Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 5:11

Έπειτα προσθέτει: «Και θα συμβεί, από μήνα σε μήνα και από Σάββατο σε Σάββατο, να έλθει κάθε σάρκα για να προσκυνήσει ενώπιόν μου, είπε ο Κύριος, στην Ιερουσαλήμ». Η φράση, βέβαια, «στην Ιερουσαλήμ» δεν υπάρχει στους υπόλοιπους ερμηνευτές ούτε στο εβραϊκό κείμενο. Εντούτοις, δεν δημιουργεί πρόβλημα το ότι υπάρχει στο κείμενο των Εβδομήκοντα· διότι είναι φανερό πως υποδηλώνει την επουράνια Ιερουσαλήμ, όπου θα εγκαθιδρυθεί η βασιλεία του Σωτήρος μας. Αν, λοιπόν, όσα νομοθετήθηκαν από τον Μωυσή ήταν τύποι, σύμβολα και εικόνες των επουρανίων, συνεπάγεται ότι πρέπει να εκλαμβάνουμε πνευματικά τις γιορτές στον ουρανό και τα εκεί αληθινά «σάββατα» και τους εκεί «μήνες», «για τα οποία υπάρχει πολύς και δυσερμήνευτος λόγος», ο οποίος απαιτεί άφθονο χρόνο και ειδική πραγμάτευση. Όμως, όπως ακριβώς στην επίγεια Ιερουσαλήμ το μεγάλο πλήθος του έθνους κατοικούσε σε διάφορες πόλεις, ξεχωριστός όμως ήταν ο τόπος του αγιάσματος, όπου κατά καιρούς συγκεντρώνονταν όσοι κατοικούσαν στην υπόλοιπη χώρα για να τελέσουν τα της λατρείας του Θεού, έτσι συμβαίνει και με τη νοητή ουράνια πόλη και το εκεί ξεχωριστό αγίασμα, το οποίο δεν είναι βατό σε κανέναν παρά «μόνο στον αρχιερέα», δηλαδή στον Υιό του Θεού, στον οποίο και μόνο είναι θεμιτό να πλησιάζει τη θεότητα του Πατρός και να εισχωρεί στους ίδιους τους πατρικούς κόλπους.

Διότι, αφού είπε ότι ο Χριστός έγινε αρχιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, και αναζητώντας ποιος είναι ο Μελχισεδέκ, πρόσθεσε: Για τον οποίο ο λόγος μας είναι πολύς και δυσκολοερμήνευτος. Τι λες, ω μακάριε Παύλε; Είναι δυσκολοερμήνευτος για εσένα που έχεις την πνευματική σοφία, για εσένα που άκουσες τα απόρρητα λόγια, για εσένα που αρπάχθηκες έως τον τρίτο ουρανό; Αν για εσένα είναι δυσκολοερμήνευτος, για ποιον είναι κατανοητός;

Για μένα, λέει, είναι δυσερμήνευτος, όχι λόγω της δικής του δυσκολίας, αλλά λόγω της αδυναμίας των ακροατών. Διότι, αφού είπε «Δυσερμήνευτος», πρόσθεσε: «Επειδή έχετε γίνει νωθροί στην ακοή». Βλέπεις ότι δεν είναι η φύση του λόγου, αλλά η απειρία των ακροατών που κατέστησε δύσκολο αυτό που δεν είναι δύσκολο; Και η ίδια αιτία δεν τον καθιστά μόνο δύσκολο, αλλά κάνει τον σύντομο λόγο να φαίνεται μακροσκελής· γι' αυτό και δεν είπε απλώς ότι είναι δυσερμήνευτος, αλλά και εκτενής, αποδίδοντας την αιτία του μήκους και της δυσκολίας στη νωθρότητα της ακοής. Διότι, όπως ακριβώς για τους ασθενείς δεν πρέπει να παρατίθεται ένα λιτό και πρόχειρο τραπέζι, αλλά πρέπει να παρασκευάζονται διάφορα εδέσματα, ώστε, αν ο ασθενής δεν θελήσει να γευτεί το ένα, να πάρει το άλλο· και αν δεν δεχτεί εκείνο, να πάρει κάποιο άλλο· και αν απορρίψει τούτο, να πάρει το επόμενο, και έτσι με την ποικιλία των τροφών να νικήσουμε τη δυσκολία, και με την πολυμορφία του τραπεζιού να θεραπεύσουμε τη δυσαρέσκεια της διάθεσης· έτσι πολλές φορές οφείλουμε να πράττουμε και στην πνευματική εστίαση. Όταν είμαστε ασθενείς, πρέπει να παρασκευάζεται ο λόγος εκτενής και ποικίλος, να περιέχει παραβολές και παραδείγματα, επιχειρήματα, περιόδους και πολλά άλλα παρόμοια, ώστε από όλα αυτά να μας καταστεί εύκολη η επιλογή των ωφέλιμων.

