Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 6:17

Ίσως, βέβαια, κάποιος να προβάλει σε αυτά τη λογική αντίρρηση, λέγοντας: Εάν ο όρκος έχει απαγορευτεί για τους ανθρώπους, και με το να μην ορκίζεται κανείς μιμείται το Θείο, πώς αναφέρεται στις θείες Γραφές ότι ο ίδιος ο Θεός ορκίζεται; Διότι και στον Αβραάμ ορκίστηκε, όπως μαρτυρεί ο Μωυσής, και στους Ύμνους έχει γραφτεί: «Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί: Εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». Διότι θα φανεί είτε ότι αυτά έρχονται σε αντίθεση με όσα ελέχθησαν προηγουμένως, είτε ότι εξαιτίας αυτών οι άνθρωποι ωθούνται σε όρκους. Αλλά δεν έχουν έτσι τα πράγματα· ας μην τα νομίζει κανείς αυτά. Διότι ο Θεός δεν ορκίζεται σε τίποτα. Πώς θα μπορούσε άλλωστε, εφόσον ο Ίδιος είναι Κύριος και Ποιητής των πάντων; Αλλά, αν πρέπει να πούμε την αλήθεια, ο λόγος Του είναι όρκος, ο οποίος βεβαιώνει αυτούς που ακούν και παρέχει πίστη στον καθένα, ότι αυτό που υποσχέθηκε και λέει, οπωσδήποτε και θα συμβεί. Διότι ο Θεός δεν ορκίζεται όπως ο άνθρωπος, αλλά για εμάς ο λόγος Του επέχει θέση όρκου ως προς την αλήθεια. Και όταν απευθύνεται σε ανθρώπους, λέγεται ότι ορκίζεται, και αυτό επειδή οι άγιοι εκφράζονται με πιο ανθρωποπαθή τρόπο· ώστε, μέσα από εκείνα που οι ίδιοι θεωρούν αξιόπιστα στους λόγους τους, μέσω αυτών ακριβώς να πιστέψουν στον Θεό που τους ομιλεί. Διότι, όπως ο όρκος επιβεβαιώνει τον λόγο των ανθρώπων, έτσι και όσα λέει ο Θεός ας λογίζονται αντί όρκου, εξαιτίας της βεβαιότητας και του αμετάθετου της βουλής Του.

«Να γνωρίζεις καλά ότι οι απόγονοί σου θα είναι πάροικοι σε ξένη γη.» Και θα είναι πάρα πολλοί εκείνοι που θα θελήσουν να τους κάνουν κακό, τύπος των οποίων ήταν τα αρπακτικά πουλιά που έπεσαν πάνω στα προκείμενα θύματα. Πλην όμως, αφού προξενήσουν λίγη λύπη, θα τιμωρηθούν. «Εσύ όμως θα απέλθεις προς τους πατέρες σου, έχοντας τραφεί σε καλά γηρατειά.» Έπειτα λέει ότι, όταν ο ήλιος είχε ήδη δύσει, «φλόγα φωτιάς και καμίνι και λαμπάδες πέρασαν ανάμεσα από τα διχοτομημένα μέρη.» Το Θείο ξανά νοείται με τη μορφή φωτιάς, σύμφωνα με τη συνήθεια των Χαλδαίων, να εκπληρώνει τον όρκο. Γι' αυτό ακριβώς και ο θεσπέσιος Παύλος εκλαμβάνει το γεγονός με τη δύναμη όρκου, και λέει: «Όταν ο Θεός έδωσε την υπόσχεση στον Αβραάμ, επειδή δεν είχε να ορκιστεί σε κανέναν ανώτερο, ορκίστηκε στον εαυτό του, λέγοντας: Αληθινά θα σε ευλογήσω πλουσιοπάροχα, και θα πληθύνω αφάνταστα τους απογόνους σου. Και αυτός, έχοντας δείξει μακροθυμία, πέτυχε την εκπλήρωση της υπόσχεσης. Διότι οι άνθρωποι ορκίζονται στον ανώτερο, και ο όρκος θέτει τέλος σε κάθε τους αντιλογία, προς βεβαίωση. Γι' αυτό, θέλοντας ο Θεός να δείξει ακόμη περισσότερο στους κληρονόμους της υπόσχεσης το αμετάβλητο της θέλησής του, μεσολάβησε με όρκο, ώστε με δύο αμετάβλητα πράγματα, στα οποία είναι αδύνατον να ψευστεί ο Θεός, να έχουμε ισχυρή παρηγοριά εμείς, που καταφύγαμε στο να κρατήσουμε σταθερά την προκειμένη ελπίδα.» ε'.

