Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 7:22

Η δε έλευση του Λόγου τελειοποίησε το έργο του Πατρός. Και τότε μεν από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή βασίλευσε ο θάνατος· η παρουσία όμως του Λόγου κατήργησε τον θάνατο· και δεν πεθαίνουμε πλέον όλοι στον Αδάμ, αλλά στον Χριστό όλοι ζωοποιούμαστε. Και τότε μεν από τη Δαν μέχρι τη Βηρσαβεέ εξαγγελλόταν ο νόμος, και μόνο στην Ιουδαία ήταν γνωστός ο Θεός· τώρα όμως σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους, και όλη η γη έχει γεμίσει από τη γνώση του Θεού, και οι μαθητές δίδαξαν σε όλα τα έθνη, και έχει πλέον εκπληρωθεί το γεγραμμένο: «Όλοι θα είναι διδακτοί του Θεού». Και τότε μεν όσα επιδεικνύονταν αποτελούσαν τύπο, τώρα όμως φανερώθηκε η αλήθεια· και αυτό πάλι ο ίδιος ο Απόστολος στη συνέχεια το εξηγεί πιο ξεκάθαρα λέγοντας: «Κατά τόσο έχει γίνει εγγυητής μιας ανώτερης Διαθήκης ο Ιησούς»· και πάλι: «Τώρα όμως έχει λάβει ανώτερη λειτουργία, κατά το μέτρο που είναι μεσίτης μιας ανώτερης Διαθήκης, η οποία έχει νομοθετηθεί με ανώτερες επαγγελίες»· και, «Διότι ο νόμος δεν τελειοποίησε τίποτα, αλλά αποτέλεσε την εισαγωγή μιας ανώτερης ελπίδας». Και πάλι λέει: «Ήταν λοιπόν ανάγκη τα μεν υποδείγματα όσων βρίσκονται στους ουρανούς να καθαρίζονται με αυτά, τα ίδια όμως τα επουράνια με θυσίες ανώτερες από αυτές». Άρα, το ανώτερο και τώρα και εξ ολοκλήρου το αποδίδει στον Κύριο, ο οποίος τυγχάνει να είναι ανώτερος και διαφορετικός από τα δημιουργήματα.

Και πάλι το λεγόμενο, «έγινε εγγυητής», σημαίνει την εγγύηση που δόθηκε από αυτόν υπέρ ημών. Διότι, όπως, ενώ ήταν Λόγος, έγινε σάρκα, και το «έγινε» το αποδίδουμε στη σάρκα (επειδή αυτή είναι γεννητή και τυγχάνει κτιστή)· έτσι και εδώ το «έγινε», για να το εκλάβουμε με μια δεύτερη σημασία, εξαιτίας του ότι έγινε άνθρωπος, και για να γνωρίσουν οι φιλόνεικοι ότι εκπίπτουν και από αυτή την κακόνοιά τους, ας ακούσουν ότι ο Παύλος, ο οποίος γνωρίζει ότι αυτός είναι ο Υιός και η Σοφία και το απαύγασμα και η εικόνα του Πατρός, δεν εννοεί ότι δημιουργήθηκε η ουσία του, αλλά το «έγινε» αποδίδεται και τώρα στη διακονία της Διαθήκης, σύμφωνα με την οποία καταργήθηκε ο θάνατος που άλλοτε βασίλευε. Διότι και ως προς αυτό η διακονία του έγινε ανώτερη, επειδή, ό,τι ήταν αδύνατο για τον νόμο, επειδή ασθενούσε εξαιτίας της σάρκας, ο Θεός, στέλνοντας τον δικό του Υιό με ομοίωμα σάρκας αμαρτίας και για την αμαρτία, κατέκρινε την αμαρτία στη σάρκα, απομακρύνοντας από αυτήν το παράπτωμα, στο οποίο ήταν πάντοτε αιχμαλωτισμένη, ώστε να μη δέχεται τον θείο νου. Καθιστώντας δε τη σάρκα δεκτική του Λόγου, μας έκανε να μην περιπατούμε πλέον κατά σάρκα, αλλά κατά πνεύμα, και να λέμε συχνά: «Εμείς δεν είμαστε εν σαρκί, αλλά εν πνεύματι»· και: «Ότι ήλθε ο Υιός του Θεού στον κόσμο, όχι για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να λυτρώσει τους πάντες, και να σωθεί ο κόσμος δι' αυτού».

Εφόσον αυτό κατανοείται κατ' αυτόν τον τρόπο, θα ήταν επακόλουθο και όσον αφορά τον Υιό, όσα και όσες φορές λέγονται τα ρήματα «έγινε» και «γίνε», να διατηρούν το ίδιο ακριβώς νόημα. Επομένως, όταν ακούμε τις εκφράσεις «αφού έγινε ανώτερος από τους αγγέλους» και το «έγινε», να μην επινοούμε κάποια αρχή δημιουργίας για τον Λόγο, ούτε βέβαια εξαιτίας αυτών να Τον φανταζόμαστε ως γενητό. Αντιθέτως, να κατανοούμε τα λεγόμενα του Παύλου ως αναφερόμενα στη διακονία και την οικονομία, όταν Εκείνος έγινε άνθρωπος. Διότι, όταν ο Λόγος έγινε σάρκα και κατασκήνωσε ανάμεσά μας, και ήλθε για να διακονήσει και να χαρίσει σε όλους τη σωτηρία, τότε έγινε για εμάς σωτηρία, και έγινε ζωή, και έγινε εξιλασμός· τότε η υπέρ ημών οικονομία Του έγινε ανώτερη από τους αγγέλους, και έγινε οδός, και έγινε ανάσταση. Και όπως το «Γίνε για μένα Θεός υπερασπιστής» δεν σημαίνει τη δημιουργία της ουσίας του ίδιου του Θεού, αλλά τη φιλανθρωπία, όπως έχει ήδη ειπωθεί, έτσι και τώρα το «αφού έγινε ανώτερος από τους αγγέλους», και το «έγινε», και το «κατά τόσο έγινε ο Ιησούς εγγυητής (μιας ανώτερης διαθήκης)», δεν υποδηλώνουν ότι η ουσία του Λόγου είναι γενητή —μη γένοιτο!— αλλά φανερώνουν την ευεργεσία που προήλθε σε εμάς από την ενανθρώπησή Του, έστω και αν οι αιρετικοί αποδεικνύονται αχάριστοι και διακατέχονται από φιλόνεικη διάθεση προς την ασέβεια.

Και τότε μεν όσα επιδεικνύονταν αποτελούσαν τύπο, τώρα όμως έχει φανερωθεί η αλήθεια· και αυτό πάλι ο ίδιος ο Απόστολος στη συνέχεια το εξηγούσε σαφέστερα λέγοντας: «κατά τόσο ανώτερης διαθήκης έχει γίνει εγγυητής» ο Κύριος, και πάλι: «τώρα όμως έχει αναλάβει ανώτερη λειτουργία, όσο είναι και μεσίτης ανώτερης διαθήκης, η οποία έχει νομοθετηθεί με βάση ανώτερες επαγγελίες» και «διότι ο νόμος δεν τελειοποίησε τίποτα, αλλά αποτέλεσε εισαγωγή μιας ανώτερης ελπίδας»· και ξανά λέει: «Είναι, λοιπόν, ανάγκη τα μεν υποδείγματα των επουρανίων να καθαρίζονται με αυτά, ενώ τα ίδια τα επουράνια με θυσίες ανώτερες από αυτές». Επομένως, τον χαρακτηρισμό «ανώτερος» (κρείττων) και τώρα και παντού τον αποδίδει στον Κύριο, ο οποίος είναι ανώτερος και διαφορετικός από τα κτιστά (γενητά). Διότι είναι ανώτερη η θυσία που προσφέρθηκε μέσω Αυτού, ανώτερη η ελπίδα που βασίζεται σε Αυτόν και οι επαγγελίες που δόθηκαν μέσω Αυτού, όχι επειδή συγκρίνονται ως μεγάλες προς μικρές, αλλά επειδή διαφέρουν ως προς τη φύση τους σε σχέση με τις άλλες· επειδή και Εκείνος που τα οικονόμησε αυτά είναι ανώτερος από τα κτιστά.

Εφόσον αυτό νοείται κατ' αυτόν τον τρόπο, θα ήταν φυσικό και στην περίπτωση του Υιού, οτιδήποτε και όσες φορές λέγεται το «έγινε» και το «γίνε», να διατηρεί το ίδιο νόημα, ώστε ακούγοντας και τη φράση «αφού έγινε ανώτερος από τους αγγέλους» και το «έγινε», να μην επινοούμε κάποια αρχή της δημιουργίας του Λόγου, ούτε γενικά εξαιτίας αυτού να τον φανταζόμαστε ως ένα από τα γενητά· απεναντίας, να κατανοούμε ότι αυτό που λέγεται από τον Παύλο αναφέρεται στη διακονία και τη θεία οικονομία, όταν έγινε άνθρωπος. Διότι, όταν «ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας» και ήρθε «για να διακονήσει» και να χαρίσει σε όλους σωτηρία, τότε έγινε για εμάς σωτηρία, και έγινε ζωή, και έγινε εξιλασμός· τότε η υπέρ ημών οικονομία του «έγινε ανώτερη από τους αγγέλους», και έγινε οδός, και έγινε ανάσταση. Και όπως το «γίνε για μένα Θεός υπερασπιστής» δεν σημαίνει γένεση της ουσίας του ίδιου του Θεού, αλλά υποδηλώνει τη φιλανθρωπία του, όπως έχει ειπωθεί, έτσι και τώρα το «αφού έγινε ανώτερος από τους αγγέλους» και το «έγινε» και το «κατά τόσο ανώτερης έχει γίνει εγγυητής ο Ιησούς» δεν σημαίνουν ότι η ουσία του Λόγου είναι γενητή —μη γένοιτο— αλλά σημαίνουν την ευεργεσία που προήλθε σε εμάς από την ενανθρώπησή του, έστω κι αν οι αιρετικοί αποδεικνύονται αχάριστοι και φιλόνεικοι εμμένοντας στην ασέβεια.

Νομίζω δε και εγώ ότι και ο σοφότατος ευαγγελιστής Ιωάννης αυτό ακριβώς θέλει να φανερώσει, όταν λέει για τον Χριστό: «Ότι από το πλήρωμά του εμείς όλοι λάβαμε, και χάρη αντί χάριτος· διότι ο νόμος δόθηκε διά του Μωυσή, η χάρις και η αλήθεια έγινε διά του Ιησού Χριστού». Διότι διάκονος και μεσίτης εκείνης της αρχαίας χάριτος έγινε ο Μωυσής· ενώ της δεύτερης χορηγός είναι ο Χριστός, η οποία έχει μεν ομοιότητα προς εκείνην· διότι εκείνα ήταν τύποι ως προς την αλήθεια, δηλαδή κυοφορούσαν το κάλλος της αλήθειας· είναι όμως ανώτερη και υπερέχουσα τόσο όσο εύλογα τα νοητά θα μπορούσαν να υπερέχουν από τα αισθητά. Και θα το μαρτυρήσει γράφοντας ο Παύλος, ότι «Ανώτερης διαθήκης έχει γίνει έγγυος ο Ιησούς». <Και έγινε λόγος Κυρίου προς εμένα λέγοντας: Τα χέρια του Ζοροβάβελ θεμελίωσαν αυτόν τον οίκο και τα χέρια του θα τον ολοκληρώσουν, και θα επιγνώσεις ότι ο Κύριος ο Παντοκράτωρ με απέστειλε σε εσένα.> Ιδού λοιπόν πάλι μας περιγράφει μέσα σε αισθητά πράγματα τα νοητά, και παραθέτει ως τύπο των όσων έχουν παραδόξως τελεστεί διά του Χριστού τα όσα είχαν κατά καιρούς περατωθεί διά χειρός του Ζοροβάβελ.

ΓΛΑΦΥΡΩΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΓΕΝΕΣΙΝ ΒΙΒΛΙΟΝ Γ΄. Περί του Αβραάμ, και της επαγγελίας σχετικά με τον Ισαάκ, και ότι δι' αυτών προτυπωνόταν το μυστήριο της πίστεως. 1. Ότι ο Χριστός έγινε αρχιερέας και απόστολος της ομολογίας μας, το γράφει ο θεσπέσιος Παύλος· και βεβαίως διαβεβαίωσε σαφώς ότι, εισάγοντας σε εμάς την εντολή που είναι ασυγκρίτως καλύτερη και ανώτερη από την αρχαία και δοσμένη μέσω του Μωυσή (εννοώ δηλαδή την ευαγγελική), έγινε εγγυητής μιας καλύτερης διαθήκης. Και ο λόγος είναι αληθινός· διότι εάν βέβαια ο νόμος κατεργάζεται οργή και καταδεικνύει την αμαρτία, μας δικαιώνει όμως η χάρη που διακονείται μέσω της πραότητας του Σωτήρα μας. Διότι, όπως ο Ίδιος λέει κάπου, δεν ήλθε για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' Αυτού. Ότι λοιπόν, ακόμη και αν δεν προήλθε κατά σάρκα από τη φυλή του Λευί, ονομάστηκε και είναι αρχιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη της ιεροσύνης του Μελχισεδέκ, το έχει ήδη καταδείξει επαρκώς σε εμάς ο λόγος. Επίσης, ότι το μυστήριο της δικαιοσύνης διά της πίστεως έχει προαναγγελθεί νωρίτερα από την περιτομή του νόμου, και ότι προδιαγραφόταν στους απογόνους του Ισραήλ ο τύπος, ότι δηλαδή δεν θα ήταν δυνατόν ποτέ να σωθούν με άλλον τρόπο, παρά μόνο διά του Χριστού, ο οποίος δικαιώνει τον ασεβή και συγχωρεί τα εγκλήματα.

Άμωμος, λοιπόν, και Άγιος των αγίων αρχιερέας για εμάς είναι ο Χριστός, και «εγγυητής μιας καλύτερης διαθήκης», όπως λέει ο Παύλος. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, έπαυσε η πρώτη. Και έγινε μετάθεση της ίδιας της ιερωσύνης, επειδή δεν διέθετε το άμεμπτο και το άκρως άγιο. Διότι δεν τελειοποίησε κανέναν ως προς τη συνείδηση· αντίθετα εισήγαγε διδασκαλίες περί βαπτισμών, και οδηγίες περί ραντισμών για την καθαρότητα της σάρκας. Διότι σε αυτό και μόνο καταλήγει η δύναμη της νομικής ιερωσύνης. Επειδή, λοιπόν, δεν διέθετε το απολύτως άγιο, αλλά επρόκειτο να αγιαστεί στους κατάλληλους καιρούς εν Χριστώ, όταν οι τύποι θα μεταπλάθονταν στην αλήθεια, έδωσε εντολή να αγιάζεται.

Από τη Δαν έως τη Βηρσαβεέ διαγγέλλονταν τα νομικά προστάγματα, και ο Θεός ήταν γνωστός μόνο στην Ιουδαία. Τώρα όμως σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος του, και όλοι έχουν γίνει διδακτοί του Θεού, όχι αγγέλων, αλλά του Θεού. Διότι και ο νόμος προερχόταν από τον Θεό, αλλά δόθηκε μέσω αγγέλων. Ο Υιός όμως λέει: «Εγώ ο ίδιος που μιλώ είμαι παρών». Επομένως, σύμφωνα με τα λόγια του Παύλου, όσο ανώτερη είναι η λειτουργία που έλαβε, και όσο ανώτερης διαθήκης έγινε εγγυητής, τόσο υπερέχει των αγγέλων, όχι συγκρινόμενος με αυτούς ως προς τη φύση, αλλά υψούμενος τόσο πολύ υπεράνω τους, όσο απέχει ο Θεός από τα δημιουργήματα σύμφωνα με τον λόγο της ουσίας. Το «ανώτερος» λοιπόν, το οποίο αναφέρεται στη διακονία, όσο αποδεικνύει ότι αυτή είναι μεγαλύτερη και υψηλότερη από εκείνη των αγγέλων, τόσο εξυψώνει τον Υιό υπεράνω της φύσης των δημιουργημάτων. Και στους μεν αγγέλους, ως δούλους, απονέμει την κατώτερη διακονία, στον δε Υιό, αυτήν που αρμόζει σε Υιό και Δεσπότη. Διότι, όπως λέει, έχει νομοθετηθεί με βάση ανώτερες επαγγελίες.

Διότι εκείνοι μεν έγιναν ιερείς χωρίς ορκωμοσία· αυτός όμως με ορκωμοσία, μέσω εκείνου που του λέει: «Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μετανοήσει, εσύ είσαι ιερέας στον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ»· κατά τόσο ανώτερης διαθήκης έγινε εγγυητής ο Ιησούς. Και εκείνοι μεν έγιναν ιερείς πολλοί στον αριθμό, επειδή ο θάνατος τους εμπόδιζε να παραμένουν· αυτός όμως, επειδή παραμένει στον αιώνα, έχει την ιεροσύνη αμετάβιβαστη. Θέτει λοιπόν δύο διαφορές: ότι δεν έχει τέλος, όπως η ιεροσύνη του νόμου, και ότι δόθηκε με ορκωμοσία. Αυτό δε το αποδεικνύει από τον Χριστό που την ασκεί· «βάσει της δυνάμεως», λέει, «μιας ακατάλυτης ζωής». Το αποδεικνύει επίσης και από τον όρκο, ότι δηλαδή ορκίστηκε, αλλά και από την ίδια την πραγματικότητα. Διότι, αφού εκείνη ήταν ασθενής, λέει, καταργήθηκε· τούτη εδώ, επειδή είναι ισχυρή, παραμένει σταθερή. Το αποδεικνύει αυτό και από το πρόσωπο του ιερέα. Πώς; Δείχνοντας ότι είναι ένας· και δεν θα ήταν ένας, εάν δεν ήταν αθάνατος. Διότι, όπως ακριβώς υπάρχουν πολλοί ιερείς εξαιτίας του ότι είναι θνητοί, έτσι και Αυτός είναι ένας εξαιτίας του ότι είναι αθάνατος. «Κατά τόσο ανώτερης διαθήκης έγινε εγγυητής ο Ιησούς», καθόσον του ορκίστηκε ότι θα είναι πάντοτε ιερέας, λέει· πράγμα που δεν θα έκανε, εάν δεν ήταν ζωντανός. Γι' αυτό και μπορεί να σώζει ολοκληρωτικά εκείνους που προσέρχονται μέσω αυτού στον Θεό, εφόσον ζει πάντοτε για να μεσιτεύει υπέρ αυτών.

Εκείνη δε η παλαιά ήταν χωρίς ορκωμοσία. Πρόσεξε δε πώς και τα δύο τα επαυξάνει, διότι δεν έχει τέλος όπως η νομική. Και αυτό το φανερώνει για αυτήν από το πρόσωπο του Χριστού. «Διότι», λέει, «κατά τη δύναμη μιας ακατάλυτης ζωής», και του όρκου. «Κατά τόσο και ανώτερης διαθήκης έχει γίνει έγγυος ο Ιησούς, και οι μεν έγιναν πολλοί ιερείς, επειδή εμποδίζονταν από τον θάνατο να παραμείνουν· αυτός όμως, επειδή μένει στον αιώνα, έχει την ιερωσύνη απαράβατη. Γι' αυτό και μπορεί να σώζει ολοκληρωτικά εκείνους που προσέρχονται μέσω αυτού στον Θεό, εφόσον ζει πάντοτε». Το ότι ορκίστηκε σε αυτόν ότι θα υπάρχει για πάντα, δεν θα το έκανε, αν δεν ήταν ζωντανός. Κάθε φορά δε που ακούς «ιερέα» ή «λειτουργό», να φέρνεις στον νου σου το ίδιο το μυστήριο της κενώσεως. «Για να μεσιτεύει υπέρ αυτών. Διότι τέτοιος Αρχιερέας μας έπρεπε, όσιος, άκακος, αμίαντος, χωρισμένος από τους αμαρτωλούς και ο οποίος έγινε υψηλότερος από τους ουρανούς· ο οποίος δεν έχει καθημερινή ανάγκη, όπως οι αρχιερείς, να προσφέρει θυσίες πρώτα για τις δικές του αμαρτίες, και έπειτα για εκείνες του λαού». Πάλι και αυτό το καθιστούσε δηλωτικό της κατά σάρκα παρουσίας. Αυτός που ανασταίνει τους νεκρούς και ζωοποιεί όποιους θέλει, όπως ακριβώς και ο Πατέρας, πώς μεσιτεύει; Είναι φανερό, λοιπόν, ότι αυτά τα λόγια αναφέρονται στη θεία οικονομία, χωρίς να διαιρείται η θεότητα· διότι ο ίδιος είναι και Θεός, έστω κι αν εξαιτίας της οικονομίας λέγονται άλλα γι' αυτόν. «Διότι αυτό το έκανε εφάπαξ, προσφέροντας τον εαυτό του».