Πλην όμως, αν και ο λόγος είναι πολύς και δυσερμήνευτος, δεν τους στέρησε τη διδασκαλία περί του Μελχισεδέκ· διότι, αφενός με το να πει, «Πολύς και δυσερμήνευτος», διέγειρε τον ζήλο τους, ώστε να γίνουν πιο πρόθυμοι στην ακρόαση· αφετέρου δε, με το να τους παραθέσει την τράπεζα, ικανοποίησε την επιθυμία τους.

βʹ. Αυτό ας κάνουμε και εμείς· αν και είναι άπειρο το πέλαγος των προφητών και υπάρχουν εκεί πολλά βάθη, ας τολμήσουμε να πλεύσουμε στη θάλασσα ανάλογα με τη δύναμή μας· μάλλον δε όχι σύμφωνα με τη δική μας δύναμη, αλλά σύμφωνα με τη χάρη που μας έχει δοθεί άνωθεν, και ας τολμήσουμε να ανοιχτούμε στη θάλασσα όχι εξαιτίας της δικής μας παρρησίας, αλλά για τη δική σας ωφέλεια, μιμούμενοι και σε αυτό τον Παύλο. Διότι, για να διαπιστώσεις ότι δεν τους στέρησε τον λόγο για τον Μελχισεδέκ, άκουσε τα εξής. Αφού δηλαδή είπε: «Για τον οποίο έχουμε πολλά να πούμε και δυσερμήνευτα», πρόσθεσε: «Διότι αυτός ο Μελχισεδέκ, βασιλιάς δικαιοσύνης, έπειτα δε και βασιλιάς της Σαλήμ, που σημαίνει βασιλιάς ειρήνης, απάτωρ, αμήτωρ, αγενεαλόγητος, ο οποίος δεν έχει ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής, αλλά, εξομοιωμένος με τον Υιό του Θεού, παραμένει ιερέας στο διηνεκές». Άραγε δεν τάραξε τις ακοές σας ο Παύλος, όταν μιλάει για άνθρωπο και λέει «απάτωρ, αμήτωρ»; Και τι λέω, για άνθρωπο; Διότι, αν αυτό λεγόταν για τον Χριστό, δεν θα μας προκαλούσε και πάλι μεγάλη απορία και συζήτηση; Διότι, αν είναι απάτωρ, πώς είναι Υιός; Αν είναι απάτωρ, πώς είναι Μονογενής; Διότι ο υιός οφείλει να έχει πατέρα, διαφορετικά δεν θα ήταν υιός. Αλλά και απάτωρ είναι ο Υιός του Θεού και αμήτωρ. Πώς; Απάτωρ ως προς την κάτω γέννηση, αμήτωρ ως προς την άνω· διότι ούτε στη γη είχε πατέρα, ούτε στον ουρανό μητέρα. Αγενεαλόγητος.

Διότι το ότι ήταν ασθενείς, το φανέρωσε λέγοντας ότι είναι νωθροί, και ότι έχουν ανάγκη από γάλα, όχι από στερεά τροφή. Όλα είναι γυμνά, λέει, και εκτεθειμένα στα μάτια Εκείνου, προς τον οποίο οφείλουμε να δώσουμε λόγο. Τι σημαίνει, όμως, το «στο ίδιο παράδειγμα της απείθειας»; Είναι σαν να έλεγε κανείς, εξηγώντας την αιτία: Γιατί εκείνοι δεν αντίκρισαν τη γη; Έλαβαν ως αρραβώνα, λέει, τη δύναμη του Θεού, και ενώ έπρεπε να πιστέψουν, επειδή υποχώρησαν περισσότερο στον φόβο, και δεν φαντάστηκαν τίποτα το μεγαλειώδες για τον Θεό, αλλά λιγοψύχησαν, έτσι χάθηκαν. Μπορεί όμως να ειπωθεί και κάτι άλλο, όπως το ότι, αφού διένυσαν το μεγαλύτερο μέρος του δρόμου, όταν έφτασαν μπροστά στις ίδιες τις θύρες, στο ίδιο το λιμάνι, καταποντίστηκαν.

