Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 8:13

Άρα λοιπόν απομένει άλλος σαββατισμός και άλλη κατάπαυση, η οποία είναι η πίστη στον Χριστό, καθώς λέγει ο Κύριος διά του προφήτη Ιερεμία: «Ιδού, έρχονται ημέρες, και θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ και με τον οίκο Ιούδα νέα διαθήκη». Με το να λέγει «νέα», έχει παλαιώσει την πρώτη. «Όχι κατά τη διαθήκη που έκανα με τους πατέρες τους την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους βγάλω από τη γη της Αιγύπτου· επειδή αυτοί δεν έμειναν στη διαθήκη μου, κι εγώ τους εγκατέλειψα, λέγει ο Κύριος. Διότι αυτή είναι η διαθήκη που θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ: θα βάλω τους νόμους μου στη διάνοιά τους και θα τους γράψω επάνω στις καρδιές τους· και θα είμαι γι’ αυτούς Θεός, και αυτοί θα είναι για μένα λαός». — «Άρα λοιπόν η πίστη προέρχεται από την ακοή, και η ακοή διά του λόγου του Θεού». Διότι πρέπει πρώτα να ακούσει κανείς, έπειτα να δεχθεί στη διάνοια και στην καρδιά τα ρήματα του Θεού και να πιστεύσει· όπως και: «Ο Αβραάμ πίστεψε στον Θεό, και αυτό λογαριάσθηκε σ’ αυτόν ως δικαιοσύνη». — «Διότι από έργα νόμου δεν θα δικαιωθεί καμιά σάρκα». — «Διότι όσοι στηρίζονται σε έργα νόμου, βρίσκονται κάτω από κατάρα· επειδή είναι γραμμένο: Καταραμένος είναι όποιος δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα πράξει». Ότι δε με τον νόμο κανείς δεν δικαιώνεται ενώπιον του Θεού, είναι φανερό· διότι «ο δίκαιος θα ζήσει από την πίστη». Και ο Αβραάμ πίστεψε στον Θεό και αυτό λογαριάσθηκε σ’ αυτόν ως δικαιοσύνη. Η δε Γραφή, προϊδούσα ότι ο Θεός δικαιώνει τα έθνη από την πίστη, προευαγγελίσθηκε τούτο στον Αβραάμ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤʹ. «Γιατί κάνετε αυτό που δεν επιτρέπεται να γίνεται τα Σάββατα;» Ο Θεός μάς υπόσχεται πλέον καινή διαθήκη, εφόσον η πρώτη έχει παλιώσει και βρίσκεται κοντά στον αφανισμό της, σύμφωνα με τη φωνή του θεσπέσιου Παύλου. Και βέβαια, λέει μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Ιδού, έρχονται ημέρες, λέγει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ και με τον οίκο Ιούδα καινή διαθήκη· όχι σύμφωνα με τη διαθήκη που συνήψα με τους πατέρες τους κατά την ημέρα που έπιασα το χέρι τους, για να τους εξαγάγω από τη γη της Αιγύπτου.» Επομένως, εάν η καινή είναι άλλη σε σύγκριση με την πρώτη και έρχεται δεύτερη, είναι με κάθε τρόπο ανάγκη εκείνοι που θέλουν να την εκπληρώσουν να μη χρησιμοποιούν τους αρχαίους νόμους, αλλά εκείνους που μπορούν να οδηγήσουν στην καινότητα της ευαγγελικής πολιτείας. Αλλά μπορεί να δει κανείς ότι οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι δεν έχουν βάλει τίποτα από τέτοια πράγματα στο μυαλό τους· διότι είναι εντελώς αδαείς περί των ιερών Γραμμάτων· και ένας μόνο έχει γίνει ο σκοπός τους, το να διαβάλλουν πάντοτε το θείο και ουράνιο κήρυγμα.

Τότε και η δική τους βοήθεια θα παλιώσει, δηλαδή θα αφανιστεί· διότι αυτό που παλιώνει, λέει, και γερνάει, πλησιάζει στον αφανισμό. Από τη δόξα δε που είχαν στον κόσμο, θα μεταβούν στην ατιμία. <Όμως ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν με παραλάβει.> (B f. 190, E f. 87 b, I f. 274 b.) Διότι οι ψυχές των αγίων θα τρέξουν στα χέρια του Θεού· και αυτό το εξασφάλισε σε εμάς ο Σωτήρας και Κύριος των συμπάντων την ώρα του τιμίου σταυρού, λέγοντας προς τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Πατέρα, στα χέρια σου θα παραθέσω το πνεύμα μου». Και κατέστησε βατό τον παράδεισο στις ψυχές των ανθρώπων, εισερχόμενος πρώτος, και λέγοντας προς τον ληστή που σταυρωνόταν μαζί του: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Γι' αυτόν τον λόγο και ο μακάριος Στέφανος, καθώς λιθοβολούνταν, έλεγε: «Κύριε Ιησού Χριστέ, δέξου το πνεύμα μου». Διότι οι ψυχές των αγίων δεν πηγαίνουν πλέον στον άδη, όπως των αμαρτωλών. Και αυτό, νομίζω, σημαίνει ο λόγος του: «Όμως ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν με παραλάβει». <Θα εισέλθει μέχρι τη γενεά των πατέρων του, εις τον αιώνα δεν θα δει φως.> (E f. 88.) Αυτός έχει στερηθεί το φως, μαζί με τους πατέρες του που είχαν την ίδια συμπεριφορά. Διότι όσοι έπραξαν τα έργα του σκότους, αυτοί δηλαδή που έζησαν κτηνώδη ζωή, πηγαίνουν στο εξώτερο σκοτάδι.

Διότι, ας μη χάσω ποτέ τόσο πολύ τα λογικά μου, ώστε να επιλέξω αυτόν τον σκοπό, όταν η θεία Γραφή λέει άλλα. «Διότι ο μεν νόμος είναι άγιος, και η εντολή αγία και δίκαιη και αγαθή», όπως λέει ο Παύλος· ίσχυε όμως μέχρι τον καιρό της διορθώσεως, χωρίς να εισάγει ακόμη την αληθινή λατρεία. Γι' αυτό ο Θεός υποσχόταν μέσω κάποιου από τους προφήτες ότι θα τον μεταβάλει προς το καλύτερο, λέγοντας: «Ιδού έρχονται ημέρες, λέγει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ και με τον οίκο Ιούδα καινή διαθήκη». Πράγμα το οποίο κατανοώντας άριστα ο Παύλος, λέει: «Με το να λέει καινή, έχει καταστήσει παλαιά την πρώτη· και ό,τι παλαιώνει και γερνά, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό». Και πάλι: «Διότι, αν εκείνη ήταν άμεμπτη, δεν θα αναζητούνταν τόπος για δεύτερη». Επειδή λοιπόν είπε ότι η πρώτη δεν ήταν απαλλαγμένη από μομφή· «διότι ο νόμος δεν τελειοποίησε τίποτα»· υποστηρίζει ότι αναγκαστικά εισάγεται στη θέση της η δεύτερη για τη σωτηρία του κόσμου.

Ότι δε πάλι η διαθήκη που θεσπίστηκε μέσω του Μωυσή δεν θα είναι αιώνια διαθήκη από τον Θεό προς τους απογόνους του Ισαάκ, το πληροφορούμαστε από τον προφήτη Ιωήλ που λέει: «Ιδού, έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ και με τον οίκο του Ιούδα μια καινή διαθήκη.» Αυτό κατανοώντας άριστα ο Παύλος, λέει: «Με το να λέει καινή, έχει παλαιώσει την πρώτη· και ό,τι παλαιώνει και γερνά, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό του.» —«Γι' αυτό ακριβώς, λοιπόν, έγινε κατάργηση της προηγούμενης εντολής,» σύμφωνα πάλι με τα δικά του λόγια, «και εισαγωγή μιας καλύτερης ελπίδας, μέσω της οποίας πλησιάζουμε τον Θεό.» Εφόσον, λοιπόν, έχει αποδειχθεί σαφώς από παντού ότι εκείνος που προήλθε από τον Αβραάμ έγινε πατέρας ενός μόνο έθνους, και καθώς, από την άλλη πλευρά, ο λόγος επιβάλλει να αποδείξουμε ως αληθινό αυτό που έχει γραφτεί γι' αυτόν (διότι είναι αδύνατον να ψευστεί ο Θεός), είναι πλέον ανάγκη να αποδώσουμε την εκπλήρωση της επαγγελίας στον ίδιο τον Χριστό. Διότι Αυτός ήταν, όπως ήδη προείπα, που προτυπωνόταν σε εκείνον.

Διότι, ελέγχοντάς την, λέει: «Ιδού, έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ και με τον οίκο του Ιούδα μια νέα διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που σύναψα με τους πατέρες τους, κατά την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους βγάλω από τη γη της Αιγύπτου· διότι αυτοί δεν παρέμειναν πιστοί στη διαθήκη μου, και εγώ τους παραμέλησα, λέει ο Κύριος. Διότι αυτή είναι η διαθήκη που θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ μετά από εκείνες τις ημέρες, λέει ο Κύριος: θα θέσω τους νόμους μου στη διάνοιά τους και θα τους γράψω πάνω στις καρδιές τους· και θα είμαι σε αυτούς Θεός, και αυτοί θα είναι σε μένα λαός. Και δεν θα διδάσκει καθένας τον πλησίον του, και καθένας τον αδελφό του, λέγοντας: Γνώρισε τον Κύριο· διότι όλοι θα με γνωρίζουν, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερο από αυτούς, επειδή θα γίνω ίλεως στις αμαρτίες τους, και τις ανομίες τους δεν θα τις θυμηθώ πλέον». Και αμέσως μετά προσθέτει σε αυτά: «Με το να λέει νέα, κατέστησε παλαιά την πρώτη· και ό,τι παλιώνει και γερνάει, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό». Επομένως, ο νόμος είναι ασθενής, και αποδεικνύεται πλέον ότι έχει μεγάλη αδυναμία, ως προς το να μπορεί, εννοώ, να οδηγήσει στην τελειότητα για τον αγιασμό.

Διότι αυτή είναι η νεότατη, η οποία δεν έχει ρυτίδα, καίτοι η πρώτη έχει παλιώσει και, επειδή ακριβώς γέρασε, έχει φτάσει κοντά στον αφανισμό. Η δε Ραχήλ ερμηνεύεται ως ποίμνιο του Θεού. Διότι η Εκκλησία είναι το ποίμνιο του Σωτήρα, ο Οποίος έλεγε στους Ιουδαίους μέσω ενός εκ των αγίων προφητών: «Και είπα· Δεν θα σας ποιμάνω».

Κατανοώντας και ερμηνεύοντας εξαιρετικά την έννοια της καινότητας λέει: «Με το να πει καινή, παλαίωσε την πρώτη· διότι αυτό που παλαιώνει και γερνά βρίσκεται κοντά στον αφανισμό». Αν λοιπόν ο Νόμος δεν οδήγησε τίποτα στην τελειότητα, και έγινε κατάργηση της αρχαίας εντολής και εισαγωγή της δεύτερης, η οποία μας οικειώνει με τον Θεό, γιατί άραγε λέει ο Σωτήρας: «Δεν ήρθα για να καταργήσω τον νόμο, αλλά για να τον εκπληρώσω»; Και ότι: «Πρέπει να προσκυνούμε τον Θεό και Πατέρα εν πνεύματι και αληθεία»; Διότι αυτό φανερώνει, νομίζω, ότι πρέπει να παύσουμε τα ήθη και τη λατρεία σύμφωνα με τον νόμο. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Πόσο ανοίγεσαι σε ένα πλατύ πέλαγος ζητημάτων!

Γνωρίζει δε ότι υπήρχε και τράπεζα και λυχνία στην πρώτη σκηνή. Γράφει δε τα εξής για τις δύο διαθήκες: «Με το να τη λέει καινή, κατέστησε παλαιά την πρώτη. Εκείνο δε που παλαιώνεται και γηράσκει, είναι κοντά στον αφανισμό».

«Επτά ημέρες θα τρώτε άζυμα, και από την πρώτη ημέρα θα εξαφανίσετε το προζύμι από τα σπίτια σας. Όποιος φάει κάτι που έχει προζύμι, η ψυχή εκείνη θα εξολοθρευτεί από τον Ισραήλ, από την πρώτη ημέρα έως την έβδομη ημέρα. Και η πρώτη ημέρα θα ονομαστεί άγια, και η έβδομη ημέρα θα είναι κλητή και άγια για εσάς· κανένα δουλικό έργο δεν θα κάνετε κατά τη διάρκειά τους, εκτός από όσα θα γίνουν για κάθε ψυχή (για τη διατροφή), μόνο αυτό θα γίνει από εσάς.» Θέλεις λοιπόν να εξετάσουμε με λεπτομέρεια και συνοπτικά το καθένα και να πούμε τα πρέποντα; Διότι θα δώσουμε αφορμή στους σοφούς και θα κάνουμε γνωστά στους δικαίους, σύμφωνα με το γεγραμμένο. Θα μπορούσαν δε να προσθέσουν και οι ίδιοι τα δικά τους, και θα γίνουν πολύ καλύτεροι. ΠΑΛΛ. Και βέβαια. ΚΥΡ. Λοιπόν, στην αρχή του έτους και στον πρώτο μήνα, φανερώνεται το μυστήριο του Χριστού· διότι νέος αιώνας για εμάς είναι ο καιρός της παρουσίας του Σωτήρα μας, ο οποίος μεταβάλλει τα πάντα προς το καλύτερο και αναδημιουργεί σε καινότητα κτίσεως πολύ καλά αυτό που παλαιώνει, γερνάει και πλησιάζει στον αφανισμό. «Διότι καινή κτίση είναι τα εν Χριστώ, και τα παλαιά παρήλθαν, ιδού τα πάντα έγιναν καινούργια.» Και εμείς ζούμε πλέον, όχι κατά τον μωσαϊκό νόμο, αλλά έχουμε μεταφερθεί μάλλον στην ευαγγελική ζωή, καθώς μας ανακαινίζει ο Χριστός μέσω του Πνεύματος. ΠΑΛΛ. Ορθά μίλησες. ΚΥΡ. Και ο καθένας λαμβάνει το πρόβατο, και συγκεντρώνονται σε μεγάλο αριθμό οι συνδαιτυμόνες σε ένα σπίτι.

Ο Παύλος είπε ότι εκείνο που παλιώνει και γερνάει είναι κοντά στον αφανισμό. Άραγε λοιπόν θα αφανιστούν οι επαγγελίες των δικαίων, εάν και πάλι κάνουν χρήση των πρόσκαιρων πραγμάτων; Δεν έκανε λόγο ο Δεσπότης για δύο συντέλειες, ώστε πάλι μετά τα χίλια έτη να υπάρξει συντέλεια. Ούτε είπε ο Ιωάννης στην Αποκάλυψη ότι η χρήση των καρπών του Θεού είναι πρόσκαιρη, για να δείξει ότι η απόλαυση είναι αιώνια. Και πώς νομίζουν μερικοί ότι μετά από χίλια έτη θα υπάρξει και πάλι συντέλεια της γήινης κατάστασης;

Πόσο μάλλον η διαθήκη της ζωής θα περιβάλλεται με δόξα, εφόσον ο λίθος αποκυλίστηκε, οι πέτρες σχίστηκαν, τα μνήματα ανοίχθηκαν, οι άγγελοι άστραψαν, οι γυναίκες μετέφεραν το χαρμόσυνο άγγελμα, δόθηκε η ειρήνη, δόθηκε το Πνεύμα από τον ίδιο στους αποστόλους, κηρύχθηκε η βασιλεία των ουρανών, και το ευαγγέλιο φώτισε την οικουμένη; «Εκείνος που κατέβηκε είναι ο ίδιος που και ανέβηκε υπεράνω όλων των ουρανών» και κάθεται στα δεξιά του Πατρός. Δεν προξενούσε τον θάνατο η διαθήκη, αλλά ήταν διαθήκη κατά του θανάτου. Και είχε μεν δόξα εκείνη που επέφερε τον θάνατο, προκειμένου η υπερβάλλουσα δόξα να στραφεί εναντίον του θανάτου. 74. Έπειτα πάλι λέγει ο ίδιος ο Μάνης: «Δεν είναι δυνατόν η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη να ανήκουν σε έναν διδάσκαλο. Διότι η μεν μία παλαιώνει μέρα με τη μέρα, ενώ η άλλη ανακαινίζεται μέρα με τη μέρα· γιατί καθετί που παλαιώνει και γερνάει βρίσκεται κοντά στον αφανισμό του· αλλά εκείνη είναι άλλου θεού και άλλου διδασκάλου, και τούτη διαφορετικού θεού και διαφορετικού διδασκάλου». Και αν μεν είχε να επιδείξει δύο παλαιές διαθήκες, θα μπορούσε το λεγόμενό του να θεωρηθεί πειστικό, με το σκεπτικό ότι ήταν δύο εκείνοι που τις συνήψαν τότε. Ομοίως δε, αν είχε να επιδείξει δύο καινές διαθήκες, θα μπορούσε κανείς να συλλάβει νοητά το προλεχθέν.

Διότι, εάν «ο νόμος δεν τελειοποίησε κανέναν», και διατασσόμαστε να τηρούμε τον νόμο μετά την ανάσταση, και εάν ο «άγιος νόμος» που δόθηκε από τον Κύριο μέσω του Μωυσή «έγινε για εμάς παιδαγωγός εις Χριστόν» ως κατώτερος από εκείνους που οδηγούνται στην τελειότητα, έχοντας επιφορτιστεί να τους οδηγήσει στον ανώτερο και τελειότατο, και εφόσον ήλθε ο Χριστός, ο τέλειος και Δεσπότης, και παρέλαβε από τα χέρια αυτού που τους παιδαγώγησε τους εισαγομένους, δηλαδή τους πιστούς, την αγία παρθένο και Εκκλησία, και εφόσον εμείς γνωρίσαμε, μέσω του νόμου που υπήρξε παιδαγωγός, τον ανώτερο και «τελειωτή Ιησού» 〈και ο νόμος καταργείται〉, πώς να μην αποδειχθεί ως δείγμα βραχείας αντίληψης και αφέλειας ο ισχυρισμός εκείνων που λένε τέτοια πράγματα, ότι δηλαδή μετά την τελειότητα του Χριστού υπάρχει πάλι ανάγκη παιδαγωγού, ώστε να επιστρέψουμε στην «αρχή των στοιχείων» και της διδαχής και της «επιθέσεως των χειρών», σύμφωνα με το γεγραμμένο, ενώ ο Απόστολος μας λέει σαφώς ότι «καθετί που παλιώνει και γερνάει είναι κοντά στον αφανισμό», 〈υπονοώντας〉 την παλαιά διαθήκη και νομοθεσία; Διότι λέει: «από τη στιγμή που μετατίθεται η ιεροσύνη, κατ' ανάγκην γίνεται και μετάθεση του νόμου». Εάν λοιπόν μετατέθηκε η παλαιά και εγκαινιάστηκε η νέα, ποιος θα μπορούσε πάλι με θράσος να παρεισαγάγει την παλαιά σε χρήση, μετατρέποντας την καινή σε κάτι το παλαιωμένο, προετοιμάζοντάς μας να «εκπέσουμε από τη χάρη» και προσπαθώντας να μας αποτρέψει από την ωφέλεια του Χριστού;

Επομένως, εάν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι ήταν συνετοί, θα απείχαν από τις σκευωρίες και τα εγχειρήματα εναντίον του, έχοντας γνωρίσει εκ των προτέρων μέσω των αγίων προφητών ότι δεν θα μπορούσαν να βλάψουν τον Χριστό, ο οποίος είναι Θεός και Κύριος και αληθινός Υιός του Πατρός. Εσείς, όμως, όλοι «ως ιμάτιο θα παλιώσετε, και σκόρος θα σας καταφάει», ή «ευρώς» (μούχλα) κατά τον Σύμμαχο, ή «βρωτήρ» (σκουλήκι) κατά τον Ακύλα. Με αυτά υποδηλώνει την παλαίωση της σωματικής λατρείας τους· «διότι καθετί που παλιώνει και γερνά, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό». Και ως «σκόρο» που τους κατατρώει εννοεί τη συνείδηση για όσα τόλμησαν να πράξουν, η οποία δίκην σκώληκος καταβροχθίζει την ψυχή τους· διότι, βλέποντας την επιστροφή των εθνών στον Θεό και τη δική τους έκπτωση, την οποία υπέστησαν εξαιτίας των ασεβειών τους, πληγώνονται και κατατρώγονται από τη συνείδησή τους. Γι' αυτό και στο τέλος του προκειμένου βιβλίου, σχετικά με αυτούς ο ίδιος προφητεύει λέγοντας: «Ο σκώληκας αυτών δεν θα πεθάνει, και το πυρ δεν θα σβήσει, και θα είναι εις θέαμα σε κάθε σάρκα».

Γι' αυτόν τον λόγο, «πρωί» ονομάστηκε η κατάσταση εκείνου του καιρού και η επίσκεψη του Θεού σε αυτούς. «Εσπέρα» όμως ήρθε γι' αυτούς κατά τη συντέλεια του αιώνα, κατά την οποία έδυσε γι' αυτούς ο Λόγος που είχε τότε ανατείλει. Αλλά τότε μεν είχε ανατείλει και δημιουργούσε γι' αυτούς το πρωί, όταν δηλαδή ανθούσαν και τα πράγματά τους. Δεν παρέμεινε όμως στην αλήθεια· διότι, αφού άνθισαν, παρήλθαν, και προσπέρασαν σαν σκιά. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Το πρωί ας παρέλθει σαν χλόη». Μετά δε την τελευτή του Μωυσή, πάλι στα μεταγενέστερα χρόνια, αφού προόδευσαν σε αύξηση και μεγαλύτερη ανάπτυξη, ούτε και έτσι παρέμειναν, αλλά παρήλθαν. Γι' αυτό ειπώθηκε και για δεύτερη φορά: «Το πρωί ας ανθήσει και ας παρέλθει». Η δε τελική τους κατάσταση ύστερα από αυτά υποδηλώνεται μέσω του εξής: «Το βράδυ ας πέσει, και ας σκληρυνθεί και ας ξηρανθεί»· διότι ό,τι παλαιώνει και γερνάει βρίσκεται κοντά στον αφανισμό. Αυτό ακριβώς συνέβη και σε αυτούς όταν έδυσε γι' αυτούς ο Ήλιος της δικαιοσύνης, σύμφωνα με την προφητεία που έλεγε: «Και θα δύσει ο ήλιος πάνω στους προφήτες που πλανούν τον λαό μου». Διότι, όπως ακριβώς για τους δικαίους ελέχθη ότι «Θα ανατείλει σε όσους τον φοβούνται ο Ήλιος της δικαιοσύνης», έτσι και για τους ασεβείς έχει ειπωθεί ότι «Θα δύσει ο ήλιος γι' αυτούς»· και πάλι αλλού: «Και θα δύσει ο ήλιος το μεσημέρι, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της».

«Ωδή καινή θα σου ψάλω». Ψάλλει, και έτσι η Καινή Διαθήκη μνημονεύεται μέσα στα όσα προφητεύονται σχετικά με την κάθοδο του Θεού Λόγου· γι' αυτό και αυτή υποδηλώνεται μέσω της καινής ωδής. Με το να τη λέει δε καινή, παλαίωσε την πρώτη, όπως λέει ο Απόστολος. Για αυτήν την ωδή έχει ειπωθεί: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη»· αλλά και «θα ψάλουν», λέει, «με δεκάχορδο ψαλτήριο», υπονοώντας τον πρακτικό βίο που ενεργείται μέσω της ψυχής και του σώματος· διότι πέντε είναι τα αισθητήρια της σάρκας, και πέντε οι δυνάμεις της ψυχής, μέσω των οποίων κινούνται τα αισθητήρια του σώματος.

Και με άλλα μυστικά άνθη προφητικών λογίων από διάφορα μέρη έπλεξε το θεολογικό και μακάριο στεφάνι, με αδύναμο μεν και τρεμάμενο χέρι, καθώς βρισκόταν βέβαια σε προχωρημένη ηλικία. Διότι δεν ήταν δυνατόν να γίνει τότε κατανοητή από τους ακροατές η αφήγηση των υψηλών νοημάτων περί του Κυρίου, όταν ακόμη και μετά από τόσο μεγάλη επίδειξη θαυμάτων και διακήρυξη των ένθεων μυστηρίων, ο Χριστός, ο ταμίας των θησαυρών της σοφίας και της γνώσης, έλεγε στους μαθητές Του: «Έχω πολλά να σας πω, αλλά δεν μπορείτε να τα βαστάξετε τώρα». Όμως, αν και αμυδρά η γηραιά προφήτιδα διατύπωσε τον λόγο περί του Κυρίου, επειδή εκπροσωπούσε το πρόσωπο του Νόμου —ο οποίος, αφού πάλιωσε, γέρασε και έφτασε κοντά στον αφανισμό του, παραχώρησε τη θέση του στην Καινή Διαθήκη—, εντούτοις η ομιλία της δεν απέβη ανώφελη για τους συνετούς ακροατές, όπως ακριβώς δεν ήταν ανώφελη ούτε η εκ μέρους του Νόμου προαναγγελία του μεγάλου μυστηρίου μέσα από σκιές και αινίγματα.

Αυτοί, λοιπόν, γνωρίζουν τον Θεό μόνο από τη γνώση των κτιστών, όσοι δεν «πέθαναν για τον νόμο διά μέσου του νόμου, ώστε να ζήσουν την εν Χριστώ ζωή», ή μάλλον όσοι δεν αποδέχθηκαν ποτέ κανέναν νόμο του Θεού. Εσύ όμως, τώρα, τη στιγμή που ο Θεός «φανερώθηκε με σάρκα, πιστεύθηκε από τα έθνη, κηρύχθηκε στον κόσμο» και ο νόμος της χάριτος αποκαλύφθηκε στα πέρατα της γης, τη στιγμή που «λάβαμε το Πνεύμα του Θεού για να γνωρίσουμε όσα μας χαρίστηκαν από τον Θεό», τη στιγμή που γίναμε «διδακτοί του Θεού» και μαθητές του Παρακλήτου, σύμφωνα με τη σωτήρια υπόσχεση —διότι «εκείνος», λέει, «θα σας διδάξει όλη την αλήθεια», επειδή προφανώς δεν ήταν ακόμη γνωστή—, τη στιγμή που «έχουμε νου Χριστού» και πνευματικά μάτια, εσύ μας στρέφεις πάλι προς τα πίσω, άνθρωπε, ώστε να ζούμε κάτω από δασκάλους που είναι τα στοιχεία αυτού του κόσμου; Τι λες; «Καινούργιο ουρανό και καινούργια γη» προσδοκούμε σύμφωνα με την υπόσχεσή του, και δεν θα κατανοήσουμε ούτε θα δοξάσουμε τον Θεό υπερκοσμίως εξαιτίας αυτού του καινούργιου, αλλά θα τον επιγνώσουμε μόνο από τούτον τον παλαιό και αλλοιωτό κόσμο; Και όχι μόνο αλλοιωτό, αλλά και φθαρτό. Διότι, ονομάζοντας εκείνον καινούργιο, έδειξε ότι τούτος είναι παλαιός· και καθετί που παλιώνει και γερνάει, οδηγείται στον αφανισμό.

Καθολική εορτή πανηγυρίζουμε σήμερα, ταυτόχρονα και τον νόμο εκπληρώνοντας και τη χάρη επικυρώνοντας, διότι ο νόμος δόθηκε μέσω του Μωυσή, ενώ η χάρη και η αλήθεια έγιναν μέσω του Ιησού Χριστού. Όπου υπάρχει δούλος, εκεί ταιριάζει το «δόθηκε», όπου υπάρχει ελεύθερος, εκεί το «έγινε», διότι ο μεν δούλος υπηρετεί, ο δε δεσπότης εξουσιάζει. Και πάλι: Πλήρωμα του νόμου είναι ο Χριστός προς δικαίωση κάθε πιστού. Ο νόμος εκπληρώθηκε, η χάρη εισήχθη στη θέση του· ο ιουδαϊκός λαός πάλιωσε, ο χριστιανικός λαός ανακαινίστηκε. Γι' αυτό, για τον μεν πρώτο έχει ειπωθεί: «Εκείνο που παλιώνει και γερνάει είναι κοντά στον αφανισμό», για τον δε δεύτερο: «Θα ανακαινιστεί η νεότητά σου σαν του αετού». Εκεί η σκιά, εδώ η αλήθεια· εκεί τα άζυμα, εδώ ο άρτος· εκεί η περιτομή, εδώ η σφραγίδα· εκεί η κιβωτός, εδώ η Παρθένος· εκεί οι πλάκες, εδώ τα Ευαγγέλια· εκεί η στάμνος, εδώ το θυσιαστήριο· εκεί η ράβδος του Ααρών που άνθισε καρύδια, εδώ η σταυρική ράβδος που καρποφόρησε τον ληστή στον Παράδεισο· εκεί η έρημος, εδώ ο Παράδεισος· εκεί η γη της επαγγελίας, εδώ η κληρονομιά της βασιλείας των ουρανών. Γι' αυτό και η παρούσα κατάσταση μιμείται την τάξη του ουρανού με την αστρολαμψία των νεοφωτίστων· και επάνω αστέρες και κάτω αστέρες. Ουρανός για εμάς σήμερα είναι η γη, όχι επειδή άλλαξε η τοποθεσία, αλλά επειδή μεταδόθηκε η πρότερη ευλογία.

Επειδή, λόγω του πολύ χρόνου που είχε περάσει, έτρεφαν μεγάλη υπόληψη για την Παλαιά Διαθήκη, ενώ αυτά, επειδή ήταν ακόμη νέα, τα περιφρονούσαν, αποδεικνύει περίτρανα ότι σε αυτά πρέπει να δώσουν περισσότερη προσοχή. Πώς; Σχεδόν λέγοντας ότι και αυτά και εκείνα προέρχονται από τον Θεό, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο. Και αυτό μας το αποδεικνύει αργότερα· προς το παρόν όμως το προετοιμάζει κάπως επιφανειακά, αλλά αργότερα φανερότερα, λέγοντας: «Διότι, εάν εκείνη η πρώτη Διαθήκη ήταν άμεμπτη»· και πάλι: «Διότι εκείνο που παλιώνει και γερνάει είναι κοντά στην εξαφάνιση»· και πολλά άλλα παρόμοια. Αλλά δεν τολμά ακόμη να πει τίποτε τέτοιο στα προοίμια, έως ότου προκαταλάβει και κερδίσει τον ακροατή με περισσότερα προπαρασκευαστικά επιχειρήματα. Γιατί λοιπόν πρέπει εμείς να προσέχουμε περισσότερο, πες μου; «Μήπως τυχόν», λέει, «παρασυρθούμε». Δηλαδή, για να μην καταστραφούμε, για να μην εκπέσουμε. Και καταδεικνύει εδώ το πόσο επικίνδυνη είναι η έκπτωση, ότι είναι δηλαδή δύσκολο εκείνο που παρασύρθηκε να επανέλθει και πάλι, επειδή αυτό συνέβη εξαιτίας της ραθυμίας.

«Με το να λέει νέα», σημειώνει, «έχει καταστήσει παλαιά την πρώτη. Και ό,τι παλαιώνει και γερνάει βρίσκεται κοντά στην εξαφάνιση». Πρόσεξε το κρυμμένο νόημα, πώς δηλαδή αποκάλυψε την ίδια τη σκέψη του προφήτη. Τίμησε τον νόμο και δεν θέλησε να τον ονομάσει ρητά παλαιό· πλην όμως αυτό υπονόησε· διότι, αν εκείνος (ο νόμος) ήταν νέος, δεν θα ονόμαζε νέο και αυτό που ήρθε στη συνέχεια. Επομένως, προσδίδοντας κάτι περισσότερο και διαφορετικό, λέει, «παλαίωσε». Άρα λοιπόν καταλύεται, χάνεται και δεν υπάρχει πλέον. Λαμβάνοντας το θάρρος από τον προφήτη, τον θίγει για το συμφέρον μας, δείχνοντας ότι τα δικά μας τώρα ανθούν· δηλαδή, απέδειξε ότι (η πρώτη διαθήκη) είναι πλέον παλαιά. Έπειτα, αφού πήρε τον χαρακτηρισμό της «παλαιάς» και πρόσθεσε από τον εαυτό του έναν ακόμη, αυτόν του γήρατος, συνήγαγε το συμπέρασμα που απέρρεε από τα προηγούμενα, και λέει: «Βρίσκεται κοντά στην εξαφάνιση». Δεν κατήργησε λοιπόν η νέα διαθήκη την παλαιά απλώς, αλλά επειδή είχε γεράσει, ως μη χρήσιμη. Γι' αυτό έλεγε, «Εξαιτίας του ότι ήταν ασθενής και ανωφελής», και, «Ο νόμος δεν οδήγησε τίποτα στην τελειότητα», και ότι, «Αν η πρώτη διαθήκη ήταν άμεμπτη, δεν θα αναζητούνταν τόπος για δεύτερη». Τι σημαίνει «άμεμπτη»; Χρήσιμη, ισχυρή. Και το λέει αυτό, όχι για να την παρουσιάσει ως ένοχη για κατηγορίες, αλλά ως ανεπαρκή, εκφραζόμενος πιο απλοϊκά· όπως θα έλεγε κάποιος: «Το σπίτι δεν είναι άμεμπτο», δηλαδή έχει ελάττωμα, είναι σαθρό· «το ένδυμα δεν είναι άμεμπτο», δηλαδή πλέον φθείρεται.

Αʹ. Αφού κατέδειξε πόσο μεγάλη είναι η διαφορά ως προς τον αρχιερέα, τις θυσίες, τη σκηνή, τη διαθήκη και την επαγγελία, και πόσο μεγάλη είναι η απόσταση μεταξύ τους, εφόσον βέβαια τα μεν είναι πρόσκαιρα, ενώ τα δε αιώνια· τα μεν βρίσκονται κοντά στον αφανισμό, ενώ τα δε παραμένουν· τα μεν είναι ευτελή, ενώ τα δε τέλεια· τα μεν αποτελούν τύπους, ενώ τα δε την αλήθεια. Διότι λέγει: «Όχι σύμφωνα με τον νόμο μιας σαρκικής εντολής, αλλά σύμφωνα με τη δύναμη μιας ακατάλυτης ζωής»· και πάλι: «Συ είσαι ιερεύς εις τον αιώνα» (ιδού η διηνεκής ιδιότητα του ιερέως)· και σχετικά με τη Διαθήκη λέγει: Εκείνη είναι παλαιά· «διότι αυτό που παλιώνει και γερνά, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό»· αυτή όμως είναι καινή, και παρέχει άφεση αμαρτιών, ενώ εκείνη δεν προσέφερε τίποτε τέτοιο.

Ας είναι, λοιπόν, τα ιστία μας καθαρά και καινούργια, και όχι παλαιωμένα· διότι καθετί που παλαιώνεται και γηράσκει βρίσκεται κοντά στον αφανισμό· ας μην είναι διάτρητα, ώστε να συγκρατούν την ενέργεια του Πνεύματος. Διότι ο ψυχικός άνθρωπος, λέγει, δεν δέχεται τα του Πνεύματος.

Όταν όμως ακούσεις για καινούργια ζωή, να αναζητάς πολλή αλλαγή και μεγάλη μεταβολή. Αλλά μου έρχεται πλέον να δακρύσω και να στενάξω βαθιά, όταν αναλογίζομαι πόση πνευματική φιλοσοφία απαιτεί από εμάς ο Παύλος, και σε πόση ραθυμία παραδώσαμε τους εαυτούς μας, επιστρέφοντας μετά το βάπτισμα στα προηγούμενα γηρατειά της αμαρτίας, και γυρίζοντας πίσω στην Αίγυπτο, αναπολώντας τα σκόρδα ύστερα από το μάννα. Διότι, αφού αλλάξουμε τρόπο ζωής για δέκα ή είκοσι ημέρες την περίοδο του βαπτίσματος, καταπιανόμαστε πάλι με τα προηγούμενα. Ο Παύλος όμως δεν απαιτεί από εμάς αυτή την πολιτεία για έναν καθορισμένο αριθμό ημερών, αλλά για ολόκληρο τον βίο μας. Εμείς, αντίθετα, επιστρέφουμε στον προηγούμενο εμετό, οικοδομώντας, μετά τη νεότητα που μας έφερε η χάρις, τα γηρατειά που προέρχονται από τις αμαρτίες. Διότι το να αγαπά κανείς τα χρήματα, και το να είναι δούλος σε άτοπες επιθυμίες, και γενικά κάθε αμαρτία, συνηθίζει να γερνά αυτόν που την πράττει· και ό,τι παλιώνει και γερνά, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό του. Διότι δεν είναι δυνατόν, δεν είναι δυνατόν να δει κανείς σώμα τόσο παραλυμένο από το πέρασμα του χρόνου, όσο μια ψυχή που σαθρώνεται και καταρρέει από τα πολλά αμαρτήματα. Επειδή αυτή οδηγείται πλέον στο έσχατο παραλήρημα, αρθρώνοντας ακατάληπτα λόγια, όπως ακριβώς οι γέροντες που παραλογίζονται, και είναι γεμάτη από ακαθαρσίες, πολλή παραφροσύνη και λήθη, έχοντας θολούρα στα μάτια της, αποτελώντας θέαμα απεχθές στους ανθρώπους και εύκολο θήραμα για τον διάβολο. Διότι τέτοιες είναι οι ψυχές των αμαρτωλών.

δʹ. Άκουσε τι λέει ο Σολομών, ο οποίος απέκτησε έμπρακτη πείρα των παρόντων πραγμάτων: «Οικοδόμησα για τον εαυτό μου σπίτια», λέει, «φύτεψα κήπους και παραδείσους, αμπελώνες και δεξαμενές υδάτων, απέκτησα ασήμι και χρυσό, πήρα στην υπηρεσία μου τραγουδιστές και τραγουδίστριες, ποίμνια και κοπάδια βοοειδών». Διότι κανένας δεν έζησε με τόση τρυφηλότητα, κανένας δεν υπήρξε τόσο ένδοξος, κανένας τόσο σοφός, κανένας τέτοιος άρχοντας, κανένας δεν είδε όλα τα πράγματα να εξελίσσονται τόσο πολύ σύμφωνα με τις επιθυμίες του. Τι συνέβη λοιπόν; Δεν αποκόμισε κανένα όφελος από αυτά. Αλλά τι λέει ύστερα από όλα αυτά; «Ματαιότης ματαιοτήτων», λέει, «τα πάντα ματαιότης»· και όχι απλώς ματαιότητα, αλλά σε υπερβολικό βαθμό. Ας τον πιστέψουμε, σας παρακαλώ, αυτόν που έφτασε στη γνώση μέσα από την εμπειρία του· ας τον πιστέψουμε, και ας αφοσιωθούμε στα πράγματα εκείνα, όπου δεν υπάρχει πλέον ματαιότητα, όπου υπάρχει η αλήθεια, όπου τα πάντα είναι σταθερά και βέβαια, όπου τα πάντα είναι οικοδομημένα πάνω στην πέτρα, όπου δεν υπάρχει γήρας, ούτε παρέλευση, όπου τα πάντα ανθίζουν, όπου τα πάντα ακμάζουν, όπου τίποτα δεν παλιώνει, ούτε γερνάει, ούτε πλησιάζει στον αφανισμό. Ας ποθήσουμε, παρακαλώ, αληθινά τον Θεό, όχι από τον φόβο της γέεννας, αλλά από την επιθυμία της βασιλείας.

β΄. Πού είναι τώρα εκείνοι που διαβάλλουν την Παλαιά, εκείνοι που διαμελίζουν το σώμα της Γραφής, εκείνοι που αποδίδουν άλλον Θεό στην Καινή και άλλον στην Παλαιά; Ας ακούσουν τον Παύλο, ο οποίος εμφράσσει τα άθεα στόματα, αποστομώνει τη θεομάχο γλώσσα, και αποδεικνύει μέσω αυτής της ρήσης ότι το ίδιο Πνεύμα υπάρχει και στην Παλαιά και στην Καινή. Διότι και αυτά τα ίδια τα ονόματα μας φανερώνουν τη μεγάλη συμφωνία των Διαθηκών. Επειδή η Καινή έχει ονομαστεί έτσι εξαιτίας της Παλαιάς, και η Παλαιά εξαιτίας της Καινής· όπως ακριβώς, άλλωστε, λέει και ο Παύλος: «Με το να λέει Καινή, κατέστησε παλαιά την προηγούμενη». Εάν δε δεν προέρχονταν από τον ίδιο Δεσπότη, ούτε αυτή θα μπορούσε να λέγεται Καινή, ούτε εκείνη Παλαιά.

Έτσι λοιπόν, ούτε οι φρόνιμες παρθένες μπόρεσαν να βοηθήσουν τις μωρές, ούτε ο Αβραάμ τον πλούσιο, ούτε ο Νώε, ο Ιώβ και ο Δανιήλ τους γιους και τις θυγατέρες τους. Διότι το «θα παλαιωθεί» σημαίνει ότι θα εξασθενήσει, θα αφανιστεί. Επειδή ό,τι παλαιώνεται και γερνά, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό. Εκδιώχθηκαν από τη δόξα τους.

«Διότι αυτή είναι η διαθήκη την οποία θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ μετά τις ημέρες εκείνες, λέγει ο Κύριος, θέτοντας τους νόμους μου στη διάνοιά τους, και πάνω στις καρδιές τους θα τους γράψω, και θα είμαι σε αυτούς Θεός, και αυτοί θα είναι σε εμένα λαός, και δεν θα διδάσκει πλέον καθένας τον συμπολίτη του, και καθένας τον αδελφό του, λέγοντας: Γνώρισε τον Κύριο, διότι όλοι θα με γνωρίσουν, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερό τους, επειδή θα γίνω ίλεως στις αδικίες τους, και τις αμαρτίες τους και τις ανομίες τους δεν θα τις θυμηθώ πλέον». Δηλαδή, εάν τους καθιστούσε άμεμπτους. «Με το να λέγει καινή, έχει παλαιώσει την πρώτη».

«Εκείνο δε που παλιώνει και γερνάει, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό.» Αποδεικνύει τη διαφορά και από την ίδια τη σκηνή. Πώς; Η μεν πρώτη ονομάζεται Άγια, η δε δεύτερη Άγια Αγίων. ΚΕΦΑΛ. Θʹ. «Είχε, λοιπόν, και η πρώτη δικαιώματα λατρείας και το κοσμικό αγιαστήριο. Διότι κατασκευάστηκε η πρώτη σκηνή, στην οποία υπήρχε η λυχνία, και η τράπεζα, και η πρόθεση των άρτων, η οποία ονομάζεται Άγια. Μετά δε το δεύτερο καταπέτασμα, υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια Αγίων, η οποία είχε χρυσό θυμιατήριο και την κιβωτό της διαθήκης καλυμμένη από παντού με χρυσό, μέσα στην οποία βρισκόταν η χρυσή στάμνα που περιείχε το μάννα, και η ράβδος του Ααρών που είχε βλαστήσει, και οι πλάκες της διαθήκης.» Με τον όρο δικαιώματα, εννοεί τα σύμβολα.

Διότι, εάν η πρώτη εκείνη ήταν άμεμπτη, δεν θα αναζητείτο τόπος για δεύτερη· επειδή, επιτιμώντας τους, λέει: «Ιδού, έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ και με τον οίκο του Ιούδα καινή διαθήκη· όχι σαν τη διαθήκη την οποία συνήψα με τους πατέρες τους κατά την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους εξαγάγω από τη γη της Αιγύπτου». Και μετά από λίγα: «Με το να πει "καινή", παλαίωσε την πρώτη· και ό,τι παλαιώνει και γερνά, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό». Είχε λοιπόν η πρώτη σκηνή διατάξεις λατρείας καθώς και το επίγειο ιερό· διότι κατασκευάστηκε η πρώτη σκηνή, στην οποία βρίσκονταν και η λυχνία και η τράπεζα και η πρόθεση των άρτων, η οποία ονομάζεται Άγια· και μετά το δεύτερο καταπέτασμα υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια των αγίων, η οποία είχε χρυσό θυμιατήριο και την κιβωτό της διαθήκης περικαλυμμένη από παντού με χρυσάφι, μέσα στην οποία υπήρχε χρυσή στάμνα που περιείχε το μάννα, η ράβδος του Ααρών που βλάστησε και οι πλάκες της διαθήκης· και υπεράνω αυτής υπήρχαν χερουβίμ δόξης που επισκίαζαν το ιλαστήριο». Και πάλι: «Διότι ο Χριστός δεν εισήλθε σε χειροποίητα άγια, αντίτυπα των αληθινών, αλλά στον ίδιο τον ουρανό». Και μετά από άλλα: «Επειδή ο νόμος, έχοντας τη σκιά των μελλοντικών αγαθών και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων».

πϛ. Όσοι μετέρχονται αμόλυντα την κατά Θεόν φιλοσοφία, βρίσκουν ως μέγιστο κέρδος από την επιστήμη της το να μην μεταβάλλεται πλέον το φρόνημά τους ανάλογα με τα πράγματα, αλλά με σταθερή βεβαιότητα να επιχειρούν πρόθυμα όλα όσα αρμόζουν στον λόγο της αρετής. πζ. Έχοντας βαπτιστεί εν Χριστώ διά του Πνεύματος στην πρώτη κατά σάρκα αφθαρσία, εκδεχόμαστε την έσχατη κατ' Αυτόν εν Πνεύματι, προφανώς μέσω της προόδου στα αγαθά έργα και του εκούσιου θανάτου, εφόσον διαφυλάξαμε την πρώτη αμόλυντη· σύμφωνα με αυτήν, κανένας από όσους τα κατέχουν δεν φοβάται την απώλεια των αγαθών που έχουν αποκτηθεί. πη. Ο Θεός, επειδή θέλησε από το έλεός Του για εμάς να καταπέμψει από τον ουρανό τη χάρη της θείας αρετής σε όσους βρίσκονται στη γη, κατασκεύασε συμβολικά την ιερή σκηνή και όλα όσα υπάρχουν σε αυτήν, η οποία αποτελεί απεικόνιση, τύπο και μίμημα της σοφίας. πθ. Η χάρη της Νέας Διαθήκης κρύβεται μυστικά στο γράμμα της Παλαιάς· γι' αυτό λέει ο Απόστολος ότι ο νόμος είναι πνευματικός. Ο νόμος λοιπόν ως προς το γράμμα παλαιώνεται και γηράσκει με το να καταργείται, ενώ ως προς το πνεύμα παραμένει πάντοτε νέος με το να ενεργείται. Διότι η χάρη είναι εντελώς απαλαίωτη. ϙ. Ο μεν νόμος έχει τη σκιά του Ευαγγελίου, ενώ το Ευαγγέλιο είναι εικόνα των μελλοντικών αγαθών. Διότι ο μεν νόμος εμποδίζει τις ενέργειες των κακών, ενώ το Ευαγγέλιο παραθέτει τις πράξεις των αγαθών. ϙα.

73. Το ποια είναι και πώς έχουν τα δικά μας πράγματα, και πώς άραγε θεωρούνται από τους εχθρούς της αλήθειας, ας το εξετάσουμε και πάλι. Διότι, όταν έφτασε ο καιρός κατά τον οποίο εμφανίστηκε η θεία χάρη του Σωτήρα μας Χριστού, και ο άγιος των αγίων ναός καταλύθηκε από εκείνους που Τον σταύρωσαν, και αναστήθηκε πάλι τριήμερος, και εκπληρώθηκε όλος ο σκοπός της θείας οικονομίας, παρήλθαν τα παλαιά και εισήχθησαν στη θέση τους τα νέα, παρήλθε η σκιά και εισήλθε η αλήθεια (διότι εκείνα αποτελούσαν τύπους και προμηνύματα αυτής)· χάθηκε πλέον ο ναός, έπαυσε η δόξα, έλαβε τέλος η λατρεία, διακόπηκε ο νόμος των θυσιών, καταργήθηκαν οι θυσίες των άλογων ζώων, σταμάτησε η χύση των αιμάτων, εξαφανίστηκε το αηδές του καπνού και της κνίσας, και για να το πούμε συνολικά, τα παλαιά πάλιωσαν και γέρασαν· και αυτό που παλιώνει και γερνά, δεν είναι άδηλο πού πλησιάζει. Αυτά, εφόσον σφαγιάζεται το καινό θύμα, το οποίο εισάγεται αντί για όλα και υπέρ πάντων, και προσφέρεται χυνόμενο το τίμιο αίμα του άμωμου Αμνού υπέρ της σωτηρίας όλων, έχουν αποσιωπηθεί και καταργηθεί. Αλλά εάν τα καταργούμενα ήταν γεμάτα δόξα, τα όσα ανήκουν στη χάρη και την αλήθεια που ανέτειλε, η οποία κατήργησε εκείνα τα παλαιά, πώς δεν είναι ενδοξότερα και δεν υπερέχουν πολύ περισσότερο σε δόξα και σεβασμό;

Εβρ. 9,1-2 Το ότι «είχε βέβαια και η πρώτη διατάξεις λατρείας», νομίζω ότι δεν έχει ειπωθεί για τη σκηνή, αλλά για την ίδια την Παλαιά Διαθήκη. Διότι δεν συνέκρινε τη σκηνή με τη Νέα Διαθήκη, αλλά ολόκληρη την Παλαιά Διαθήκη με τη Νέα, και απέναντι σε όλη εκείνη απεδείκνυε την υπεροχή τούτης εδώ. «Διότι ιδού», λέγει, «έρχονται ημέρες, και θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ και με τον οίκο Ιούδα νέα διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που έκανα με τους πατέρες τους», και πάλι: «με το να πει καινή, κατέστησε παλαιά την πρώτη». Και αφού είπε αυτά, προσθέτει: «Είχε λοιπόν και η πρώτη». Ώστε είναι φανερό ότι ο λόγος του αναφέρεται ακόμη στη διαθήκη. Διότι, επειδή την υποβίβασε συγκρίνοντάς την με τη νέα, για να μην πει κάποιος ότι συνεπώς ήταν εξ αρχής απορριπτέα, προλαβαίνει και λέει ότι είχε και εκείνη «διατάξεις λατρείας», νόμους, δηλαδή, και τάξη και ακολουθία που ταιριάζει στη λατρεία του Θεού. Και αφού μίλησε γενικά, ότι «είχε διατάξεις λατρείας», προχωρεί και σε λεπτομέρειες αρχίζοντας από τη σκηνή: είχε, λέει, «το άγιο κοσμικό». Έπειτα, μετά το κοσμικό άγιο που ήταν βατό σε όλους, είχε πάλι μια άλλη σκηνή, που βρισκόταν πριν από την ακόμη πιο μυστική και αγιότερη σκηνή. Και στην πρώτη βρισκόταν «και η λυχνία και η πρόθεση των άρτων», η οποία σκηνή δεν ονομάζεται «κοσμικό άγιο» όπως η ολότελα πρώτη σκηνή, αλλά απλώς «Άγια». Μετά από εκείνη δε, η σκηνή η...

Και ποια είναι η δεξιά του Θεού και Γεννήτορος και ο άγιος βραχίονας, παρά μόνον ο Υιός, μέσω του οποίου δημιούργησε τα πάντα και έκτισε αυτά που προηγουμένως δεν υπήρχαν και τα έφερε από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, τα οποία και σώζει μετέπειτα, όταν αυτά έρεψαν προς τον αφανισμό και την παλαίωση (επειδή καθετί που παλαιώνει και γηράσκει φτάνει φυσιολογικότατα πολύ κοντά στον αφανισμό), με την παντοδύναμη δεξιά και τον υψηλό και πανάγιο βραχίονά Του; Διότι έχει ομολογηθεί από εκείνους που πλούτισαν με την αίγλη της θεογνωσίας και λαμπρύνθηκαν καλώς στο σώμα, την ψυχή και τη διάνοια, ότι μόνος ο Χριστός είναι και αναγνωρίζεται ως Εκείνος που ήλθε για την ανάκληση όλων των κτισμάτων, μέσω της σαρκικής Του ομοίωσης με εμάς. Μέσω Αυτού, άλλωστε, καταφανώς σωζόμαστε και ελευθερωνόμαστε και λυτρωνόμαστε από τη γεροντική μας παλαιότητα, και γεννιόμαστε για τον Θεό ως «νέο φύραμα», χωρίς να φανερώνουμε κανένα ίχνος από την παλαιά και δυσώδη ζύμη.