Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 3:5

Επομένως, δικαιολογημένα ο Απόστολος, περιγράφοντας τη σωματική παρουσία του Λόγου, λέει: όντας Απόστολος και πιστός σε εκείνον που τον κατέστησε, δείχνει ότι ο Ιησούς Χριστός, ακόμη και αφού έγινε άνθρωπος, είναι ο ίδιος χθες και σήμερα, και παραμένει αναλλοίωτος στους αιώνες. Και όπως ακριβώς ο Απόστολος, γράφοντας, μνημονεύει την ενανθρώπησή του μέσω της αρχιερωσύνης του, έτσι και πάλι δεν σιώπησε για πολύ, αλλά αμέσως μνημονεύει τη θεότητά του, φροντίζοντας παντού για την ασφάλεια της πίστεως, ιδίως εκεί όπου αναφέρεται σε ό,τι είναι ταπεινό, ώστε αμέσως να αναγνωρίζουμε την υψηλότητά του και την πατρική του μεγαλειότητα. Λέει, λοιπόν: Ο μεν Μωυσής υπήρξε υπηρέτης, ο δε Χριστός Υιός· και εκείνος μεν ήταν πιστός μέσα στον οίκο, αυτός όμως πάνω στον οίκο, καθώς ο ίδιος τον κατασκεύασε, όντας κύριος και δημιουργός του, και αγιάζοντάς τον ως Θεός.

Επομένως, δικαίως ο απόστολος, διηγούμενος τη σωματική παρουσία του Λόγου, είπε: «απόστολο και πιστό σε Εκείνον που τον έφτιαξε», δείχνοντας ότι, αν και έγινε άνθρωπος, «ο Ιησούς Χριστός χθες και σήμερα είναι ο ίδιος και στους αιώνες» παραμένει αναλλοίωτος. Γι' αυτό, και καθώς ο απόστολος μνημονεύει την ενανθρώπησή του μέσω της αναφοράς στην αρχιεροσύνη, έτσι πάλι δεν σιώπησε για πολύ, αλλά αμέσως μνημονεύει τη θεότητά του, μεριμνώντας παντού για την ασφάλεια, εκεί ακριβώς όπου αναφέρει κάτι ταπεινό, ώστε αμέσως να αναγνωρίζουμε το ύψος του και την πατρική του μεγαλειότητα. Λέει λοιπόν: «Ο μεν Μωυσής υπήρξε υπηρέτης, ο δε Χριστός Υιός, και εκείνος μεν ήταν πιστός μέσα στον οίκο, αυτός δε πάνω από τον οίκο», καθώς αυτός ο ίδιος τον κατασκεύασε και τυγχάνει Κύριος και Δημιουργός του, και ως Θεός τον αγιάζει. Διότι ο μεν Μωυσής, επειδή ήταν άνθρωπος εκ φύσεως, γινόταν πιστός πιστεύοντας στον Θεό που του μιλούσε μέσω του Λόγου· ο δε Λόγος δεν βρισκόταν στο σώμα όπως κάποιο από τα γενητά όντα, ούτε ως κτίσμα μέσα σε κτίσμα, αλλά ως Θεός εν σαρκί και ως δημιουργός και κατασκευαστής μέσα σε αυτό που κατασκευάστηκε από τον ίδιο. Και οι μεν άνθρωποι περιβάλλονται με σάρκα προκειμένου να υπάρχουν και να υφίστανται· ο δε Λόγος του Θεού έγινε άνθρωπος προκειμένου να αγιάσει τη σάρκα· και, αν και ήταν Κύριος, βρέθηκε στη μορφή του δούλου. Διότι όλη η κτίση, η οποία έγινε και δημιουργήθηκε από τον Λόγο, είναι δούλη του.

