Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 5:2

Διότι πουθενά πριν από την ένσαρκη παρουσία Του δεν έφερε αυτά τα ονόματα, το να ονομάζεται δηλαδή λίθος, πρόβατο που οδηγείται στη σφαγή, άνθρωπος και Υιός ανθρώπου, αετός και αρνίο και όλα τα άλλα, όσα αναφέρονται σε Αυτόν μετά την ένσαρκη παρουσία Του, όπως και το να ονομάζεται αρχιερέας, σκοπός για τον οποίο ο νόμος κήρυττε γι' Αυτόν, ότι «προφήτη από τους αδελφούς σας θα αναστήσει για εσάς Κύριος ο Θεός». Επομένως, το «προφήτης» και «αρχιερέας» και το «από αυτούς» τα ερμηνεύει σαφώς ο λόγος μετά την εδώ παρουσία Του, όπως ακριβώς μπορεί κανείς να διαπιστώσει αδιάσειστα πώς πάλι η ανίκητη δύναμη και πρόγνωση του Θεού, «για να φράξει κάθε στόμα» που εγείρεται κατά της αλήθειας, τα προθέσπισε και τα διασφάλισε όλα με θαυμαστή φώτιση. Διότι λέει χαρακτηριστικά στην ίδια συνάφεια ότι «κάθε αρχιερέας που λαμβάνεται από τους ανθρώπους καθίσταται υπέρ των ανθρώπων, για να προσφέρει δώρα και θυσίες, έχοντας τη δυνατότητα να συμπαθεί. Διότι έχει ανάγκη να προσφέρει και για τις δικές του αμαρτίες· εκείνος όμως που δεν έχει αμαρτία προσέφερε τον Εαυτό Του στον Πατέρα». Και το μεν «από τους ανθρώπους» λέγεται για την ενδημία (την ένσαρκη παρουσία) Του στον κόσμο, ενώ το «όχι από ανθρώπους» και το «μη έχοντας αμαρτία» λέγεται για τη θεότητά Του. Και για τη θεότητά Του λέει: «αν και ήταν Υιός», ενώ για την ένσαρκη παρουσία Του λέει: «έμαθε από όσα έπαθε». 38. Και βλέπεις ότι όλα όσα αφορούν τον Χριστό είναι ομαλά και δεν υπάρχει σε αυτά τίποτα το στρεβλό.

ΟΜΙΛΙΑ Η΄. Διότι κάθε αρχιερέας, επειδή επιλέγεται από τους ανθρώπους, καθίσταται υπέρ των ανθρώπων στα ζητήματα που αφορούν τον Θεό, για να προσφέρει δώρα και θυσίες υπέρ των αμαρτιών, έχοντας τη δυνατότητα να δείχνει επιείκεια σε όσους αγνοούν και πλανώνται, επειδή και ο ίδιος περιβάλλεται από αδυναμία· και εξαιτίας αυτής οφείλει, όπως ακριβώς για τον λαό, έτσι και για τον εαυτό του να προσφέρει υπέρ των αμαρτιών.

Διότι όλοι αμάρτησαν και στερούνται τη δόξα του Θεού, δικαιούμενοι δωρεάν με τη χάρη Του, ακόμη και οι ίδιοι οι ιερείς. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει για τον ιερέα, ότι οφείλει, λέει, να προσφέρει για τον εαυτό του, όπως ακριβώς και για τον λαό, επειδή και ο ίδιος περιβάλλεται από αδυναμία. Και αυτό δηλώνεται με τη φράση: «Ο δούλος δεν μένει στην οικία». Εδώ δε δείχνει και την ομοτιμία Του προς τον Πατέρα, καθώς και τη διαφορά μεταξύ δούλου και ελεύθερου· διότι αυτό θέλει να υποδείξει η παραβολή, δηλαδή, ότι ο δούλος δεν έχει εξουσία· διότι αυτό σημαίνει το «δεν μένει».

