Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 7:10

Διότι, ακόμη κι αν ο γονέας δεν είχε υιό προτού τον γεννήσει, από τη στιγμή που τον απέκτησε, δεν απέκτησε κάτι εξωτερικό ούτε ξένο, αλλά εικόνα προερχόμενη από τον εαυτό του, ίδιον της ουσίας του και απαράλλακτη, ώστε αυτός να φαίνεται σε εκείνον, και εκείνος να αντικρίζεται σε τούτον. Εάν, λοιπόν, από τα ανθρώπινα παραδείγματα λαμβάνουν τον χρόνο των γεννητόρων, γιατί δεν αναλογίζονται από τα ίδια παραδείγματα και αυτό που είναι κατά φύσιν και ίδιον των τέκνων προς τους γονείς, αλλά, όπως τα φίδια, επιλέγουν από τη γη μόνο ό,τι είναι κατάλληλο για το δηλητήριό τους; Θα έπρεπε, βέβαια, όταν ρωτούν τους γονείς και τους λένε: «Δεν είχες υιό πριν τον γεννήσεις;», να προσθέσουν και να πουν: «Εάν αποκτήσεις υιό, μήπως τον αγοράζεις από έξω σαν σπίτι ή σαν κάποιο άλλο απόκτημα;», ώστε να σου απαντήσει: «Όχι από έξω, αλλά προέρχεται από εμένα». Διότι τα εξωτερικά πράγματα είναι αποκτήματα και μεταβιβάζονται από τον έναν στον άλλον· ενώ ο υιός προέρχεται από εμένα, και είναι ίδιον της ουσίας μου και όμοιος, δεν ήλθε σε εμένα από άλλον, αλλά γεννήθηκε από εμένα. Γι' αυτό και μέσα σε αυτόν βρίσκομαι ολόκληρος, παραμένοντας ο ίδιος αυτό που είμαι. Διότι έτσι έχουν τα πράγματα· ακόμη κι αν ο γονέας διαφέρει ως προς τον χρόνο, καθώς ως άνθρωπος έχει και αυτός έλθει στην ύπαρξη μέσα στον χρόνο, ωστόσο θα είχε το τέκνο να συνυπάρχει πάντοτε με αυτόν, εάν η φύση δεν το εμπόδιζε και δεν στερούσε αυτή τη δυνατότητα. Διότι και ο Λευί βρισκόταν ακόμη στην οσφύ του προπάππου του, προτού ο ίδιος γεννηθεί και προτού ο παππούς του γεννήσει.

Διότι, ακόμη κι αν ο γονέας δεν είχε υιό πριν τον γεννήσει, ωστόσο, όταν τον απέκτησε, δεν απέκτησε κάτι εξωτερικό ούτε ξένο, αλλά προερχόμενο από τον εαυτό του, ομοούσιο με τον ίδιο και απαράλλακτη εικόνα του, ώστε αυτός να βλέπεται σε εκείνον και εκείνος να θεωρείται σε τούτον. Εάν, λοιπόν, από τα ανθρώπινα παραδείγματα λαμβάνουν τον χρόνο αυτών που γεννούν, γιατί δεν αναλογίζονται από τα ίδια παραδείγματα και την κατά φύσιν και οικεία σχέση των τέκνων προς τους γονείς, αλλά, όπως τα φίδια, συλλέγουν από τη γη μόνο ό,τι είναι κατάλληλο για να γίνει δηλητήριο; Έπρεπε, όμως, όταν ρωτούν τους γονείς και λένε: «Δεν είχες υιό πριν γεννήσεις;», να προσθέσουν και να πουν: «Και αν αποκτήσεις υιό, μήπως τον αγοράζεις από έξω σαν σπίτι ή κάποιο άλλο απόκτημα;», για να σου απαντήσει: «Όχι από έξω, αλλά προέρχεται από εμένα. Διότι τα εξωτερικά είναι αποκτήματα και μεταβιβάζονται από τον έναν στον άλλον· ο υιός όμως προέρχεται από εμένα και είναι ίδιος και όμοιος με τη δική μου ουσία, καθώς δεν περιήλθε σε εμένα από κάποιον άλλον, αλλά γεννήθηκε από εμένα· γι' αυτό και μέσα σε εκείνον υπάρχω ολόκληρος, παραμένοντας εγώ ο ίδιος αυτό που είμαι». Διότι έτσι ακριβώς έχουν τα πράγματα· ακόμη κι αν ο γονέας προηγείται χρονικά, καθώς ως άνθρωπος δημιουργήθηκε και ο ίδιος μέσα στον χρόνο, εντούτοις θα είχε και αυτός το τέκνο να συνυπάρχει πάντοτε μαζί του, εάν η ανθρώπινη φύση δεν το εμπόδιζε και δεν στερούσε αυτήν τη δυνατότητα. Επειδή και ο Λευί «βρισκόταν ακόμη στην οσφύ» του προπάππου του, προτού ο ίδιος γεννηθεί και προτού ο παππούς του τεκνοποιήσει.