Ως βρώση και πόση νοείται η δική μας συμμόρφωση προς το θέλημά του. Διότι και εμείς μέσω της αίσθησης της γεύσης ικανοποιούμε την αναγκαία όρεξη της φύσης μας. Ως όσφρηση, η αποδοχή της προς αυτόν σκέψης και ευνοίας μας, επειδή σε εμάς μέσω αυτής της αίσθησης συντελείται η πρόσληψη της ευωδίας. Ως πρόσωπο, η φανέρωση και εμφάνισή του μέσα από τα έργα του, επειδή και η δική μας εμφάνιση γίνεται μέσω του προσώπου. Ως χέρια, η εκτελεστική ικανότητα της ενέργειάς του. Διότι και εμείς κατορθώνουμε τα αναγκαία και κυρίως τα σπουδαιότερα μέσω των δικών μας χεριών. Ως δεξιά, η βοήθειά του στα ευνοϊκά, επειδή και εμείς χρησιμοποιούμε τη δεξιά μάλλον για τα σπουδαιότερα και για όσα απαιτούν πολλή δύναμη. Ως ψηλάφηση, η ακριβέστατη γνώση του και η διάγνωση και απαίτηση των πολύ λεπτών και κρυφών πραγμάτων, επειδή σε εμάς εκείνοι που ψηλαφώνται δεν μπορούν να κρύψουν κάτι επάνω τους. Ως πόδια και βάδισμα, η έλευση και παρουσία του για βοήθεια όσων έχουν ανάγκη ή για άμυνα κατά των εχθρών ή για κάποια άλλη ενέργεια· επειδή σε εμάς η άφιξη επιτελείται μέσω της χρήσης των ποδιών. Ως όρκο, το αμετάβλητο της βουλής του, επειδή σε εμάς οι μεταξύ μας συμφωνίες επιβεβαιώνονται με τον όρκο. Ως οργή και θυμό, την απέχθεια και αποστροφή προς την κακία. Διότι και εμείς, μισώντας όσα είναι αντίθετα στη θέλησή μας, οργιζόμαστε.

Λέει δε και ο θείος απόστολος, εξετάζοντας τα σχετικά χωρία: «Γι' αυτό, επειδή ο Θεός ήθελε να δείξει περισσότερο στους κληρονόμους το αμετάθετο της βουλής του, μεσολάβησε με όρκο, ώστε μέσω δύο αμετάθετων πραγμάτων, στα οποία είναι αδύνατον να ψευσθεί ο Θεός, να έχουμε ισχυρή παράκληση», και πάλι: «και εκείνοι μεν έχουν γίνει ιερείς χωρίς ορκωμοσία, αυτός όμως με ορκωμοσία, μέσω εκείνου που του λέει: ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί· εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». «Και εκείνοι μεν έγιναν πολλοί ιερείς, επειδή εμποδίζονταν από τον θάνατο να παραμένουν· αυτός όμως, επειδή μένει στον αιώνα, έχει την ιερωσύνη απαράβατη. Γι' αυτό και μπορεί να σώζει ολοκληρωτικά εκείνους που προσέρχονται μέσω αυτού στον Θεό, ζώντας πάντοτε για να μεσιτεύει υπέρ αυτών». Μέσα από αυτά αποδεικνύεται ότι υπάρχει ανάμεσα στα όντα και υφίσταται στον χώρο των νοητών κάποια θεία δύναμη, η οποία έχει ιερωθεί στον Θεό των όλων σύμφωνα με τα λόγια των Εβραίων, όχι με γεώδες και ανθρώπινο μύρο, αλλά έχοντας κατασταθεί για να ιερουργεί στον επί πάντων Θεό με κάποια θεοπρεπή και ένθεη αρετή και δύναμη. Επομένως, εκείνος που προφητεύεται μέσω του ψαλμού, παρουσιάζεται σαφώς ως κάποιος αιώνιος ιερέας και Υιός του Υψίστου Θεού, εφόσον έχει γεννηθεί από τον ίδιο τον Ύψιστο Θεό και είναι σύνθρονος της βασιλείας Του.

