Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 4:1

Επειδή όμως ανέφερε ενδιαμέσως ότι «θα με ζητήσετε», και ωστόσο μέχρι τώρα δεν βρίσκουμε τους Ιουδαίους να τον ζητούν, εύλογα θα καταλήξουμε σε μια τέτοια σκέψη· διότι τα λόγια του πρέπει να είναι αληθινά. Διότι, ακόμη κι αν τώρα που βρίσκονται στο σώμα και παρασύρονται ακόμη από τις ηδονές της σάρκας, λόγω της υπερβολικής τους αναισθησίας δεν ζητούν τον λυτρωτή, εντούτοις, όταν οι άθλιοι πέσουν στον άδη και βρεθούν στους τόπους των κολαστηρίων, όταν θα βρεθούν μέσα σε αυτά τα δεινά, τότε πραγματικά, έστω και παρά τη θέλησή τους, θα τον ζητήσουν. «Διότι εκεί», λέει, «είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων», καθώς ο καθένας, όπως είναι φυσικό, από αυτούς που θα βρεθούν εκεί θα θρηνεί γοερά για την αμέλειά του απέναντι στα αγαθά έργα, και σχεδόν θα λέει αυτό που αναφέρεται στο βιβλίο των Παροιμιών: «Δεν άκουγα τη φωνή εκείνου που με διαπαιδαγωγούσε και με δίδασκε». Επομένως, όπως λέει ο Παύλος: «Ας φοβηθούμε, λοιπόν, μήπως, ενώ παραμένει η υπόσχεση να εισέλθουμε στην ανάπαυσή του, φανεί κάποιος από εσάς ότι έχει υστερήσει».

Διότι εκείνοι που μια για πάντα έχουν λάβει θέση στους χορούς των αγίων, και έχουν εισέλθει στην Εκκλησία των πρωτοτόκων, δεν πρόκειται ποτέ να εξέλθουν από την ασφάλεια της ευφροσύνης· ούτε θα εξέλθουν από τη δωρεά που τους δόθηκε, αλλά θα παραμείνουν σε αυτήν παντοτινά, έχοντας τον νου οχυρωμένο από τη χάρη του Πνεύματος. Διότι έτσι είναι γεγραμμένο: «Αιώνια ευφροσύνη θα είναι πάνω από το κεφάλι τους. Διότι πάνω στο κεφάλι τους θα υπάρχει αίνος και αγαλλίαση· έφυγε μακριά η οδύνη, και η λύπη, και ο στεναγμός». Και θα λησμονήσουν την πρώτη τους θλίψη, και δεν θα αναβεί πλέον στην καρδιά τους. Και ότι πάλι το Σάββατο υποδηλώνει την κατάπαυση που θα έρθει στους αγίους κατά τη συντέλεια των αιώνων, ας παρουσιαστεί σε εμάς ως μάρτυρας ο ίδιος ο Παύλος, λέγοντας στην προς Εβραίους επιστολή του, αναφερόμενος στους παλαιότερους: «Ας φοβηθούμε, λοιπόν, μήπως τυχόν, ενώ παραμένει σε ισχύ η υπόσχεση να εισέλθουμε στην κατάπαυσή του, φανεί ότι κάποιος από εμάς έχει υστερήσει».

Διότι έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού, εάν βέβαια κρατήσουμε σταθερή μέχρι τέλους την αρχική μας πεποίθηση, σύμφωνα με το λεγόμενο: «Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό». Διότι κάποιοι, αφού άκουσαν, παραπίκραναν τον Θεό, αλλά όχι όλοι όσοι εξήλθαν από την Αίγυπτο διά του Μωυσή. Με ποιους δε αγανάκτησε επί σαράντα έτη; Όχι με αυτούς που αμάρτησαν, των οποίων τα σώματα έπεσαν στην έρημο; Σε ποιους δε ορκίστηκε ότι δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή του, παρά σε εκείνους που απείθησαν; Και βλέπουμε ότι δεν μπόρεσαν να εισέλθουν εξαιτίας της απείθειας.» Διότι η ατίθαση συμπεριφορά και η μη υποταγή στα θεία προστάγματα τους προξένησε την απεμπόληση της ελπίδας, ενώ ήθελαν να την επιδιώξουν. Απεναντίας, το αντίθετο θα μας ωφελήσει τα μέγιστα, και εξίσου μας πείθει ο Απόστολος λέγοντας: «Ας φοβηθούμε, λοιπόν, μήπως τυχόν, ενώ εξακολουθεί να ισχύει η υπόσχεση για να εισέλθουμε στην ανάπαυσή του, φανεί ότι κάποιος από εσάς έχει υστερήσει. Διότι και σε εμάς έχει κηρυχθεί το χαρμόσυνο άγγελμα, όπως ακριβώς και σε εκείνους. Αλλά ο λόγος που άκουσαν δεν τους ωφέλησε, επειδή δεν ενώθηκε με την πίστη σε αυτούς που τον άκουσαν. Διότι εμείς που πιστέψαμε εισερχόμαστε στην κατάπαυσή του», στον Σωτήρα και Λυτρωτή όλων μας· εννοώ στον Χριστό, διά του οποίου και μετά του οποίου ανήκει η δόξα στον Θεό και Πατέρα, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες. Αμήν.