Γι’ αυτό η οσφύς της Μωαβίτιδος βοά. Η λέξη «οσφύς» σε πολλά σημεία λαμβάνεται αντί των γεννητικών οργάνων. Διότι «βρισκόταν ακόμη στην οσφύ του πατέρα του» (δηλαδή ο Λευί του Αβραάμ), «όταν τον συνάντησε ο Μελχισεδέκ». Και το: «Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες». Κατανοούμε, δηλαδή, ότι υπονοεί την περιστολή των επιθυμιών που υπηρετούν την αναπαραγωγή. Επομένως, το πένθος που επικρέμαται στη Μωαβίτιδα, το οποίο γίνεται αιτία σώφρονος βίου, βοά μαζί με την κραυγή της Εσεβών και της Ελεαλή και της Ιασσά. —Η ψυχή της (αναφέρει) θα γνωρίσει. Ήδη ο λόγος φανερώνει την προκοπή εκείνων που έχουν πράξει τα προειρημένα με σκοπό τη μετάνοια, Και «η καρδιά της Μωαβίτιδος βοά μέσα της έως τη Σηγώρ».

Διότι έχει γραφτεί ως εξής: «Εξήλθε δε ο βασιλιάς των Σοδόμων σε συνάντησή του, μετά την επιστροφή του από την κατατρόπωση του Χοδολλογομόρ και των βασιλέων που ήταν μαζί του, στην κοιλάδα του Σαυή». Αυτή δε ήταν η πεδιάδα του βασιλιά. Και προσθέτει ότι: «Και ο Μελχισεδέκ, ο βασιλιάς της Σαλήμ, του έφερε έξω άρτους και κρασί. Ήταν δε ιερέας του Θεού του Υψίστου. Και ευλόγησε τον Αβραάμ, και είπε: Ευλογημένος ο Αβραάμ από τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη. Και ευλογητός ο Θεός ο Ύψιστος, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου, και του έδωσε το ένα δέκατο από όλα». Παρατήρησε, λοιπόν, τους τύπους της εν Χριστώ τελειώσεως να αστράφτουν ολοκάθαρα στον Μελχισεδέκ, και το μέτρο της κατά νόμον λατρείας να βρίσκεται σε κατώτερη μοίρα. Εφόσον είναι αναμφίβολο ότι πάντοτε και με κάθε τρόπο το κατώτερο ευλογείται από το ανώτερο, σύμφωνα με τα γραφόμενα, και ρίζα όσων προέρχονται από τον Ισραήλ είναι ο θεσπέσιος Αβραάμ, και το εξέχον και εξαίρετο σε αυτόν είναι ο Λευί, ο οποίος έχει στεφανωθεί με τα καυχήματα της θείας ιεροσύνης. «Αλλά βρισκόταν ακόμη στην οσφύ». Διότι δυνάμει ο μακάριος Αβραάμ ήταν πατέρας όσων θα προέρχονταν από αυτόν κατά καιρούς. Και αυτό, νομίζω, είναι το σοφώς ειπωμένο για τον Λευί: Διότι βρισκόταν ακόμη στην οσφύ του πατέρα του, όταν τον συνάντησε ο Μελχισεδέκ.

