Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 6:7

Στους Εβραίους βέβαια φαίνεται ότι με τη λέξη Σωρήκ υποδηλώνεται ένα είδος αμπέλου, ή μάλλον ένα όνομα καλής και πολυφορότατης αμπέλου. «Και οικοδόμησα, λέει, πύργο στη μέση του, και έσκαψα σε αυτό προλήνιο.» Διότι ανεγέρθηκε στα Ιεροσόλυμα εκείνος ο περίφημος ναός, σαν κάποιος πύργος και κατοικία του Θεού, και βέβαια έχει σκαφτεί και προλήνιο. Και έχει τοποθετηθεί σε αυτόν θυσιαστήριο, και κορβάν, που είναι το γαζοφυλάκιο, στο οποίο συγκεντρωνόταν κάθε δωροφορία εκείνων που προσέρχονταν. Επειδή δε, λέει, κατέστησα τον αμπελώνα άρτιο από κάθε άποψη, περίμενα να κάνει σταφύλια. Διότι νόμιζα, νόμιζα, ότι δεν θα κάνει τίποτα άλλο, παρά τον ευγενή καρπό της αμπέλου· αλλά έκανε αγκάθια. Επομένως, απέτυχε η ελπίδα, και διαψεύστηκε, και ο Ισραήλ γέννησε αγκάθια αντί για τσαμπιά. Διότι δεν έγινε τηρητής του νόμου, ούτε στολίστηκε με τους καρπούς της επιείκειας, αλλά εξόκειλε με άλλον τρόπο, και έκανε αγκάθια, δηλαδή έργα της φωτιάς, με άλλα λόγια όσα πληγώνουν εκείνους που τα αγγίζουν και τα πλησιάζουν. Λυπεί δε τον Θεό η αμαρτία που προέρχεται από εμάς, και ό,τι είναι για εμάς το αγκάθι, αυτό είναι και για Εκείνον ο τρόπος της φαυλότητας. Αλλά όπως γράφει ο μακάριος Παύλος: «Η γη που πίνει τη βροχή η οποία πέφτει συχνά πάνω της, και παράγει βλάστηση χρήσιμη σε εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, μεταλαμβάνει ευλογία από τον Θεό.»

Διότι, εάν πράττουμε και θέλουμε να σκεφτόμαστε εκείνα που είναι σε αυτόν αρεστά και αγαπητά, θα καρποφορήσουμε την αρετή, αξιωνόμενοι της δικής του φροντίδας. Επειδή θα ακούσουμε τον Χριστό να λέει: «Εγώ είμαι η άμπελος η αληθινή, και ο Πατέρας μου είναι ο γεωργός. Κάθε κλήμα που είναι ενωμένο μαζί μου και δεν φέρνει καρπό, το κόβει· και κάθε κλήμα που φέρνει καρπό, το καθαρίζει, για να φέρει περισσότερο καρπό». Αντίθετα, εάν έχουμε λοξοδρομήσει αχαλίνωτα προς την ανοσιότητα των τρόπων, γεμίζουμε από τα νοητά αγκάθια, καθώς κάθε είδους φαυλότητα αναφύεται μέσα μας. Και το τέλος για τα αγκάθια είναι η φωτιά· διότι η άχρηστη ύλη είναι τροφή της φωτιάς. Και αυτό θα μας το καταστήσει σαφές ο μακάριος Παύλος λέγοντας: «Διότι η γη, η οποία ήπιε τη βροχή που έρχεται πολλές φορές πάνω της και παράγει χρήσιμα φυτά για εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, μεταλαμβάνει την ευλογία του Θεού· αν όμως βγάζει αγκάθια και τριβόλια, είναι ακατάλληλη και βρίσκεται κοντά στην κατάρα, και το τέλος της είναι να καεί». <Και κάθε όρος που οργώνεται, θα οργωθεί, και δεν πρόκειται να έλθει εκεί φόβος.>

«Πέτρε, με αγαπάς, Πέτρε;» και λέει «ποίμαινε τα πρόβατά μου». 2. Τους οδηγεί όμως σε πλάνη το ρητό του αποστόλου που λέει: «Διότι είναι αδύνατον εκείνοι που άπαξ φωτίστηκαν και γεύθηκαν τον καλό λόγο του Θεού και τις δυνάμεις του μέλλοντος αιώνος και έπειτα εξέπεσαν, να ανακαινισθούν και πάλι σε μετάνοια, εφόσον ανασταυρώνουν για τον εαυτό τους τον Υιό του Θεού και Τον εκθέτουν σε δημόσια διαπόμπευση. Επειδή η γη, η οποία ήπιε πολλές φορές τη βροχή που έρχεται πάνω της και παράγει βλάστηση χρήσιμη σε εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, λαμβάνει ευλογία· εάν όμως βγάζει αγκάθια και τριβόλους, είναι αδόκιμη και βρίσκεται κοντά σε κατάρα, και το τέλος της είναι η καύση». Και διότι, πράγματι, εκείνους που άπαξ ανακαινίσθηκαν και έπεσαν, είναι αδύνατον να τους ανακαινίσει κανείς πάλι. Διότι ούτε ο Χριστός πρόκειται να γεννηθεί ξανά, για να σταυρωθεί υπέρ ημών, ούτε μπορεί κάποιος να ανασταυρώσει τον Υιό του Θεού, ο Οποίος δεν πρόκειται πλέον να σταυρωθεί, ούτε μπορεί κανείς να λάβει δεύτερο λουτρό [βαπτίσματος]· διότι ένα είναι το βάπτισμα και ένας ο ανακαινισμός. Αλλά αμέσως ο άγιος απόστολος επιφέρει τη θεραπεία αυτών, ιατρεύοντας την Εκκλησία και φροντίζοντας τα μέλη της, και λέει: «Έχουμε όμως πεισθεί για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και αυτά που οδηγούν στη σωτηρία, αν και μιλάμε κατ' αυτόν τον τρόπο. Διότι ο Θεός δεν είναι άδικος, ώστε να λησμονήσει το αγαθό σας έργο».

Και καρπός επάξιος του Θεού δεν είναι τα αγκάθια και τα τριβόλια, αλλά οπωσδήποτε εκείνα με τα οποία αξιώνεται της ευλογίας από τον Θεό. Διότι η γη που πίνει τη βροχή η οποία έρχεται συχνά επάνω της, και παράγει βλάστηση κατάλληλη για εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, λαμβάνει ευλογία από τον Θεό. Δικαιολογημένα λοιπόν η γη προστάζεται να ψάλλει τα καινά άσματα, καθώς έχει αξιωθεί τέτοιων πραγμάτων που μόλις φανερώθηκαν, με το Άγιο Πνεύμα να της απευθύνεται και να λέει: Ψάλατε στον Κύριο πάσα η γη, ψάλατε στον Κύριο άσμα καινό· και, Ο Κύριος εβασίλευσε, ας αγαλλιάσει η γη, και όσα τυγχάνουν παρόμοια με αυτά. Δικαιοσύνη θα προπορευθεί ενώπιόν του, και θα θέσει σε οδό τα διαβήματά του. Το νόημα αυτού το απέδωσαν με μεγαλύτερη σαφήνεια οι υπόλοιποι ερμηνευτές, και μάλιστα ο Σύμμαχος, ο οποίος είπε: Η δικαιοσύνη του καθενός θα προπορευθεί από αυτόν, και θα θέσει σε οδό τα πόδια του.

Διότι όλα αυτά, μέσω των οποίων έγινε η περιγραφή της ωραιότητας, δεν είναι ενδεικτικά των αοράτων και ακαταλήπτων της θεότητας, αλλά εκείνων που φανερώθηκαν κατά τη θεία οικονομία, όταν εμφανίστηκε στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους ενδυόμενος την ανθρώπινη φύση, μέσω των οποίων, σύμφωνα με τον αποστολικό λόγο, και τα αόρατά Του καθορώνται κατανοούμενα από τα δημιουργήματα, καθώς φανερώνονται μέσω της συγκροτήσεως του εκκλησιαστικού κόσμου. Διότι η συγκρότηση της Εκκλησίας αποτελεί δημιουργία κόσμου, στην οποία, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη, και καινός ουρανός κτίζεται (το οποίο είναι το στερέωμα της πίστεως στον Χριστό, καθώς λέει ο Παύλος) και καινή γη κατασκευάζεται, η οποία πίνει τη βροχή που έρχεται επάνω της, και πλάθεται ένας άλλος άνθρωπος, ο οποίος ανακαινίζεται μέσω της άνωθεν γεννήσεως κατ' εικόνα Εκείνου που τον έκτισε, και δημιουργείται μια διαφορετική φύση φωστήρων, για τους οποίους λέει ότι «Εσείς είστε το φως του κόσμου», και «Ανάμεσα στους οποίους φαίνεσθε ως φωστήρες στον κόσμο», και αστέρες πολλοί, οι οποίοι ανατέλλουν στο στερέωμα της πίστεως.

ΟΜΙΛΙΑ Ι'. Διότι η γη που πίνει τη βροχή η οποία πέφτει συχνά επάνω της, και παράγει βλάστηση χρήσιμη σε εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, λαμβάνει ευλογία από τον Θεό· όταν όμως βγάζει αγκάθια και τριβόλους, είναι αποδοκιμασμένη και βρίσκεται κοντά στην κατάρα, και το τέλος της είναι η καύση.

Αφού είπε ότι είναι αδύνατον εκείνοι που έχουν παραπέσει να βαπτιστούν δεύτερη φορά και να λάβουν πάλι τη συγχώρηση μέσω του ιερού λουτρού, και αφού υπέδειξε το φρικτό του πράγματος, προσθέτει: «Διότι η γη που ήπιε τη βροχή, η οποία πέφτει πολλές φορές πάνω της, και βγάζει βλάστηση χρήσιμη σε εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, λαμβάνει ευλογία από τον Θεό. Εάν όμως βγάζει αγκάθια και τριβόλια, είναι αδόκιμη και βρίσκεται κοντά στην κατάρα, και το τέλος της είναι η καύση». Ας φοβηθούμε, λοιπόν, αγαπητοί. Αυτή η απειλή δεν είναι του Παύλου, δεν είναι λόγια ανθρώπου· είναι του Αγίου Πνεύματος, του Χριστού που ομιλεί μέσα του. Άραγε ποιος είναι καθαρός από αυτά τα αγκάθια; Εάν πάλι ήμασταν καθαροί, ούτε και τότε θα έπρεπε να εφησυχάζουμε, αλλά να φοβόμαστε και να τρέμουμε μήπως τυχόν βλαστήσουν αγκάθια μέσα μας. Όταν όμως εμείς είμαστε εξ ολοκλήρου αγκάθια και τριβόλια, από πού αντλούμε θάρρος, πες μου, και μένουμε αμέριμνοι; Τι είναι αυτό που μας κάνει να ραθυμούμε; Εάν αυτός που νομίζει ότι στέκεται ορθός οφείλει να φοβάται μήπως πέσει —διότι λέει: «εκείνος που νομίζει ότι στέκεται, ας προσέχει μήπως πέσει»—, εκείνος που έπεσε, πώς οφείλει να μεριμνά ώστε να σηκωθεί; Εάν ο Παύλος φοβάται μήπως, ενώ κήρυξε σε άλλους, ο ίδιος αποδειχθεί αδόκιμος, και φοβάται μήπως γίνει αδόκιμος αυτός που είναι τόσο δόκιμος, εμείς, που έχουμε ήδη γίνει αδόκιμοι, τι απολογία και τι συγγνώμη θα έχουμε, όταν δεν αισθανόμαστε κανένα φόβο, αλλά ζούμε τον Χριστιανισμό σαν συνήθεια, εκπληρώνοντας τα καθήκοντά μας εντελώς τυπικά;

Με τον υετό, λοιπόν, εννοεί τη διδασκαλία· και αυτό που έλεγε πιο πάνω, «Ενώ οφείλατε να είστε δάσκαλοι λόγω του χρόνου», αυτό λέει και εδώ. Και σε πολλά σημεία η Γραφή ονομάζει τη διδασκαλία υετό· «Διότι θα δώσω εντολή», λέει, «στις νεφέλες να μη ρίξουν σε αυτόν υετό», ομιλώντας για τον αμπελώνα· πράγμα που αλλού το ονομάζει πείνα άρτου και δίψα ύδατος. Και πάλι: «Ο ποταμός του Θεού γέμισε από ύδατα». «Διότι η γη», λέει, «που ήπιε τον υετό, ο οποίος πολλές φορές πέφτει πάνω της». Εδώ δηλώνει ότι και δέχθηκαν και αφομοίωσαν τον λόγο, και πολλές φορές τον άκουσαν, και ούτε έτσι ωφελήθηκαν. Διότι, αν δεν είχες δεχθεί καλλιέργεια, λέει, αν δεν είχες απολαύσει τους υετούς, το κακό δεν θα ήταν τόσο μεγάλο· «Διότι αν δεν είχα έλθει», λέει, «και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία»· εάν όμως πολλές φορές ήπιες και δέχθηκες, για ποιον λόγο, αντί για καρπούς, έβγαλες άλλα;