Και βεβαίως, ενώ ο Θεός λέει μέσω ενός από τους προφήτες ότι θα κατοικήσει και θα περπατήσει ανάμεσά μας, ο Χριστός κατοικεί μέσα μας, και ενεργεί ως Θεός αυτά που έχουν θεσπιστεί από παλιά. «Διότι ο Μωυσής μεν ήταν πιστός σε όλο τον οίκο του ως υπηρέτης, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, εις μαρτύριον αυτών που επρόκειτο να ειπωθούν· ο δε Χριστός ως υιός πάνω στον οίκο του, του οποίου οίκος είμαστε εμείς.» Β. Δεν υπάρχει λοιπόν απολύτως τίποτα που να μας εμποδίζει να πιστεύουμε και να φρονούμε αληθινά ότι, εφόσον ο Υιός προήλθε από την ίδια την ουσία του Θεού και Πατρός, δεν θα μπορούσε να νοηθεί ως κάτι διαφορετικό από αυτόν, όσον αφορά τη φυσική ταυτότητα. Α. Πολύ σωστά, φίλε μου· διότι φαινόταν ότι ήταν ορθό να φρονεί έτσι και ο μακάριος Παύλος: «Εάν ο Θεός είναι υπέρ ημών, λέει, ποιος θα είναι εναντίον μας; Αυτός που δεν λυπήθηκε τον ίδιο του τον Υιό, αλλά τον παρέδωσε για χάρη όλων μας, πώς δεν θα μας χαρίσει τα πάντα μαζί με αυτόν;». Εάν λοιπόν ο Υιός είναι αληθινά ίδιος του Θεού και Πατρός, άραγε θα μπορούσε να απομακρυνθεί προς κάποια φυσική αλλοτριότητα, και θα μπορούσε να επινοηθεί κάποιος άμεμπτος λόγος, ο οποίος να διαχωρίζει σε κάτι ξένο και να αποδεικνύει αλλότριο εκείνο που είναι ίδιον κάποιου, του οποίου και νοείται και λέγεται ότι είναι ίδιον; Β. Δεν το νομίζω. Α. Και τι λοιπόν; Δεν λέμε ότι είναι αναρίθμητοι εκείνοι που έχουν κληθεί στην κατά Θεόν υιοθεσία; Β. Βεβαιότατα. Διότι έχει γραφτεί: «Εγώ είπα: Είστε θεοί και όλοι υιοί του Υψίστου.» Α.

Εκείνος δε τους είπε: «Αλήθεια σας λέω, πριν να γεννηθεί ο Αβραάμ, εγώ είμαι». Είναι λοιπόν τεχνίτης και δημιουργός και αυτού του ίδιου του Αβραάμ και του Μωυσή και των πάντων, και είναι απόλυτη ανάγκη να λέμε ότι ο δημιουργός προϋπάρχει των δικών του δημιουργημάτων, και ότι το αρχέτυπο κάλλος εμφανίζεται πριν από εκείνα που έχουν κτιστεί κατ' εικόνα δική του. Επομένως, ξεπερνά ασυγκρίτως το μέτρο του Μωυσή, μάλλον δε η δόξα του Χριστού υπέρκειται από κάθε τι που έχει κληθεί στην ύπαρξη. Και με άλλον τρόπο προσπαθεί να μας πληροφορήσει ο θεσπέσιος Παύλος ότι ο λόγος του γι' αυτά είναι σοφός και αληθινός· διότι, λέει, ο Μωυσής ήταν πιστός σε όλο τον οίκο του Θεού ως υπηρέτης εις μαρτύριον αυτών που επρόκειτο να λαληθούν, ο Χριστός όμως ως Υιός επί του οίκου του, του οποίου οίκος είμαστε εμείς. Παρατήρησε λοιπόν πώς στον μακάριο Μωυσή απονέμει το μέτρο του υπηρέτη, το οποίο κοσμείται με το γνώρισμα της πιστότητας. Διότι λέει ότι είναι πιστός μέσα στον οίκο εις μαρτύριον όσων θα ελαλούντο, δηλαδή στη διακονία των λόγων που προέρχονταν από τον Θεό, τον Χριστό όμως δεν τον παρουσιάζει έτσι· διότι δεν είναι ως πιστός υπηρέτης μέσα σε οίκο, αλλά ως Υιός και Δεσπότης επί του οίκου του Πατρός, δηλαδή επί ημών που έχουμε δικαιωθεί μέσω της πίστεως και έχουμε αγιαστεί εν Πνεύματι.