Πώς, λοιπόν, δημιουργεί μεν όχι με ανθρώπινο τρόπο, αλλά αναγκάζεται να γεννά με ανθρώπινο τρόπο; Εσύ μεν, ενώ δεν υπήρχες, έπειτα ήρθες στην ύπαρξη και ύστερα γεννάς· γι' αυτό φέρνεις στην ύπαρξη εκείνον που δεν υπήρχε. Ή, για να πω κάτι βαθύτερο, ίσως ούτε κι εσύ ο ίδιος δεν παράγεις κάτι από το μηδέν· επειδή και ο Λευί, όπως λέει η Γραφή, βρισκόταν ακόμη στην οσφύ του πατέρα του, προτού έρθει στην ύπαρξη. Και ας μην παρερμηνεύσει κανείς αυτόν τον λόγο. Διότι δεν λέω ότι ο Υιός προέρχεται από τον Πατέρα με τέτοιον τρόπο, σαν να βρισκόταν προηγουμένως μέσα στον Πατέρα και ύστερα από αυτό να πορεύτηκε προς την ύπαρξη· ούτε ότι ήταν προηγουμένως ατελής και έπειτα έγινε τέλειος, όπως δηλαδή είναι ο νόμος της δικής μας γέννησης.

Υπάρχοντα, λοιπόν, τον γέννησε ή μη υπάρχοντα; Τι ανοησίες! Αυτά αφορούν εμένα και εσένα, οι οποίοι κατά ένα μέρος υπήρχαμε, όπως ο Λευί βρισκόταν στην οσφύ του Αβραάμ, και κατά ένα μέρος γίναμε· έτσι ώστε η δική μας δημιουργία προέρχεται κατά κάποιον τρόπο και από τα όντα και από τα μη όντα· αντίθετα συμβαίνει με την αρχέγονη ύλη, η οποία έλαβε υπόσταση σαφώς από τα μη όντα, έστω κι αν μερικοί την πλάθουν στο μυαλό τους ως αγέννητη. Εδώ όμως η γέννηση είναι ταυτόχρονη με την ύπαρξη, και μάλιστα εξαρχής· ώστε, πού θα τοποθετήσεις αυτό το αμφίκρημνο ερώτημα; Διότι, τι είναι παλαιότερο από το «εξαρχής», ώστε να τοποθετήσουμε εκεί το ότι ο Υιός κάποτε υπήρχε ή το ότι δεν υπήρχε; Διότι και στις δύο περιπτώσεις καταλύεται το «εξαρχής». Εκτός κι αν για σένα και ο Πατέρας, εάν πάλι ρωτήσουμε εμείς αν προήλθε από τα όντα ή από τα μη όντα, θα κινδυνεύσει ή να υπάρχει διπλά, αφενός προϋπάρχοντας και αφετέρου υπάρχοντας, ή να πάθει το ίδιο με τον Υιό, δηλαδή να προέλθει από τα μη όντα, εξαιτίας των δικών σου ερωτηματικών παιγνιδιών και των οικοδομημάτων από άμμο, τα οποία δεν αντέχουν ούτε στο παραμικρό αεράκι. Εγώ λοιπόν δεν αποδέχομαι κανένα από τα δύο, και υποστηρίζω ότι το ερώτημα περιέχει το άτοπο, όχι ότι η απάντηση είναι αδύνατη. Αν όμως σου φαίνεται αναγκαίο να αληθεύει οπωσδήποτε το ένα από τα δύο για κάθε πράγμα, σύμφωνα με τις διαλεκτικές σου αντιλήψεις, δέξου από μένα ένα μικρό ερώτημα. Ο χρόνος βρίσκεται μέσα σε χρόνο, ή δεν βρίσκεται μέσα σε χρόνο; Αν λοιπόν βρίσκεται μέσα σε χρόνο, σε ποιον χρόνο; Και τι είδους χρόνος είναι αυτός που υπάρχει εκτός από τον ίδιο; Και πώς τον εμπεριέχει; Αν πάλι δεν βρίσκεται μέσα σε χρόνο, τι είδους περιττή σοφία είναι αυτή να εισάγεις έναν άχρονο χρόνο; Και για τη φράση: «Τώρα εγώ λέω ψέματα», δώσε μου το ένα από τα δύο, ή ότι αληθεύει μόνο ή ότι είναι μόνο ψέμα· διότι δεν πρόκειται να παραδεχτούμε και τα δύο.

