Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 7:4

Αγωνίζεται, λοιπόν, ο Παύλος, όντας νομομαθής, και προσπαθεί να βεβαιώσει, τόσο από την κοινή λογική, όσο βέβαια και από την ίδια τη θεόπνευστη Γραφή, ότι προαναγγελλόταν και η καινοτομία του νόμου και η μετάθεση της ίδιας της ιερωσύνης· και η φανέρωση και των δύο προέλαμψε μέσω τύπων. Δέχεται, λοιπόν, τον Μελχισεδέκ, ο οποίος δεν προερχόταν από τη Λευιτική φυλή, και έπειτα τον παρουσιάζει ως ιερέα του ύψιστου Θεού, ο οποίος προσφέρει άρτους και οίνο, και είπε τα εξής γι' αυτόν: «Αναλογιστείτε πόσο σπουδαίος είναι αυτός, στον οποίο ο πατριάρχης Αβραάμ έδωσε το ένα δέκατο από τα εκλεκτότερα λάφυρα. Και βέβαια εκείνοι από τους υιούς του Λευί που λαμβάνουν το ιερατικό αξίωμα έχουν εντολή σύμφωνα με τον νόμο να εισπράττουν το δέκατο από τον λαό, δηλαδή από τους αδελφούς τους, αν και αυτοί προέρχονται από τη γενεά του Αβραάμ. Αυτός όμως, ο οποίος δεν γενεαλογείται από τη δική τους σειρά, εισέπραξε το δέκατο από τον Αβραάμ και ευλόγησε εκείνον που είχε τις επαγγελίες· και αναντίρρητα το κατώτερο ευλογείται από το ανώτερο». Εμείς όμως λέμε ότι η υπεροχή του Μελχισεδέκ δεν έγκειται στη φύση του, αλλά ακριβώς στο είδος της ιερωσύνης του, ενώ ο προπάτορας Αβραάμ δεν αρνείται, αλλά αναγνωρίζει κατά κάποιον τρόπο την ανωτερότητά του μέσω όσων θεώρησε σωστό να του προσφέρει ως τιμή, ακόμη και με την προσφορά των δεκάτων. Διότι εκείνοι που προέρχονται από το αίμα του Λευί εισπράττουν το δέκατο από τον λαό, αν και είναι αδελφοί τους· ενώ αυτός που δεν γενεαλογείται από αυτούς, δηλαδή ο Μελχισεδέκ (επειδή δεν προερχόταν από τη φυλή του Λευί), εισέπραξε το δέκατο από τον Αβραάμ και τον ευλόγησε.

Από αυτό ακριβώς ο απόστολος που εστάλη μας αποκάλυψε ότι ο Μελχισεδέκ είναι μέγας και παραμένει ιερέας εις τον αιώνα. Και αναλογιστείτε πόσο σπουδαίος είναι αυτός, και ότι το κατώτερο ευλογείται από το ανώτερο, και για τον λόγο αυτό, λέει, ευλόγησε και τον πατριάρχη Αβραάμ, επειδή ήταν ανώτερος, του οποίου εμείς είμαστε μύστες, ώστε να τύχουμε και εμείς οι ίδιοι της ευλογίας από αυτόν. 9. Και πόσο μάταιος είναι ο νους όλων των αιρέσεων. Διότι ιδού, και αυτοί αρνήθηκαν τον Δεσπότη τους, «αυτόν που τους εξαγόρασε με το ίδιο του το αίμα», αυτόν που δεν έλαβε αρχή από τη Μαρία, όπως οι ίδιοι νομίζουν, αλλά τον Θεό Λόγο που υπάρχει πάντοτε μαζί με τον Πατέρα, που έχει γεννηθεί από τον Πατέρα ανάρχως και αχρόνως, όπως αναφέρει όλη η Γραφή· προς τον οποίο και είπε ο Πατέρας: «Ας ποιήσουμε άνθρωπο κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσή μας», και όχι προς τον Μελχισεδέκ. Διότι, αν και έγινε ιερέας του Υψίστου Θεού στη δική του γενεά και δεν είχε διάδοχο μετά από αυτόν, εντούτοις δεν είναι αυτός που κατέβηκε άνωθεν από τον ουρανό.

Έτσι θα μπορούσε κανείς να δει να συμβαίνει αυτό και στις σκιαγραφημένες εικόνες· διότι σε αυτές υπάρχει βεβαίως κάτι το όμοιο, υπάρχει όμως και κάτι το ανόμοιο. Διότι μέσα από το απλό σχέδιο προκύπτει κάποια ομοιότητα της μορφής· όταν όμως προστεθούν τα χρώματα, τότε φανερώνεται ξεκάθαρα η διαφορά, καθώς και το όμοιο και το ανόμοιο. «Σκεφθείτε λοιπόν», λέει, «πόσο μεγάλος ήταν αυτός, στον οποίο ο πατριάρχης Αβραάμ έδωσε το ένα δέκατο από τα λάφυρα». Έως αυτό το σημείο εφήρμοσε τον τύπο. Με θάρρος, λοιπόν, τον αποδεικνύει λαμπρότερο από τα αληθινά πράγματα των Ιουδαίων.

Εάν, λοιπόν, αυτός που αποτελεί τον τύπο του Χριστού είναι τόσο πολύ ανώτερος, όχι μόνο από τους ιερείς, αλλά και από τον ίδιο τον προπάτορα των ιερέων, τι θα μπορούσε να πει κανείς για την ίδια την αλήθεια; Βλέπεις με πόση περίσσεια αποδεικνύει την υπεροχή; «Αναλογιστείτε δε», λέει, «πόσο μέγας ήταν αυτός, στον οποίο και δεκάτη έδωσε ο πατριάρχης Αβραάμ από τα καλύτερα λάφυρα».

Αλλά αυτός ο Αβραάμ, ο πρόγονος των Λευιτών και των Ιουδαίων ιερέων, απέναντι στον Μελχισεδέκ, ο οποίος υπήρξε τύπος της δικής μας ιερωσύνης, κατείχε θέση λαϊκού. Και αυτό το φανέρωσε και με τα δύο: και με το ότι του έδωσε το δέκατο, διότι οι λαϊκοί δίνουν τα δέκατα στους ιερείς, και με το ότι ευλογήθηκε από αυτόν, διότι οι λαϊκοί ευλογούνται από τους ιερείς. Πρόσεξε πάλι πόση είναι η υπεροχή της δικής μας ιερωσύνης, όταν ο Αβραάμ, ο πατριάρχης των Ιουδαίων, ο πρόγονος των Λευιτών, βρίσκεται να ευλογείται από τον Μελχισεδέκ και να δίνει τα δέκατα. Διότι και τα δύο αυτά τα αναφέρει η Παλαιά Διαθήκη, ότι δηλαδή και ο Μελχισεδέκ ευλόγησε τον Αβραάμ, και εισέπραξε το δέκατο από αυτόν. Αυτά ακριβώς φέρνοντας ως επιχείρημα ο Παύλος, έλεγε: «Βλέπετε δε πόσο σπουδαίος είναι αυτός;».

Ποιος είναι αυτός; Ο Μελχισεδέκ, λέει, στον οποίο ο Αβραάμ, ο πατριάρχης εκείνων, έδωσε το ένα δέκατο από τα λάφυρα. Και εκείνοι μεν από τους υιούς του Λευί που λαμβάνουν την ιεροσύνη, έχουν εντολή να εισπράττουν το δέκατο από τον λαό, δηλαδή από τους αδελφούς τους, μολονότι και αυτοί έχουν προέλθει από την οσφύ του Αβραάμ. Η έννοια αυτού που λέει είναι η εξής: Οι Λευίτες, λέει, δηλαδή οι ιερείς των Ιουδαίων, έλαβαν εντολή σύμφωνα με τον νόμο να λαμβάνουν το δέκατο από τους άλλους Ιουδαίους.

Αυτός υπήρχε και πριν από κάθε αιώνα· και αυτό σημαίνει το ότι δεν έχει «αρχή ημερών». «Όταν επέστρεφε από την κατατροπή των βασιλέων και τον ευλόγησε, στον οποίο ο Αβραάμ έδωσε ως μερίδιο το ένα δέκατο από όλα· το όνομά του ερμηνεύεται πρώτα βασιλιάς δικαιοσύνης, και έπειτα και βασιλιάς της Σαλήμ, το οποίο σημαίνει βασιλιάς ειρήνης, χωρίς πατέρα, χωρίς μητέρα, χωρίς γενεαλογία.» Δεν μπορεί κανείς να πει, αναφέρει, ότι (ο Αβραάμ) του έδωσε τη δεκάτη επειδή συμμετείχε στον πόλεμο. Διότι γι' αυτόν τον λόγο είπε ότι τον συνάντησε καθώς επέστρεφε. «Μη έχοντας ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής· όντας δε αφομοιωμένος με τον Υιό του Θεού, παραμένει ιερέας στο διηνεκές. Αναλογιστείτε λοιπόν πόσο σπουδαίος ήταν αυτός, στον οποίο ο Αβραάμ έδωσε το ένα δέκατο.» Και πώς (είναι δυνατόν αυτό), παρά με το να μην αναφέρεται (στα κείμενα); Λέει λοιπόν, ότι, όπως ακριβώς αυτός είναι χωρίς πατέρα επειδή δεν καταγράφεται η γενεαλογία του, έτσι και ο Χριστός είναι (χωρίς αρχή) από την ίδια τη φύση του πράγματος· και όπως γι' αυτόν (τον Μελχισεδέκ) δεν γνωρίζουμε ούτε αρχή ημερών ούτε τέλος ζωής, επειδή δεν έχει καταγραφεί, έτσι (συμβαίνει) και με τον Ιησού, όχι επειδή δεν έχει καταγραφεί, αλλά επειδή πράγματι δεν υπάρχει (αρχή και τέλος σε Αυτόν).

Εκείνο μεν ήταν προτύπωση, και γι' αυτό προέκυπτε από το ότι δεν είχε καταγραφεί· τούτο δε είναι αλήθεια, και γι' αυτό προκύπτει από το ότι δεν υπάρχει. Όπως ακριβώς και με τα ονόματα, εδώ μεν υπήρχαν προσωνυμίες, όπως «βασιλιάς δικαιοσύνης» και «βασιλιάς ειρήνης»· εκεί όμως υπάρχει η αλήθεια του πράγματος· έτσι και εδώ υπάρχουν προσωνυμίες, ενώ εκεί η αλήθεια των πραγμάτων. «Από τα ακροθίνια ο πατριάρχης». Ακροθίνια, εννοεί τα λάφυρα. «Και εκείνοι μεν από τους υιούς του Λευί που λαμβάνουν την ιερατεία έχουν εντολή να λαμβάνουν το δέκατο από τον λαό σύμφωνα με τον νόμο, δηλαδή από τους αδελφούς τους, αν και αυτοί έχουν προέλθει από την οσφύ του Αβραάμ. Εκείνος όμως, του οποίου η γενεαλογία δεν προέρχεται από αυτούς, έλαβε το δέκατο από τον Αβραάμ και ευλόγησε αυτόν που είχε λάβει τις επαγγελίες». Τόσο μεγάλη, λέγει, ήταν η υπεροχή της ιερωσύνης, ώστε ακόμη και αυτοί που ήταν ομότιμοι λόγω των προγόνων τους, και είχαν τους ίδιους προπάτορες, να είναι κατά πολύ ανώτεροι από τους άλλους.

Εκλαμβάνουν δε ως στοιχείο θεολογίας και αυτόν τον λόγο για τον Μελχισεδέκ, θεωρώντας ότι του αρμόζει ως Θεού το: «Αναλογιστείτε, λοιπόν, πόσο σπουδαίος ήταν αυτός, στον οποίο ο πατριάρχης Αβραάμ έδωσε το ένα δέκατο από τα καλύτερα λάφυρα». Και τι σχέση έχει αυτό με την αξία της θεότητας; Θέλεις να δεις μεγαλύτερη ταπεινότητα του Αβραάμ; Όταν έλαβε το σπήλαιο για την ταφή της Σάρρας, προσκύνησε αυτούς που του το πούλησαν. Μήπως εξαιτίας αυτού θα θεοποιήσουμε και εκείνους, επειδή τους προσκύνησε ο πατριάρχης;

Μη γένοιτο. Δείτε από πόση αφροσύνη κατέχονται, διότι περιορίζουν τον Θεό Λόγο σε κάποιο μέγεθος, και μάλιστα σε τόσο μικρό. Διότι δεν είπε: «Σκεφτείτε πόσο μεγάλος είναι αυτός που δημιούργησε τον ουρανό, τη γη και τη θάλασσα, αυτός που γνωρίζει τον νου των ανθρώπων σε σχέση με τις εκούσιες κινήσεις τους, που απένειμε το πρέπον στα πάντα όχι πρόσφατα, αλλά όρισε να εμφανίζεται καταλλήλως στον δικό του καιρό». Ούτε είπε: «Αυτός που στάθμισε με μέτρο τις πτώσεις των βροχών και των χιονιών, το χειμερινό ψύχος και τις βολές του θερινού καύσωνα, για να μην καταστρέψει τον κόσμο». Ούτε είπε: «Αυτός που σώζει με τους οικτιρμούς της δικαιοσύνης και έχει τη δύναμη να ελεήσει τους αμαρτωλούς ανυπόκριτα, αυτός που είναι πανταχού παρών αδιαίρετα και παραμένει στον Πατέρα ασυγχύτως, ο δημιουργός των αγαθών και γνώστης και κριτής των πάντων, αυτός που με ασθένεια έδεσε τον ισχυρό και με μωρία άρπαξε τα σκεύη του φρόνιμου όφεως, αυτός που έβγαλε ζωή από τον θάνατο και φανέρωσε τα άδηλα». Τίποτα τέτοιο δεν είπε ο Απόστολος για τον Μελχισεδέκ, αλλά λέει: «Σκεφτείτε πόσο μεγάλος είναι αυτός, στον οποίο ο Αβραάμ έδωσε το ένα δέκατο». Άραγε, εάν ήταν Θεός, θα περιόριζε ο Παύλος την ακατάληπτη δύναμή του σε ένα μέγεθος, και μάλιστα όχι σε κάτι το θαυμαστό, αλλά στα δέκατα του Αβραάμ, τα οποία λαμβάνουν και οι ιερείς σύμφωνα με τον νόμο;