Διότι ο θεσπέσιος «Μωυσής ήταν πιστός ως θεράπων» σε όλο τον οίκο του Θεού· ο Χριστός όμως ως υιός επάνω στον «οίκο του· του οποίου οίκος είμαστε εμείς». Επομένως, ας ειπωθούν τέτοια λόγια προς τον Ιωσεδέκ, αλλά σε καμία περίπτωση προς τον Χριστό. Υποσχέθηκε δε ο Θεός στην κατά νόμον ιεροσύνη ότι θα επικρατήσει ακόμα και μετά τους καιρούς της αιχμαλωσίας, ώστε οι ιερουργούντες να εξουσιάζουν τον Ισραήλ και να διοικούν την αγία σκηνή. Διότι, επειδή συνέβη η αιχμαλωσία, και τα άγια πυρπολήθηκαν, και θυσία δεν προσφερόταν πλέον, νόμιζαν μερικοί ότι τα του Μωυσέως θα οδηγηθούν σε παντελή ανατροπή και ότι ο νόμος θα καταστεί πλέον ανενεργός, αν και δεν είχε έλθει ακόμη ο καιρός κατά τον οποίο έπρεπε να αναδειχθεί ενανθρωπήσας ο Μονογενής. Για τον λόγο αυτόν ο Θεός, πείθοντας ότι ο Ισραήλ θα υποταχθεί και πάλι στα αρχαία έθιμα και θα ενεργεί υπό την καθοδήγηση των ιερέων, όπως ακριβώς και πριν από την αιχμαλωσία, αναγκαίως λέει ότι, αν ο Ιησούς καταστεί γνήσιος τηρητής του νόμου, ο ίδιος πάλι θα κρίνει τον οίκο του, και θα βρεθεί στην αρχική του δόξα, ενώ θα συλλειτουργούν με αυτόν και άγιοι άγγελοι. Διότι βέβαια δεν λέμε ότι ο παλαιός νόμος ήταν στερημένος από λογικές δυνάμεις. Επειδή, αν και τα του νόμου βρίσκονταν σε τύπους και σκιές, ωστόσο τελούνταν προς δόξαν του Θεού. Αυτό νομίζω πως δηλώνει το: «Θα σου δώσω ακολούθους ανάμεσα σε αυτούς που στέκονται εδώ», δηλαδή, σχεδόν αγγέλους που συνιερουργούν και συλλειτουργούν.

ΑΛΛΟ. «Και ο μεν Μωυσής ήταν πιστός σε όλο τον οίκο του, ως υπηρέτης, εις μαρτύριον όσων επρόκειτο να λαληθούν. Ο δε Χριστός ως Υιός επί του οίκου του, του οποίου οίκος είμαστε εμείς.» Από τα ονόματα και τα αποτελέσματα της υπεροχής κάνει τη σύγκριση, και δείχνει τη διαφορά της ουσιώδους, ας πούμε, ποιότητας, την οποία έχει ο Χριστός σε σχέση με τον Μωυσή, και μέσω αυτού σε σχέση με όλα τα δημιουργήματα. Διότι ο λόγος καταλήγει σε αυτό το συμπέρασμα. Αν, λοιπόν, ο ένας είναι ως υπηρέτης, ενώ ο άλλος ως Υιός· και ο ένας είναι πιστός μέσα στον οίκο ως οικέτης, ενώ ο άλλος ως κληρονόμος, όχι μέσα στον οίκο, αλλά επί του οίκου του· πώς λοιπόν θα είναι ομογενής αυτός που υπερέχει τόσο πολύ από εκείνον; Εκείνος δε που δεν είναι ούτε ομογενής με τον Μωυσή, ο οποίος είναι κτιστής φύσεως, ούτε βέβαια με άλλον τρόπο ομόδουλος, δεν θα μπορούσε να καταταχθεί ως ομοφυής με κανέναν άλλον κατά τον λόγο της φύσεως. Διότι η σύγκριση γίνεται προς τα δημιουργήματα, και όχι κυρίως προς τον Μωυσή, έστω και αν επί του παρόντος εξετάζεται το πρόσωπο του Μωυσή.

Διότι ο Χριστός νοείται και ως τα δύο ταυτόχρονα. «Και ο μεν Μωυσής υπήρξε πιστός σε όλον τον οίκο του ως υπηρέτης, ο δε Χριστός ως υιός επί του οίκου του, του οποίου οίκος είμαστε εμείς»· εμείς που μέσω της πίστεως σε αυτόν οδηγηθήκαμε στην αληθινή ελευθερία. Είναι λοιπόν βέβαιο ότι ο ιεροφάντης Μωυσής είναι μεσίτης της σαρκικής ελευθερίας, του γράμματος και της σκιάς· ο δε Κύριός μας Ιησούς Χριστός, είναι ο εισηγητής αυτών που βρίσκονται πάνω από τον νόμο, και αυτός που δωρίζει την ασυγκρίτως ανώτερη από τη σαρκική ελευθερία, δηλαδή την κατά πνεύμα. Γι' αυτό λοιπόν έλεγε και προς εκείνους από τον Ισραήλ που είχαν ελευθερωθεί σαρκικά: «Εάν εσείς μείνετε στον δικό μου λόγο, είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει». Και πάλι: «Καθένας που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας· ο δε δούλος δεν μένει στην οικία στον αιώνα, ο υιός μένει στον αιώνα. Εάν λοιπόν ο Υιός σας ελευθερώσει, θα είστε πραγματικά ελεύθεροι». ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Άριστα τα είπες. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Θα καυχηθούμε λοιπόν όχι για τα κατά σάρκα λαμπρά, αλλά για τα εν πνεύματι και για τη δικαιοσύνη την κατά Χριστόν, όχι για εκείνη που είναι κατά τον νόμο. Διότι, εάν είναι δούλο ακόμη αυτό που βρίσκεται υπό την αμαρτία, και ο νόμος καθόλου δεν δικαιώνει, αλλά μάλλον κατακρίνει και καταγράφει τους παραβάτες, πώς δεν θα γινόταν σε όλους σαφές ότι κάθε δικαίωση είναι εν Χριστώ, και η τελείωση εν πνεύματι μέσω του αγιασμού γίνεται μέσω αυτού και εν αυτώ;

