Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 5:1

Και πάλι επιδιώκουν * μάταιες αντιλήψεις, τις οποίες συμπλέκουν με τους θείους λόγους, και σκέπτονται αντίθετα και λένε: «Πώς, λοιπόν, έχει γραφεί: "Δεχθείτε τον αρχιερέα της ομολογίας μας, ο οποίος είναι πιστός σε Εκείνον που τον εποίησε" και "Ας είναι γνωστό σε όλο τον οίκο του Ισραήλ ότι αυτόν τον Ιησού, τον οποίο εσείς σταυρώσατε, ο Θεός τον έκανε Κύριο και Χριστό";». Και με καταλαμβάνει μεγάλη απορία πώς εκείνοι που ασχολούνται με την αλληλουχία των κειμένων, αγνοούν τη δύναμη που εκφράζεται σε αυτά. Διότι το να λέει «δεχθείτε τον αρχιερέα, ο οποίος είναι πιστός σε Εκείνον που τον εποίησε», δεν έχει λεχθεί για τη θεότητα. Διότι ο Θεός ήλθε * και σε όλα μας τα αποσαφηνίζουν οι θείες Γραφές. Διότι τίποτα μέσα σε αυτές δεν είναι στρεβλό ή διεστραμμένο, αλλά «όλα είναι φανερά σε εκείνους που κατανοούν και ορθά σε εκείνους που βρίσκουν τη γνώση». Διότι λέει: «Λάβετε παιδεία και όχι αργύριο»· επειδή, αν κάποιος δεν λάβει παιδεία από τον Θεό, δηλαδή την πίστη της αληθείας, όλα είναι για αυτόν στρεβλά και διεστραμμένα. Ενώ για εκείνους που κατανοούν ορθά και βρίσκουν τη γνώση, όλα είναι ορθά και αδιάβλητα. Και για να τους ελέγξει, ο Απόστολος λέει: «Διότι κάθε αρχιερέας που λαμβάνεται από τους ανθρώπους, καθίσταται υπέρ των ανθρώπων για τα προς τον Θεό, με σκοπό να προσφέρει δώρα και θυσίες».

Διότι μία φορά πέθανε, υπομένοντας το πάθος για εμάς εξαιτίας των δικών μας παθών· μία φορά γεύτηκε τον θάνατο, «και μάλιστα θάνατο σταυρικό», αφού ο Λόγος με τη θέλησή του προσήλθε για εμάς στον θάνατο, ώστε με τον θάνατο να θανατώσει τον θάνατο· ο Λόγος έγινε σάρκα, χωρίς να πάσχει ως προς τη θεότητα, αλλά συμπάσχοντας με την ανθρωπότητα 〈μέσα σε απάθεια〉, με το πάθος να λογίζεται σε αυτόν, ενώ ο ίδιος παρέμενε 〈σε απάθεια· με τον θάνατο να λογίζεται σε αυτόν, ενώ ο ίδιος παρέμενε〉 στην αθανασία, ή μάλλον όντας ολόκληρος ο ίδιος αθανασία. Διότι ο ίδιος είπε: «Εγώ είμαι η ζωή». * Ούτε μέσω της σάρκας έχουμε την ελπίδα. «Διότι καταραμένος είναι», λέει, «αυτός που ελπίζει σε άνθρωπο. Και θα είναι σαν την αγριομυρίκη». Τι θα πούμε λοιπόν; Δεν είναι άνθρωπος ο Χριστός; Από όσα έχουν προλεχθεί είναι σε όλους φανερό ότι αναμφίβολα ομολογούμε πως ο Κύριος Θεός Λόγος έχει γίνει άνθρωπος, όχι κατά δόκησιν, αλλά αληθινά. Αλλά δεν πρόκειται για έναν άνθρωπο που έφτασε στη θεότητα μέσω προκοπής. Διότι η ελπίδα της σωτηρίας μας δεν στηρίζεται σε άνθρωπο· επειδή κανείς από όλους τους ανθρώπους που προέρχονται από τον Αδάμ δεν μπόρεσε να κατεργαστεί τη σωτηρία, παρά μόνο ο Θεός Λόγος που έγινε άνθρωπος, ώστε η ελπίδα μας να μην είναι στραμμένη σε άνθρωπο, αλλά στον ζωντανό και αληθινό Θεό που έγινε άνθρωπος. «Διότι κάθε ιερέας που λαμβάνεται από τους ανθρώπους, καθίσταται υπέρ των ανθρώπων», σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί.

