Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 6:9

Μη γένοιτο όμως να το πάθει αυτό εκείνος που ακολουθεί τον Χριστό. Διότι είμαστε πεπεισμένοι για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και για όσα οδηγούν στη σωτηρία, αν και μιλάμε κατ' αυτόν τον τρόπο. Αυτά τα λέμε για τη δική σας ασφάλεια, καθώς λέει ο απόστολος: «Για μένα το να λέω τα ίδια δεν είναι κουραστικό, για εσάς όμως είναι ασφαλές». Είθε λοιπόν όλοι μας να ακολουθήσουμε άμεμπτα τον Χριστό και να επιτύχουμε τη βασιλεία του· σε αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

«Πέτρε, με αγαπάς, Πέτρε;» και λέει «ποίμαινε τα πρόβατά μου». 2. Τους οδηγεί όμως σε πλάνη το ρητό του αποστόλου που λέει: «Διότι είναι αδύνατον εκείνοι που άπαξ φωτίστηκαν και γεύθηκαν τον καλό λόγο του Θεού και τις δυνάμεις του μέλλοντος αιώνος και έπειτα εξέπεσαν, να ανακαινισθούν και πάλι σε μετάνοια, εφόσον ανασταυρώνουν για τον εαυτό τους τον Υιό του Θεού και Τον εκθέτουν σε δημόσια διαπόμπευση. Επειδή η γη, η οποία ήπιε πολλές φορές τη βροχή που έρχεται πάνω της και παράγει βλάστηση χρήσιμη σε εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, λαμβάνει ευλογία· εάν όμως βγάζει αγκάθια και τριβόλους, είναι αδόκιμη και βρίσκεται κοντά σε κατάρα, και το τέλος της είναι η καύση». Και διότι, πράγματι, εκείνους που άπαξ ανακαινίσθηκαν και έπεσαν, είναι αδύνατον να τους ανακαινίσει κανείς πάλι. Διότι ούτε ο Χριστός πρόκειται να γεννηθεί ξανά, για να σταυρωθεί υπέρ ημών, ούτε μπορεί κάποιος να ανασταυρώσει τον Υιό του Θεού, ο Οποίος δεν πρόκειται πλέον να σταυρωθεί, ούτε μπορεί κανείς να λάβει δεύτερο λουτρό [βαπτίσματος]· διότι ένα είναι το βάπτισμα και ένας ο ανακαινισμός. Αλλά αμέσως ο άγιος απόστολος επιφέρει τη θεραπεία αυτών, ιατρεύοντας την Εκκλησία και φροντίζοντας τα μέλη της, και λέει: «Έχουμε όμως πεισθεί για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και αυτά που οδηγούν στη σωτηρία, αν και μιλάμε κατ' αυτόν τον τρόπο. Διότι ο Θεός δεν είναι άδικος, ώστε να λησμονήσει το αγαθό σας έργο».

Και βλέπεις πώς αφενός αποφάνθηκε απόλυτα ότι δεν είναι δυνατόν να υπάρξει δεύτερος εγκαινισμός, αφετέρου όμως δεν απέκοψε από τη σωτηρία όσους εξακολουθούν να μετανοούν. Αντιθέτως, έδειξε ότι μετέχουν της σωτηρίας και ανέδειξε τον Κύριο ως Θεό αντιλήπτορα —χάρη στην αγαθοεργία τους— εκείνων που μετανοούν τελειότατα για τα παραπτώματά τους, επιστρέφουν και μεταμελούνται.

Διότι, εάν όσα γίνονται στους πιστούς ο ίδιος τα οικειοποιείται, όταν υβρίζετε εκείνους που έχουν ταχθεί στο έργο της διδασκαλίας, πολύ περισσότερο θα αισθανθεί ότι υβρίζεται ο ίδιος. Αλλά ας μη συμβεί ποτέ να φτάσει κάποιος από αυτήν την εκκλησία στην ανάγκη αυτών των δεσμών. Διότι, όπως ακριβώς το να μην αμαρτάνει κανείς είναι καλό, έτσι και το να υπομένει την επιτίμηση είναι ωφέλιμο. Ας υπομένουμε, λοιπόν, την επίπληξη και ας αγωνιζόμαστε να μην αμαρτάνουμε· εάν όμως αμαρτήσουμε, ας υπομένουμε την επιτίμηση. Διότι, όπως ακριβώς είναι καλό να μην πληγώνεται κανείς, αλλά εάν αυτό συμβεί, είναι ωφέλιμο να τοποθετηθεί φάρμακο στην πληγή, έτσι συμβαίνει και εδώ. Αλλά ας μη γένοιτο να έχει κάποιος ανάγκη από τέτοια φάρμακα. Είμαστε δε πεπεισμένοι για εσάς για τα καλύτερα, και για εκείνα που συνδέονται με τη σωτηρία, έστω και αν μιλούμε με αυτόν τον τρόπο.

