Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 7:16

Αθανάσιος: Ο Δαβίδ είπε: «Είπε ο Κύριος, δηλαδή ο Θεός, στον Κύριό μου, δηλαδή στον Χριστό: "Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να κάνω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου"». Ζακχαίος: Και ο Χριστός κάθεται στα δεξιά του Θεού; Αθανάσιος: Αυτό λέει ο προφήτης. Ζακχαίος: Επομένως, είναι μεγαλύτερος ο Χριστός από τον Ευλογητό; Αθανάσιος: Μη γένοιτο. Ζακχαίος: Πώς λοιπόν κάθεται στα δεξιά του; Αθανάσιος: Ως Υιός μονογενής του δικού του Πατέρα. Ζακχαίος: Και πώς είναι ακόμη ιερέας, αν κάθεται στα δεξιά του; Αθανάσιος: Διότι δεν είναι μόνο ιερέας, αλλά και Θεός. Για τον λόγο αυτό, αν και ήταν κατά φύση Θεός, έλαβε σάρκα από τη Μαρία, ώστε, αφού έγινε άνθρωπος και ανέλαβε τη θυσία για χάρη μας, να γίνει ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Αυτός δεν έγινε ιερέας σύμφωνα με τον νόμο μιας σαρκικής εντολής, αλλά, επειδή χρίστηκε με Άγιο Πνεύμα, είναι ιερέας εις τον αιώνα. Ζακχαίος: Και πώς μπορεί αυτός που πέθανε επί Ποντίου Πιλάτου να είναι ιερέας εις τον αιώνα; Αθανάσιος: Αυτοί που είναι νεκροί στο φρόνημα προσηλώνονται στον θάνατό του. Όσοι όμως είναι ζωντανοί, βλέπουν την ανάστασή του. Ζακχαίος: Και ποιος μπορεί να με πείσει ότι αναστήθηκε; Αθανάσιος: Ο προφήτης Δαβίδ, ο οποίος λέει σε έναν ψαλμό: «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον Άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να γνωρίσει φθορά». Ζακχαίος: Επομένως, δεν ήταν άνθρωπος αποτελούμενος από ψυχή και σώμα;

Διότι εκείνοι που παλαιότερα ιερουργούσαν στον Θεό σύμφωνα με τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή, προσέφεραν λατρεία ως σε τύπο και σκιά, προσφέροντας ιερουργικά στον Πατέρα τον ίδιο τον Υιό, και αναφέροντάς τον ως οσμή ευωδίας πολλές φορές μέσω τράγου, κριαριού και μόσχου. Διότι σφαζόταν ερίφιο για την αμαρτία, σύμφωνα με την πίστη των ιερών γραφών, αλλά σε εκείνα υπήρχε η μορφοποίηση της αλήθειας· έγραψε όμως σε εμάς ο σοφότατος Παύλος: «Ο Χριστός, όταν παραγενήθηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτή την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Διότι η δύναμη της λατρείας πραγματοποιούνταν με ξένο αίμα από τους ιερουργούς σύμφωνα με τον νόμο· επειδή λάτρευσαν σε υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων. Ο Χριστός όμως δεν έκανε έτσι, κάθε άλλο, διότι έσωσε την οικουμένη με το δικό του αίμα και «δεν έγινε ιερέας σύμφωνα με τον νόμο σαρκικής εντολής, αλλά σύμφωνα με τη δύναμη ακατάλυτης ζωής»· διότι προσέφερε τον εαυτό του για εμάς, καθώς η τυπική λατρεία αδυνατούσε να φέρει τη δικαίωση, επειδή ήταν «αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες», γι' αυτό και αναζητήθηκε τόπος για δεύτερη διαθήκη, εφόσον η πρώτη δεν ήταν άμεμπτη.

ΙΑ΄. Αποδείχθηκε λοιπόν στο πρόσωπο του Μελχισεδέκ, ότι κάποτε ο θεσμός της ιερωσύνης θα μεταβιβαστεί από τη φυλή που ασκούσε την ιερωσύνη σύμφωνα με τον νόμο· και επιπλέον, ότι θα αναλάμψει ένας άλλος τρόπος και νόμος ιερατείας. Διότι ήταν κατά κάποιον τρόπο ανάγκη να συμμεταβληθεί και να αποσυρθεί μαζί με τις ιερατείες και ο ίδιος ο νόμος. Γι' αυτό λοιπόν και ο θεσπέσιος Παύλος θεολογεί τα εξής, και λέει: «Αν, λοιπόν, η τελείωση επιτυγχανόταν μέσω της Λευιτικής ιερωσύνης (διότι ο λαός έλαβε τον νόμο βάσει αυτής), ποια ανάγκη υπήρχε πλέον να αναδειχθεί άλλος ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, και να μη λέγεται κατά την τάξη του Ααρών; Διότι, εφόσον μεταβάλλεται η ιερωσύνη, κατ' ανάγκην γίνεται και μεταβολή του νόμου.» Και πάλι: «Και είναι ακόμη περισσότερο ολοφάνερο, αν αναδεικνύεται άλλος ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, ο οποίος δεν έγινε ιερέας σύμφωνα με τον νόμο μιας σαρκικής εντολής, αλλά σύμφωνα με τη δύναμη μιας ακατάλυτης ζωής. Διότι δίνεται η μαρτυρία: Ότι εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ.» Βλέπεις πώς καταδικάζει την ανικανότητα της κατά νόμον ιερωσύνης να οδηγήσει στην τελείωση, αποδεικνύοντας ως εξαιρετικά ωφέλιμη την εισαγωγή μιας ανώτερης εντολής; Διότι αν βρισκόταν σε εκείνη το αναγκαίο, γιατί, λέει, δεν αναδεικνύεται μάλλον άλλος ιερέας κατά την τάξη του Ααρών, και όχι κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, ο οποίος ήταν ομοίωμα και τύπος του Χριστού, που σε καμία περίπτωση δεν ασκεί πλέον την ιερωσύνη σαρκικά, αλλά μάλλον σύμφωνα με τη δύναμη μιας ακατάλυτης ζωής;

β'. Έγινε, λέει, ιερέας, αλλά όχι σύμφωνα με τον νόμο κάποιας σαρκικής εντολής· διότι ο νόμος εκείνος κατά τα περισσότερα ήταν άνομος. Και πολύ σωστά την ονόμασε σαρκική εντολή· διότι όλα όσα όριζε ήταν σαρκικά. Επειδή το να λέει: Περίτεμε τη σάρκα, χρίσε τη σάρκα, λούσε τη σάρκα, καθάρισε τη σάρκα, κούρεψε τη σάρκα, περίδεσε τη σάρκα, θρέψε τη σάρκα, ανάπαυσε τη σάρκα· αυτά, πες μου, δεν είναι σαρκικά; Εάν δε θέλεις να μάθεις και ποια ήταν τα αγαθά που υποσχόταν, άκουε: Μακροζωία, λέει, στη σάρκα, γάλα και μέλι στη σάρκα, ειρήνη στη σάρκα, απόλαυση στη σάρκα. Από αυτόν τον νόμο έλαβε την ιεροσύνη ο Ααρών· ο Μελχισεδέκ όμως όχι έτσι. Και είναι ακόμη περισσότερο καταφανές, εάν σύμφωνα με την ομοιότητα του Μελχισεδέκ αναδεικνύεται άλλος ιερέας. Τι είναι καταφανές; Η απόσταση μεταξύ των δύο ιερωσυνών, η διαφορά, και το πόσο ανώτερος είναι αυτός που δεν έγινε ιερέας σύμφωνα με τον νόμο μιας σαρκικής εντολής. Ποιος; Αυτός ο Μελχισεδέκ; Όχι, αλλά ο Χριστός. Αλλά σύμφωνα με τη δύναμη μιας ακατάλυτης ζωής. Διότι δίνεται η μαρτυρία ότι: Συ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξιν Μελχισεδέκ. Δηλαδή, δεν είναι πρόσκαιρος, ούτε έχει τέλος, αλλά αναδείχθηκε «Κατά τη δύναμη μιας ακατάλυτης ζωής».

Αυτό το είπε για να δηλώσει ότι έγινε ιερέας μέσω της δικής του δύναμης και του Πατέρα, μέσω ζωής ατελεύτητης. Αν και αυτό δεν αποτελεί λογική συνέχεια της φράσης: «Ο οποίος δεν έχει γίνει ιερέας σύμφωνα με τον νόμο σαρκικής εντολής»· διότι το φυσικό επακόλουθο θα ήταν να πει: «Αλλά σύμφωνα με πνευματική». Όμως, μέσω της λέξης «σαρκικής» κατέδειξε το πρόσκαιρο· όπως λέει και αλλού: «Δικαιώματα της σαρκός που έχουν επιβληθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως, σύμφωνα με τη δύναμη της ζωής»· δηλαδή, ότι ζει με τη δική του δύναμη. Είπε ότι γίνεται μετάθεση του νόμου και έδειξε το πώς· τώρα λοιπόν αναζητά την αιτία. Και αυτό είναι που περισσότερο από όλα αναπαύει τις ψυχές των ανθρώπων, το να γνωρίζουν δηλαδή οπωσδήποτε την αιτία, και τους οδηγεί σε μεγαλύτερη πίστη. Διότι τότε πιστεύουμε περισσότερο, όταν μάθουμε και την αιτία και τον λόγο για τον οποίο γίνεται κάτι. Λέει, λοιπόν, ότι γίνεται αθέτηση της προηγούμενης εντολής, εξαιτίας της αδυναμίας και της ανωφέλειάς της. Εδώ μας επιτίθενται οι αιρετικοί λέγοντας: Ιδού, και ο Παύλος χαρακτήρισε την εντολή πονηρή. Αλλά πρόσεχε με ακρίβεια· δεν είπε «εξαιτίας της πονηρίας», ούτε «εξαιτίας της μοχθηρίας», αλλά: «Εξαιτίας της αδυναμίας και της ανωφέλειάς της». Και αλλού εξάλλου καταδεικνύει την αδυναμία της, όπως όταν λέει: «Σε ό,τι ήταν αδύναμη εξαιτίας της σαρκός». Επομένως, δεν είναι αυτή αδύναμη, αλλά εμείς.

Διότι εκείνοι μεν έγιναν ιερείς χωρίς ορκωμοσία· αυτός όμως με ορκωμοσία, μέσω εκείνου που του λέει: «Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μετανοήσει, εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ»· κατά τόσο ανώτερης διαθήκης έγινε εγγυητής ο Ιησούς. Και εκείνοι μεν έγιναν ιερείς πολλοί στον αριθμό, επειδή ο θάνατος τους εμπόδιζε να παραμένουν· αυτός όμως, επειδή παραμένει στον αιώνα, έχει την ιεροσύνη αμετάβιβαστη. Θέτει λοιπόν δύο διαφορές: ότι δεν έχει τέλος, όπως η ιεροσύνη του νόμου, και ότι δόθηκε με ορκωμοσία. Αυτό δε το αποδεικνύει από τον Χριστό που την ασκεί· «βάσει της δυνάμεως», λέει, «μιας ακατάλυτης ζωής». Το αποδεικνύει επίσης και από τον όρκο, ότι δηλαδή ορκίστηκε, αλλά και από την ίδια την πραγματικότητα. Διότι, αφού εκείνη ήταν ασθενής, λέει, καταργήθηκε· τούτη εδώ, επειδή είναι ισχυρή, παραμένει σταθερή. Το αποδεικνύει αυτό και από το πρόσωπο του ιερέα. Πώς; Δείχνοντας ότι είναι ένας· και δεν θα ήταν ένας, εάν δεν ήταν αθάνατος. Διότι, όπως ακριβώς υπάρχουν πολλοί ιερείς εξαιτίας του ότι είναι θνητοί, έτσι και Αυτός είναι ένας εξαιτίας του ότι είναι αθάνατος. «Κατά τόσο ανώτερης διαθήκης έγινε εγγυητής ο Ιησούς», καθόσον του ορκίστηκε ότι θα είναι πάντοτε ιερέας, λέει· πράγμα που δεν θα έκανε, εάν δεν ήταν ζωντανός. Γι' αυτό και μπορεί να σώζει ολοκληρωτικά εκείνους που προσέρχονται μέσω αυτού στον Θεό, εφόσον ζει πάντοτε για να μεσιτεύει υπέρ αυτών.

Διότι εκεί, αφού είπε, «Κατά δύναμη ζωής ακαταλύτου», τότε ανέφερε ότι «Γίνεται κατάργηση της προηγούμενης εντολής»· έπειτα και αργότερα πρόσθεσε κάτι το σπουδαίο, λέγοντας: «Διά της οποίας πλησιάζουμε τον Θεό». Εδώ όμως, αφού μας ανέβασε στον ουρανό και έδειξε ότι αντί για το ιερό έχουμε τον ουρανό, και ότι εκείνα ήταν τύποι των δικών μας, και αφού εξύψωσε τη λειτουργία με αυτά, εύλογα πλέον εξυψώνει και την ιεροσύνη. Αλλά, όπως είπα, παραθέτει εκείνο που τους ευφραίνει περισσότερο, λέγοντας: «Η οποία έχει νομοθετηθεί με βάση ανώτερες επαγγελίες».

Αʹ. Αφού κατέδειξε πόσο μεγάλη είναι η διαφορά ως προς τον αρχιερέα, τις θυσίες, τη σκηνή, τη διαθήκη και την επαγγελία, και πόσο μεγάλη είναι η απόσταση μεταξύ τους, εφόσον βέβαια τα μεν είναι πρόσκαιρα, ενώ τα δε αιώνια· τα μεν βρίσκονται κοντά στον αφανισμό, ενώ τα δε παραμένουν· τα μεν είναι ευτελή, ενώ τα δε τέλεια· τα μεν αποτελούν τύπους, ενώ τα δε την αλήθεια. Διότι λέγει: «Όχι σύμφωνα με τον νόμο μιας σαρκικής εντολής, αλλά σύμφωνα με τη δύναμη μιας ακατάλυτης ζωής»· και πάλι: «Συ είσαι ιερεύς εις τον αιώνα» (ιδού η διηνεκής ιδιότητα του ιερέως)· και σχετικά με τη Διαθήκη λέγει: Εκείνη είναι παλαιά· «διότι αυτό που παλιώνει και γερνά, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό»· αυτή όμως είναι καινή, και παρέχει άφεση αμαρτιών, ενώ εκείνη δεν προσέφερε τίποτε τέτοιο.

Όταν, λοιπόν, φανερώνεται ότι ο Χριστός προέρχεται από εκείνη τη φυλή, δηλαδή του Ιούδα, και είναι ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, και εφόσον ο Μελχισεδέκ υπήρξε πολύ πιο σεβαστός από τον Αβραάμ, ομολογείται από παντού ότι εισάγεται μια άλλη ιεροσύνη στη θέση της προηγούμενης, πολύ ανώτερη από αυτήν. Διότι, αν ο τύπος ήταν τέτοιος, και ήταν πιο λαμπρός από την ιουδαϊκή ιεροσύνη, πόσο μάλλον ισχύει αυτό για την ίδια την αλήθεια. Αυτό ακριβώς, λοιπόν, θέλοντας να τεκμηριώσει έλεγε: «Είναι ακόμη περισσότερο καταφανές, αν κατά την ομοιότητα του Μελχισεδέκ αναδεικνύεται άλλος ιερέας, ο οποίος δεν έγινε ιερέας σύμφωνα με τον νόμο μιας σαρκικής εντολής, αλλά σύμφωνα με τη δύναμη μιας ακατάλυτης ζωής». Τι σημαίνει «Όχι σύμφωνα με τον νόμο μιας σαρκικής εντολής, αλλά σύμφωνα με τη δύναμη μιας ακατάλυτης ζωής»; Σημαίνει ότι κανένα από τα προστάγματά Του δεν ήταν σαρκικό. Διότι δεν πρόσταξε να θυσιάζουν πρόβατα και μοσχάρια, αλλά να λατρεύουν τον Θεό μέσω της ψυχικής αρετής· και ως έπαθλο για αυτά όρισε σε εμάς τη ζωή που ποτέ δεν καταλύεται. Και πάλι, ενώ ήμασταν νεκρωμένοι από τις αμαρτίες, ήρθε και μας ανέστησε, και μας ζωοποίησε, καταλύοντας τον διπλό θάνατο: αφενός τον θάνατο της αμαρτίας, αφετέρου τον θάνατο της σάρκας. Επειδή, λοιπόν, ήρθε κομίζοντάς μας τέτοια αγαθά, για αυτόν τον λόγο λέει: «Όχι σύμφωνα με τον νόμο μιας σαρκικής εντολής, αλλά σύμφωνα με τη δύναμη μιας ακατάλυτης ζωής».

Δες πόσο μεγάλη είναι η διαφορά ανάμεσα σε εκείνον που φέρει τον τύπο του Αρχιερέα μας και στους ιερείς σύμφωνα με τον νόμο. «Διότι ο λαός έλαβε τον νόμο με βάση αυτήν· ποια ανάγκη υπήρχε πλέον να αναδειχθεί άλλος ιερέας κατά την τάξη Μελχισεδέκ, και να μη λέγεται κατά την τάξη Ααρών;» Αφού έδειξε ότι ο Μελχισεδέκ είναι πολύ ανώτερος και από τον Λευί και από τον Αβραάμ, έχοντας τεθεί σε τάξη ιερέα γι' αυτούς, επιχειρηματολογεί πάλι με άλλον τρόπο, λέγοντας: Για ποιο λόγο δεν είπε «κατά την τάξη Ααρών»; Λέει, λοιπόν, ότι αν ο νόμος καθιστούσε τους ανθρώπους τέλειους, γιατί μεταβαλλόταν; Διότι η μετάθεση του ιερέα σήμαινε και μετάθεση του νόμου. «Εφόσον, δηλαδή, μεταβάλλεται η ιεροσύνη, κατ' ανάγκην γίνεται και μεταβολή του νόμου. Διότι εκείνος για τον οποίο λέγονται αυτά». Δηλαδή, συμμορφώνεται με αυτήν και μέσω αυτής πράττει τα πάντα. Επειδή δεν μπορεί να πει κανείς ότι, αν και ήταν τέλεια, δεν προΐστατο του λαού. Διότι αυτήν χρησιμοποιούσε. «Ανήκε σε άλλη φυλή, από την οποία κανείς δεν υπηρέτησε στο θυσιαστήριο. Διότι είναι ολοφάνερο ότι ο Κύριός μας προήλθε από τη φυλή Ιούδα, για την οποία φυλή ο Μωυσής δεν είπε τίποτα περί ιεροσύνης. Και είναι ακόμη περισσότερο καταφανές, αν κατά την ομοιότητα». Αυτό απευθύνεται προς εκείνους που λένε: «Ποια ήταν η ανάγκη για την Καινή Διαθήκη;» «Αναδεικνύεται άλλος ιερέας, όπως ο Μελχισεδέκ, ο οποίος δεν έγινε ιερέας σύμφωνα με τον νόμο». Με αυτόν τον τρόπο, λέει, απέβαλε την ιεροσύνη του Ααρών. «Έγινε σύμφωνα με σαρκική εντολή». Διότι ο νόμος ήταν σε όλα του σαρκικός. Περίτεμε, λέει, τη σάρκα σου, χρίσε τη σάρκα, λούσε τη σάρκα, κούρεψε τη σάρκα. «

Αλλά κατά τη δύναμη μιας ακατάλυτης ζωής. Διότι μαρτυρεί ότι: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». Όχι ο Μελχισεδέκ, αλλά ο Χριστός, ο οποίος ζει με τη δική του δύναμη.