Διότι πουθενά πριν από την ένσαρκη παρουσία Του δεν έφερε αυτά τα ονόματα, το να ονομάζεται δηλαδή λίθος, πρόβατο που οδηγείται στη σφαγή, άνθρωπος και Υιός ανθρώπου, αετός και αρνίο και όλα τα άλλα, όσα αναφέρονται σε Αυτόν μετά την ένσαρκη παρουσία Του, όπως και το να ονομάζεται αρχιερέας, σκοπός για τον οποίο ο νόμος κήρυττε γι' Αυτόν, ότι «προφήτη από τους αδελφούς σας θα αναστήσει για εσάς Κύριος ο Θεός». Επομένως, το «προφήτης» και «αρχιερέας» και το «από αυτούς» τα ερμηνεύει σαφώς ο λόγος μετά την εδώ παρουσία Του, όπως ακριβώς μπορεί κανείς να διαπιστώσει αδιάσειστα πώς πάλι η ανίκητη δύναμη και πρόγνωση του Θεού, «για να φράξει κάθε στόμα» που εγείρεται κατά της αλήθειας, τα προθέσπισε και τα διασφάλισε όλα με θαυμαστή φώτιση. Διότι λέει χαρακτηριστικά στην ίδια συνάφεια ότι «κάθε αρχιερέας που λαμβάνεται από τους ανθρώπους καθίσταται υπέρ των ανθρώπων, για να προσφέρει δώρα και θυσίες, έχοντας τη δυνατότητα να συμπαθεί. Διότι έχει ανάγκη να προσφέρει και για τις δικές του αμαρτίες· εκείνος όμως που δεν έχει αμαρτία προσέφερε τον Εαυτό Του στον Πατέρα». Και το μεν «από τους ανθρώπους» λέγεται για την ενδημία (την ένσαρκη παρουσία) Του στον κόσμο, ενώ το «όχι από ανθρώπους» και το «μη έχοντας αμαρτία» λέγεται για τη θεότητά Του. Και για τη θεότητά Του λέει: «αν και ήταν Υιός», ενώ για την ένσαρκη παρουσία Του λέει: «έμαθε από όσα έπαθε». 38. Και βλέπεις ότι όλα όσα αφορούν τον Χριστό είναι ομαλά και δεν υπάρχει σε αυτά τίποτα το στρεβλό.

ΟΜΙΛΙΑ Η΄. Διότι κάθε αρχιερέας, επειδή επιλέγεται από τους ανθρώπους, καθίσταται υπέρ των ανθρώπων στα ζητήματα που αφορούν τον Θεό, για να προσφέρει δώρα και θυσίες υπέρ των αμαρτιών, έχοντας τη δυνατότητα να δείχνει επιείκεια σε όσους αγνοούν και πλανώνται, επειδή και ο ίδιος περιβάλλεται από αδυναμία· και εξαιτίας αυτής οφείλει, όπως ακριβώς για τον λαό, έτσι και για τον εαυτό του να προσφέρει υπέρ των αμαρτιών.

Διότι κάνει αυτά τα δύο: ούτε τους πιέζει υπερβολικά, ούτε τους αφήνει να καταπέσουν. Και δικαιολογημένα· διότι, αν τα παραδείγματα των άλλων είναι ικανά να συνεγείρουν τον ακροατή και να τον παρακινήσουν σε ζήλο, όταν κάποιος αντλεί το παράδειγμα από τον ίδιο του τον εαυτό και προτρέπει τον εαυτό του να το μιμηθεί, πολύ περισσότερο από αυτό εισάγεται πλέον η δύναμη της διδασκαλίας. Αυτό, λοιπόν, δείχνει, και δεν τους αφήνει να εφησυχάσουν ως να ήταν βαριά καταδικασμένοι, ούτε ως διαρκώς κακοί, αλλά λέει ότι κάποτε υπήρξαν και ενάρετοι: «Διότι, ενώ οφείλατε να είστε διδάσκαλοι λόγω του χρόνου». Δείχνει εδώ ότι είχαν πιστέψει πριν από πολύ καιρό· δείχνει επίσης ότι οφείλουν να κατηχούν και άλλους. Δες, λοιπόν, πώς ο ίδιος συνεχώς κοπιάζει να εισαγάγει τον λόγο περί του Αρχιερέως, και διαρκώς τον αναβάλλει. Άκουσε, πράγματι, πώς ξεκίνησε: «Έχοντας μέγαν Αρχιερέα που έχει διέλθει τους ουρανούς»· και παραλείποντας να πει πώς είναι μέγας, πάλι λέει: «Διότι κάθε αρχιερέας που λαμβάνεται από τους ανθρώπους, εγκαθίσταται υπέρ των ανθρώπων για τα προς τον Θεό»· και πάλι: «Έτσι και ο Χριστός δεν δόξασε τον εαυτό Του για να γίνει Αρχιερέας». Και αφού είπε πάλι: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξιν Μελχισεδέκ», πάλι το αναβάλλει λέγοντας: «Ο οποίος στις ημέρες της σαρκός Του προσέφερε δεήσεις και ικεσίες».