Εν Χριστώ Ιησού. Δηλαδή, μέσω του Χριστού Ιησού και όχι μέσω του Μωυσή δόθηκε αυτή η ευλογία. Επομένως, διαφέρουμε εμείς όχι μόνο ως προς την ποιότητα, αλλά και ως προς τον μεσίτη, όπως ακριβώς λέει και στην προς Εβραίους επιστολή: «Και ο μεν Μωυσής στάθηκε πιστός σε όλο τον οίκο του ως υπηρέτης, προς μαρτυρία όσων επρόκειτο να κηρυχθούν, ο δε Χριστός ως Υιός στον δικό του οίκο, του οποίου οίκος είμαστε εμείς». Καθώς επίσης μας εξέλεξε, λέει, μέσω αυτού πριν από τη δημιουργία του κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του. Αυτό δε που λέει έχει την εξής έννοια: Μέσω εκείνου που μας ευλόγησε, μέσω αυτού και μας εξέλεξε. Αυτός, λοιπόν, θα μας τα δώσει εκεί όλα εκείνα τα αγαθά, αυτός είναι ο κριτής και θα πει: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατρός μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από τη δημιουργία του κόσμου». Και πάλι: «Όπου είμαι εγώ, θέλω να είναι και αυτοί».

Μην αναζητάτε λοιπόν τίποτα εδώ, εφόσον εκεί έχετε κληθεί· διότι εκεί βρίσκεται ο μισθός, εκεί η ανταπόδοση. Τι λοιπόν; Στοχαστείτε τον απόστολο και αρχιερέα της ομολογίας μας, τον Ιησού Χριστό, ο οποίος είναι πιστός σε Εκείνον που τον κατέστησε, όπως ακριβώς και ο Μωυσής σε όλο τον οίκο Του. Τι σημαίνει, «πιστός σε Εκείνον που τον κατέστησε»; Δηλαδή, ότι είναι προνοητικός, ότι προΐσταται των δικών Του και δεν τα αφήνει να παρασύρονται στην τύχη. «Όπως και ο Μωυσής σε όλο τον οίκο Του». Δηλαδή: Να γνωρίσετε ποιος είναι ο αρχιερέας και τι είδους είναι, και δεν θα έχετε ανάγκη από άλλη παρηγοριά ούτε από άλλη παράκληση. Και τον ονομάζει απόστολο, επειδή έχει αποσταλεί· και αρχιερέα, λέει, της ομολογίας μας, δηλαδή της πίστης. Πολύ ορθά είπε: «Όπως ο Μωυσής»· διότι και Αυτός έχει αναλάβει λαό, όπως ακριβώς εκείνος είχε αναλάβει την προστασία λαού, αν και η δική Του αποστολή είναι μεγαλύτερη και αφορά ανώτερα πράγματα. Επειδή ο μεν Μωυσής ήταν ως υπηρέτης, ο δε Χριστός ως Υιός· και ο μεν φροντίζει για τα ξένα, Αυτός όμως για τα δικά Του. «Προς μαρτυρία εκείνων που επρόκειτο να ειπωθούν». Τι λες; Λαμβάνει ο Θεός μαρτυρία από άνθρωπο; Βεβαιότατα. Διότι, αν επικαλείται ως μάρτυρες τον ουρανό, τη γη και τα βουνά, λέγοντας μέσω του προφήτη: «Άκουε, ουρανέ, και δώσε προσοχή, γη, διότι ο Κύριος μίλησε», και: «Ακούστε φάραγγες, θεμέλια της γης, διότι ο Κύριος δικάζεται με τον λαό του»· πολύ περισσότερο επικαλείται ανθρώπους. Τι σημαίνει, «Προς μαρτυρία»;

