Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 7:12

Παρατήρησε δε, ότι δεν είπε πως δεν επιθυμεί κάθε αίμα, αλλά το συγκεκριμένο αίμα, αυτό που προέρχεται από τα συγκεκριμένα ζώα. Διότι για το αίμα που εκχέεται στα έσχατα των αιώνων εις άφεσιν αμαρτιών (το οποίο και ομιλεί ανώτερα από εκείνο του Άβελ), δεν θα μπορούσε να πει ότι δεν το επιθυμεί, αλλά μεταθέτει τις θυσίες στο πνευματικό επίπεδο, επειδή πρόκειται να γίνει και μετάθεση της ιερωσύνης. Διότι, εάν απορρίπτει τις σωματικές θυσίες, είναι προφανές ότι απορρίπτει και τον κατά νόμον αρχιερέα. Επειδή πώς είναι δυνατόν να τελειωθούν στα χέρια οι κατά νόμον αρχιερείς, εφόσον το κριάρι του ολοκαυτώματος, επί του οποίου επέθεταν τα χέρια τους, δεν προσάγεται πλέον; Και πώς να ραντιστούν αυτοί που δεν ραντίζονται πλέον με το αίμα;

Κάτι τέτοιο είπε και ο θεσπέσιος Παύλος για τον Σωτήρα όλων μας Χριστό: «Διότι ένας πέθανε για χάρη όλων, ώστε εκείνοι που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς». Περιγράφοντάς μας δε την ομορφιά της δικής του πολιτείας, και καθιστώντας φανερή τη δύναμη του μυστηρίου του Χριστού, είπε πάλι: «Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό. Δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Αυτό δε που τώρα ζω στη σάρκα, το ζω με την πίστη στον Υιό του Θεού, ο οποίος με αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για μένα». Θα προσφέρουν, λοιπόν, λέει, στον Κύριο, δηλαδή θα είναι αφιερωμένοι μόνο στο δικό Του θέλημα, μη φρονώντας τα επίγεια, μη αγαπώντας τους μολυσμούς που προέρχονται από την αδικία, μην επιλέγοντας να τιμούν την πλεονεξία εις βάρος άλλων, αλλά προσφέροντας μάλλον θυσίες δικαιοσύνης. Και μου φαίνεται ότι πολύ σοφά είπε ο Παύλος: «Διότι, όταν μετατίθεται η ιεροσύνη, κατ' ανάγκην γίνεται και μετάθεση του νόμου».

ΙΑ΄. Αποδείχθηκε λοιπόν στο πρόσωπο του Μελχισεδέκ, ότι κάποτε ο θεσμός της ιερωσύνης θα μεταβιβαστεί από τη φυλή που ασκούσε την ιερωσύνη σύμφωνα με τον νόμο· και επιπλέον, ότι θα αναλάμψει ένας άλλος τρόπος και νόμος ιερατείας. Διότι ήταν κατά κάποιον τρόπο ανάγκη να συμμεταβληθεί και να αποσυρθεί μαζί με τις ιερατείες και ο ίδιος ο νόμος. Γι' αυτό λοιπόν και ο θεσπέσιος Παύλος θεολογεί τα εξής, και λέει: «Αν, λοιπόν, η τελείωση επιτυγχανόταν μέσω της Λευιτικής ιερωσύνης (διότι ο λαός έλαβε τον νόμο βάσει αυτής), ποια ανάγκη υπήρχε πλέον να αναδειχθεί άλλος ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, και να μη λέγεται κατά την τάξη του Ααρών; Διότι, εφόσον μεταβάλλεται η ιερωσύνη, κατ' ανάγκην γίνεται και μεταβολή του νόμου.» Και πάλι: «Και είναι ακόμη περισσότερο ολοφάνερο, αν αναδεικνύεται άλλος ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, ο οποίος δεν έγινε ιερέας σύμφωνα με τον νόμο μιας σαρκικής εντολής, αλλά σύμφωνα με τη δύναμη μιας ακατάλυτης ζωής. Διότι δίνεται η μαρτυρία: Ότι εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ.» Βλέπεις πώς καταδικάζει την ανικανότητα της κατά νόμον ιερωσύνης να οδηγήσει στην τελείωση, αποδεικνύοντας ως εξαιρετικά ωφέλιμη την εισαγωγή μιας ανώτερης εντολής; Διότι αν βρισκόταν σε εκείνη το αναγκαίο, γιατί, λέει, δεν αναδεικνύεται μάλλον άλλος ιερέας κατά την τάξη του Ααρών, και όχι κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, ο οποίος ήταν ομοίωμα και τύπος του Χριστού, που σε καμία περίπτωση δεν ασκεί πλέον την ιερωσύνη σαρκικά, αλλά μάλλον σύμφωνα με τη δύναμη μιας ακατάλυτης ζωής;

Διότι, εάν «ο νόμος δεν τελειοποίησε κανέναν», και διατασσόμαστε να τηρούμε τον νόμο μετά την ανάσταση, και εάν ο «άγιος νόμος» που δόθηκε από τον Κύριο μέσω του Μωυσή «έγινε για εμάς παιδαγωγός εις Χριστόν» ως κατώτερος από εκείνους που οδηγούνται στην τελειότητα, έχοντας επιφορτιστεί να τους οδηγήσει στον ανώτερο και τελειότατο, και εφόσον ήλθε ο Χριστός, ο τέλειος και Δεσπότης, και παρέλαβε από τα χέρια αυτού που τους παιδαγώγησε τους εισαγομένους, δηλαδή τους πιστούς, την αγία παρθένο και Εκκλησία, και εφόσον εμείς γνωρίσαμε, μέσω του νόμου που υπήρξε παιδαγωγός, τον ανώτερο και «τελειωτή Ιησού» 〈και ο νόμος καταργείται〉, πώς να μην αποδειχθεί ως δείγμα βραχείας αντίληψης και αφέλειας ο ισχυρισμός εκείνων που λένε τέτοια πράγματα, ότι δηλαδή μετά την τελειότητα του Χριστού υπάρχει πάλι ανάγκη παιδαγωγού, ώστε να επιστρέψουμε στην «αρχή των στοιχείων» και της διδαχής και της «επιθέσεως των χειρών», σύμφωνα με το γεγραμμένο, ενώ ο Απόστολος μας λέει σαφώς ότι «καθετί που παλιώνει και γερνάει είναι κοντά στον αφανισμό», 〈υπονοώντας〉 την παλαιά διαθήκη και νομοθεσία; Διότι λέει: «από τη στιγμή που μετατίθεται η ιεροσύνη, κατ' ανάγκην γίνεται και μετάθεση του νόμου». Εάν λοιπόν μετατέθηκε η παλαιά και εγκαινιάστηκε η νέα, ποιος θα μπορούσε πάλι με θράσος να παρεισαγάγει την παλαιά σε χρήση, μετατρέποντας την καινή σε κάτι το παλαιωμένο, προετοιμάζοντάς μας να «εκπέσουμε από τη χάρη» και προσπαθώντας να μας αποτρέψει από την ωφέλεια του Χριστού;

Με αυτόν λοιπόν κυρίως τον τρόπο 〈θα γίνει γνωστός ο Κύριος στους Αιγυπτίους, και θα γνωρίσουν οι Αιγύπτιοι τον Κύριο εκείνη την ημέρα〉, δηλαδή είναι προφανές κατά την εποχή της θλίψης τους. Έπειτα, έχοντας μάθει να είναι ευγνώμονες, θα του προσφέρουν τις 〈θυσίες〉, εφόσον βεβαίως απέκτησαν 〈θυσιαστήριο〉 στον τόπο τους και αξιώθηκαν να ιερουργούν για τον Θεό. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: 〈και θα προσφέρουν θυσία και προσφορά〉. Εδώ είναι αναγκαίο να επιστήσουμε την προσοχή μας στο ότι ο λόγος παρουσιάζει την εισαγωγή ενός νέου νόμου και μιας νέας διαθήκης· διότι, ενώ ο νόμος του Μωυσή όριζε ρητά να μην υπάρχει 〈θυσιαστήριο〉 εκτός της Ιερουσαλήμ, ούτε να ιερουργούν για τον Θεό μέλη άλλης φυλής παρά μόνο της Λευιτικής, η προφητεία εγκαθιδρύει 〈θυσιαστήριο〉 για τον Θεό μέσα στην Αίγυπτο και θεσπίζει ότι ιερείς, Αιγύπτιοι στο γένος, θα αναφέρουν 〈θυσίες και προσφορές〉 στον Κύριο των προφητών. Λέει άλλωστε κάπου ο θείος Απόστολος: «Εφόσον δε μετατίθεται η ιεροσύνη, κατ' ανάγκη γίνεται και μετάθεση του νόμου». Μετά από αυτά, προσθέτει στη συνέχεια: 〈και θα κάνουν ευχή〉, είναι φανερό ότι πρόκειται για τους Αιγυπτίους, 〈ευχή στον Κύριο και θα την εκπληρώσουν〉· διότι, δίνοντας υποσχέσεις μέσα στις 〈ευχές〉 τους, δεν θα αθετήσουν τις πρέπουσες υποσχέσεις προς τον Θεό, γι' αυτό και υπομένουν μέχρι θανάτου τους αγώνες υπέρ της ευσέβειας.

Και τότε μεν το αξίωμα της Λευιτικής ιερωσύνης ίσχυε μόνο για το έθνος του Ισραήλ, και έχει μαρτυρηθεί ότι οι Λευίτες αποτελούσαν λύτρο μόνο για τα δικά τους πρωτότοκα. Ο Χριστός όμως, ο οποίος ήλθε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, όπως λέει ο πάνσοφος Παύλος, και όχι κατά την τάξη του Ααρών, αλλά κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, όπως είχε προφητεύσει ο θείος λόγος, με τη μετάθεση της ιερωσύνης, επειδή ο ίδιος προερχόταν από άλλη φυλή (διότι είναι ολοφάνερο ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ανέτειλε από τη φυλή του Ιούδα), πραγματοποίησε και τη μετάθεση του νόμου, μεταφέροντάς μας από τη σκιά του νόμου στο Ευαγγέλιο της βασιλείας των ουρανών, όπως ακριβώς μετέφερε και το αξίωμα της ιερωσύνης από τη Λευιτική στη βασιλική φυλή. Με την παρομοίωσή του δε προς την τάξη του Μελχισεδέκ, δεν πρόσφερε τον εαυτό του στον Πατέρα ως λύτρο μόνο για τον Ισραήλ, αλλά για όλα τα έθνη, και κατέστη αρχιερέας της πίστεως και της ομολογίας όλων των ανθρώπων, επειδή και ο Μελχισεδέκ είναι γνωστό ότι ανήκε στη μερίδα των εθνικών, και διαπιστώνεται ότι δεν κατάγεται από το γένος του Αβραάμ. Η δε κατά τον νόμο αποτίμηση των πέντε διδράχμων για κάθε ένα από τα πρωτότοκα υποδηλώνει αινιγματωδώς ότι καθένας από εμάς οφείλει να αγιάζει στον Θεό κάθε του αίσθηση, και να προσφέρει τα όσα σχετίζονται με αυτές στον Κτίστη, καθαρά και απαλλαγμένα από κάθε άτοπη ηδονή, σαν ένα ευσεβές και νόμιμο λύτρο.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΓ΄. Εάν, λοιπόν, η τελείωση επιτυγχανόταν μέσω της λευιτικής ιεροσύνης (διότι βάσει αυτής δόθηκε ο νόμος στον λαό), ποια ανάγκη υπήρχε πλέον να αναδειχθεί άλλος ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, και να μη λέγεται κατά την τάξη του Ααρών; Διότι, εφόσον μεταβάλλεται η ιεροσύνη, εξαιτίας αυτής της μεταβολής γίνεται κατ' ανάγκην και μεταβολή του νόμου. Επειδή εκείνος, για τον οποίο λέγονται αυτά, ανήκε σε άλλη φυλή, από την οποία κανένας δεν έχει υπηρετήσει στο θυσιαστήριο. Είναι, άλλωστε, ολοφάνερο ότι ο Κύριός μας προήλθε από τη φυλή του Ιούδα, για την οποία φυλή ο Μωυσής δεν ανέφερε απολύτως τίποτα περί ιεροσύνης.

Ο λαός είχε λάβει τον νόμο του με βάση αυτήν· δηλαδή, έκανε και κάνει χρήση αυτής· δεν μπορεί να πει κανείς ότι, αν και ήταν τέλεια, δεν προΐστατο του λαού. Με βάση αυτήν νομοθετήθηκε· δηλαδή, αυτήν χρησιμοποίησε. Ποια ανάγκη, λοιπόν, υπήρχε για άλλη ιεροσύνη, εάν είχε την τελειότητα; Διότι, εφόσον μεταβάλλεται η ιεροσύνη, κατ' ανάγκην γίνεται μεταβολή και του νόμου· εάν, δε, πρέπει να υπάρχει άλλος ιερέας, ή μάλλον άλλη ιεροσύνη, είναι ανάγκη να υπάρχει και άλλος νόμος. Αυτό απευθύνεται προς εκείνους που λέγουν: Τι χρειαζόταν η Καινή Διαθήκη;

Έπειτα, εκείνο που αποτελούσε αντίρρηση, το πώς δηλαδή θα μπορούσε να είναι κανείς ιερέας χωρίς να είναι Λευίτης, αφού το προετοίμασε με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, ούτε καν καταδέχεται να το ανασκευάσει, αλλά το εισάγει παρεμπιπτόντως. «Είπα», λέει, «ότι μετατέθηκε η ιεροσύνη· επομένως και η διαθήκη». Μετατέθηκε δε όχι μόνο ως προς τον τρόπο, ούτε ως προς τις διατάξεις, αλλά και ως προς τη φυλή· διότι έπρεπε και ως προς τη φυλή. Πώς; Διότι, λέει, μετατίθεται η ιεροσύνη. Δηλαδή, γι' αυτό τον λόγο μετατέθηκε από φυλή σε φυλή, από την ιερατική στη βασιλική, ώστε να είναι η ίδια και βασιλική και ιερατική. Και δες το μυστήριο: Πρώτα μεν ήταν βασιλική, και τώρα έγινε ιερατική· όπως ακριβώς συνέβη και με τον Χριστό· διότι βασιλιάς μεν ήταν πάντοτε, ιερέας όμως έγινε όταν ανέλαβε τη σάρκα, όταν προσέφερε τη θυσία. Βλέπεις τη μεταβολή;

Και θα συμβεί, κάθε ψυχή που δεν θα ακούσει εκείνον τον προφήτη, θα εξολοθρευθεί. Είδες πώς έδειξε ο νόμος ότι καταργείται στο πρόσωπο του Χριστού; Διότι ο προφήτης αυτός, δηλαδή ο Χριστός κατά σάρκα, τον οποίο ο Μωυσής διέταξε να ακούμε, κατάργησε και το Σάββατο και την περιτομή και όλα τα υπόλοιπα. Και ο Δαβίδ επίσης, δηλώνοντας αυτό το ίδιο, έλεγε για τον Χριστό: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα, κατά την τάξη του Μελχισεδέκ», και όχι κατά την τάξη του Ααρών. Γι' αυτό και ο Παύλος, ερμηνεύοντάς το με σαφήνεια, αναφέρει ότι: «εφόσον μετατίθεται η ιερωσύνη, κατ' ανάγκην γίνεται και μετάθεση του νόμου».

Για ποιο λόγο, λοιπόν, τα έλεγε αυτά, το εξηγεί αμέσως παρακάτω λέγοντας: «Εάν, λοιπόν, η τελείωση γινόταν μέσω της λευιτικής ιεροσύνης (διότι βάσει αυτής έλαβε τον νόμο ο λαός), ποια ανάγκη υπήρχε πλέον να αναδειχθεί άλλος ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, και να μην ονομάζεται κατά την τάξη του Ααρών;» Και τι εννοεί με αυτό; Εάν, λέει, ήταν τέλεια τα ιουδαϊκά πράγματα, και ο νόμος δεν ήταν σκιά των μελλοντικών αγαθών, αλλά είχε κατορθώσει τα πάντα από μόνος του, και δεν επρόκειτο να παραχωρήσει τη θέση του σε άλλον, ούτε η προηγούμενη ιεροσύνη να αποσυρθεί και να εισαχθεί αντ' αυτής μία άλλη, για ποιο λόγο έλεγε ο προφήτης: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα, κατά την τάξη του Μελχισεδέκ»; Διότι θα έπρεπε να πει, κατά την τάξη του Ααρών. Γι' αυτόν τον λόγο λέει: «Εάν, λοιπόν, η τελείωση γινόταν μέσω της λευιτικής ιεροσύνης, ποια ανάγκη υπήρχε πλέον να αναδειχθεί άλλος ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, και να μην ονομάζεται κατά την τάξη του Ααρών;» Είναι φανερό, συνεπώς, εκ τούτου ότι εκείνη μεν η ιεροσύνη έλαβε τέλος, ενώ εισήχθη αντ' αυτής άλλη, πολύ καλύτερη και υψηλότερη. Εφόσον δε ομολογείται αυτό, γίνεται ομολογουμένως αποδεκτό και τούτο, ότι θα εισαχθεί μαζί της και μία άλλη πολιτεία που θα αρμόζει στην ιεροσύνη, δηλαδή προφανώς η δική μας, καθώς και μία καλύτερη νομοθεσία. Αυτό ακριβώς θεμελιώνοντας ο Παύλος έλεγε: «Διότι, όταν μετατίθεται η ιεροσύνη, εξ ανάγκης γίνεται και μετάθεση του νόμου», και Δημιουργός αυτών είναι ένας.

Δες πόσο μεγάλη είναι η διαφορά ανάμεσα σε εκείνον που φέρει τον τύπο του Αρχιερέα μας και στους ιερείς σύμφωνα με τον νόμο. «Διότι ο λαός έλαβε τον νόμο με βάση αυτήν· ποια ανάγκη υπήρχε πλέον να αναδειχθεί άλλος ιερέας κατά την τάξη Μελχισεδέκ, και να μη λέγεται κατά την τάξη Ααρών;» Αφού έδειξε ότι ο Μελχισεδέκ είναι πολύ ανώτερος και από τον Λευί και από τον Αβραάμ, έχοντας τεθεί σε τάξη ιερέα γι' αυτούς, επιχειρηματολογεί πάλι με άλλον τρόπο, λέγοντας: Για ποιο λόγο δεν είπε «κατά την τάξη Ααρών»; Λέει, λοιπόν, ότι αν ο νόμος καθιστούσε τους ανθρώπους τέλειους, γιατί μεταβαλλόταν; Διότι η μετάθεση του ιερέα σήμαινε και μετάθεση του νόμου. «Εφόσον, δηλαδή, μεταβάλλεται η ιεροσύνη, κατ' ανάγκην γίνεται και μεταβολή του νόμου. Διότι εκείνος για τον οποίο λέγονται αυτά». Δηλαδή, συμμορφώνεται με αυτήν και μέσω αυτής πράττει τα πάντα. Επειδή δεν μπορεί να πει κανείς ότι, αν και ήταν τέλεια, δεν προΐστατο του λαού. Διότι αυτήν χρησιμοποιούσε. «Ανήκε σε άλλη φυλή, από την οποία κανείς δεν υπηρέτησε στο θυσιαστήριο. Διότι είναι ολοφάνερο ότι ο Κύριός μας προήλθε από τη φυλή Ιούδα, για την οποία φυλή ο Μωυσής δεν είπε τίποτα περί ιεροσύνης. Και είναι ακόμη περισσότερο καταφανές, αν κατά την ομοιότητα». Αυτό απευθύνεται προς εκείνους που λένε: «Ποια ήταν η ανάγκη για την Καινή Διαθήκη;» «Αναδεικνύεται άλλος ιερέας, όπως ο Μελχισεδέκ, ο οποίος δεν έγινε ιερέας σύμφωνα με τον νόμο». Με αυτόν τον τρόπο, λέει, απέβαλε την ιεροσύνη του Ααρών. «Έγινε σύμφωνα με σαρκική εντολή». Διότι ο νόμος ήταν σε όλα του σαρκικός. Περίτεμε, λέει, τη σάρκα σου, χρίσε τη σάρκα, λούσε τη σάρκα, κούρεψε τη σάρκα. «

Ω της τολμηρής γνώμης που αντιτίθεται στον Θεό και ενεργεί ενάντια στα προστάγματά του. Δεν προσκυνάς την εικόνα, τότε ούτε τον Υιό του Θεού να προσκυνάς, «ο οποίος είναι ζωντανή εικόνα του αόρατου Θεού» και απαράλλακτος χαρακτήρας του. Ο ναός, τον οποίο οικοδόμησε ο Σολομών, εγκαινιάστηκε με αίμα άλογων ζώων και διακοσμήθηκε με εικόνες άλογων ζώων, λεόντων και βοδιών, καθώς και με φοίνικες και ρόδια. Τώρα όμως η Εκκλησία εγκαινιάζεται με το αίμα του Χριστού και των αγίων του, και διακοσμήζεται με την εικόνα του Χριστού και των αγίων του. Ή κατάργησε την προσκύνηση κάθε ύλης ή μην καινοτομείς «και μη μετακινείς τα αιώνια όρια, τα οποία έθεσαν οι πατέρες σου», και δεν εννοώ αυτά που υπήρχαν πριν από την ένσαρκη παρουσία του Χριστού του Θεού μας, αλλά αυτά που καθιερώθηκαν μετά την έλευσή του. Διότι, επικρίνοντας τις παραδόσεις της Παλαιάς Διαθήκης, ο Θεός λέει: «Τους έδωσα προστάγματα που δεν ήταν καλά» εξαιτίας της σκληροκαρδίας τους. Επομένως, «αφού μεταβλήθηκε η ιεροσύνη, κατ' ανάγκην έγινε και μεταβολή του νόμου».

Εκείνη την περίοδο υπήρξε σφοδρότατη έλλειψη τροφίμων, επειδή ούτε ο Νείλος έκανε τη συνηθισμένη του υπερχείλιση. Και επειδή τα χρήματα της Εκκλησίας είχαν ήδη εξαντληθεί, ο δίκαιος αναγκάστηκε να δανειστεί από κάποιους χίλιες λίτρες χρυσού. Αλλά όταν σύντομα εξαντλήθηκαν και αυτά, μεγάλη ανησυχία συγκλόνιζε τον δίκαιο, και παρακαλούσε τον Θεό να του ανοίξει κάποια διέξοδο στα αδιέξοδά του. Υπήρχε δε κάποιος από τους κληρικούς του, πάρα πολύ πλούσιος, ο οποίος είχε συνάψει δεύτερο γάμο και επιθυμούσε να αξιωθεί τον βαθμό του διακόνου. Κατανοώντας τη δυσχερή θέση του πατριάρχη, του εγχειρίζει επιστολή γράφοντας τα εξής: Μαθαίνοντας τη στενότητα που καταθλίβει τη μεγαλόδωρη δεξιά του δεσπότη μου, ποιο είναι το κέρδος μου από τον πλούτο, όταν ο δεσπότης μου βρίσκεται σε στενότητα; Διότι έχω πολλές χιλιάδες σιτάρι και εκατόν πενήντα λίτρες χρυσού, και παρακαλώ αυτά μέσω εσένα να δοθούν στον Θεό, αρκεί μόνο διά της αγίας σου χειρός να αξιωθώ τον βαθμό του διακόνου. Διότι έχει γραφτεί από τον θείο Παύλο: «Εξ ανάγκης γίνεται και μετάθεση του νόμου». Τι έκανε λοιπόν εκείνη η γεμάτη ελπίδα και βαθιά πίστη ψυχή; Μήπως παρασύρθηκε από το μέγεθος του δώρου; Μήπως καταπάτησε τους θεσμούς της χειροτονίας; Σε καμία περίπτωση. Αλλά προσκαλεί αμέσως τον άνδρα και, μη θέλοντας να τον ντροπιάσει, του μιλάει κατ' ιδίαν για όσα πρέπει.

Όσον αφορά το «κατ' ανάγκην γίνεται και μετάθεση του νόμου», ο απόστολος το είπε αυτό για τον Παλαιό Νόμο, και όχι για τον Καινό.

Και πώς δεν είναι παράλογο να είναι μεν αναγκαίο, σύμφωνα με τον νόμο, να λαμβάνεται ο τύπος ως τέλειος από κάθε άποψη, ενώ το πρωτότυπο να θεωρείται αδιάφορο, ακόμη και αν λαμβανόταν ως ατελές; Και πώς θα διασωθεί η κατά την τάξη του Μελχισεδέκ ιεροσύνη σε εκείνους που ιερουργούν με άζυμο άρτο; Διότι βεβαίως δεν πρόκειται να συκοφαντήσουν και τον Μελχισεδέκ ότι προσέφερε κάτι τέτοιο, εφόσον αυτός προηγήθηκε κατά πάρα πολλές χρονικές περιόδους, μετά τις οποίες ήλθαν ο Μωυσής, ο νόμος και το άζυμο. Εάν πάλι το ισχυριστούν, θα τους απαντήσει κατά πρόσωπο ο μέγας απόστολος, υποδεικνύοντας τη διαφορά της ιεροσύνης κατά την τάξη του Μελχισεδέκ προς εκείνην κατά την τάξη του Ααρών, ως διαφορά του τελείου προς το ατελές, και διατεινόμενος ότι με τη μετάθεση από την τελευταία στην πρώτη, ακολουθεί εξ ανάγκης και η μετάθεση του νόμου.

Είναι προτιμότερο για τον αβάπτιστο, εάν δεν βρίσκεται ορθόδοξος ιερέας για να τον βαπτίσει, να βαπτιστεί από μοναχό, ή εάν δεν υπάρχει ούτε αυτός, από λαϊκό, λέγοντας «Βαπτίζεται ο δείνα εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος», παρά να αποδημήσει από τη ζωή αφώτιστος. Και έχει πραγματικά βαπτιστεί· διότι ένεκα ανάγκης επέρχεται και μεταβολή του νόμου, όπως έχει γίνει και στο παρελθόν και είναι αποδεκτό.

Αυτά λοιπόν τα απευθύνουμε και οι δύο μας προς την ιερή σου κεφαλή, ανταποδίδοντας με λίγες συλλαβές την πολυσέλιδη και πλούσια σε περιεχόμενο επιστολή σου. Όσα δε προέρχονται από εμάς προς απολογία για την κατηγορία σχετικά με τον αδελφό Έραστο, έχουν ως εξής. Εμείς, ιερώτατε, αν και κατά τα άλλα είμαστε ευτελείς, δεν είμαστε ωστόσο τόσο αμαθείς ούτε καταφρονητές των θείων διαταγών, ώστε να δώσουμε εντολή σε μαθητή μας, ο οποίος δεν έχει ιεροσύνη, να αποτολμήσει να αναλάβει τα έργα της ιεροσύνης και συνεπώς να βαπτίζει παιδιά· διότι αυτή είναι η κατηγορία. Εάν όμως κάποιος λόγος ανάγκης το απαίτησε αυτές τις ημέρες, κατά τις οποίες υπάρχει μια λαοπλάνος αίρεση, και μάλιστα στις προηγούμενες λεηλασίες, κατά τις οποίες δεν μπορούσε ούτε να προβάλει έξω αυτός που κρυβόταν στο μυστικό του δωμάτιο, δεν μπορώ, σύμφωνα με την περιορισμένη σύνεση που διαθέτω, να καταδικάσω ούτε αυτόν τον μοναχό ούτε κανέναν άλλον, επειδή εξαιτίας της ανάγκης επέρχεται και μεταβολή του νόμου. Και βλέπουμε άλλωστε και στα παλαιά χρόνια να συμβαίνουν τέτοια πράγματα, όπως εκείνος που με ρίψη άμμου στην έρημο, επειδή πλησίαζε ο θάνατος, βάπτισε και βαπτίστηκε, καθώς και άλλοι με άλλους τρόπους. Δεν είναι εξάλλου άγνωστα στην τελειότητά σου τα όσα συνέβησαν με τον Άγιο Αθανάσιο, πώς δηλαδή η παιδική του πράξη, αφού εθεάθη από τον μακαριώτατο Αλέξανδρο, εγκρίθηκε ως θεοτελής και θεωρήθηκε αυτός που την τέλεσε ως ιερέας και αυτός που την δέχθηκε ως αναγεννημένος, παρόλο που η περίσταση δεν επέβαλλε κάποια ανάγκη.