Άκουσε δε τι λέει και για αυτά ο απόστολος: «Γι' αυτό ο Θεός, θέλοντας να δείξει περισσότερο στους κληρονόμους της βασιλείας το αμετάθετο της βουλής του, μεσολάβησε με όρκο, ώστε με δύο πράγματα αμετάθετα, στα οποία είναι αδύνατον να πει ψέματα ο Θεός, να έχουμε ισχυρή παρηγοριά εμείς που καταφύγαμε στο να κρατήσουμε γερά την προκείμενη ελπίδα». Και προσθέτει λέγοντας: «Και εκείνοι μεν έγιναν πολλοί ιερείς, επειδή εμποδίζονταν από τον θάνατο να παραμένουν· αυτός όμως, επειδή παραμένει αιώνια, έχει την ιεροσύνη απαράβατη· γι' αυτό και μπορεί να σώζει ολοκληρωτικά εκείνους που προσέρχονται μέσω αυτού στον Θεό, εφόσον ζει πάντοτε για να μεσιτεύει υπέρ αυτών. Διότι τέτοιος αρχιερέας μας έπρεπε, όσιος, άκακος, αμίαντος, χωρισμένος από τους αμαρτωλούς, και ο οποίος έγινε υψηλότερος από τους ουρανούς». Και καταλήγει: «Και το κύριο σημείο σε όσα ειπώθηκαν είναι το εξής: έχουμε τέτοιον αρχιερέα, ο οποίος κάθισε στα δεξιά της μεγαλοσύνης στα ύψη, λειτουργός των Αγίων και της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος, και όχι άνθρωπος». Αυτά λοιπόν λέει ο απόστολος.

Αυτά βέβαια έχουν ήδη εξεταστεί και στα προηγούμενα, καθώς το επέβαλε η αλληλουχία των νοημάτων, αλλά θα αναφερθούν και τώρα με συντομία όσα διαπιστώνονται. Ο απόστολος αναφέρει ότι ο όρκος είναι πράγμα αμετάθετο που βεβαιώνει αφ' εαυτού του την αλήθεια, και καθορίζει ότι αυτός αποτελεί το πέρας κάθε αντιλογίας για την επιβεβαίωση των γνωστών πραγμάτων. Η νύμφη, λοιπόν, επιβάλλει τον ορκισμό στις παρθένους, ώστε να τηρηθεί από αυτές απαράβατο αυτό που λέγεται. Επειδή όμως κάθε όρκος δίδεται στο όνομα κάποιου ανώτερου, καθώς αναφέρει ο απόστολος (διότι κανείς δεν θα ορκιζόταν σε κάτι κατώτερο από τον εαυτό του), αρμόζει να εξετάσουμε τι ανώτερο προβάλλεται στις νεάνιδες από τη νύμφη κατά τον όρκο. «Σας όρκισα», λέει, «θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, στις δυνάμεις και στις ισχύες του αγρού». Τι είναι, λοιπόν, αυτό που βρίσκεται υπεράνω ημών σε αυτά; Διότι δεν αμφιβάλλουμε ότι με τον όρο αγρό, μέσω της μεταφορικής σημασίας, νοείται ο κόσμος, καθώς έτσι και ο Κύριος ονόμασε και ερμήνευσε τον κόσμο. Ποιες είναι λοιπόν οι πολλές δυνάμεις και ισχύες του κόσμου, που προτάσσονται στον όρκο, τις οποίες πρέπει να θεωρήσουμε ανώτερες ημών, ώστε να λάβει ισχύ ο όρκος για τη βεβαίωση της αλήθειας, εφόσον δίδεται στο όνομα των ανωτέρων; Επομένως, καθίσταται αναγκαίο να παραθέσουμε, για τη σαφήνεια των προκειμένων, μια άλλη έκδοση που ερμηνεύει τα ρητά και η οποία έχει ως εξής: «Σας όρκισα, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, στις δορκάδες και στα ελάφια του αγρού».

Αυτό σημαίνει ότι με αυτόν τον τρόπο επιλύεται η αμφισβήτηση κάθε αντιλογίας· όχι αυτής ή εκείνης, αλλά κάθε αντιλογίας. Θα έπρεπε, βέβαια, ο Θεός να γίνεται πιστευτός και χωρίς όρκο. «Γι' αυτό», λέει, «ο Θεός, θέλοντας να αποδείξει περισσότερο στους κληρονόμους της επαγγελίας το αμετάθετο της βουλής του, μεσολάβησε με όρκο».

