Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 6:8

Επομένως, εν Χριστώ έχουμε κερδίσει το αγαθό της ενώσεως με τον Θεό και Πατέρα, και παραμένει οπωσδήποτε μέσα μας, εφόσον διατηρήσουμε την παρρησία και το καύχημα της ελπίδας ως ένα τόσο λαμπρό και περίδοξο στολίδι, και επιπλέον εφόσον πιστεύουμε όχι ότι ο ναός (το σώμα) που γεννήθηκε από την αγία Παρθένο είναι κάποιος άλλος υιός, ξεχωριστός και μερικός, σε σχέση με αυτόν που προέρχεται εκ του Θεού Πατρός, αλλά ότι ο Λόγος έγινε μεν σύμφωνα με τις Γραφές «σάρκα και εσκήνωσε ανάμεσά μας», δεν έπαψε όμως να είναι Θεός, αλλά είναι ένας Υιός και ένας Κύριος, ο Ιησούς Χριστός. <Και εισχωρεί μέχρι μερισμού.> Το δε «εισχωρεί μέχρι μερισμού ψυχής και πνεύματος» μπορεί να νοηθεί και ως εξής: ότι το κήρυγμα του Θεού διαιρεί και μερίζει τα μέρη της ψυχής, καθιστώντας την δεκτική και ικανή να χωρέσει αυτά που ακούγονται. <Γη που βγάζει αγκάθια.> Η ράθυμη πάλι ψυχή θα μπορούσε εύλογα να παρομοιαστεί με γη κακή και αλμυρή, η οποία, αν και δέχεται πολλές φορές τις σπορές από εκείνους που συνηθίζουν να καλλιεργούν, δεν γεννά απολύτως τίποτα· το σε ποιο τέλος θα καταλήξει η ραθυμία της, εφόσον κατέστησε άπρακτη τη δωρεά που της δόθηκε από τον Θεό, θα το διδάξει ο Παύλος λέγοντας ότι το τέλος της είναι η καύση. Θέλεις να δεις και από τα ίδια τα πράγματα ότι αυτό που ειπώθηκε είναι αληθές;

Διότι τότε ακριβώς συνέβη να πυρποληθούν οι πόλεις, να αδειάσει ολόκληρη η χώρα από τους κατοίκους της και να υποδουλωθούν στα χέρια των κατακτητών, και ήταν εξαιρετικά οδυνηρό, μπροστά στα μάτια τους, δηλαδή ενώ έβλεπαν και πονούσαν, να βρίσκεται η γη υπό την εξουσία άλλων και κατά κάποιον τρόπο να κατατρώγεται και να εξαντλείται. Το να το ακούσουν απλώς ενώ απουσίαζαν, ίσως να τους προκαλούσε υποφερτή λύπη. Το να είναι όμως παρόντες, να το βλέπουν και έπειτα να μην μπορούν καθόλου να αμυνθούν, αλλά να συντρίβονται σαν από αναπόφευκτες συμφορές, έχει κάτι το αβάσταχτο και εξαιρετικά οδυνηρό. Πρέπει, λοιπόν, να μην παροργίζουμε τον Άγιο του Ισραήλ, για να μην πέσουμε στα χέρια ορατών και αόρατων εχθρών, οι οποίοι μας ρίχνουν στα πάθη της ατιμίας και καταστρέφουν κάθε οχύρωμα του νου που υπάρχει μέσα μας, ώστε κατά κάποιον τρόπο να λεηλατούν την άθλια ψυχή και να καταστρέφουν όλους τους καρπούς της, για να γίνει ξηρή και στερημένη τιμής, και να βρεθεί ως γη που παράγει αγκάθια, της οποίας το τέλος είναι η καύση, σύμφωνα με τα λόγια του μακαρίου Παύλου. «Θα εγκαταλειφθεί η θυγατέρα Σιών σαν σκηνή σε αμπελώνα, και σαν οπωροφυλάκιο σε χωράφι με αγγούρια, σαν πόλη πολιορκημένη». Αξιοθρήνητο είναι το γεγονός· διότι πώς να μην είναι άξιο θρήνου και οδυρμού;