Διότι, λέγει, παρέδωσε τον εαυτό του υπέρ των αμαρτιών μας· και πάλι, δίνοντας τον εαυτό του ως αντίλυτρο υπέρ όλων ημών. Τι σημαίνει λοιπόν αυτό; Βλέπεις ότι εξαιτίας της σάρκας εκφράζεται ταπεινά για τον εαυτό του; Έτσι και εδώ, αν και ήταν Υιός, εισακούσθηκε, λέγει, εξαιτίας της ευλάβειάς του. Διότι θέλει να δείξει ότι το κατόρθωμα είναι μάλλον δικό του παρά της χάριτος του Θεού. Τόση, λέγει, ήταν η ευλάβειά του, ώστε εξαιτίας αυτής να τον σεβαστεί ο ίδιος ο Θεός. Έμαθε, λέγει, να υπακούει στον Θεό· εδώ και πάλι δείχνει πόσο μεγάλο είναι το κέρδος των παθημάτων. Και αφού τελειώθηκε, λέγει, έγινε για όλους εκείνους που τον υπακούν αιτία σωτηρίας· εάν όμως Εκείνος, ενώ ήταν Υιός, αποκόμισε από τα παθήματα την υπακοή, πόσο μάλλον εμείς. Βλέπεις πόσα αναφέρει περί υπακοής, ώστε να τους πείσει; Διότι μου φαίνεται πως διαρκώς απειθούν και δεν παρακολουθούν τα λεγόμενα· αυτό άλλωστε υπονόησε λέγοντας: «Έχετε γίνει νωθροί στην ακοή». Από όσα έπαθε, λέγει, έμαθε διαρκώς να υπακούει στον Θεό. Και αφού τελειώθηκε· δηλαδή, μέσω των παθημάτων, λέγει. Αυτό λοιπόν είναι η τελείωση, και διαμέσου αυτής πρέπει να φθάσει κανείς στην τελείωση. Διότι όχι μόνο ο ίδιος σώθηκε, αλλά και για τους άλλους αυτό έγινε περίσσευμα σωτηρίας. Αφού λοιπόν τελειώθηκε, έγινε για όσους τον υπακούν αιτία αιώνιας σωτηρίας. Έχοντας προσαγορευθεί, λέγει, από τον Θεό αρχιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Για τον οποίο ο λόγος μας είναι εκτενής και δυσερμήνευτος.

Και παρατήρησε, ούτε αποσιώπησε εντελώς τον λόγο ούτε τον εξέφρασε πλήρως· διότι το μεν πρώτο το έπραξε για να ανυψώσει τη διάνοιά τους, να τους πείσει να γίνουν τέλειοι και να μην αποστερούνται τα μεγάλα δόγματα· το δε δεύτερο, για να μην καταπλακώσει τον νου τους. «Για το θέμα αυτό», λέει, «έχουμε να πούμε πολλά και είναι δυσκολοεξήγητα, επειδή έχετε γίνει νωθροί στην ακοή». Επειδή δηλαδή εκείνοι δεν ακούν, για αυτόν ακριβώς τον λόγο είναι δυσκολοεξήγητη η διδασκαλία.

Έτσι και εδώ, διαφυλάσσοντας το ασφαλές, αποδίδει τα ταπεινά στην ανθρώπινη φύση· και η αιτία είναι το ότι αυτοί δεν δύνανται να ακούσουν τα τέλεια. Αυτό το επισήμανε ιδιαιτέρως στην προς Κορινθίους Επιστολή, λέγοντας: «Διότι, εφόσον υπάρχει μεταξύ σας ζήλια και έριδα και διχοστασίες, δεν είστε σαρκικοί;» Παρατήρησε δε τη μεγάλη του σύνεση, πώς συμπεριφέρεται πάντοτε καταλλήλως προς τα υποκείμενα πάθη. Διότι εκεί μεν η ασθένεια προήλθε ως επί το πλείστον από την αμάθεια, ή μάλλον από τα αμαρτήματα· εδώ όμως δεν προέρχεται μόνο από τα αμαρτήματα, αλλά και από τις συνεχείς θλίψεις. Γι' αυτό και χρησιμοποιεί εκφράσεις ικανές να αποδώσουν τη διαφορά, εκεί μεν λέγοντας: «Είστε σαρκικοί», ενώ εδώ: «Επειδή είναι μεγαλύτερη η οδύνη, γίνατε νωθροί». Και εκείνοι μεν δεν μπόρεσαν να αντέξουν, επειδή ήταν σαρκικοί· τούτοι όμως μπόρεσαν. Διότι το να πει, «Επειδή γίνατε νωθροί στην ακοή», φανέρωνε ότι παλαιότερα ήταν υγιείς και ισχυροί, φλέγονταν από προθυμία, και μαρτυρεί ότι αυτό το έπαθαν αργότερα.

«Για να μη γίνετε νωθροί», λέει ακόμη. Και όμως, πιο πάνω έλεγε: «Επειδή γίνατε νωθροί στις ακοές». Αλλά πρόσεξε πώς εκεί περιόρισε τη νωθρότητα μόνο μέχρι την ακοή· εδώ, αν και εκφράζει ακριβώς το ίδιο, υπονοεί κάτι άλλο· διότι, αντί να πει: «Μην παραμένετε στη ραθυμία», είπε: «Μη γίνετε νωθροί».

Είδες πόση είναι η διαφορά ανάμεσα στον Αβραάμ και στον Μελχισεδέκ, ο οποίος φέρει τον τύπο του δικού μας Αρχιερέα; Και αποδεικνύει ότι η υπεροχή πηγάζει από εξουσία και δεν έχει προκύψει από ανάγκη. Διότι εκείνος μεν έδωσε τη δεκάτη, πράγμα που είναι γνώρισμα του ιερέα· αυτός δε ευλόγησε, πράγμα που είναι γνώρισμα του ανώτερου. Αυτή η υπεροχή μεταβιβάζεται και στους απογόνους. Με τρόπο θαυμαστό και με αδιαμφισβήτητη υπεροχή απέρριψε τα ιουδαϊκά. Γι' αυτό, λοιπόν, έλεγε: «Έχετε γίνει νωθροί», επειδή ήθελε να θέσει αυτά τα θεμέλια, ώστε να μην αποσκιρτήσουν. Διότι τέτοια είναι η σοφία του Παύλου: αφού προετοιμάσει πρώτα το έδαφος, στη συνέχεια εισάγει αυτά που επιθυμεί. Επειδή το ανθρώπινο γένος είναι δυσπειθές και έχει ανάγκη από πολλή φροντίδα, περισσότερη ακόμη και από τα φυτά. Διότι εκεί μεν πρόκειται για τη φύση των σωμάτων και της γης, η οποία υποτάσσεται στα χέρια των γεωργών· εδώ όμως πρόκειται για την ελεύθερη προαίρεση, η οποία δέχεται πολλές μεταβολές, επιλέγοντας πότε τούτο και πότε εκείνο, διότι αυτή ρέπει πολύ εύκολα προς την κακία.

Διότι, εάν ο Απόστολος, όταν έφθασε στο κεφάλαιο περί του Μελχισεδέκ, δίστασε να το αναπτύξει λεπτομερώς, λέγοντας: «Γι' αυτόν έχουμε να πούμε πολλά, που είναι και δυσερμήνευτα», τι θα μπορούσα να πω εγώ, που απέχω τόσο πολύ από τον Απόστολο, όση είναι η ανθρώπινη διαφορά; Και όπως ακριβώς ένας οδοιπόρος, όσο βαδίζει σε έναν ομαλό και πεδινό δρόμο, διανύει ευχάριστα την πορεία του· όταν όμως φθάσει σε κάποιον τόπο εξαιρετικά τραχύ ή ανηφορικό και δύσβατο, όπου υπάρχει ένα ουρανομήκες βουνό, σταματά και, αναλογιζόμενος τον κάματο της ανάβασης, αρχίζει να βαδίζει αργά, για να μην εξαντληθεί γρήγορα· παρομοίως κι εμείς, όσο είχαμε το ομαλό και πεδινό έδαφος του Ευαγγελίου, προχωρούσαμε ευχάριστα με το βήμα του λόγου· όταν όμως φθάσαμε σε ένα ουρανομήκες νόημα, αρχίζουμε να ανεβαίνουμε αργά την ουράνια κλίμακα της ερμηνείας. Ποιο είναι λοιπόν το ζήτημα που ερευνάται από όλους τους Χριστιανούς; Για ποιο λόγο, λέγεται, ο Απόστολος, μνημονεύοντας τον Μελχισεδέκ, τον ονόμασε απάτορα και αγενεαλόγητο, ο οποίος δεν έχει ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής; Ένας τέτοιος δεν θα μπορούσε να είναι άνθρωπος, αλλά Θεός.

Ε΄. Για να μην πάθετε, λοιπόν, και εσείς το ίδιο (διότι δεν θα παύσω πάντοτε να σας προτρέπω για αυτά), ενδυναμώστε τη διάνοιά σας, ώστε να μην ακούσετε τα ίδια που άκουσαν οι πιστοί των Εβραίων από τον Παύλο. Διότι και σε εκείνους είπε ότι ο λόγος του υπήρξε εκτενής και δυσερμήνευτος, όχι επειδή από τη φύση του ήταν τέτοιος, αλλά επειδή, λέει, «έχετε γίνει νωθροί στην ακοή». Επειδή ο αδύναμος και ασθενής είναι φυσικό να ενοχλείται από τη βραχυλογία όσο και από τη μακρηγορία, και τα σαφή και ευκατανόητα να τα θεωρεί δυσκατάληπτα. Αλλά ας μην υπάρχει κανένας τέτοιος εδώ· απεναντίας, αφού αποβάλει κάθε βιοτική φροντίδα, έτσι ας ακούει αυτά τα δόγματα. Διότι, όταν η επιθυμία των χρημάτων κατέχει τον ακροατή, δεν θα μπορούσε να τον κυριεύσει ομοίως και η επιθυμία της ακρόασης, επειδή η ψυχή, ούσα μία, δεν επαρκεί για πολλές επιθυμίες, αλλά η μία φθείρει την άλλη, και, καθώς διχάζεται, γίνεται ασθενέστερη, όταν επικρατεί η μία και δαπανά τα πάντα για τον εαυτό της. Αυτό άλλωστε συνηθίζει να συμβαίνει και στα παιδιά.

Αφού λοιπόν απέδειξε με αυτόν τον τρόπο ότι προέρχονται από τον διάβολο εξαιτίας του ψεύδους και του φόνου, απέδειξε επίσης ότι είναι αποξενωμένοι από τον Αβραάμ και από τον Θεό, αφενός επειδή μισούν Εκείνον που σε τίποτα δεν τους αδίκησε, και αφετέρου επειδή δεν ακούν τον λόγο Του. Και αποδεικνύει με κάθε τρόπο ότι ούτε αντίθεος ήταν, ούτε γι' αυτόν τον λόγο δεν πίστευαν, αλλά επειδή ήταν αποξενωμένοι από τον Θεό. Διότι Εκείνος που δεν διέπραξε αμαρτία, που διακηρύττει για τον εαυτό Του ότι έχει έλθει από τον Θεό και έχει αποσταλεί από εκεί, που λαλεί την αλήθεια, και την λαλεί με τέτοιον τρόπο ώστε να προσκαλεί τους πάντες να Τον ελέγξουν, όταν έπειτα δεν γίνεται πιστευτός, είναι ολοφάνερο ότι δεν Τον πιστεύουν ακριβώς επειδή εκείνοι είναι σαρκικοί. Διότι τα αμαρτήματα γνωρίζουν, γνωρίζουν καλά πώς να καθιστούν την ψυχή ποταπή. Γι' αυτό λέει: «Επειδή έχετε γίνει νωθροί στις ακοές σας». Διότι, όταν κάποιος δεν δύναται να περιφρονήσει τα επίγεια, πώς θα μπορέσει ποτέ να φιλοσοφήσει για τα επουράνια;

Διότι γνωρίζει ότι ο διεφθαρμένος βίος καθίσταται εμπόδιο για την ακρίβεια των υψηλών δογμάτων. Αυτό ακριβώς υπονοώντας και ο Παύλος έλεγε: «Δεν μπόρεσα να σας μιλήσω ως σε πνευματικούς, αλλά ως σε σαρκικούς». Και πάλι: «Σαν σε νήπια εν Χριστώ, σας πότισα γάλα, όχι στερεά τροφή». Και πάλι: «Για το θέμα αυτό έχουμε να πούμε πολλά που είναι δυσερμήνευτα, επειδή είστε νωθροί στην ακοή». Και ο Ησαΐας πάλι: «Με αναζητά ο λαός αυτός, και επιθυμούν να γνωρίσουν τις οδούς μου, ως λαός που έχει πράξει δικαιοσύνη και δεν έχει εγκαταλείψει την κρίση του Θεού». Και ο Ωσηέ: «Σπείρετε για τους εαυτούς σας δικαιοσύνη, ανάψτε φως γνώσης».

«Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». Δεν είπε, κατά την τάξη του Ααρών. Ρώτησε, λοιπόν, τον Ιουδαίο: εάν δεν επρόκειτο να καταργηθεί η παλαιά ιεροσύνη, για ποιον λόγο εισήγαγε άλλον ιερέα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ; Όταν, μάλιστα, ο Παύλος αναφέρθηκε σε αυτό ακριβώς το χωρίο, πρόσεξε πώς το κατέστησε σαφέστερο. Διότι, αφού είπε για τον Χριστό ότι, καθώς αναφέρει σε άλλο σημείο, «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», πρόσθεσε: «Για τον οποίο έχουμε πολλά να πούμε και είναι δυσκολοερμήνευτα».

Αλλά ο μεν άπειρος και απροετοίμαστος, μόλις ξεκινήσει η τρικυμία της οργής, αμέσως θορυβείται, ταράζεται, κλονίζεται· βλέπει την ψυχή του να καταποντίζεται από τα πάθη και να υφίσταται ναυάγιο. Αντίθετα, ο έμπειρος και καλά μελετημένος αντιμετωπίζει τέτοιες καταστάσεις με γενναιότητα· όπως ακριβώς ένας κυβερνήτης στα πηδάλια, έτσι και αυτός, αφού τοποθετήσει τον λογισμό του πάνω από τα πάθη, δεν εγκαταλείπει την προσπάθεια κάνοντας τα πάντα, παρά μόνο όταν κατευθύνει το σκάφος προς το γαλήνιο λιμάνι της φιλοσοφίας. Αυτό λοιπόν που γίνεται στη θάλασσα και συμβαίνει στη διάνοια, είναι ανάγκη να συμβαίνει και κατά την εξήγηση των Γραφών: δηλαδή να θορυβούμαστε και να ταραζόμαστε όταν εξέλθουμε στο πέλαγος· όχι επειδή το πέλαγος είναι φοβερό, αλλά επειδή εμείς που πλέουμε είμαστε άπειροι. Διότι, ως προς το ότι ένας λόγος εύκολος από τη φύση του είναι δυνατόν να καταστεί δύσκολος εξαιτίας της απειρίας των ακροατών, θα σας παρουσιάσω τον Παύλο ως μάρτυρα. Επειδή, αφού είπε ότι ο Χριστός έγινε αρχιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, και αναζητώντας ποιος είναι αυτός ο Μελχισεδέκ, πρόσθεσε: «Για τον οποίο έχουμε πολλά να πούμε, και είναι δυσερμήνευτα».

Τι λες, ω Παύλε; Είναι δυσερμήνευτος για εσένα που κατέχεις την πνευματική σοφία; Για εσένα που άκουσες τα άρρητα; Για εσένα που αρπάχθηκες μέχρι τον τρίτο ουρανό; Εάν για εσένα είναι δυσερμήνευτος, για ποιον είναι κατανοητός; «Σε εμένα είναι δυσερμήνευτος», λέει, «όχι εξαιτίας της δικής μου αδυναμίας, αλλά εξαιτίας της δυσκολίας των ακροατών». Αφού λοιπόν είπε «Δυσερμήνευτος», πρόσθεσε: «Επειδή γίνατε νωθροί στην ακοή». Βλέπεις ότι δεν είναι η φύση του λόγου, αλλά η απειρία των ακροατών που έκανε δύσκολο αυτό που δεν είναι δύσκολο; Και όχι μόνο δύσκολο, αλλά η ίδια αιτία κάνει τον σύντομο λόγο εκτενή. Γι’ αυτό δεν είπε μόνο ότι είναι δυσερμήνευτος, αλλά και μακρύς, αποδίδοντας την αιτία τόσο του μάκρους όσο και της δυσκολίας στη νωθρότητα της ακοής. Διότι, όπως ακριβώς στους ασθενείς δεν πρέπει να παραθέτει κανείς ένα λιτό και πρόχειρο τραπέζι, αλλά πρέπει να ετοιμάζει ποικιλία τροφών, ώστε, αν ο ασθενής δεν θελήσει το ένα, να πάρει το άλλο, και αν αποστραφεί εκείνο, να δεχθεί κάποιο άλλο, και αν το αποκρούσει και αυτό, να πάρει ένα διαφορετικό, και έτσι με την ποικιλία να νικήσουμε τη δυσκολία και με το πολυποίκιλο του τραπεζιού να θεραπεύσουμε τη δυσαρέσκεια της διάθεσής του· έτσι συχνά πρέπει να γίνεται και στην ακρόαση, όταν είμαστε ασθενείς, και πρέπει να ετοιμάζεται εκτενής λόγος, που να περιέχει ποικίλες παραβολές και παραδείγματα, επιχειρήματα και ρητορικές περιόδους, και πολλά άλλα παρόμοια, ώστε μέσα από όλα αυτά να γίνει για εμάς εύκολη η επιλογή των ωφέλιμων.

Πλην όμως, αν και ο λόγος είναι πολύς και δυσερμήνευτος, δεν τους στέρησε τη διδασκαλία περί του Μελχισεδέκ. Αφενός, λέγοντας το «πολύς και δυσερμήνευτος», διέγειρε την προθυμία τους, ώστε να μη γίνουν ράθυμοι στην ακρόαση· αφετέρου δε, παραθέτοντας την τράπεζα, ικανοποίησε την επιθυμία τους.

Διότι, το ότι δεν τους στέρησε τον λόγο περί του Μελχισεδέκ, άκουσέ το από τα εξής. Αφού λοιπόν είπε: «Για τον οποίο ο λόγος είναι πολύς και δυσκολοερμήνευτος», πρόσθεσε: «Διότι αυτός ο Μελχισεδέκ, βασιλιάς δικαιοσύνης, έπειτα δε και βασιλιάς της Σαλήμ, το οποίο σημαίνει βασιλιάς ειρήνης, απάτωρ, αμήτωρ, αγενεαλόγητος, μη έχοντας ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής, αλλά όντας εξομοιωμένος με τον Υιό του Θεού, παραμένει ιερέας στο διηνεκές».

Όπως ακριβώς εκείνος που γδέρνει τα σφάγια κάνει φανερά όλα τα εσωτερικά τους, έτσι και στον Θεό βρίσκονται φανερά τα πάντα. «Όπως και ο Ααρών· έτσι και ο Χριστός δεν δόξασε ο ίδιος τον εαυτό του με το να γίνει αρχιερέας, αλλά εκείνος που του είπε: Υιός μου είσαι εσύ». Εδώ θεραπεύει πάλι ένα άλλο ζήτημα, ότι δηλαδή έχει σταλεί από τον Θεό. Αυτό που συνεχώς έλεγε ο Χριστός συνομιλώντας με τους Ιουδαίους: «Δεν έχω έρθει από τον εαυτό μου». «Εγώ σήμερα σε γέννησα· όπως λέει και σε άλλο σημείο: Εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα». Αυτό αποτελεί προετοιμασία για το ότι χειροτονήθηκε από τον Θεό. «Κατά την τάξη του Μελχισεδέκ· ο οποίος στις ημέρες της επίγειας ζωής του, αφού πρόσφερε δεήσεις και ικεσίες προς εκείνον που μπορούσε να τον σώσει από τον θάνατο, με δυνατή κραυγή και δάκρυα, και εισακούστηκε εξαιτίας της ευλάβειάς του». Επειδή ήταν ιερέας των εθνών, επειδή πρόσφερε τη θυσία με άρτο και οίνο. «Αν και ήταν υιός, έμαθε την υπακοή από όσα έπαθε, και αφού τελειώθηκε, έγινε για όλους όσους τον υπακούν αίτιος αιώνιας σωτηρίας, ονομαζόμενος από τον Θεό αρχιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ· για τον οποίο έχουμε πολλά να πούμε, και είναι δύσκολο να ερμηνευθούν, επειδή έχετε γίνει νωθροί στην ακοή. Διότι, ενώ θα οφείλατε να είστε δάσκαλοι λόγω του χρόνου που έχει περάσει, έχετε πάλι ανάγκη να σας διδάξει κάποιος ποια είναι τα πρώτα στοιχεία των λόγων του Θεού, και έχετε φτάσει στο σημείο να έχετε ανάγκη από γάλα, και όχι από στερεή τροφή».

Αλλά τι λένε οι ολέθριοι; Μην απορείς αν οι απόστολοι αγνόησαν αυτό το μυστήριο, εφόσον μάλιστα και στον Παύλο φάνηκε δυσνόητο όταν έλεγε: «Γι' αυτόν έχουμε να πούμε πολλά, και είναι δυσερμήνευτα». Ω της αλαζονείας! Ενώ νομίζουν ότι είναι σοφότεροι από τον Απόστολο, «ούτε κατανοούν αυτά που λένε ούτε αυτά για τα οποία διαβεβαιώνουν». Διότι, αν πράγματι πιστεύουν ότι ο λόγος περί του Μελχισεδέκ είναι πολύς και δυσερμήνευτος, ας πουν σε ποιο σημείο είναι δυσερμήνευτος; Στο δικό μας ή στο δικό τους; Εμείς λέμε ότι ο Μελχισεδέκ ερμηνεύεται αναφερόμενος στον Κύριό μας Ιησού Χριστό, και ο λόγος είναι για εμάς πολύς και δυσερμήνευτος, σύμφωνα με αυτό που λέει και ο Απόστολος. Εκείνοι όμως λένε ότι είναι εκ φύσεως Θεός. Αν όμως είναι εκ φύσεως Θεός, πώς είναι δυσερμήνευτος; Ο Θεός πιστεύεται καθολικά, ενώ οι τύποι ερμηνεύονται. Γι' αυτό ας δούμε ποιον επιβεβαιώνει ο άγιος Παύλος λέγοντας: «Γι' αυτόν έχουμε να πούμε πολλά και δυσερμήνευτα». Αν εννοεί εκείνους, μιλώντας για τον Μελχισεδέκ ως Θεό, ας ερμηνεύσουν τον Θεό τους, εφόσον τον έχουν θεωρήσει εκ φύσεως Θεό. Ειδάλλως, εμείς εν Κυρίω, ανάλογα με τη δύναμή μας, θα ερμηνεύσουμε τα σχετικά με τον Μελχισεδέκ ως τυπικά, σύμφωνα με το σκεπτικό του αγίου Παύλου, και ας σταματήσουν εκείνοι να βλασφημούν.

Δες την κατάλληλη ερμηνεία. Τότε ο Μελχισεδέκ προσέφερε άρτο και οίνο για την ανάπαυση εκείνων που επέστρεφαν από τον πόλεμο. Παρομοίως και ο Χριστός, ο μέγας αρχιερέας, σε εκείνους που επιστρέφουν σε αυτόν από τον νοερό πόλεμο δίνει αγιασμένο άρτο και οίνο, λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε εξ αυτού πάντες.» Και πάλι, ο Αβραάμ δίνει τα δέκατα από τα καλύτερα λάφυρα στον ιερέα του Θεού· και όσοι είναι εφάμιλλοι με τη δική του πίστη προσφέρουν στον Χριστό τα ακροθίνια. Διότι οι πέντε αισθήσεις, οι οποίες του ανατίθενται με διπλό τρόπο, εννοώ νοερώς και ειδικώς (σωματικώς), αποτελούν ένα είδος δεκάτης των μελών της φύσης μας, η οποία είχε κάποτε αιχμαλωτιστεί από τους αλλοφύλους, σύμφωνα με την προαναφερθείσα ιστορία. Άραγε, μέσω των όσων ειπώθηκαν, κατανόησες πώς «είναι πολύς ο λόγος και δυσερμήνευτος», όπως είπε ο άγιος Παύλος;