Εδώ συμπεριλαμβάνει και τους πιστούς· γι' αυτόν τον λόγο μνημονεύει και αυτήν την επαγγελία που δόθηκε από κοινού προς εμάς. «Εμεσίτευσε», λέει, «με όρκο». Πάλι εδώ αναφέρει ότι ο Υιός έγινε μεσίτης μεταξύ των ανθρώπων και του Θεού. Ώστε διά μέσου δύο αμετάθετων πραγμάτων, για τα οποία είναι αδύνατον να ψευσθεί ο Θεός. Ποιου και ποιου; Και του ότι μίλησε και υποσχέθηκε, και του ότι πρόσθεσε όρκο στην υπόσχεση.

Διότι οι άνθρωποι ορκίζονται στο όνομα κάποιου ανώτερου, και ο όρκος αποτελεί γι' αυτούς το τέλος κάθε αντιλογίας για την τελική βεβαίωση. Γι' αυτό ο Θεός, επειδή ήθελε να δείξει ακόμη πιο καθαρά στους κληρονόμους της επαγγελίας το αμετάβλητο της θελήσεώς του, εγγυήθηκε με όρκο, ώστε με δύο αμετάβλητα πράγματα, στα οποία είναι αδύνατον να ψευσθεί ο Θεός, να αντλούμε ισχυρή παρηγοριά εμείς που καταφύγαμε σε αυτόν.» Εδώ τους προκαλεί φόβο, δείχνοντας ότι πολλές φορές η επαγγελία ακυρώνεται εξαιτίας της ολιγοψυχίας.

«Δεξιά» νοείται η βοήθειά του στα ευνοϊκά πράγματα, από το γεγονός ότι και εμείς χρησιμοποιούμε κατά κύριο λόγο το δεξί χέρι για τα πιο εύσχημα, τα πιο τιμημένα και όσα απαιτούν πλείστη δύναμη. «Ψηλάφηση» νοείται η απολύτως ακριβής διάγνωση και ανταπόδοση από μέρους του στα πολύ λεπτά και κρυφά ζητήματα, από το γεγονός ότι σε εμάς όσοι ψηλαφώνται δεν μπορούν να κρύψουν τίποτα επάνω τους. «Πόδια» και «βάδιση» νοείται η έλευση και η παρουσία του για την επικουρία όσων έχουν ανάγκη, για την απόκρουση των εχθρών ή για οποιαδήποτε άλλη πράξη, από το γεγονός ότι στους ανθρώπους η άφιξη συντελείται με τη χρήση των ποδιών. Και «όρκος» νοείται το αμετάθετο του θελήματός του, από το γεγονός ότι σε εμάς οι μεταξύ μας συμφωνίες επικυρώνονται με όρκο.

Διότι εσείς είστε σώμα Χριστού και μέλη του ο καθένας χωριστά· διότι έπρεπε σε αυτόν, για τον οποίο υπάρχουν τα πάντα και διά του οποίου υπάρχουν τα πάντα, οδηγώντας πολλούς υιούς στη δόξα, να τελειοποιήσει τον αρχηγό της σωτηρίας μας μέσα από παθήματα· επειδή και αυτός που αγιάζει και αυτοί που αγιάζονται προέρχονται όλοι από έναν· για αυτήν την αιτία δεν ντρέπεται να τους αποκαλεί αδελφούς, λέγοντας: Θα αναγγείλω το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω. Και πάλι: Εκείνους που προγνώρισε, αυτούς και προόρισε να είναι σύμμορφοι με την εικόνα του Υιού του, για να είναι αυτός πρωτότοκος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς· και επιπλέον αυτών: Γι' αυτό, θέλοντας ο Θεός να δείξει ακόμη περισσότερο στους κληρονόμους της επαγγελίας το αμετάβλητο της βουλής του, εγγυήθηκε με όρκο· ώστε, διά μέσου δύο αμετάβλητων πραγμάτων, στα οποία είναι αδύνατον να ψευσθεί ο Θεός, να έχουμε ισχυρή παρηγοριά εμείς που καταφύγαμε στο να κρατήσουμε την ελπίδα που βρίσκεται μπροστά μας. Και πάλι: