Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 7:2

Επιπλέον τούτων, εκείνος ο παλαιός ιερέας, σύμφωνα με τη διάταξη του Μωυσή, επιλεγόταν αποκλειστικά από τη φυλή του Λευί, και έπρεπε οπωσδήποτε να έλκει την καταγωγή του από τη διαδοχή του Ααρών και να λατρεύει το Θείο με θυσίες άλογων ζώων και με αίματα, μέσω σωματικής λατρείας. Αντιθέτως, εκείνος που ονομαζόταν Μελχισεδέκ, όνομα το οποίο μεταφράζεται στην ελληνική γλώσσα ως «βασιλιάς δικαιοσύνης, και έπειτα βασιλιάς της Σαλήμ», που σημαίνει «βασιλιάς ειρήνης, χωρίς πατέρα, χωρίς μητέρα, χωρίς γενεαλογία», ο οποίος σύμφωνα με την αφήγηση δεν έχει «ούτε αρχή ημερών, ούτε τέλος ζωής», δεν φέρει κανένα κοινό γνώρισμα με τον τρόπο της ιερωσύνης του Ααρών. Διότι ούτε από ανθρώπους είχε εκλεγεί, ούτε είχε χριστεί με παρασκευασμένο έλαιο, ούτε προερχόταν από γένος ανθρώπων που δεν είχαν καν εμφανιστεί ακόμη· και το πιο παράδοξο από όλα είναι ότι, παρόλο που δεν είχε περιτμηθεί σαρκικά, ωστόσο ευλογεί τον Αβραάμ, ως πολύ ανώτερός του, και ούτε ιεράτευε στον Ύψιστο Θεό με θυσίες και σπονδές, ούτε βέβαια εκτελούσε τη λειτουργία στον ναό της Ιερουσαλήμ. Πώς άλλωστε θα γινόταν αυτό σε έναν ναό που δεν υπήρχε καν; Ευλόγως, λοιπόν, επειδή και στον δικό μας Σωτήρα, τον Χριστό, δεν επρόκειτο να συμβεί τίποτα παρόμοιο με τον Ααρών· διότι δεν αναδείχθηκε ιερέας κάποτε αργότερα ενώ δεν ήταν προηγουμένως, και είναι ιερέας, όχι επειδή έγινε, αλλά επειδή είναι. Διότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο: «εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα».

Αυτός, λοιπόν, μας έκανε γνωστή και τη σημασία του ονόματος του Χριστού, λέγοντας ότι ο Χριστός είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού· αλλά και τον ονόμασε ειρήνη και φως απρόσιτο, μέσα στο οποίο κατοικεί ο Θεός, αγιασμό και απολύτρωση, μέγα αρχιερέα και πάσχα, ιλαστήριο των ψυχών, απαύγασμα της δόξας, χαρακτήρα της υποστάσεως και δημιουργό των αιώνων, πνευματική τροφή και πόμα, πέτρα και ύδωρ, θεμέλιο της πίστεως και κεφαλή γωνίας, εικόνα του αόρατου Θεού και μέγα Θεό, κεφαλή του σώματος της Εκκλησίας και πρωτότοκο της νέας κτίσεως, απαρχή των κεκοιμημένων, πρωτότοκο εκ των νεκρών και πρωτότοκο ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς, μεσίτη μεταξύ Θεού και ανθρώπων και Μονογενή Υιό στεφανωμένο με δόξα και τιμή, Κύριο της δόξας και αρχή των όντων, λέγοντας γι' αυτόν τα εξής: «Ο οποίος είναι αρχή», και επιπλέον βασιλιά της δικαιοσύνης και βασιλιά της ειρήνης και βασιλιά των πάντων, του οποίου η ισχύς της βασιλείας είναι απεριόριστη, και πολλά άλλα παρόμοια, των οποίων το πλήθος δεν είναι εύκολο να απαριθμηθεί. Όλα αυτά, όταν συντεθούν μεταξύ τους, εφόσον η έννοια της κάθε προσωνυμίας συνεισφέρει το δικό της μερίδιο για την ανάδειξη του σημαινομένου, δημιουργούν μέσα μας μια σαφή αντίληψη της σημασίας του ονόματος του Χριστού, φανερώνοντάς μας τόσον από την ανέκφραστη μεγαλειότητά Του, όσον η ψυχή μας είναι ικανή να κατανοήσει.