Άκουσε πάλι τον Παύλο που λέει: «Διότι κάθε αρχιερέας, εφόσον προέρχεται από τους ανθρώπους, εγκαθίσταται υπέρ των ανθρώπων για τα ζητήματα που αφορούν τον Θεό. Επομένως, είναι ανάγκη να έχει και αυτός κάτι να προσφέρει». Ιδού, προς το παρόν προσφέρει. Και αλλού πάλι λέει: «Έτσι και ο Χριστός, αφού προσφέρθηκε μία φορά για να άρει τις αμαρτίες πολλών».

Και ότι αυτό είναι αληθές, ο ίδιος ο Παύλος, ο οποίος έθεσε εκείνον τον νόμο, μας δίδαξε και αυτήν την αιτία, λέγοντας τα εξής: «Διότι κάθε ιερέας που λαμβάνεται από τους ανθρώπους, εγκαθίσταται υπέρ των ανθρώπων, έχοντας τη δυνατότητα να επιδεικνύει επιείκεια σε όσους αγνοούν και πλανώνται».

Και ότι τα λεγόμενα δεν αποτελούν απλό στοχασμό, άκουσε τον Παύλο που γράφει αυτά και θεολογεί βαθιά· διότι στην επιστολή του προς τους Εβραίους είπε τα εξής: «Διότι κάθε αρχιερέας που προέρχεται από τους ανθρώπους, εγκαθίσταται για χάρη των ανθρώπων, ώστε να προσφέρει δώρα και θυσίες, έχοντας τη δυνατότητα να δείχνει επιείκεια σε όσους έχουν άγνοια και πλανώνται, επειδή και ο ίδιος περιβάλλεται από ανθρώπινη αδυναμία· και εξαιτίας αυτής οφείλει, όπως ακριβώς προσφέρει για τον λαό, έτσι να προσφέρει και για τον εαυτό του υπέρ των αμαρτιών». Είδες πόσο άριστα μας διατύπωσε την αιτία, για την οποία δεν έχουν τεθεί ως ποιμένες στις Εκκλησίες άγγελοι ούτε αρχάγγελοι, αλλά άνθρωποι, ώστε να μπορούν να συμπάσχουν με τους συνανθρώπους τους, έχοντας τη συναίσθηση των δικών τους αμαρτημάτων ως το μέγιστο δίδαγμα ταπεινοφροσύνης;

Γ΄. Αλλά λέγει ο Παύλος: «Κατανοήστε τον απόστολο και αρχιερέα της ομολογίας μας, τον Ιησού Χριστό, ο οποίος είναι πιστός σε εκείνον που τον εποίησε»· και αλλού: «Κύριο και Χριστό τον εποίησε ο Θεός»· και ο Σολομών: «Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του». Βλέπεις πώς η Γραφή τον υποδηλώνει ως κτίσμα και ποίημα; Αλλά θα σε ελέγξει η συνέχεια του κειμένου, ω θεομάχε· διότι λέγει: «Κάθε ιερέας που λαμβάνεται από τους ανθρώπους, εγκαθίσταται για χάρη των ανθρώπων, προκειμένου να προσφέρει δώρα και θυσίες».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄. «Διότι κάθε αρχιερέας, εφόσον προέρχεται από ανθρώπους, εγκαθίσταται για χάρη των ανθρώπων στα ζητήματα που αφορούν τον Θεό, προκειμένου να προσφέρει δώρα και θυσίες για τις αμαρτίες, δυνάμενος να δείχνει επιείκεια σε όσους αγνοούν και πλανώνται· επειδή και ο ίδιος περιβάλλεται από αδυναμία, και εξαιτίας αυτής οφείλει, όπως ακριβώς προσφέρει για τον λαό, έτσι να προσφέρει και για τον εαυτό του θυσίες για τις αμαρτίες. Και κανείς δεν αναλαμβάνει από μόνος του αυτή την τιμή, παρά μόνο εφόσον καλείται από τον Θεό.» Κάνοντας σύγκριση των διαθηκών, ξεκινά από τους ιερείς. Και την αναπτύσσει ως εξής: ότι οι μεν της Παλαιάς προέρχονταν από ανθρώπους, ενώ ο ιερέας της Καινής από το Άγιο Πνεύμα, έστω κι αν έγινε άνθρωπος. Και ο μεν πρώτος περιβάλλεται από αδυναμία, ενώ ο δεύτερος παρέμεινε αναμάρτητος· διότι δεν βρέθηκε δόλος στο στόμα του.