Διότι, όταν κάποιος έχει να κάνει με ανθρώπους που ούτε παρακολουθούν ούτε κατανοούν τα λεγόμενα, δεν μπορεί να τους τα ερμηνεύσει σωστά. Αλλά ίσως κάποιος από εσάς που στέκεστε εδώ να καταλαμβάνεται από ίλιγγο, και να θεωρεί το γεγονός προσβολή, αν εξαιτίας των Εβραίων εμποδίστηκε αυτός να εκφέρει τον πιο τέλειο λόγο. Ίσως βέβαια και εδώ, με εξαίρεση λίγους, νομίζω ότι πολλοί είναι τέτοιοι, ώστε να μπορεί να ειπωθεί αυτό και για εσάς· όμως, για χάρη των λίγων θα μιλήσω. Άραγε λοιπόν το αποσιώπησε εντελώς, ή πάλι ανέλαβε το θέμα στα όσα ακολουθούν και έκανε το ίδιο, όπως ακριβώς στην προς Ρωμαίους επιστολή; Διότι και εκεί, αφού πρώτα αποστόμωσε εκείνους που αντιμιλούσαν, λέγοντας: «Αλήθεια, ω άνθρωπε, εσύ ποιος είσαι που αντιλέγεις στον Θεό;», τότε επιφέρει τη λύση. Εγώ όμως νομίζω ότι αυτός ούτε σιώπησε εντελώς, ούτε τα έχει πει όλα, με σκοπό να οδηγήσει τους ακροατές σε πόθο να μάθουν. Διότι, αφού το ανέφερε και είπε ότι μεγάλα νοήματα κρύβονται μέσα στον λόγο, δες πώς μαζί με τον έπαινο κάνει και την επίπληξη. Επειδή αυτό αποτελεί πάντοτε γνώρισμα της σοφίας του Παύλου, το να αναμειγνύει τα δυσάρεστα με τα ήπια· αυτό ακριβώς κάνει και στην προς Γαλάτας, λέγοντας: «Τρέχατε καλά· ποιος σας εμπόδισε;» και, «Τόσα πολλά πάθατε μάταια; αν βέβαια είναι και μάταια»· και, «Έχω πεποίθηση για εσάς εν Κυρίω». Το ίδιο λέει και σε αυτούς: «Έχουμε όμως πεισθεί για εσάς για τα καλύτερα, και για εκείνα που συνδέονται με τη σωτηρία».

Διότι, τι λέει; Έχουμε πεισθεί για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και για όσα οδηγούν στη σωτηρία, αν και μιλάμε με αυτόν τον τρόπο. Δηλαδή, δεν λέμε αυτά επειδή σας έχουμε καταδικάσει, ούτε επειδή θεωρούμε ότι είστε γεμάτοι αγκάθια, αλλά επειδή φοβόμαστε μήπως συμβεί αυτό· διότι είναι προτιμότερο να σας φοβίσουμε με τα λόγια, ώστε να μην πονέσετε στην πράξη. Και αυτό αποτελεί κατεξοχήν δείγμα της συνέσεως του Παύλου. Και δεν είπε: «Νομίζουμε», ούτε «Στοχαζόμαστε», ούτε «Προσδοκούμε», ούτε «Ελπίζουμε», αλλά τι; «Έχουμε πεισθεί». Το ίδιο έλεγε γράφοντας και στους Γαλάτες: «Έχω πεποίθηση για εσάς εν Κυρίω, ότι δεν θα φρονήσετε τίποτε άλλο». Δεν είπε: «Φρονείτε», αλλά «Θα φρονήσετε». Διότι εκεί μεν, επειδή ήταν σφόδρα καταδικασμένοι και δεν είχε τη δυνατότητα να τους επαινέσει με βάση την παρούσα κατάσταση, το πράττει αυτό με βάση τα μελλοντικά, λέγοντας: «Δεν θα φρονήσετε τίποτε άλλο»· εδώ όμως με βάση τα παρόντα: «Έχουμε πεισθεί για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και για όσα οδηγούν στη σωτηρία, αν και μιλάμε με αυτόν τον τρόπο». Και επειδή με βάση τα παρόντα δεν είχε να πει τόσα πολλά, οικοδομεί την παρηγοριά με βάση τα παρελθόντα, και λέει: «Διότι δεν είναι άδικος ο Θεός, ώστε να λησμονήσει το έργο σας και τον κόπο της αγάπης που επιδείξατε για το όνομά Του, εφόσον διακονήσατε και διακονείτε τους αγίους». Ω, πώς ανόρθωσε και ενδυνάμωσε την ψυχή τους, υπενθυμίζοντάς τους τα παλαιά κατορθώματα και θέτοντάς τους προ της ανάγκης να μην αναμένουν ποτέ ότι τους έχει λησμονήσει ο Θεός!

Βλέπεις τον έπαινο που κρύβεται μέσα στην κατηγορία και την επίκριση; Και δεν το λέει αυτό μόνο για τον εαυτό του, αλλά για όλους· διότι δεν είπε: «Έχω πεισθεί», αλλά: «Έχουμε πεισθεί για εσάς για τα καλύτερα»· δηλαδή, για τα καλά. Αυτά τα λέει αναφερόμενος είτε στον τρόπο ζωής είτε στην ανταπόδοση. Έπειτα, αφού είπε πιο πάνω ότι «είναι αδόκιμος και κοντά σε κατάρα» και ότι «το τέλος του είναι η καύση», για να μη φανεί ότι τα λέει αυτά για εκείνους, πρόσθεσε αμέσως το: «Διότι δεν είναι άδικος ο Θεός ώστε να λησμονήσει το έργο σας και τον κόπο της αγάπης»· φανερώνοντας ότι: «Αν και μιλάμε με αυτόν τον τρόπο, σε καμία περίπτωση δεν τα λέμε αυτά για εσάς». «Και αν δεν τα λες για εμάς, γιατί μας επιπλήττεις αποκαλώντας μας νωθρούς, και μας εκφοβίζεις κάνοντας μνεία για αγκάθια;». «Επειδή επιθυμούμε», λέει, «ο καθένας από εσάς να επιδεικνύει την ίδια προθυμία προς την πλήρη βεβαιότητα της ελπίδας μέχρι το τέλος· ώστε να μη γίνετε νωθροί, αλλά μιμητές εκείνων οι οποίοι μέσω της πίστεως και της μακροθυμίας κληρονομούν τις επαγγελίες».

Διότι σε αυτούς μεν λέει: «Αλλά ούτε και τώρα ακόμη μπορείτε»· σε εκείνους όμως: «Γι' αυτό, αφού αφήσουμε τον αρχικό λόγο περί του Χριστού, ας προχωρήσουμε προς την τελειότητα»· και πάλι: «Είμαστε όμως πεπεισμένοι για εσάς για τα καλύτερα και για εκείνα που άπτονται της σωτηρίας, αν και μιλούμε με αυτόν τον τρόπο».

Για ποιον λόγο, λοιπόν, το παρουσιάζει αυτό ως κάτι τόσο σπουδαίο; Διότι είναι πράγματι πάρα πολύ σπουδαίο. Πολλοί, βέβαια, συμπάσχουν με τους φίλους τους όταν εκείνοι δυστυχούν, όταν όμως ευημερούν, δεν συμμερίζονται πλέον τη χαρά τους, αλλά αντίθετα τους φθονούν. Αλλά εμείς δεν πράττουμε έτσι, αλλά, είτε βρίσκεστε σε συμφορές, δεν διστάζουμε να συμμετάσχουμε στη δυστυχία σας, είτε ευημερείτε, δεν κυριευόμαστε από τον φθόνο. Έπειτα, επειδή συνεχώς επανέφερε αυτό το θέμα λέγοντας: «Δεν στενοχωρείσθε μέσα μας», και «Στενοχωρείσθε στα σπλάχνα σας», και «Χωρέστε μας», και «Πλατυνθείτε και εσείς», και «Κανέναν δεν αδικήσαμε», και επειδή όλα αυτά φαίνονταν να αποτελούν κατάκριση εναντίον τους, δες πώς με διαφορετικό τρόπο καταπραΰνει αυτό το βάρος λέγοντας: «Έχω πολλή παρρησία απέναντί σας». Γι' αυτό τολμώ τέτοια λόγια, λέγει, όχι για να σας κατακρίνω, αλλά εξαιτίας της μεγάλης μου παρρησίας· πράγμα που έλεγε και παραπάνω φανερώνοντάς το: «Έχω πολλή καύχηση για εσάς». Διότι μην νομίσετε, λέγει, ότι επειδή τα λέω αυτά, τα λέω επειδή σας έχω εντελώς καταδικάσει· διότι πάρα πολύ καμαρώνω και καυχώμαι για εσάς· αλλά τα λέω επειδή νοιάζομαι, και επειδή επιθυμώ να προοδεύσετε περισσότερο στην αρετή· πράγμα που έλεγε και προς τους Εβραίους μετά από αυστηρή επιτίμηση: «Έχουμε όμως πεισθεί για εσάς για τα καλύτερα, και για εκείνα που συνδέονται με τη σωτηρία, αν και μιλάμε με αυτόν τον τρόπο. Επιθυμούμε δε καθένας από εσάς να επιδεικνύει τον ίδιο ζήλο, για την πλήρη βεβαιότητα της ελπίδας μέχρι τέλους». Έτσι ακριβώς και εδώ: «Έχω πολλή καύχηση για εσάς». Σε άλλους καυχόμαστε, λέγει, για εσάς.

Δες την ταπεινοφροσύνη του Παύλου, δες τη σοφία του, πώς έκανε βαθιά την τομή στα προηγούμενα, και, αφού κατόρθωσε αυτό που ήθελε, εφαρμόζει και πάλι άφθονη θεραπεία. Διότι είναι αρκετό, ακόμη και χωρίς όσα έχουν ειπωθεί, και μόνο το να ομολογήσει ότι μίλησε με τόλμη, για να χαλαρώσει την έντασή τους. Αυτό κάνει και όταν γράφει επιστολή στους Εβραίους, λέγοντας τα εξής: «Έχουμε δε πεισθεί για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και για εκείνα που εξασφαλίζουν τη σωτηρία, αν και μιλάμε κατ' αυτόν τον τρόπο». Και στους Κορινθίους πάλι παρομοίως: «Σας επαινώ, διότι με θυμάστε σε όλα, και όπως ακριβώς σας παρέδωσα τις παραδόσεις, έτσι τις κρατάτε». Αλλά και γράφοντας στους Γαλάτες έλεγε: «Έχω πεποίθηση σε εσάς, ότι δεν θα φρονήσετε τίποτε διαφορετικό».

Διότι το να είναι κανείς δούλος της κοιλιάς, και να κυριεύεται από την επιθυμία των χρημάτων, και να οργίζεται και να δαγκώνει και να κλωτσά, δεν είναι γνώρισμα ανθρώπων, αλλά θηρίων. Αν και τα θηρία, το καθένα χωριστά, τρόπον τινά, έχει από ένα πάθος, και αυτό είναι σύμφωνο με τη φύση του· ο άνθρωπος όμως, ο οποίος απέβαλε την κυριαρχία του λογικού και αποκόπηκε από τον κατά Θεόν βίο, παραδίδει τον εαυτό του σε όλα τα πάθη. Και δεν γίνεται πλέον μόνο θηρίο, αλλά κάποιο τέρας πολύμορφο και ποικίλο, και δεν έχει ούτε τη δικαιολογία της φύσεως. Διότι κάθε κακία προέρχεται από την ελεύθερη προαίρεση και τη θέληση. Αλλά μη γένοιτο ποτέ να υποπτευθούμε τέτοια πράγματα για την Εκκλησία του Χριστού· διότι έχουμε πεισθεί για εσάς ότι κατέχετε τα καλύτερα και όσα οδηγούν στη σωτηρία. Όμως, όσο και αν έχουμε πεισθεί γι' αυτό, δεν θα παραιτηθούμε διόλου από τους προφυλακτικούς λόγους, ώστε, αφού ανέλθουμε στην ίδια την κορυφή των αρετών, να επιτύχουμε τα υποσχεθέντα αγαθά. Τα οποία είθε όλοι μας να αξιωθούμε να επιτύχουμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, διά του οποίου και μαζί με τον οποίο ανήκει στον Πατέρα η δόξα, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες των αιώνων.

Δικαίως αποκάλεσε την αμαρτία τριβόλι. Διότι από όπου κι αν την πιάσεις, τρυπάει και δαγκώνει. «Και είναι κοντά στην κατάρα.» Είπε «κοντά στην κατάρα», όχι «κατάρα». Εκείνος όμως που δεν έχει πέσει ακόμη στην κατάρα, αλλά βρέθηκε κοντά της, θα μπορέσει να βρεθεί και μακριά. «Της οποίας το τέλος είναι η καύση.» Δεν είπε, η οποία θα καεί. Αλλά τι; «Της οποίας το τέλος είναι η καύση»· εάν, λέει, επιμείνει μέχρι τέλους. «Είμαστε δε πεπεισμένοι για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και για όσα συνδέονται με τη σωτηρία, αν και μιλάμε με αυτόν τον τρόπο.» Αφού τους έψεξε αρκετά, τους θεραπεύει και πάλι, ώστε να μην τους καταβάλει. Διότι τι λέει; Δεν τα λέμε αυτά επειδή σας έχουμε καταδικάσει, ούτε επειδή θεωρούμε ότι είστε γεμάτοι αγκάθια, αλλά επειδή φοβόμαστε μήπως συμβεί αυτό. Πρόσθεσε, λοιπόν: «Είμαστε πεπεισμένοι για εσάς για τα καλύτερα, και για όσα συνδέονται με τη σωτηρία». «Διότι δεν είναι άδικος ο Θεός, ώστε να ξεχάσει το έργο σας και τον κόπο της αγάπης, την οποία επιδείξατε για το όνομά Του, εφόσον υπηρετήσατε τους αγίους και συνεχίζετε να τους υπηρετείτε.» Ω, πώς αναπτέρωσε την ψυχή τους, υπενθυμίζοντάς τους τα παλαιά κατορθώματα, και σε ποια αναγκαιότητα τους έθεσε, ώστε να μην αναμένουν ότι ο Θεός θα τους ξεχάσει! Διότι είναι αναπόφευκτο να αμαρτάνει εκείνος που δεν είναι απόλυτα βέβαιος για την ελπίδα του. «Επιθυμούμε δε ο καθένας από εσάς να δείχνει την ίδια προθυμία προς την πλήρη βεβαιότητα της ελπίδος μέχρι τέλους.» Αυτό είναι θαυμαστό, και δείγμα της συνέσεως του Παύλου, το ότι δηλαδή δεν φανερώνει πως εκείνοι υποχώρησαν.

Εάν, λοιπόν, βρω στην καρδιά σου γη καρποφόρα και αγαθή, δεν θα διστάσω να εμφυτεύσω μέσα σου τον θείο σπόρο και να σου φανερώσω το μέγα μυστήριο· εάν όμως αυτή είναι πετρώδης και ακανθώδης, και οδός που καταπατείται από τον καθένα, είναι προτιμότερο να μην σπείρω καθόλου αυτόν τον σωτήριο σπόρο και να τον παραδώσω προς διαρπαγή στα πτηνά και στα θηρία, μπροστά στα οποία έχω λάβει εντολή να μην ρίχνω με κανέναν τρόπο τους μαργαρίτες. Αλλά για σένα είμαι πεπεισμένος για τα καλύτερα και για όσα συνδέονται με τη σωτηρία, ότι δηλαδή και τον ανεκτίμητο λίθο θα δεις, και με την αίγλη του φωτός του θα αξιωθείς να γίνεις και εσύ φως, και θα φέρεις καρπό εκατονταπλάσιο. Διότι για σένα ανέλαβα το έργο και διήνυσα μακρά οδό, για να σου υποδείξω όσα δεν έχεις δει ποτέ και να σε διδάξω όσα δεν έχεις ακούσει.

Αυτά, συγχώρεσέ μας, δέσποινα, με πολλή προσοχή και συνοχή καρδιάς τολμήσαμε να τα γράψουμε, σαν να σου μιλούσαμε στο αυτί, προσευχόμενοι και για τους δυο για τα καλύτερα και για εκείνα που άπτονται της σωτηρίας, τόσο τώρα όσο και στο εξής.

Αυτά εμείς τα αναπτύξαμε σε εσένα, ως σε ομόψυχο και συνοδοιπόρο στους κόπους, στο μέτρο του δυνατού. Εσύ, λοιπόν, να τα μεταδώσεις με ασφάλεια στους αδελφούς που ρώτησαν. Διότι η πίστη δεν υπάρχει σε όλους, ούτε σε πολλούς έχουν φανερωθεί τέτοια ζητήματα, όχι μόνο εξαιτίας της ανοησίας όσων παρανόμησαν, αλλά και λόγω των πειρασμών που προέρχονται από τους κυβερνώντες. Σε ανταπόδοση για τα πολλά και καλά δώρα που έστειλαν οι ευλαβέστατοι, είθε να λάβουν από τον Θεό την άξια μισθαποδοσία, καθώς και αυτά τα δύο μαλακά ενδύματα ως υπόμνηση φιλίας. Να είστε υγιείς εν Κυρίω, τιμιώτατοι, προσευχόμενοι για εμάς τους αμαρτωλούς για τα ανώτερα και για όσα οδηγούν στη σωτηρία.

Όποιος όμως δεν διαθέτει τα προαναφερθέντα, αλλά κυριαρχείται από τα πάθη, αυτός δεν έχει τη δυνατότητα να εορτάζει. Πώς άλλωστε μπορεί να εορτάζει εκείνος που έχει ως Θεό την κοιλιά του; Πώς εκείνος που φλέγεται από τη σαρκική επιθυμία; Πώς εκείνος που λιώνει από τον φθόνο; Πώς εκείνος που βυθίζεται στη φιλαργυρία; Πώς εκείνος που υποδουλώνεται στην κενοδοξία; Πώς εκείνος που περιπλέκεται στα υπόλοιπα πάθη; Εκτός αν ισχυριζόταν κανείς ότι και εκείνος που έχει πυρετό αναπαύεται και εκείνος που ναυαγεί ταξιδεύει καλά· αλλά αυτό δεν είναι εφικτό· διότι δεν είναι δυνατόν εκείνος που σκοτίζεται να φωτίζεται, ούτε εκείνος που κυριεύεται από τις αμαρτίες να εορτάζει. Έχουμε όμως πειστεί για εσάς, αδελφοί, για τα καλύτερα και για όσα αφορούν τη σωτηρία· διότι ο βίος μας δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια προετοιμασία εορτής. Διότι, δες τι συμβαίνει: η ψαλμωδία διαδέχεται την ψαλμωδία, η ανάγνωση την ανάγνωση, η μελέτη τη μελέτη, η προσευχή την προσευχή, σαν ένας κύκλος που μας οδηγεί και μας ενώνει με τον Θεό. Πόσο καλός και πραγματικά υπέροχος είναι αυτός ο βίος! Πόσο μακάρια και τρισμακάριστη είναι αυτή η ζωή! Επομένως, εφόσον μας υποδείχθηκε το Πάσχα που αναζητούμε, ας σπεύσουμε προς αυτό, τιμιότατοι αδελφοί, και ας το εορτάζουμε πάντοτε, με όση δύναμη διαθέτουμε, μέσω της νεκρώσεως των παθών και της αναστάσεως των αρετών, κατά μίμηση του Κυρίου, «διότι και ο ίδιος έπαθε για εμάς, αφήνοντάς μας υπόδειγμα, ώστε να ακολουθήσουμε τα ίχνη του».

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΔ' ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΙΛΙΚΡΙΝΟΥΣ ΚΑΙ ΑΛΗΘΙΝΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΤΑΓΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΗΓΟΥΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΦΟΒΕΡΗΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΡΙΤΗ. Αδελφοί και πατέρες, όσα βέβαια είπα στην προηγούμενη κατήχηση εξαιτίας εκείνων που ήταν τότε παρόντες, τα είπα με πόνο και θλίψη. Αυτά όμως που έχω να πω τώρα για εσάς είναι τα καλύτερα και σχετίζονται με τη σωτηρία. Διότι με τη χάρη του υπεράγαθου Θεού πείθεστε και υποτάσσεστε στην ταπεινότητά μου, χωρίς να κάνετε τίποτα αντίθετο από αυτό που σας έχει διαταχθεί. Πράγμα που αποτελεί χαρά και στεφάνι, όχι μόνο για εμένα, αλλά, πριν από εμένα, και για εσάς που έχετε επιλέξει την αρετή. Και τι θα μπορούσε να είναι πιο γλυκό και πιο ευχάριστο και πιο χαριτωμένο από το να ζει ο υποτακτικός σύμφωνα με την εντολή και να μην πράττει τίποτα με το δικό του θέλημα;