Και γιατί το λέω αυτό; Διότι ούτε και για τους ανθρώπους μπορεί να πει κανείς κυριολεκτικά ότι γεννήθηκε κάποιος ενώ δεν υπήρχε. Επειδή ο Λευί, πολλές γενεές πριν από τη σαρκική του γέννηση, πλήρωσε τη δεκάτη στον Μελχισεδέκ· διότι έτσι λέει ο Απόστολος, ότι ο Λευί, αυτός που λαμβάνει τα δέκατα, έχει πληρώσει τη δεκάτη, και προσέθεσε την απόδειξη σε όσα είπε, ότι δηλαδή βρισκόταν στην οσφύ του πατέρα του, όταν ο Αβραάμ συνάντησε τον ιερέα του Υψίστου. Εάν λοιπόν ο άνθρωπος, κατά κάποιον τρόπο, ενώ υπάρχει γεννιέται, εφόσον σύμφωνα με την αποστολική μαρτυρία προϋπάρχει μέσα σε αυτόν που τον γέννησε λόγω της κοινής ουσίας, πώς τολμούν για τη θεία φύση να προφέρουν αυτή τη φράση, ότι δηλαδή γεννήθηκε ενώ δεν υπήρχε Αυτός που υπάρχει μέσα στον Πατέρα, όπως λέει ο Κύριος: «Εγώ βρίσκομαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα», καθώς ο καθένας λέγεται ότι υπάρχει μέσα στον άλλον με διαφορετική βεβαίως έννοια: ο μεν Υιός υπάρχει μέσα στον Πατέρα, όπως η ομορφιά της εικόνας βρίσκεται στην αρχέτυπη μορφή, ο δε Πατέρας μέσα στον Υιό, όπως μέσα στη δική του εικόνα βρίσκεται η πρωτότυπη ομορφιά. Όμως, ενώ στις χειροποίητες εικόνες ο χρόνος που μεσολαβεί πάντοτε χωρίζει τη μορφή που έχει αποτυπωθεί από το πρωτότυπό της, εκεί δεν είναι δυνατόν να χωριστεί το ένα από το άλλο, όπως λέει ο Απόστολος, ούτε το αποτύπωμα από την υπόσταση, ούτε το απαύγασμα από τη θεία δόξα, ούτε η εικόνα από την αγαθότητα, αλλά όποιος σκεφθεί ένα από αυτά, ταυτόχρονα δέχεται στον νου του, άρρηκτα συνδεδεμένο, και αυτό που νοείται μαζί του.

Διότι βρισκόταν ακόμη στην οσφύ του πατέρα του, όταν τον συνάντησε ο Μελχισεδέκ. Δηλαδή, μέσα του βρισκόταν ο Λευί και, παρότι δεν είχε γεννηθεί ακόμη, μέσω αυτού απέδιδε τη δεκάτη. Πρόσεξε, δεν είπε «οι Λευίτες», αλλά «ο Λευί»· συνάγοντας το μείζον, όπως ήθελε, και από εδώ φτάνοντας στην υπερβολή.

Τι σημαίνει όμως το «δεδεκάτωται» (έχει δώσει το δέκατο); Έδωσε και αυτός το δέκατο, λέει, στον Μελχισεδέκ, παρότι δεν είχε ακόμη γεννηθεί, μέσω του προπάτορά του. Διότι βρισκόταν ακόμη, λέει, στην οσφύ του προπάτορά του, όταν τον συνάντησε ο Μελχισεδέκ· γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε προκαταβολικά είπε: «Τρόπον τινά».

Επομένως, λαμβάνουν τη δεκάτη από εκείνους. Όταν, λοιπόν, λαμβάνουν δεκάτες από αυτούς τους ίδιους, άραγε δεν βρίσκονται αυτοί μεν στην τάξη των λαϊκών, ενώ εκείνοι στην τάξη των ιερέων; Και όχι μόνο αυτό, αλλά ούτε καν ομότιμός τους ήταν, αλλά προερχόταν από άλλο γένος. Ώστε δεν θα έδινε σε αλλόφυλο δεκάτες, εάν η τιμή δεν ήταν πολύ μεγάλη. «Και χωρίς καμία αντίρρηση, το κατώτερο ευλογείται από το ανώτερο. Και εδώ μεν λαμβάνουν δεκάτες θνητοί άνθρωποι, εκεί δε κάποιος για τον οποίο υπάρχει η μαρτυρία ότι ζει, και, για να το πούμε έτσι, δια του Αβραάμ και ο Λευί. Και αυτός που λαμβάνει, έχει καταβάλει δεκάτη». Επειδή διαρκώς αυτό θεωρούνταν το αξιοσέβαστο, το ότι δηλαδή ο Αβραάμ είχε την επαγγελία, αποδεικνύει ότι εκείνος ήταν ακόμη πιο αξιοσέβαστος. «Διότι ήταν ακόμη στην οσφύ του πατέρα του, όταν τον συνάντησε ο Μελχισεδέκ». Επομένως, λέει, ο τύπος του Κυρίου είναι ανώτερος ακόμη και από αυτόν που είχε τις επαγγελίες. «Αν, λοιπόν, υπήρχε τελείωση μέσω της λευιτικής ιερωσύνης». Μέσα του βρισκόταν, λέει, ο Λευί, αν και δεν είχε ακόμη γεννηθεί.

Διότι θεωρώ ότι όσοι φρονούν ευσεβώς δεν πρέπει να νομίζουν ότι ο Θεός μαθαίνει, μέσω της παραγωγής τους στην ύπαρξη, το καθένα από όσα περιέχονται εκ των προτέρων απειροδύναμα μέσα Του κατά την πρόγνωσή Του, σύμφωνα με τους ιδιαίτερους λόγους τους. Αντιθέτως, σε εμάς οι αιώνες και οι χρόνοι φανερώνουν ότι το καθετί δημιουργείται σοφά και προβάλλεται στην ύπαρξη, σύμφωνα με τον προκαθορισμένο και κατάλληλο για το καθένα καιρό, όπως ακριβώς αναφέρει και για τον Λευί ο θείος απόστολος εξηγώντας τα εξής: «διότι βρισκόταν ακόμη στην οσφύ του πατέρα του», προτού να έλθει στην ύπαρξη. Αυτός, ενώ υπήρχε εν δυνάμει στον πατριάρχη Αβραάμ, έλαβε κατά τον καθορισμένο καιρό την κατ' ενέργειαν γένεσή του προς την ύπαρξη μέσω της κυήσεως, οδηγώντας μας στο να κατανοήσουμε και να πιστέψουμε ότι τα πάντα λαμβάνουν τη γένεσή τους προς την ύπαρξη με ειρμό και τάξη, σύμφωνα με την άρρητη σοφία του Θεού, κατά τον προγνωσμένο καιρό.

Εύλογα είναι δούλη Κυρίου, αυτή που αναγνώρισε την έλευση του Δεσπότη· και όταν ήλθε και έκρουσε, λέει, άνοιξε αμέσως την οικία της και παρείχε αληθινά κατοικία σε αυτόν που μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν ακόμη χωρίς κατοικία. Διότι, ενώ για τον Αδάμ, για χάρη του οποίου οικοδομήθηκε ολόκληρος ο ορατός κόσμος, αν και υπήρχαν όλα τα άλλα που τους χρειάζονταν, μόνο σε αυτόν δεν βρέθηκε βοηθός πριν από την Εύα· για τον Λόγο όμως, που δημιούργησε τα πάντα και απένειμε τους κατάλληλους τόπους, πριν από την Παρθένο δεν υπήρχε οικία και τόπος. Αλλά εκείνη δεν έδωσε ύπνο στα μάτια της, ούτε νυσταγμό στα βλέφαρά της, έως ότου βρήκε σκήνωμα και τόπο για αυτόν. Διότι πρέπει να θεωρούμε ότι αυτά τα λόγια ανήκουν στην Πανάχραντη, ειπωμένα από τη γλώσσα του Δαβίδ, επειδή εκείνος ήταν προπάτορας του γένους της· όπως ακριβώς και ο Παύλος είπε ότι μέσω του Αβραάμ ο Λευί, ευρισκόμενος στην οσφύ του προπάτορά του, έδωσε τα δέκατα στον Μελχισεδέκ. Εκείνο δε, το μεγαλύτερο και υπερφυές όλων, είναι ότι χωρίς να της έχει προαναγγελθεί και χωρίς να γνωρίζει από πριν, στάθηκε απέναντι στο μυστήριο με τέτοια ετοιμότητα και καταλληλότητα, ώστε να υποδεχθεί τον Θεό που εμφανίστηκε ξαφνικά, όπως του έπρεπε, με ψυχή σταθερή, προετοιμασμένη και άγρυπνη.