Του ιδίου, από την ερμηνεία στην προς Εβραίους επιστολή, στο χωρίο: «Διότι κάθε αρχιερέας που λαμβάνεται από τους ανθρώπους», και τα εξής. — Γι' αυτό παραλάβαμε την πίστη, για να μην αναγκαζόμαστε να εξετάζουμε αμέτρητες αιρέσεις και να ταλαιπωρούμαστε· αλλά, οτιδήποτε επιχειρήσει κανείς είτε να προσθέσει είτε να αφαιρέσει από αυτήν, αυτό να το θεωρούμε νόθο. Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που παραδίδουν τους κανόνες δεν μας αναγκάζουν να περιεργαζόμαστε αμέτρητα μέτρα, αλλά παραγγέλλουν να κρατούμε εκείνο που έχει δοθεί, έτσι συμβαίνει και με τα δόγματα.

Μάθε λοιπόν, εάν είσαι πρόθυμος να αποδεχθείς κάτι, από τον θείο Παύλο, ο οποίος αναλήφθηκε έως τον τρίτο ουρανό, αρπάχθηκε στον παράδεισο και από εκεί μυήθηκε και είδε με τα μάτια του τα απόρρητα, ότι κάθε αρχιερέας, ο οποίος λαμβάνεται από τους ανθρώπους, εγκαθίσταται υπέρ των ανθρώπων για τα όσα αφορούν τον Θεό, έχοντας τη δύναμη να δείχνει συγκατάβαση και κατανόηση προς όσους αγνοούν και πλανώνται, επειδή και ο ίδιος περιβάλλεται από ανθρώπινη αδυναμία· και εξαιτίας αυτής οφείλει, όπως ακριβώς προσφέρει για τον λαό, έτσι και για τον εαυτό του να προσφέρει θυσίες υπέρ των αμαρτιών. Αυτά, λοιπόν, τα λέει ο θείος Παύλος για τους πολλούς αρχιερείς που προέρχονται από τους ανθρώπους, και δεν ταιριάζει λιγότερο να λέγονται για τους δικούς μας, παρά για εκείνους που υπάγονταν στον παλαιό νόμο. Γι' αυτό και σε όλους τους ιερομύστες, μέσα στις ευχές, συνυφαίνονται και λόγια υπέρ των εαυτών τους. Και ενώ, λοιπόν, αυτοί είναι πολλοί και λέγονται πολλοί, εφόσον διαφέρουν μεταξύ τους και κατά τον χρόνο και κατά τον τόπο και κατά τον αριθμό και υπόκεινται σε πλήθος άλλων διαφορών, ο ίδιος Απόστολος γνωρίζει πώς να τους συγκεντρώνει, ή μάλλον να τους ανάγει, όλους στον έναν μεγάλο αρχιερέα, «ο οποίος έχει διέλθει τους ουρανούς, τον Ιησού τον Υιό του Θεού», στον οποίο δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ Ιουδαίου και Έλληνα. Και πάλι λέει: «Δεν υπάρχει Έλληνας και Ιουδαίος, περιτομή και ακροβυστία, βάρβαρος, Σκύθης, δούλος, ελεύθερος, αλλά τα πάντα και σε όλους είναι ο Χριστός». Και αλλού, αντιστρέφοντας τον λόγο, λέει: «Όλοι εμείς ένα είμαστε εν Χριστώ».

Διότι κάθε ιερέας καθίσταται μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων στα όσα αφορούν τον Θεό, όπως λέει ο Παύλος, και οφείλει να προσφέρει θυσία, όπως ακριβώς υπέρ του λαού, έτσι και υπέρ του εαυτού του. Αλλά ας αρχίσουμε τον λόγο από πιο παλιά και ας δούμε από πού, πώς και σε ποιους δόθηκε εξαρχής αυτή η εξουσία να ιερουργούν, να δεσμεύουν και να λύνουν, και ακολουθώντας αυτή τη σειρά, σχετικά με αυτό που ρώτησας, η απάντηση θα γίνει έτσι σαφής, όχι μόνο σε εσένα αλλά και σε όλους τους άλλους ανθρώπους.