«Εκείνη όμως που βγάζει αγκάθια και τριβόλους είναι αδόκιμη και κοντά στην κατάρα, και το τέλος της είναι η καύση.» «Και τώρα, άνθρωπε του Ιούδα, και εσείς που κατοικείτε στην Ιερουσαλήμ, κρίνετε ανάμεσα σε εμένα και στον αμπελώνα μου. Τι άλλο να κάνω στον αμπελώνα μου, και δεν του το έκανα; Διότι περίμενα να βγάλει σταφύλια, αλλά αυτός έβγαλε αγκάθια.» Προσπαθεί να αποδείξει ως εντελώς αδικαιολόγητη τη ραθυμία των Ιουδαίων και, επιπλέον, την αναισχυντία τους απέναντι στον νόμο. Διότι, ενώ τους ήταν δυνατό και μάλιστα πολύ εύκολο να ακολουθήσουν την ένδοξη και ευδόκιμη οδό της ζωής σύμφωνα με τον νόμο, δηλαδή της εν Χριστώ πολιτείας, αυτοί προτίμησαν τη διεστραμμένη. Και αφού εγκατέλειψαν τη δυνατότητα να καρποφορούν ως κάτι το παρωχημένο, έγιναν σαν μια γη που δεν τρέφει ήμερους καρπούς, αλλά μάλλον είναι άγρια, γεμάτη αγκάθια και ξυλώδη βλάστηση. Ας έρθουν λοιπόν, λέει, οι σοφοί ανάμεσά σας, ας δικάσουν μεταξύ εμού, του δεσπότη του αμπελώνα, και των ίδιων των αμπελιών.

Διότι, εάν πράττουμε και θέλουμε να σκεφτόμαστε εκείνα που είναι σε αυτόν αρεστά και αγαπητά, θα καρποφορήσουμε την αρετή, αξιωνόμενοι της δικής του φροντίδας. Επειδή θα ακούσουμε τον Χριστό να λέει: «Εγώ είμαι η άμπελος η αληθινή, και ο Πατέρας μου είναι ο γεωργός. Κάθε κλήμα που είναι ενωμένο μαζί μου και δεν φέρνει καρπό, το κόβει· και κάθε κλήμα που φέρνει καρπό, το καθαρίζει, για να φέρει περισσότερο καρπό». Αντίθετα, εάν έχουμε λοξοδρομήσει αχαλίνωτα προς την ανοσιότητα των τρόπων, γεμίζουμε από τα νοητά αγκάθια, καθώς κάθε είδους φαυλότητα αναφύεται μέσα μας. Και το τέλος για τα αγκάθια είναι η φωτιά· διότι η άχρηστη ύλη είναι τροφή της φωτιάς. Και αυτό θα μας το καταστήσει σαφές ο μακάριος Παύλος λέγοντας: «Διότι η γη, η οποία ήπιε τη βροχή που έρχεται πολλές φορές πάνω της και παράγει χρήσιμα φυτά για εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, μεταλαμβάνει την ευλογία του Θεού· αν όμως βγάζει αγκάθια και τριβόλια, είναι ακατάλληλη και βρίσκεται κοντά στην κατάρα, και το τέλος της είναι να καεί». <Και κάθε όρος που οργώνεται, θα οργωθεί, και δεν πρόκειται να έλθει εκεί φόβος.>

Όταν κοιμόμαστε, μας φυλάει· και όταν σηκωνόμαστε, μας σκεπάζει· και όταν πεινάμε, μας τρέφει· όταν είμαστε γυμνοί, μας ντύνει· όταν ολιγοψυχούμε, μας παρηγορεί, παιδαγωγώντας και ελεώντας μας. Αυτός παρέδωσε ακόμη και τον μονογενή Του Υιό για τη ζωή όλων· εμείς όμως, έναντι των ευεργεσιών Του, παράγουμε αγκάθια και τριβόλους, των οποίων το τέλος είναι η καύση.

«Πέτρε, με αγαπάς, Πέτρε;» και λέει «ποίμαινε τα πρόβατά μου». 2. Τους οδηγεί όμως σε πλάνη το ρητό του αποστόλου που λέει: «Διότι είναι αδύνατον εκείνοι που άπαξ φωτίστηκαν και γεύθηκαν τον καλό λόγο του Θεού και τις δυνάμεις του μέλλοντος αιώνος και έπειτα εξέπεσαν, να ανακαινισθούν και πάλι σε μετάνοια, εφόσον ανασταυρώνουν για τον εαυτό τους τον Υιό του Θεού και Τον εκθέτουν σε δημόσια διαπόμπευση. Επειδή η γη, η οποία ήπιε πολλές φορές τη βροχή που έρχεται πάνω της και παράγει βλάστηση χρήσιμη σε εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, λαμβάνει ευλογία· εάν όμως βγάζει αγκάθια και τριβόλους, είναι αδόκιμη και βρίσκεται κοντά σε κατάρα, και το τέλος της είναι η καύση». Και διότι, πράγματι, εκείνους που άπαξ ανακαινίσθηκαν και έπεσαν, είναι αδύνατον να τους ανακαινίσει κανείς πάλι. Διότι ούτε ο Χριστός πρόκειται να γεννηθεί ξανά, για να σταυρωθεί υπέρ ημών, ούτε μπορεί κάποιος να ανασταυρώσει τον Υιό του Θεού, ο Οποίος δεν πρόκειται πλέον να σταυρωθεί, ούτε μπορεί κανείς να λάβει δεύτερο λουτρό [βαπτίσματος]· διότι ένα είναι το βάπτισμα και ένας ο ανακαινισμός. Αλλά αμέσως ο άγιος απόστολος επιφέρει τη θεραπεία αυτών, ιατρεύοντας την Εκκλησία και φροντίζοντας τα μέλη της, και λέει: «Έχουμε όμως πεισθεί για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και αυτά που οδηγούν στη σωτηρία, αν και μιλάμε κατ' αυτόν τον τρόπο. Διότι ο Θεός δεν είναι άδικος, ώστε να λησμονήσει το αγαθό σας έργο».

Βλέπουμε εξάλλου και τους γεωργούς να διαχωρίζουν με δεξιοτεχνία το άχυρο που είναι αναμεμειγμένο με το σιτάρι, ώστε το καθένα από αυτά να χρησιμοποιηθεί για την προσήκουσα ανάγκη, το μεν για την ανθρώπινη ζωή, το δε ταυτόχρονα και για καύση και για την τροφή των άλογων ζώων. Επομένως, και ο εργάτης της σωφροσύνης, διακρίνοντας την αναγκαιότητα από την ηδονή, όπως το σιτάρι από το άχυρο, την μεν (ηδονή) θα την απορρίψει στα πιο άλογα, των οποίων «το τέλος είναι η καύση», όπως λέει ο Απόστολος, ενώ από την ίδια την ανάγκη, ανάλογα με την έλλειψη, θα μεταλάβει με ευχαριστία.

ΟΜΙΛΙΑ Ι'. Διότι η γη που πίνει τη βροχή η οποία πέφτει συχνά επάνω της, και παράγει βλάστηση χρήσιμη σε εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, λαμβάνει ευλογία από τον Θεό· όταν όμως βγάζει αγκάθια και τριβόλους, είναι αποδοκιμασμένη και βρίσκεται κοντά στην κατάρα, και το τέλος της είναι η καύση.

Αφού είπε ότι είναι αδύνατον εκείνοι που έχουν παραπέσει να βαπτιστούν δεύτερη φορά και να λάβουν πάλι τη συγχώρηση μέσω του ιερού λουτρού, και αφού υπέδειξε το φρικτό του πράγματος, προσθέτει: «Διότι η γη που ήπιε τη βροχή, η οποία πέφτει πολλές φορές πάνω της, και βγάζει βλάστηση χρήσιμη σε εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, λαμβάνει ευλογία από τον Θεό. Εάν όμως βγάζει αγκάθια και τριβόλια, είναι αδόκιμη και βρίσκεται κοντά στην κατάρα, και το τέλος της είναι η καύση». Ας φοβηθούμε, λοιπόν, αγαπητοί. Αυτή η απειλή δεν είναι του Παύλου, δεν είναι λόγια ανθρώπου· είναι του Αγίου Πνεύματος, του Χριστού που ομιλεί μέσα του. Άραγε ποιος είναι καθαρός από αυτά τα αγκάθια; Εάν πάλι ήμασταν καθαροί, ούτε και τότε θα έπρεπε να εφησυχάζουμε, αλλά να φοβόμαστε και να τρέμουμε μήπως τυχόν βλαστήσουν αγκάθια μέσα μας. Όταν όμως εμείς είμαστε εξ ολοκλήρου αγκάθια και τριβόλια, από πού αντλούμε θάρρος, πες μου, και μένουμε αμέριμνοι; Τι είναι αυτό που μας κάνει να ραθυμούμε; Εάν αυτός που νομίζει ότι στέκεται ορθός οφείλει να φοβάται μήπως πέσει —διότι λέει: «εκείνος που νομίζει ότι στέκεται, ας προσέχει μήπως πέσει»—, εκείνος που έπεσε, πώς οφείλει να μεριμνά ώστε να σηκωθεί; Εάν ο Παύλος φοβάται μήπως, ενώ κήρυξε σε άλλους, ο ίδιος αποδειχθεί αδόκιμος, και φοβάται μήπως γίνει αδόκιμος αυτός που είναι τόσο δόκιμος, εμείς, που έχουμε ήδη γίνει αδόκιμοι, τι απολογία και τι συγγνώμη θα έχουμε, όταν δεν αισθανόμαστε κανένα φόβο, αλλά ζούμε τον Χριστιανισμό σαν συνήθεια, εκπληρώνοντας τα καθήκοντά μας εντελώς τυπικά;

Βλέπεις τον έπαινο που κρύβεται μέσα στην κατηγορία και την επίκριση; Και δεν το λέει αυτό μόνο για τον εαυτό του, αλλά για όλους· διότι δεν είπε: «Έχω πεισθεί», αλλά: «Έχουμε πεισθεί για εσάς για τα καλύτερα»· δηλαδή, για τα καλά. Αυτά τα λέει αναφερόμενος είτε στον τρόπο ζωής είτε στην ανταπόδοση. Έπειτα, αφού είπε πιο πάνω ότι «είναι αδόκιμος και κοντά σε κατάρα» και ότι «το τέλος του είναι η καύση», για να μη φανεί ότι τα λέει αυτά για εκείνους, πρόσθεσε αμέσως το: «Διότι δεν είναι άδικος ο Θεός ώστε να λησμονήσει το έργο σας και τον κόπο της αγάπης»· φανερώνοντας ότι: «Αν και μιλάμε με αυτόν τον τρόπο, σε καμία περίπτωση δεν τα λέμε αυτά για εσάς». «Και αν δεν τα λες για εμάς, γιατί μας επιπλήττεις αποκαλώντας μας νωθρούς, και μας εκφοβίζεις κάνοντας μνεία για αγκάθια;». «Επειδή επιθυμούμε», λέει, «ο καθένας από εσάς να επιδεικνύει την ίδια προθυμία προς την πλήρη βεβαιότητα της ελπίδας μέχρι το τέλος· ώστε να μη γίνετε νωθροί, αλλά μιμητές εκείνων οι οποίοι μέσω της πίστεως και της μακροθυμίας κληρονομούν τις επαγγελίες».

«Επειδή ανασταυρώνουν για τον εαυτό τους τον Υιό του Θεού και τον διαπομπεύουν.» Το βάπτισμα είναι σταυρός, και ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε. Διότι έχουμε γίνει σύμμορφοι με το ομοίωμα του θανάτου του. Και πάλι: Διότι συνταφήκαμε μαζί του μέσω του βαπτίσματος στον θάνατο. Όπως λοιπόν εκεί δεν είναι δυνατόν να σταυρωθεί δεύτερη φορά ο Χριστός – διότι αυτό σημαίνει να τον διαπομπεύσει κανείς – επειδή, αν ο θάνατος δεν τον εξουσιάζει πλέον, και έπειτα σταυρώνεται πάλι, τότε όλα εκείνα είναι μύθος· επομένως, αυτός που βαπτίζεται δεύτερη φορά, τον σταυρώνει και πάλι. Διότι, όπως ακριβώς ο Χριστός πέθανε στον σταυρό, έτσι κι εμείς στο βάπτισμα· όχι ως προς τη σάρκα, αλλά ως προς την αμαρτία. «Διότι η γη που ήπιε τη βροχή που πέφτει πολλές φορές πάνω της, και η οποία παράγει βλάστηση χρήσιμη για εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, μεταλαμβάνει.» Βροχή εννοεί τη διδασκαλία, όπως λέει και αλλού: «Διότι θα δώσω εντολή στα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή πάνω του». Εδώ δηλώνει ότι δέχθηκαν και απορρόφησαν τον λόγο, και όμως δεν ωφελήθηκαν, επειδή λιγοψύχησαν στους πειρασμούς. «Ευλογία από τον Θεό». Εδώ λέει ότι ο Θεός είναι η αιτία των πάντων, πλήττοντας ελαφρά τους Έλληνες (ειδωλολάτρες), οι οποίοι αποδίδουν τη δημιουργία των καρπών στη δύναμη της γης. «Ενώ εάν βγάζει αγκάθια». Επειδή και πάλι δεν είπε, «αν γεννά αγκάθια», ούτε χρησιμοποίησε αυτήν τη λέξη που υποδηλώνει κάτι το χρήσιμο (τη γέννα). Αλλά τι; «Αν βγάζει αγκάθια»· σαν να έλεγε κανείς, «αν τα ξερνάει». «Και τριβόλους, είναι αδόκιμη.»

Δικαίως αποκάλεσε την αμαρτία τριβόλι. Διότι από όπου κι αν την πιάσεις, τρυπάει και δαγκώνει. «Και είναι κοντά στην κατάρα.» Είπε «κοντά στην κατάρα», όχι «κατάρα». Εκείνος όμως που δεν έχει πέσει ακόμη στην κατάρα, αλλά βρέθηκε κοντά της, θα μπορέσει να βρεθεί και μακριά. «Της οποίας το τέλος είναι η καύση.» Δεν είπε, η οποία θα καεί. Αλλά τι; «Της οποίας το τέλος είναι η καύση»· εάν, λέει, επιμείνει μέχρι τέλους. «Είμαστε δε πεπεισμένοι για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και για όσα συνδέονται με τη σωτηρία, αν και μιλάμε με αυτόν τον τρόπο.» Αφού τους έψεξε αρκετά, τους θεραπεύει και πάλι, ώστε να μην τους καταβάλει. Διότι τι λέει; Δεν τα λέμε αυτά επειδή σας έχουμε καταδικάσει, ούτε επειδή θεωρούμε ότι είστε γεμάτοι αγκάθια, αλλά επειδή φοβόμαστε μήπως συμβεί αυτό. Πρόσθεσε, λοιπόν: «Είμαστε πεπεισμένοι για εσάς για τα καλύτερα, και για όσα συνδέονται με τη σωτηρία». «Διότι δεν είναι άδικος ο Θεός, ώστε να ξεχάσει το έργο σας και τον κόπο της αγάπης, την οποία επιδείξατε για το όνομά Του, εφόσον υπηρετήσατε τους αγίους και συνεχίζετε να τους υπηρετείτε.» Ω, πώς αναπτέρωσε την ψυχή τους, υπενθυμίζοντάς τους τα παλαιά κατορθώματα, και σε ποια αναγκαιότητα τους έθεσε, ώστε να μην αναμένουν ότι ο Θεός θα τους ξεχάσει! Διότι είναι αναπόφευκτο να αμαρτάνει εκείνος που δεν είναι απόλυτα βέβαιος για την ελπίδα του. «Επιθυμούμε δε ο καθένας από εσάς να δείχνει την ίδια προθυμία προς την πλήρη βεβαιότητα της ελπίδος μέχρι τέλους.» Αυτό είναι θαυμαστό, και δείγμα της συνέσεως του Παύλου, το ότι δηλαδή δεν φανερώνει πως εκείνοι υποχώρησαν.

Ας σπεύσουμε λοιπόν, αδελφοί, και εμείς· ας σπεύσουμε, ώστε μέσω της ειλικρινούς μετάνοιας να ξηράνουμε τη συκιά, δηλαδή την αμαρτία, ώστε να μην καρποφορεί πλέον μέσα μας καρπό θανάσιμης ηδονής, ούτε να επιτρέψουμε στα αμπέλια μας, δηλαδή τις ψυχές μας, να καλλιεργούν γεννήματα κακίας και πονηρίας, ούτε να αφήσουμε να βλαστήσουν αγκάθια και τριβόλια παθών, αλλά μάλλον γεννήματα ζωής μέσα από τη μετάνοια και τις αγαθές πράξεις, ώστε ως καρποφόρος γη να αξιωθούμε την ευλογία του εύλογου και ευλογητού γεωργού, όταν έρθει ο καιρός. «Διότι η γη που πίνει», λέει ο θείος Παύλος, «τη βροχή που πέφτει πολλές φορές πάνω της και βλαστάνει χόρτο χρήσιμο σε εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, μεταλαμβάνει ευλογία από τον Θεό· ενώ εκείνη που βγάζει αγκάθια και τριβόλια, είναι αδόκιμη και κοντά στην κατάρα, και το τέλος της είναι η καύση». Και αυτά μεν είναι αρκετά.