«Διότι περίμενα», λέει, «να βγάλει σταφύλια, αλλά έβγαλε αγκάθια». Βλέπεις ότι παντού η Γραφή ονομάζει τα αμαρτήματα αγκάθια; Διότι και ο Δαβίδ λέει: «Στράφηκα στην ταλαιπωρία, όταν καρφώθηκε μέσα μου το αγκάθι». Επειδή η αμαρτία δεν έρχεται απλώς, αλλά καρφώνεται βαθιά· και αν απομείνει έστω και ένα μικρό μέρος της, και δεν την βγάλουμε ολόκληρη, αυτό το μικρό μέρος πονάει το ίδιο, όπως ακριβώς συμβαίνει με το αγκάθι. Και τι λέω για αυτό το μικρό μέρος; Ακόμη και μετά την αφαίρεσή του, αφήνει για πολύ καιρό τον πόνο της πληγής· και γι' αυτό χρειάζεται πολλή θεραπεία και ιατρική φροντίδα, ώστε να ελευθερωθεί κανείς εντελώς από αυτήν. Διότι δεν αρκεί μόνο να αφαιρέσουμε την αμαρτία, αλλά πρέπει να θεραπεύσουμε και το μέρος που πληγώθηκε. Αλλά φοβάμαι μήπως αυτό που λέγεται απευθύνεται περισσότερο σε εμάς παρά σε άλλους, δηλαδή το: «Γη που ήπιε τη βροχή η οποία έρχεται πολλές φορές πάνω της». Διότι συνεχώς πίνουμε, συνεχώς ακούμε, αλλά αμέσως χάνουμε την υγρασία μόλις ανατείλει ο ήλιος, και γι' αυτό βγάζουμε αγκάθια. Ποια είναι λοιπόν τα αγκάθια; Ας ακούσουμε τον Χριστό που λέει, ότι η μέριμνα τούτου του αιώνα και η απάτη του πλούτου συμπνίγουν τον λόγο, και γίνεται άκαρπος. Διότι «γη που ήπιε τη βροχή», λέει, «η οποία έρχεται πολλές φορές πάνω της, και που βλαστάνει χορτάρι χρήσιμο».

«Επειδή ανασταυρώνουν για τον εαυτό τους τον Υιό του Θεού και τον διαπομπεύουν.» Το βάπτισμα είναι σταυρός, και ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε. Διότι έχουμε γίνει σύμμορφοι με το ομοίωμα του θανάτου του. Και πάλι: Διότι συνταφήκαμε μαζί του μέσω του βαπτίσματος στον θάνατο. Όπως λοιπόν εκεί δεν είναι δυνατόν να σταυρωθεί δεύτερη φορά ο Χριστός – διότι αυτό σημαίνει να τον διαπομπεύσει κανείς – επειδή, αν ο θάνατος δεν τον εξουσιάζει πλέον, και έπειτα σταυρώνεται πάλι, τότε όλα εκείνα είναι μύθος· επομένως, αυτός που βαπτίζεται δεύτερη φορά, τον σταυρώνει και πάλι. Διότι, όπως ακριβώς ο Χριστός πέθανε στον σταυρό, έτσι κι εμείς στο βάπτισμα· όχι ως προς τη σάρκα, αλλά ως προς την αμαρτία. «Διότι η γη που ήπιε τη βροχή που πέφτει πολλές φορές πάνω της, και η οποία παράγει βλάστηση χρήσιμη για εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, μεταλαμβάνει.» Βροχή εννοεί τη διδασκαλία, όπως λέει και αλλού: «Διότι θα δώσω εντολή στα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή πάνω του». Εδώ δηλώνει ότι δέχθηκαν και απορρόφησαν τον λόγο, και όμως δεν ωφελήθηκαν, επειδή λιγοψύχησαν στους πειρασμούς. «Ευλογία από τον Θεό». Εδώ λέει ότι ο Θεός είναι η αιτία των πάντων, πλήττοντας ελαφρά τους Έλληνες (ειδωλολάτρες), οι οποίοι αποδίδουν τη δημιουργία των καρπών στη δύναμη της γης. «Ενώ εάν βγάζει αγκάθια». Επειδή και πάλι δεν είπε, «αν γεννά αγκάθια», ούτε χρησιμοποίησε αυτήν τη λέξη που υποδηλώνει κάτι το χρήσιμο (τη γέννα). Αλλά τι; «Αν βγάζει αγκάθια»· σαν να έλεγε κανείς, «αν τα ξερνάει». «Και τριβόλους, είναι αδόκιμη.»

Ας σπεύσουμε λοιπόν, αδελφοί, και εμείς· ας σπεύσουμε, ώστε μέσω της ειλικρινούς μετάνοιας να ξηράνουμε τη συκιά, δηλαδή την αμαρτία, ώστε να μην καρποφορεί πλέον μέσα μας καρπό θανάσιμης ηδονής, ούτε να επιτρέψουμε στα αμπέλια μας, δηλαδή τις ψυχές μας, να καλλιεργούν γεννήματα κακίας και πονηρίας, ούτε να αφήσουμε να βλαστήσουν αγκάθια και τριβόλια παθών, αλλά μάλλον γεννήματα ζωής μέσα από τη μετάνοια και τις αγαθές πράξεις, ώστε ως καρποφόρος γη να αξιωθούμε την ευλογία του εύλογου και ευλογητού γεωργού, όταν έρθει ο καιρός. «Διότι η γη που πίνει», λέει ο θείος Παύλος, «τη βροχή που πέφτει πολλές φορές πάνω της και βλαστάνει χόρτο χρήσιμο σε εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, μεταλαμβάνει ευλογία από τον Θεό· ενώ εκείνη που βγάζει αγκάθια και τριβόλια, είναι αδόκιμη και κοντά στην κατάρα, και το τέλος της είναι η καύση». Και αυτά μεν είναι αρκετά.

Εβρ. 6,7 «Καλλιεργείται» δε προφανώς για τη σωτηρία και το όφελος αυτών των ίδιων που καρποφορούν. Και αν, καθώς λέει ο Κύριος, «ο Πατέρας είναι ο γεωργός», και πάλι σπορέας είναι και ο Υιός που «σπέρνει τον καλό σπόρο», εάν αποδειχθεί ωφέλιμη σε αυτούς η βλάστηση, δηλαδή η καλλιεργήσιμη γη —διότι και στον Θεό οφείλουμε να καρποφορούμε, όπως λέει κάπου: «τώρα όμως που γίνατε δούλοι του Θεού, έχετε τον καρπό σας για αγιασμό»— αν συμβαίνει λοιπόν αυτό, προφανώς για τον Θεό καλλιεργούμε, ώστε να του είμαστε αρεστοί με τον ενάρετο βίο· γι' αυτό και αξιωνόμαστε την ευλογία Του.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΞΗ΄: ΟΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΚΑΙΝΙΖΟΜΑΣΤΕ ΠΡΟΟΔΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΥΠΟΜΟΝΗΣ ΣΤΟΥΣ ΟΡΑΤΟΥΣ ΚΑΙ ΑΟΡΑΤΟΥΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΥΣ ΠΟΥ ΜΑΣ ΒΡΙΣΚΟΥΝ. Αδελφοί και πατέρες, καθώς ο χειμώνας πέρασε και η άνοιξη ήρθε, βλέπουμε την κτίση να αναθάλλει· δηλαδή τα φυτά να ανθίζουν, τη γη να χλοηφορεί, τα πουλιά να κελαηδούν και όλα τα υπόλοιπα να ανανεώνονται· και για αυτά χαιρόμαστε και δοξάζουμε τον αριστοτέχνη Θεό, ο οποίος μεταμορφώνει και ανανεώνει κάθε χρόνο την κτίση, και δικαίως. «Διότι οι αόρατες ιδιότητές Του από την εποχή της δημιουργίας του κόσμου γίνονται καθαρά ορατές, κατανοούμενες μέσω των δημιουργημάτων Του, δηλαδή τόσο η αιώνια δύναμη όσο και η θεότητά Του». Πρέπει, όμως, εμείς να μη σταθούμε μόνο μέχρι αυτό το σημείο, αλλά να προχωρήσουμε παραπέρα και να εξετάσουμε μέσα μας τον λόγο της κτίσεως. Πώς; Βλέποντας ότι αυτή η ανακαίνιση έχει ως αιτία της τον χειμώνα. Διότι δεν θα είχε φτάσει σε τέτοια ακμή, εάν προηγουμένως δεν είχε υποστεί χιόνια, βροχές και ανέμους. Το ίδιο ισχύει και για την ψυχή· εάν προηγουμένως δεν δεχτεί το χιόνι των θλίψεων, των στενοχωριών και των δύσκολων περιστάσεων, δεν θα ανθοφορήσει ούτε θα καρποφορήσει· εάν, όμως, τα υπομείνει όλα αυτά, τότε και καρποφορεί και λαμβάνει ευλογία από τον Θεό, καθώς είναι γεγραμμένο: «Διότι η γη, η οποία ήπιε τη βροχή που πέφτει συχνά πάνω της και η οποία βγάζει βλάστηση χρήσιμη σε εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, λαμβάνει ευλογία από τον Θεό».