσως να αναγνωρίζουμε την υψηλότητά του και την πατρική του μεγαλειότητα. Λέει, λοιπόν: Ο μεν Μωυσής υπήρξε υπηρέτης, ο δε Χριστός Υιός· και εκείνος μεν ήταν πιστός μέσα στον οίκο, αυτός όμως πάνω στον οίκο, καθώς ο ίδιος τον κατασκεύασε, όντας κύριος και δημιουργός του, και αγιάζοντάς τον ως Θεός.

Εάν δε είμαστε ναός του Αγίου Πνεύματος, το Άγιο Πνεύμα είναι Θεός. Λέγεται βέβαια και ναός του Σολομώντα, αλλά με την έννοια αυτού που τον κατασκεύασε. Εάν λοιπόν κατ' αυτόν τον τρόπο είμαστε ναοί του Αγίου Πνεύματος, το Άγιο Πνεύμα είναι Θεός· «διότι αυτός που τα κατασκεύασε όλα είναι ο Θεός»· εάν πάλι είμαστε ναοί Του με την έννοια ότι προσκυνείται και κατοικεί μέσα μας, θα ομολογήσουμε ότι αυτό είναι Θεός. «Διότι Κύριον τον Θεό σου θα προσκυνήσεις και αυτόν μόνο θα λατρεύσεις». Εάν δε απορρίπτουν τη λέξη Θεός, ας μάθουν τι ακριβώς υποδηλώνει το όνομα αυτό. Διότι ονομάζεται Θεός από το ότι έχει θέσει τα πάντα ή από το ότι τα θεάται. Εάν λοιπόν λέγεται Θεός από το ότι έχει θέσει ή θεάται τα πάντα, και το Πνεύμα γνωρίζει όλα τα του Θεού, όπως ακριβώς το πνεύμα που βρίσκεται μέσα μας γνωρίζει τα δικά μας, το Άγιο Πνεύμα είναι Θεός. Και πάλι, εάν η μάχαιρα του Πνεύματος είναι ρήμα Θεού, το Άγιο Πνεύμα είναι Θεός. Διότι δική του είναι η μάχαιρα εκείνου του οποίου ονομάζεται και ρήμα.

Βλέπεις πώς, μολονότι ο Λόγος του Θεού έγινε σάρκα και νοείται οικονομικώς στη μορφή του δούλου, τον ανυψώνει πάνω από τα μέτρα της ανθρωπότητας και, τοποθετώντας τον πέρα από τα όρια της δουλείας, αναφέρει ότι είναι ο δημιουργός των πάντων, προφανώς και του ίδιου του Μωυσή, και διαμέσου αυτών τον στεφανώνει με τη δόξα της κατά φύσιν κυριότητάς του. Διότι, αν είναι αλήθεια ότι κανένα από τα δημιουργήματα δεν πρόκειται να είναι ίδιο κατ' ουσίαν με τον δημιουργό, πώς θα μπορούσε να αμφιβάλλει κανείς ότι αυτός που τον κατασκεύασε θα είναι οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο ανώτερος ως προς τη δόξα; Παρατήρησε δε ότι είπε πως αυτός ο απόστολος και αρχιερέας της ομολογίας μας έγινε πιστός σε Εκείνον που τον έφτιαξε, όπως ακριβώς ήταν και ο ιεροφάντης Μωυσής, αξιώθηκε ωστόσο μεγαλύτερης δόξας από εκείνον, καθόσον μεγαλύτερη τιμή από τον οίκο έχει αυτός που τον κατασκεύασε. Προσθέτει δε σε αυτά, αποδεικνύοντας ότι ο Ιησούς είναι Θεός: Κάθε οίκος κατασκευάζεται από κάποιον, και αυτός που κατασκεύασε τα πάντα είναι ο Θεός.

ΑΛΛΟ. «Επομένως, άγιοι αδελφοί, μέτοχοι της επουράνιας κλήσης, κατανοήστε τον απόστολο και αρχιερέα της ομολογίας σας Ιησού, ο οποίος είναι πιστός σε εκείνον που τον δημιούργησε, όπως ακριβώς και ο Μωυσής σε όλο τον οίκο του. Διότι αυτός έχει αξιωθεί μεγαλύτερης δόξας από τον Μωυσή, καθόσον μεγαλύτερη τιμή από τον οίκο έχει εκείνος που τον κατασκεύασε. Διότι κάθε οίκος κατασκευάζεται από κάποιον, και εκείνος που τα κατασκεύασε όλα είναι ο Θεός.» Διδάσκοντας ότι το δημιούργημα δεν πρέπει να τιμάται με το ίδιο μέτρο με τον δημιουργό, είναι προφανές ότι δεν επιτρέπει να συγκαταλέγεται ο Υιός στα δημιουργήματα: «Διότι», λέει, «μεγαλύτερη τιμή από τον οίκο έχει αυτός που τον κατασκεύασε.» Και ποιος είναι εκείνος που κατασκεύασε τότε το σύμπαν; Ας το πει πάλι ο ίδιος για τον Υιό, ότι: «Δι' αυτού κτίστηκαν τα ορατά και τα αόρατα, είτε Θρόνοι είτε Αρχές είτε Κυριότητες, τα πάντα εν αυτώ και δι' αυτού κτίστηκαν, και αυτός υπάρχει πριν από όλα.» Πώς λοιπόν ο δημιουργός να συγκαταλέγεται στα δημιουργήματα; Και αν μέσα σε όλα συμπεριλαμβάνεται και ο ίδιος ο χρόνος, ως ένα από όλα τα πράγματα, και αυτός υπάρχει πριν από όλα, είναι φανερό ότι ο Υιός είναι προγενέστερος και από τον χρόνο. «Διότι δι' αυτού», λέει, «δημιούργησε τους αιώνες.» Πώς λοιπόν εκείνος που υπάρχει πριν από τους αιώνες θα συγκαταλεχθεί μεταξύ αυτών που δημιουργήθηκαν μέσα στον χρόνο; Επειδή κάθε τι που έχει δημιουργηθεί και έχει λάβει γένεση, θα έχει οπωσδήποτε αρχίσει να υπάρχει μέσα στον χρόνο, εφόσον το αιώνιο διατηρείται μόνο, ως εξαιρετικό ιδίωμα, στη θεία και άφθαρτη φύση.

«Διότι κάθε οίκος κατασκευάζεται από κάποιον.» Δηλαδή, μέσα στον λαό. Επειδή ο Μωυσής ήταν σαν ένας επίτροπος και οικονόμος. «Εκείνος δε που κατασκεύασε τα πάντα είναι ο Θεός. Και ο μεν Μωυσής υπήρξε πιστός σε όλον τον οίκο του ως υπηρέτης.» Αυτός είναι ο Χριστός. «Ως μαρτυρία εκείνων που επρόκειτο να κηρυχθούν.» Αν ο Θεός επικαλείται ως μάρτυρες τον ουρανό και τη γη και τα βουνά, πολύ περισσότερο τους ανθρώπους. «Ο Χριστός όμως (ως υιός) επί του οίκου Του, του οποίου οίκος είμαστε εμείς, εάν βεβαίως κρατήσουμε σταθερή μέχρι τέλους την παρρησία και το καύχημα της ελπίδας.» Δες πώς διαχωρίζει τα δημιουργήματα από τον δημιουργό· πώς τον δούλο από τον υιό, και ότι ο ένας εισέρχεται στην πατρική κληρονομιά ως κύριος, ενώ ο άλλος επέβλεπε τον οίκο ως δούλος.

Εσείς, λοιπόν, πείτε μας: Τι σημαίνει παντοκράτορας; Ασφαλώς αυτός που εξουσιάζει τα πάντα· διότι λέει ο Απόστολος: «Εκείνος δε που κατασκεύασε τα πάντα είναι ο Θεός». Και πώς είναι παντοκράτορας ο Θεός, εάν δεν εξουσιάζει την ύλη και την κακία; Ή πώς είναι δημιουργός, εάν δεν έχει δημιουργήσει ο ίδιος την ύλη; Ή πώς είναι Θεός, όντας ατελής και έχοντας ελλιπή δύναμη; Γιατί, πράγματι, δεν εξάλειψε και δεν υπέταξε την ύλη, αλλά την άφησε να στασιάζει έστω και για μια στιγμή; Εάν μεν δεν το θέλησε, δεν είναι αγαθός· διότι το να εφησυχάζει κανείς απέναντι σε όσους αμαρτάνουν δεν είναι γνώρισμα του αγαθού ούτε του δικαίου. Εάν δε δεν το μπόρεσε, ένας αδύναμος Θεός δεν μπορεί να είναι Θεός. Διότι δεν μπορείτε να υποστηρίξετε, όπως είπαμε εμείς περί της δημιουργίας και της υπάρξεως του διαβόλου, ότι η ίδια η ύπαρξή του είναι κάτι αγαθό. Επειδή εμείς, αποδίδοντας την ύπαρξή του στο Αγαθό, δικαίως θα μπορούσαμε να πούμε ότι το γεγονός της ύπαρξής του είναι αγαθό· διότι ό,τι χορηγείται από το Αγαθό είναι αγαθό. Εσείς, όμως, καθώς δεν αποδίδετε την ύπαρξη της ύλης στο Αγαθό, αλλά την αποκαλείτε κακή, εκ φύσεως κακή και παντελώς αμέτοχη στο αγαθό, δεν θα μπορέσετε να υποστηρίξετε ότι η ύπαρξή της είναι κάτι αγαθό. Επομένως, σύμφωνα με τις δικές σας θέσεις, ο Θεός είτε δεν είναι αγαθός είτε δεν είναι δυνατός, εφόσον δεν την εξάλειψε εξαρχής.

Και ο απόστολος Παύλος: «Όταν θα κρίνει ο Θεός τον κόσμο σύμφωνα με το ευαγγέλιο διά του Ιησού Χριστού, ο οποίος είναι υπεράνω όλων Θεός ευλογητός στους αιώνες». Και στην προς Γαλάτας επιστολή: «Όταν δε ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, εξαπέστειλε ο Θεός τον Υιό του, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα και υποτάχθηκε στον νόμο». Και στην προς Εβραίους: «Γι' αυτό, αδελφοί άγιοι, μέτοχοι της επουράνιας κλήσης, κατανοήστε τον απόστολο και αρχιερέα της ομολογίας μας, τον Ιησού, ο οποίος είναι πιστός σε εκείνον που τον ανέδειξε, όπως ακριβώς και ο Μωυσής σε όλο τον οίκο του. Διότι αυτός έχει αξιωθεί μεγαλύτερης δόξας από τον Μωυσή, κατά το μέτρο που ο κατασκευαστής του οίκου έχει μεγαλύτερη τιμή από τον ίδιο τον οίκο· διότι κάθε οίκος κατασκευάζεται από κάποιον, αλλά εκείνος που κατασκεύασε τα πάντα είναι ο Θεός. Και ο μεν Μωυσής υπήρξε πιστός σε όλο τον οίκο του ως υπηρέτης, ως μαρτυρία για όσα επρόκειτο να λαλιθούν, ο δε Χριστός ως Υιός επί του οίκου του· του οποίου οίκος είμαστε εμείς». Πρόσεξε πώς, αφού μίλησε για τον Ιησού που δημιουργήθηκε ως άνθρωπος και τον συνέκρινε με τον Μωυσή, λέει ότι έχει αξιωθεί μεγαλύτερης δόξας από τον Μωυσή, και μάλιστα τόσης, όση είναι η διαφορά του δημιουργού από το δημιούργημα και του Υιού από τον δούλο. Διότι ο μεν Μωυσής ήταν θεοφόρος υπηρέτης, ο δε Χριστός είναι ένοικος Θεός και δεσπότης· του οποίου οίκος είμαστε εμείς. «Διότι είμαστε ναός του Θεού, και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα μας». Επομένως, ο Ιησούς είναι Θεός και δημιουργός, κατά φύση Θεός· διότι εκείνοι που είναι θεοί κατά χάριν και μετοχή δεν είναι βέβαια και δημιουργοί.