Και ότι αυτό είναι αληθές, ο ίδιος ο Παύλος, ο οποίος έθεσε εκείνον τον νόμο, μας δίδαξε και αυτήν την αιτία, λέγοντας τα εξής: «Διότι κάθε ιερέας που λαμβάνεται από τους ανθρώπους, εγκαθίσταται υπέρ των ανθρώπων, έχοντας τη δυνατότητα να επιδεικνύει επιείκεια σε όσους αγνοούν και πλανώνται».

Από πού και για ποιο λόγο; Επειδή και ο ίδιος περιβάλλεται από αδυναμία. Βλέπεις ότι η αδυναμία γίνεται αφορμή συμπάθειας, και η συγγένεια της φύσεως δεν επιτρέπει ποτέ σε αυτόν που επιτιμά να εκπέσει σε αμετρία, έστω και αν ερίζει σφοδρά; Και για ποιον λόγο τα είπα αυτά;

Και ότι τα λεγόμενα δεν αποτελούν απλό στοχασμό, άκουσε τον Παύλο που γράφει αυτά και θεολογεί βαθιά· διότι στην επιστολή του προς τους Εβραίους είπε τα εξής: «Διότι κάθε αρχιερέας που προέρχεται από τους ανθρώπους, εγκαθίσταται για χάρη των ανθρώπων, ώστε να προσφέρει δώρα και θυσίες, έχοντας τη δυνατότητα να δείχνει επιείκεια σε όσους έχουν άγνοια και πλανώνται, επειδή και ο ίδιος περιβάλλεται από ανθρώπινη αδυναμία· και εξαιτίας αυτής οφείλει, όπως ακριβώς προσφέρει για τον λαό, έτσι να προσφέρει και για τον εαυτό του υπέρ των αμαρτιών». Είδες πόσο άριστα μας διατύπωσε την αιτία, για την οποία δεν έχουν τεθεί ως ποιμένες στις Εκκλησίες άγγελοι ούτε αρχάγγελοι, αλλά άνθρωποι, ώστε να μπορούν να συμπάσχουν με τους συνανθρώπους τους, έχοντας τη συναίσθηση των δικών τους αμαρτημάτων ως το μέγιστο δίδαγμα ταπεινοφροσύνης;

Διότι και ο ίδιος, λέει, περιβάλλεται από αδυναμία, και εξαιτίας αυτής οφείλει, όπως ακριβώς για τον λαό, έτσι και για τον εαυτό του να προσφέρει θυσίες για τις αμαρτίες. Αυτό άλλωστε συμβαίνει και τώρα· διότι παριστάμενοι στην ιερή αυτή τράπεζα και προσφέροντας τη φρικτή θυσία, όπως ακριβώς ζητούμε να δοθεί συγχώρηση για τα πλημμελήματα του λαού, έτσι και για τα δικά μας παρακαλούμε και δεόμαστε και ικετεύουμε, και προσφέρουμε τη θυσία υπέρ πάντων ......

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄. «Διότι κάθε αρχιερέας, εφόσον προέρχεται από ανθρώπους, εγκαθίσταται για χάρη των ανθρώπων στα ζητήματα που αφορούν τον Θεό, προκειμένου να προσφέρει δώρα και θυσίες για τις αμαρτίες, δυνάμενος να δείχνει επιείκεια σε όσους αγνοούν και πλανώνται· επειδή και ο ίδιος περιβάλλεται από αδυναμία, και εξαιτίας αυτής οφείλει, όπως ακριβώς προσφέρει για τον λαό, έτσι να προσφέρει και για τον εαυτό του θυσίες για τις αμαρτίες. Και κανείς δεν αναλαμβάνει από μόνος του αυτή την τιμή, παρά μόνο εφόσον καλείται από τον Θεό.» Κάνοντας σύγκριση των διαθηκών, ξεκινά από τους ιερείς. Και την αναπτύσσει ως εξής: ότι οι μεν της Παλαιάς προέρχονταν από ανθρώπους, ενώ ο ιερέας της Καινής από το Άγιο Πνεύμα, έστω κι αν έγινε άνθρωπος. Και ο μεν πρώτος περιβάλλεται από αδυναμία, ενώ ο δεύτερος παρέμεινε αναμάρτητος· διότι δεν βρέθηκε δόλος στο στόμα του.

Μάθε λοιπόν, εάν είσαι πρόθυμος να αποδεχθείς κάτι, από τον θείο Παύλο, ο οποίος αναλήφθηκε έως τον τρίτο ουρανό, αρπάχθηκε στον παράδεισο και από εκεί μυήθηκε και είδε με τα μάτια του τα απόρρητα, ότι κάθε αρχιερέας, ο οποίος λαμβάνεται από τους ανθρώπους, εγκαθίσταται υπέρ των ανθρώπων για τα όσα αφορούν τον Θεό, έχοντας τη δύναμη να δείχνει συγκατάβαση και κατανόηση προς όσους αγνοούν και πλανώνται, επειδή και ο ίδιος περιβάλλεται από ανθρώπινη αδυναμία· και εξαιτίας αυτής οφείλει, όπως ακριβώς προσφέρει για τον λαό, έτσι και για τον εαυτό του να προσφέρει θυσίες υπέρ των αμαρτιών. Αυτά, λοιπόν, τα λέει ο θείος Παύλος για τους πολλούς αρχιερείς που προέρχονται από τους ανθρώπους, και δεν ταιριάζει λιγότερο να λέγονται για τους δικούς μας, παρά για εκείνους που υπάγονταν στον παλαιό νόμο. Γι' αυτό και σε όλους τους ιερομύστες, μέσα στις ευχές, συνυφαίνονται και λόγια υπέρ των εαυτών τους. Και ενώ, λοιπόν, αυτοί είναι πολλοί και λέγονται πολλοί, εφόσον διαφέρουν μεταξύ τους και κατά τον χρόνο και κατά τον τόπο και κατά τον αριθμό και υπόκεινται σε πλήθος άλλων διαφορών, ο ίδιος Απόστολος γνωρίζει πώς να τους συγκεντρώνει, ή μάλλον να τους ανάγει, όλους στον έναν μεγάλο αρχιερέα, «ο οποίος έχει διέλθει τους ουρανούς, τον Ιησού τον Υιό του Θεού», στον οποίο δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ Ιουδαίου και Έλληνα. Και πάλι λέει: «Δεν υπάρχει Έλληνας και Ιουδαίος, περιτομή και ακροβυστία, βάρβαρος, Σκύθης, δούλος, ελεύθερος, αλλά τα πάντα και σε όλους είναι ο Χριστός». Και αλλού, αντιστρέφοντας τον λόγο, λέει: «Όλοι εμείς ένα είμαστε εν Χριστώ».

Αυτά, λοιπόν, είχαμε να σου πούμε από την πλευρά μας, ώστε να γνωρίζεις και να πράττεις τα καθήκοντά σου. Σχετικά, όμως, με την απανθρωπιά σου απέναντι στον άνδρα εκείνο, τον οποίο αποκαλείς ασεβή και αλιτήριο, δεν ξέρω πώς να θρηνήσω τη συντριβή του αγαπητού μου. Διότι, τίνος θεωρείς ότι έχεις ταχθεί από εμάς να είσαι λειτουργός; Επειδή, εάν δεν είσαι λειτουργός του Αγαθού, είναι εξάπαντος ανάγκη να είσαι εντελώς ξένος και προς εμάς και προς ολόκληρη τη δική μας λειτουργία· και είναι ώρα να αναζητήσεις και άλλον θεό και άλλους ιερείς, και κοντά σε εκείνους να εκθηριωθείς μάλλον παρά να τελειωθείς, και να γίνεις αμείλικτος υπηρέτης της προσφιλούς σου απανθρωπίας. Άραγε, εμείς οι ίδιοι έχουμε πλέον τελειωθεί προς το απόλυτα άγιο και δεν έχουμε ανάγκη της θείας φιλανθρωπίας για τους εαυτούς μας; Ή μήπως διαπράττουμε τη διπλή αμαρτία, όπως λένε τα λόγια της Γραφής, όμοια με τους ασεβείς, μη γνωρίζοντας πού προσκόπτουμε, αλλά δικαιώνοντας τους εαυτούς μας και νομίζοντας ότι βλέπουμε, ενώ αληθινά δεν βλέπουμε; «Εξέστη ο ουρανός γι' αυτό», και εγώ έφριξα και αδυνατώ να το πιστέψω. Και εάν δεν είχα διαβάσει την επιστολή σου –πράγμα που, να το γνωρίζεις καλά, μακάρι να μην είχε συμβεί– δεν θα με έπειθαν, εάν κάποιοι άλλοι προσπαθούσαν να με πείσουν για εσένα, ότι ο Δημόφιλος νομίζει πως ο Θεός, ο Οποίος είναι αγαθός προς τα πάντα, δεν είναι και φιλάνθρωπος, ούτε ότι ο ίδιος έχει ανάγκη από Εκείνον που ελεεί και σώζει, αλλά ότι μάλιστα καθαιρεί τους ιερείς, οι οποίοι έχουν αξιωθεί από αγαθότητα να βαστάζουν τα αγνοήματα του λαού, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι και οι ίδιοι περιβάλλονται από ασθένεια.

Διότι κάθε ιερέας καθίσταται μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων στα όσα αφορούν τον Θεό, όπως λέει ο Παύλος, και οφείλει να προσφέρει θυσία, όπως ακριβώς υπέρ του λαού, έτσι και υπέρ του εαυτού του. Αλλά ας αρχίσουμε τον λόγο από πιο παλιά και ας δούμε από πού, πώς και σε ποιους δόθηκε εξαρχής αυτή η εξουσία να ιερουργούν, να δεσμεύουν και να λύνουν, και ακολουθώντας αυτή τη σειρά, σχετικά με αυτό που ρώτησας, η απάντηση θα γίνει έτσι σαφής, όχι μόνο σε εσένα αλλά και σε όλους τους άλλους ανθρώπους.

Εξέπληξε τον ουρανό το γεγονός αυτό και έφριξα ακόμη περισσότερο εγώ ο ταλαίπωρος· και, αν δεν άκουγα τις δικές σου φωνές, δεν θα πίστευα σε αυτόν που μου φανέρωσε προηγουμένως ότι έχει συνταχθεί επιστολή από την τιμιότητά σου εναντίον της Εκκλησίας του Θεού. Διότι εναντίον της στρέφεται το να κατηγορείς με τέτοιες φλυαρίες τους ένδοξους και ομολογητές άνδρες, οι οποίοι περιπλανήθηκαν μέσα σε ποικίλους πειρασμούς, υστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, διωκόμενοι, πλανώμενοι σε ερήμους και όρη και στις σπηλιές της γης, για τους οποίους δεν είναι άξιος ο κόσμος, για να μιλήσω αποστολικά· και δεν έχουν ακόμη φανερωθεί τα πιο προσχηματικά και απάνθρωπα. Τολμά κάποιος, ρωτώ, που είναι καταταγμένος στους στρατιώτες, παίρνοντας εξουσία από βασιλικό έγγραφο, να διατάζει το ένα και το άλλο και να υβρίζει τους ανωτέρους του ως ανθρώπους που φέρονται άτακτα και απερίσκεπτα; Εάν δε συλληφθεί να το έχει κάνει αυτό, συλλαμβάνεται αμέσως και οδηγείται ως κατάδικος σε θάνατο. Τι, λοιπόν, δεν θα υποστεί ένας απλός μοναχός από το κριτήριο της Εκκλησίας, έχοντας τολμήσει κάτι παρόμοιο με εκείνον; Μήπως δηλαδή δεν έχουμε Αρχιερέα, ο οποίος να μπορεί να συμπαθήσει τις ασθένειές μας σύμφωνα με τα γεγραμμένα, και να μπορεί να δείξει επιείκεια σε όσους αγνοούν και πλανώνται; Του οποίου η εγκύκλιος επιστολή έχει συνταχθεί σύμφωνα με την εξουσία του Πνεύματος που του έχει δοθεί. Ο οποίος, εάν διαπίστωνε ότι στα όσα γίνονται υπάρχει κάτι παράνομο και μη ωφέλιμο, οπωσδήποτε θα είχε μιλήσει όπως έπρεπε.