«Ας φοβηθούμε, λοιπόν, μήπως, ενώ παραμένει η υπόσχεση να εισέλθουμε στην κατάπαυσή του, φανεί ότι κάποιος από εσάς έχει υστερήσει.» Και λίγο πιο κάτω: «Άρα απομένει ένας σαββατισμός για τον λαό του Θεού.» Ωστόσο, πώς δεν είναι αλήθεια ότι, εάν ο σαββατισμός συνίσταται μόνο στην αργία του Σαββάτου, πώς δεν εισήλθε στην κατάπαυση ο Ισραήλ, καίτοι τήρησε την αργία του Σαββάτου; Αλλά το πράγμα αυτό ήταν τύπος της εν Χριστώ καταπαύσεως και της παύσης από την αμαρτία εκείνου που δικαιώνεται μέσω της πίστης. Γι' αυτό ο Θεός διέταξε να πεθάνει με λιθοβολισμό εκείνος που μάζευε ξύλα το Σάββατο· και η καταδίκη του σε αυτήν την περίπτωση ήταν προτύπωση ενός πνευματικού και αναγκαίου πράγματος. Διότι, μήπως το ξύλο που έχει μαραθεί από τη δική του ρίζα, έχει κοπεί και είναι πλέον ξερό, δεν αποτελεί σύμβολο νεκρότητας; Και δεν θα ήταν επίσης τροφή για τη φωτιά; ΠΑΛΛ. Αλήθεια είναι. ΚΥΡ. Τέτοια περίπου είναι η ολέθρια αμαρτία, σαν μια νεκρότητα, και ανόσια τροφή της ανήμερης φλόγας για εκείνους που την αγαπούν. Όταν, λοιπόν, σε καιρό καταπαύσεως - εννοώ της παύσης από τις αμαρτίες - μερικοί εμμένουν σε νεκρά και άκαρπα έργα και, εγκαταλείποντας την αρετή, επιλέγουν να αγαπούν εκείνα εξαιτίας των οποίων ανάβουν γι' αυτούς αιώνιες ποινές και φλόγες, τότε δικαίως θα υποστούν την καταδίκη σε θάνατο, διότι, αν και δεν τους επιτρέπεται να ζουν με χαλαρότητα, βαδίζουν θεληματικά προς την αναπόφευκτη τιμωρία τους.

Ας μην του δείχνουμε λοιπόν δυσπιστία. Και πάλι υπαινίσσεται εκείνο που έχει λεχθεί αλλού, ότι: «Αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε»· διότι αυτό σημαίνει το «γίναμε μέτοχοι», συμμετέχουμε δηλαδή στα ίδια αγαθά με τον Χριστό. Μας προέτρεψε με βάση τα ευχάριστα· διότι «είμαστε μέτοχοι», λέγει, «του Χριστού». Έπειτα πάλι μας προτρέπει με βάση τα δυσάρεστα: «Ας φοβηθούμε μήπως, ενώ παραμένει ανοιχτή η υπόσχεση να εισέλθουμε στην κατάπαυσή του, φανεί ότι κάποιος από εσάς έχει υστερήσει»· διότι αυτό είναι σαφές και ομολογημένο. «Με δοκίμασαν», λέγει, «και είδαν τα έργα μου επί σαράντα έτη». Βλέπεις ότι δεν πρέπει να ζητούμε ευθύνες από τον Θεό, αλλά, είτε μας προστατεύει είτε όχι, να πιστεύουμε σε αυτόν; Διότι αυτό ακριβώς τους καταλογίζει τώρα, το ότι έθεσαν σε δοκιμασία τον Θεό. Επειδή όποιος επιθυμεί να λάβει αποδείξεις, είτε για τη δύναμή του, είτε για την πρόνοιά του, είτε για την προστασία του, δεν πιστεύει ακόμη ούτε ότι είναι παντοδύναμος ούτε ότι είναι φιλάνθρωπος. Αυτό υπαινίσσεται γράφοντας και προς αυτούς, οι οποίοι ίσως ήθελαν ήδη να λάβουν την εξέταση και την απόδειξη της δύναμής του και της υπέρ αυτών πρόνοιας μέσα στις δοκιμασίες.