«Διότι κάθε οίκος κατασκευάζεται από κάποιον.» Δηλαδή, μέσα στον λαό. Επειδή ο Μωυσής ήταν σαν ένας επίτροπος και οικονόμος. «Εκείνος δε που κατασκεύασε τα πάντα είναι ο Θεός. Και ο μεν Μωυσής υπήρξε πιστός σε όλον τον οίκο του ως υπηρέτης.» Αυτός είναι ο Χριστός. «Ως μαρτυρία εκείνων που επρόκειτο να κηρυχθούν.» Αν ο Θεός επικαλείται ως μάρτυρες τον ουρανό και τη γη και τα βουνά, πολύ περισσότερο τους ανθρώπους. «Ο Χριστός όμως (ως υιός) επί του οίκου Του, του οποίου οίκος είμαστε εμείς, εάν βεβαίως κρατήσουμε σταθερή μέχρι τέλους την παρρησία και το καύχημα της ελπίδας.» Δες πώς διαχωρίζει τα δημιουργήματα από τον δημιουργό· πώς τον δούλο από τον υιό, και ότι ο ένας εισέρχεται στην πατρική κληρονομιά ως κύριος, ενώ ο άλλος επέβλεπε τον οίκο ως δούλος.

Και ο απόστολος Παύλος: «Όταν θα κρίνει ο Θεός τον κόσμο σύμφωνα με το ευαγγέλιο διά του Ιησού Χριστού, ο οποίος είναι υπεράνω όλων Θεός ευλογητός στους αιώνες». Και στην προς Γαλάτας επιστολή: «Όταν δε ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, εξαπέστειλε ο Θεός τον Υιό του, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα και υποτάχθηκε στον νόμο». Και στην προς Εβραίους: «Γι' αυτό, αδελφοί άγιοι, μέτοχοι της επουράνιας κλήσης, κατανοήστε τον απόστολο και αρχιερέα της ομολογίας μας, τον Ιησού, ο οποίος είναι πιστός σε εκείνον που τον ανέδειξε, όπως ακριβώς και ο Μωυσής σε όλο τον οίκο του. Διότι αυτός έχει αξιωθεί μεγαλύτερης δόξας από τον Μωυσή, κατά το μέτρο που ο κατασκευαστής του οίκου έχει μεγαλύτερη τιμή από τον ίδιο τον οίκο· διότι κάθε οίκος κατασκευάζεται από κάποιον, αλλά εκείνος που κατασκεύασε τα πάντα είναι ο Θεός. Και ο μεν Μωυσής υπήρξε πιστός σε όλο τον οίκο του ως υπηρέτης, ως μαρτυρία για όσα επρόκειτο να λαλιθούν, ο δε Χριστός ως Υιός επί του οίκου του· του οποίου οίκος είμαστε εμείς». Πρόσεξε πώς, αφού μίλησε για τον Ιησού που δημιουργήθηκε ως άνθρωπος και τον συνέκρινε με τον Μωυσή, λέει ότι έχει αξιωθεί μεγαλύτερης δόξας από τον Μωυσή, και μάλιστα τόσης, όση είναι η διαφορά του δημιουργού από το δημιούργημα και του Υιού από τον δούλο. Διότι ο μεν Μωυσής ήταν θεοφόρος υπηρέτης, ο δε Χριστός είναι ένοικος Θεός και δεσπότης· του οποίου οίκος είμαστε εμείς. «Διότι είμαστε ναός του Θεού, και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα μας». Επομένως, ο Ιησούς είναι Θεός και δημιουργός, κατά φύση Θεός· διότι εκείνοι που είναι θεοί κατά χάριν και μετοχή δεν είναι βέβαια και δημιουργοί.

Και: Ο μεν Μωυσής υπήρξε πιστός σε όλο τον οίκο Του ως υπηρέτης, για να δώσει μαρτυρία για όσα επρόκειτο να λαληθούν· ο δε Χριστός ως Υιός είναι κύριος στον οίκο Του, και δικός Του οίκος είμαστε εμείς. Και αλλού: Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας; Εάν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, ο Θεός θα τον φθείρει· διότι ο ναός του Θεού είναι άγιος, και τέτοιοι είστε εσείς. Και πάλι: Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό, και δεν ανήκετε στον εαυτό σας; Διότι αγοραστήκατε με τίμημα· δοξάστε λοιπόν τον Θεό με το σώμα σας και με το πνεύμα σας, τα οποία ανήκουν στον Θεό.