Ψαλμός του Δαβίδ. Ο έπαινος του ψαλμού προσφέρθηκε στον Χριστό, ως νικητή των παθών. Είπε ο Κύριος: Ο Πατέρας λέει προς τον Υιό: κάθισε στα δεξιά μου, όταν ανελήφθη με τη σάρκα· διότι, υπάρχοντας προ των αιώνων, καθόταν στα δεξιά και δεν χωρίστηκε από τον θρόνο, αλλά αυτό ειπώθηκε για την ανθρώπινη φύση. Έως ότου θέσω: Εννοεί τους δαίμονες· διότι αυτούς τους υπέταξε κάτω από τα πόδια του ανθρώπου ο Κύριος (ο Θεός). Ράβδο: Η προφητεία προανήγγειλε τον σταυρό, ονομάζει δε ράβδο και την Παρθένο, όπως λέει του Ιεσσαί και ράβδο και άνθος. Και κατακυρίευε: Διότι όλοι οι εχθροί, και οι αισθητοί και οι νοητοί, υποτάσσονται στον σταυρό. Μαζί σου: Διότι στην αρχή ήταν ο Λόγος, ο ίδιος και από τη Μαρία, όταν συντελέστηκε η δύναμη του μυστηρίου μέσω της Θεοτόκου. Στη λαμπρότητα: Διότι μέσω της παρουσίας του Χριστού λαμπρύνθηκαν όλοι οι άγιοι. Εκ γαστρός: Δηλαδή, προ πάσης κτίσεως ο Χριστός συνυπήρχε με τον Πατέρα, ως φως εκ φωτός. Ορκίστηκε: Όσα, λέει, αποφάσισε από την αρχή για τον άνθρωπο, δεν τα μετάνιωσε, αλλά τα εκπλήρωσε. Εσύ είσαι: Ο λόγος είναι για τον Χριστό και για τον άνθρωπο, τον οποίο ανέλαβε και κατέστησε επουράνιο. Διότι ο Μελχισεδέκ είναι τύπος του Χριστού, επειδή δεν γενεαλογείται, και επιπλέον το όνομά του ερμηνεύεται ως βασιλιάς της ειρήνης, που είναι ο Χριστός. Είναι δε ιερέας, εφόσον ιερουργώντας τον εαυτό του, τον πρόσφερε ως θυσία πάνω στον σταυρό.

βʹ. Αυτό ας κάνουμε και εμείς· αν και είναι άπειρο το πέλαγος των προφητών και υπάρχουν εκεί πολλά βάθη, ας τολμήσουμε να πλεύσουμε στη θάλασσα ανάλογα με τη δύναμή μας· μάλλον δε όχι σύμφωνα με τη δική μας δύναμη, αλλά σύμφωνα με τη χάρη που μας έχει δοθεί άνωθεν, και ας τολμήσουμε να ανοιχτούμε στη θάλασσα όχι εξαιτίας της δικής μας παρρησίας, αλλά για τη δική σας ωφέλεια, μιμούμενοι και σε αυτό τον Παύλο. Διότι, για να διαπιστώσεις ότι δεν τους στέρησε τον λόγο για τον Μελχισεδέκ, άκουσε τα εξής. Αφού δηλαδή είπε: «Για τον οποίο έχουμε πολλά να πούμε και δυσερμήνευτα», πρόσθεσε: «Διότι αυτός ο Μελχισεδέκ, βασιλιάς δικαιοσύνης, έπειτα δε και βασιλιάς της Σαλήμ, που σημαίνει βασιλιάς ειρήνης, απάτωρ, αμήτωρ, αγενεαλόγητος, ο οποίος δεν έχει ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής, αλλά, εξομοιωμένος με τον Υιό του Θεού, παραμένει ιερέας στο διηνεκές». Άραγε δεν τάραξε τις ακοές σας ο Παύλος, όταν μιλάει για άνθρωπο και λέει «απάτωρ, αμήτωρ»; Και τι λέω, για άνθρωπο; Διότι, αν αυτό λεγόταν για τον Χριστό, δεν θα μας προκαλούσε και πάλι μεγάλη απορία και συζήτηση; Διότι, αν είναι απάτωρ, πώς είναι Υιός; Αν είναι απάτωρ, πώς είναι Μονογενής; Διότι ο υιός οφείλει να έχει πατέρα, διαφορετικά δεν θα ήταν υιός. Αλλά και απάτωρ είναι ο Υιός του Θεού και αμήτωρ. Πώς; Απάτωρ ως προς την κάτω γέννηση, αμήτωρ ως προς την άνω· διότι ούτε στη γη είχε πατέρα, ούτε στον ουρανό μητέρα. Αγενεαλόγητος.

Ομιλία ΙΒʹ. Διότι αυτός ο Μελχισεδέκ, βασιλιάς της Σαλήμ, ιερέας του Θεού του Υψίστου, ο οποίος συνάντησε τον Αβραάμ καθώς επέστρεφε από την κατακοπή των βασιλέων και τον ευλόγησε, στον οποίο ο Αβραάμ έδωσε ως μερίδιο τη δεκάτη από όλα, και του οποίου το όνομα ερμηνεύεται πρώτα ως βασιλιάς δικαιοσύνης, έπειτα δε και ως βασιλιάς της Σαλήμ (το οποίο σημαίνει βασιλιάς ειρήνης), χωρίς πατέρα, χωρίς μητέρα, χωρίς γενεαλογία, μη έχοντας ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής, αλλά έχοντας παρομοιωθεί με τον Υιό του Θεού, παραμένει ιερέας στο διηνεκές.

βʹ. Ιδού το άναρχο, ιδού το ατελεύτητο. Όπως ακριβώς για τούτον δεν γνωρίζουμε ούτε την αρχή των ημερών του ούτε το τέλος της ζωής του, επειδή δεν έχουν καταγραφεί· έτσι δεν τα γνωρίζουμε ούτε για τον Ιησού, όχι επειδή δεν έχουν καταγραφεί, αλλά επειδή δεν υπάρχουν. Διότι εκείνο μεν είναι τύπος, και γι’ αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι δεν έχει καταγραφεί· τούτο δε είναι η αλήθεια, και γι’ αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι δεν υπάρχει. Διότι, όπως ακριβώς συμβαίνει με τα ονόματα (επειδή στη μία περίπτωση ήταν απλώς προσηγορίες το «βασιλιάς δικαιοσύνης και ειρήνης», ενώ στην άλλη η αλήθεια των πραγμάτων), έτσι και εδώ υπάρχουν προσηγορίες, ενώ εκεί υπάρχει η αλήθεια των πραγμάτων. Πώς λοιπόν έχει αρχή; Βλέπεις ότι ο Υιός είναι άναρχος, όχι με την έννοια ότι δεν έχει αίτιο· διότι αυτό είναι αδύνατον, καθώς έχει Πατέρα· άλλωστε, πώς θα ήταν Υιός; Αλλά είναι άναρχος με την έννοια ότι δεν έχει αρχή ζωής, ούτε τέλος. «Αφομοιωμένος δε», λέγει, «με τον Υιό του Θεού». Και πού βρίσκεται η ομοιότητα; Στο γεγονός ότι και του ενός και του άλλου αγνοούμε το τέλος και την αρχή· αλλά του ενός μεν επειδή δεν έχουν καταγραφεί, ενώ του άλλου επειδή δεν υπάρχουν. Σε αυτό έγκειται η ομοιότητα. Εάν όμως επρόκειτο η ομοιότητα να ισχύει στα πάντα, τότε δεν θα είχαμε πλέον τύπο και αλήθεια, αλλά θα ήταν και τα δύο τύπος.

Γι' αυτό τον λόγο η Γραφή παρέλειψε τον πατέρα και τη μητέρα του, και τον παρουσίασε αγενεαλόγητο, ώστε στο πρόσωπό του, σαν σε εικόνα, να ενοπτριστούμε τον αληθινά απάτορα και αμήτορα και αγενεαλόγητο Χριστό. Διότι ο Χριστός είναι απάτωρ επί της γης κατά σάρκα, και αμήτωρ στους ουρανούς κατά το Πνεύμα, κατά τη θεότητα. Τέτοιος είναι και αυτός που δεν έχει ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής. Διότι η Γραφή δεν παρέθεσε τη γενεαλογία του Μελχισεδέκ, αλλά παρέλειψε και τη γέννηση και την τελευτή του, ώστε, καθώς προείπαμε, στο πρόσωπό του να θεωρήσουμε αυτόν τον αληθινό Μελχισεδέκ. Διότι το όνομα Μελχισεδέκ ερμηνεύεται «Βασιλεύς δικαιοσύνης», ο οποίος είναι ο Χριστός, που δεν έχει ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής. Διότι ούτε αρχή ημερών είχε ο Θεός Λόγος, ούτε έλαβε ποτέ τέλος ή ετελεύτησε· διότι ο Χριστός διαμένει αιώνια. Μας φέρνουν βέβαια αντίρρηση οι Μελχισεδεκιανοί, λέγοντας: «Τι σημαίνει λοιπόν αυτό που του λέει ο Πατέρας, "Συ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη Μελχισεδέκ";» Προς αυτούς απαντούμε, ότι αυτός ο Μελχισεδέκ υπήρξε δίκαιος άνδρας και έφερε αληθινά μέσα του την εικόνα του Θεού. Κινούμενος, λοιπόν, από το προφητικό Πνεύμα, και κατανοώντας από τότε τη μέλλουσα προσφορά που επρόκειτο να προσκομιστεί στον Θεό από τον Χριστό, τιμούσε τον Θεό με άρτο και οίνο, μιμούμενος τον Χριστό που επρόκειτο να έλθει.

Έπειτα, αφού επιτίμησε τους μαθητές —διότι είναι αναγκαίο να συντομεύσει—, λέει ποιος είναι ο Μελχισεδέκ, και εισάγει την ιστορία, λέγοντας τα εξής: Αυτός είναι που συνάντησε τον Αβραάμ, όταν επέστρεφε από την κατατροπή των βασιλέων, και τον ευλόγησε, στον οποίο ο Αβραάμ έδωσε ως μερίδιο το ένα δέκατο από όλα. Έπειτα, αποκαλύπτοντας το βαθύτερο νόημα του τύπου, αναφέρει: «Αναλογιστείτε δε πόσο μέγας ήταν αυτός, στον οποίο ο πατριάρχης Αβραάμ έδωσε το ένα δέκατο από όλα».

Διότι, το ότι δεν τους στέρησε τον λόγο περί του Μελχισεδέκ, άκουσέ το από τα εξής. Αφού λοιπόν είπε: «Για τον οποίο ο λόγος είναι πολύς και δυσκολοερμήνευτος», πρόσθεσε: «Διότι αυτός ο Μελχισεδέκ, βασιλιάς δικαιοσύνης, έπειτα δε και βασιλιάς της Σαλήμ, το οποίο σημαίνει βασιλιάς ειρήνης, απάτωρ, αμήτωρ, αγενεαλόγητος, μη έχοντας ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής, αλλά όντας εξομοιωμένος με τον Υιό του Θεού, παραμένει ιερέας στο διηνεκές».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄. «Διότι αυτός ο Μελχισεδέκ, βασιλιάς της Σαλήμ, ιερέας του Ύψιστου Θεού, που συνάντησε τον Αβραάμ». Σε πολλά σημεία κάνει τη σύγκριση μεταξύ της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. Δες, λοιπόν, πάλι και από αυτό το σημείο να αποδεικνύεται ότι ο τύπος της ιεροσύνης του Χριστού, δηλαδή ο Μελχισεδέκ, ήταν πολύ ανώτερος από τους ιερείς του νόμου. Και δες πώς επαυξάνει το επιχείρημα, πρώτα μεν από το όνομα· διότι το Μελχισεδέκ ερμηνεύεται βασιλιάς δικαιοσύνης· έπειτα και από τον τρόπο της ύπαρξής του, επειδή είναι χωρίς πατέρα και χωρίς μητέρα. Διότι ο Μελχισεδέκ είναι τέτοιος, χωρίς να γενεαλογείται, και μας είναι άγνωστο και ποιον πατέρα είχε, και ποια μητέρα, και από πού είχε την αρχή του, και ποιο ήταν το τέλος του. Διότι η Γραφή δεν παραθέτει καμία γενεαλογία γι' αυτόν, όπως συμβαίνει με τους άλλους. Αν, λοιπόν, ο τύπος είναι τόσο σπουδαίος, πόσο μάλλον η αλήθεια, δηλαδή ο Χριστός. Το ότι δε ο Μελχισεδέκ ήταν τύπος Του, το απέδειξε και η ένορκη διαβεβαίωση προς Αυτόν: «Εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα, κατά την τάξη του Μελχισεδέκ».

Έπειτα, από το όνομα· διότι ποιος είναι βασιλεύς δικαιοσύνης, παρά ο Κύριός μας; Διότι Αυτός είναι και Βασιλεύς ειρήνης· επειδή ειρηνοποίησε τα επουράνια και τα επίγεια. Αυτός είναι και απάτωρ και αμήτωρ· επάνω μεν αμήτωρ, κάτω δε απάτωρ. Αυτός είναι και αγενεαλόγητος· διότι «τη γενεά του», λέει, «ποιος τη γνώρισε;». Επειδή δεν είναι δυνατόν να εκφραστεί με λόγια η άνω γέννησή του. Αυτός υπάρχει και εις τους αιώνας· δηλαδή, η ζωή του δεν έχει τέλος.

Αυτός υπήρχε και πριν από κάθε αιώνα· και αυτό σημαίνει το ότι δεν έχει «αρχή ημερών». «Όταν επέστρεφε από την κατατροπή των βασιλέων και τον ευλόγησε, στον οποίο ο Αβραάμ έδωσε ως μερίδιο το ένα δέκατο από όλα· το όνομά του ερμηνεύεται πρώτα βασιλιάς δικαιοσύνης, και έπειτα και βασιλιάς της Σαλήμ, το οποίο σημαίνει βασιλιάς ειρήνης, χωρίς πατέρα, χωρίς μητέρα, χωρίς γενεαλογία.» Δεν μπορεί κανείς να πει, αναφέρει, ότι (ο Αβραάμ) του έδωσε τη δεκάτη επειδή συμμετείχε στον πόλεμο. Διότι γι' αυτόν τον λόγο είπε ότι τον συνάντησε καθώς επέστρεφε. «Μη έχοντας ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής· όντας δε αφομοιωμένος με τον Υιό του Θεού, παραμένει ιερέας στο διηνεκές. Αναλογιστείτε λοιπόν πόσο σπουδαίος ήταν αυτός, στον οποίο ο Αβραάμ έδωσε το ένα δέκατο.» Και πώς (είναι δυνατόν αυτό), παρά με το να μην αναφέρεται (στα κείμενα); Λέει λοιπόν, ότι, όπως ακριβώς αυτός είναι χωρίς πατέρα επειδή δεν καταγράφεται η γενεαλογία του, έτσι και ο Χριστός είναι (χωρίς αρχή) από την ίδια τη φύση του πράγματος· και όπως γι' αυτόν (τον Μελχισεδέκ) δεν γνωρίζουμε ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής, επειδή δεν έχει καταγραφεί, έτσι (συμβαίνει) και με τον Ιησού, όχι επειδή δεν έχει καταγραφεί, αλλά επειδή πράγματι δεν υπάρχει (αρχή και τέλος σε Αυτόν).

Διότι ισχυρίζονται: «Εάν αυτός δεν ήταν Υιός του Θεού, πώς ονομαζόταν βασιλιάς της ειρήνης και βασιλιάς της δικαιοσύνης;» Ας γνωρίζουν, λοιπόν, εάν το επιθυμούν, ότι ο Απόστολος δεν τον ονομάζει βασιλιά της ειρήνης εκ φύσεως, αλλά κατά ερμηνεία. Διότι αναφέρει: «Πρώτον μεν, ερμηνευόμενος, σημαίνει βασιλιάς της δικαιοσύνης, έπειτα δε και βασιλιάς της Σαλήμ, δηλαδή βασιλιάς της ειρήνης.» Συνεπώς, παραβλέπουν αυτό το ρητό που αναφέρει το «ερμηνευόμενος», και για τον λόγο αυτό θεώρησαν ότι η ερμηνεία του ονόματος ταυτίζεται με τη φύση εκείνου που έφερε αυτή την ονομασία.

Μη γένοιτο. Δείτε από πόση αφροσύνη κατέχονται, διότι περιορίζουν τον Θεό Λόγο σε κάποιο μέγεθος, και μάλιστα σε τόσο μικρό. Διότι δεν είπε: «Σκεφτείτε πόσο μεγάλος είναι αυτός που δημιούργησε τον ουρανό, τη γη και τη θάλασσα, αυτός που γνωρίζει τον νου των ανθρώπων σε σχέση με τις εκούσιες κινήσεις τους, που απένειμε το πρέπον στα πάντα όχι πρόσφατα, αλλά όρισε να εμφανίζεται καταλλήλως στον δικό του καιρό». Ούτε είπε: «Αυτός που στάθμισε με μέτρο τις πτώσεις των βροχών και των χιονιών, το χειμερινό ψύχος και τις βολές του θερινού καύσωνα, για να μην καταστρέψει τον κόσμο». Ούτε είπε: «Αυτός που σώζει με τους οικτιρμούς της δικαιοσύνης και έχει τη δύναμη να ελεήσει τους αμαρτωλούς ανυπόκριτα, αυτός που είναι πανταχού παρών αδιαίρετα και παραμένει στον Πατέρα ασυγχύτως, ο δημιουργός των αγαθών και γνώστης και κριτής των πάντων, αυτός που με ασθένεια έδεσε τον ισχυρό και με μωρία άρπαξε τα σκεύη του φρόνιμου όφεως, αυτός που έβγαλε ζωή από τον θάνατο και φανέρωσε τα άδηλα». Τίποτα τέτοιο δεν είπε ο Απόστολος για τον Μελχισεδέκ, αλλά λέει: «Σκεφτείτε πόσο μεγάλος είναι αυτός, στον οποίο ο Αβραάμ έδωσε το ένα δέκατο». Άραγε, εάν ήταν Θεός, θα περιόριζε ο Παύλος την ακατάληπτη δύναμή του σε ένα μέγεθος, και μάλιστα όχι σε κάτι το θαυμαστό, αλλά στα δέκατα του Αβραάμ, τα οποία λαμβάνουν και οι ιερείς σύμφωνα με τον νόμο;

Διότι, πρώτα απ' όλα, η σημερινή Ιερουσαλήμ ονομαζόταν Ιεβούς· από αυτό γνωρίζουμε ότι ο Μελχισεδέκ προερχόταν από τα επτά έθνη που εξολοθρεύτηκαν. Διότι τύγχανε να είναι Ιεβουσαίος. Αργότερα όμως, μετά την εκδίωξη των εθνών και την εγκατάσταση του λαού, ο Θεός την παραχώρησε στους ιερείς, ώστε να προσφέρονται εκεί οι θυσίες από κάθε τόπο των Ιουδαίων. Γι' αυτό, μετά την κατάπαυση των πολέμων, μετονόμασαν την πόλη σε Σαλήμ, που σημαίνει ειρήνη. Και το όνομα Ιερουσαλήμ ερμηνεύεται ως όραση ειρήνης. Για τον λόγο αυτό, ο Μελχισεδέκ ερμηνεύεται από τον Παύλο και από τη Γραφή ως βασιλιάς της ειρήνης, διότι σε αυτήν την πόλη βασίλευσε προηγουμένως, όπως αν έλεγε κανείς βασιλιάς της Σέλγης.

Πρώτον, η Γραφή δεν τον ονομάζει Θεό, ούτε κι εκείνοι ας τον αποκαλούν έτσι· αντίθετα, ας ομολογήσουν σύμφωνα με αυτήν ότι «έχει παρομοιωθεί με τον Υιό του Θεού», διότι δεν είναι εκ φύσεως Υιός, και ότι «ερμηνεύεται ως βασιλιάς δικαιοσύνης» και όχι εκ φύσεως, και ότι «εκείνος για τον οποίο λέγονται αυτά, ανήκε σε άλλη φυλή»· και ας μην επιλέγουν κάποια διφορούμενη περικοπή, ώστε να πείθουν με όρκους τους πολλούς και να παγιδεύουν τους πιο ανώριμους.