«Σε ποιους δε ορκίστηκε ότι δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή του, παρά σε εκείνους που απείθησαν; Και βλέπουμε ότι δεν μπόρεσαν να εισέλθουν, εξαιτίας της απιστίας.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δʹ. «Ας φοβηθούμε, λοιπόν, μήπως τυχόν, ενώ παραμένει η υπόσχεση να εισέλθουμε στην κατάπαυσή του, φανεί ότι κάποιος από εσάς έχει υστερήσει. Διότι και σε εμάς έχει κηρυχθεί το Ευαγγέλιο, όπως ακριβώς και σε εκείνους, αλλά ο λόγος που άκουσαν δεν ωφέλησε εκείνους, επειδή δεν είχε συγκεραστεί με την πίστη σε αυτούς που τον άκουσαν.» «Εισερχόμαστε γάρ στην κατάπαυση εμείς που πιστέψαμε, καθώς έχει πει: Ως ορκίστηκα στην οργή μου, δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή μου· μολονότι τα έργα είχαν γίνει από την καταβολή του κόσμου. Διότι έχει πει κάπου για την έβδομη ημέρα το εξής: Και κατέπαυσε ο Θεός την έβδομη ημέρα από όλα τα έργα του· και σε αυτό το σημείο πάλι: Δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή μου. Επειδή λοιπόν απομένει να εισέλθουν κάποιοι σε αυτήν, και εκείνοι στους οποίους κηρύχθηκε προηγουμένως το Ευαγγέλιο δεν εισήλθαν εξαιτίας της απείθειάς τους, πάλι καθορίζει κάποια ημέρα, Σήμερα, λέγοντας μέσω του Δαβίδ μετά από τόσο πολύ χρόνο, καθώς έχει λεχθεί: Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας.» Από πού είναι αυτό φανερό; Επειδή οφείλουν κάποιοι, λέει, να εισέλθουν, αλλά όλοι εκείνοι δεν εισήλθαν. Το ότι όμως πρέπει να εισέλθουμε, και ότι πρέπει κάποιοι να εισέλθουν, ας ακούσουμε από πού είναι αυτό φανερό. Μετά από τόσα έτη, λέει, λέει πάλι ο Δαβίδ: Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του. «

Ας φοβηθούμε, λοιπόν, μήπως, ενώ παραμένει σε ισχύ η υπόσχεση για την είσοδό μας στην κατάπαυσή του, φανεί ότι κάποιος από εσάς υστέρησε. Διότι και σε εμάς έχει κηρυχθεί το ευαγγέλιο, όπως ακριβώς και σε εκείνους· αλλά ο λόγος που άκουσαν δεν τους ωφέλησε, επειδή δεν ενώθηκε με την πίστη σε αυτούς που τον άκουσαν.

Γι' αυτό και ο θεσπέσιος Παύλος, εξασφαλίζοντας τα των μαθητών, ώστε να μη συμβεί να κυριευθεί κανείς από φρόνημα απιστίας, λέει: «Προσέχετε, αδελφοί μου, μήπως υπάρξει σε κάποιον από εσάς πονηρή καρδιά απιστίας, με το να αποστατήσει από τον ζωντανό Θεό». Έχει θέσει δε την αποστασία, όχι με την έννοια της άρνησης του Θεού, αλλά με την έννοια της απιστίας προς τις υποσχέσεις Του. Για αυτό, αλληγορώντας τα τυπικά των Ιουδαίων και παραβάλλοντάς τα προς την αλήθεια, προσθέτει λέγοντας: «Διότι μερικοί που άκουσαν, Τον παραπίκραναν, αλλά όχι όλοι όσοι εξήλθαν από την Αίγυπτο μέσω του Μωυσή. Και με ποιους αγανάκτησε επί σαράντα χρόνια; Όχι με εκείνους που αμάρτησαν, των οποίων τα σώματα έπεσαν στην έρημο; Και σε ποιους ορκίστηκε ότι δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή Του, παρά σε αυτούς που απείθησαν;» Και βλέπουμε ότι δεν μπόρεσαν να εισέλθουν εξαιτίας της απιστίας τους. Και συνεχίζει: «Ας φοβηθούμε, λοιπόν, μήπως, ενώ παραμένει η υπόσχεση να εισέλθουμε στην κατάπαυσή Του, φανεί ότι κάποιος από εσάς έχει υστερήσει. Διότι και σε εμάς έχει κηρυχθεί το χαρμόσυνο μήνυμα, όπως ακριβώς και σε εκείνους· αλλά ο λόγος που άκουσαν δεν τους ωφέλησε, επειδή δεν ενώθηκε με την πίστη σε εκείνους που τον άκουσαν. Διότι στην κατάπαυση εισερχόμαστε όσοι πιστέψαμε». Και μετά από λίγα, πάλι προσθέτει: