Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 8:2

Εικόνα της εκκλησίας που βρίσκεται στον κόσμο είναι η σκηνή του Μωυσή, και εικόνα της εν ουρανοίς εκκλησίας είναι ο ναός πάνω στο όρος. Δύο εκκλησίες ως προς τον αριθμό, αλλά μία ως προς τον ρυθμό της πίστεως. Περί της εκκλησίας στον κόσμο έλεγε ο Κύριος: «Πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την εκκλησία μου». Και περί της επουράνιας εκκλησίας είπε ο απόστολος: «Έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς». Όπως, λοιπόν, η σκηνή του Μωυσή στην έρημο ήταν μια συναρμολογούμενη καλύβα, την οποία οι Ρωμαίοι ονόμαζαν παπυλεώνα, και μεταφερόταν συνεχώς από τόπο σε τόπο και καθιστούσε πάροικους όσους συγκεντρώνονταν σε αυτήν, έτσι και η επί γης εκκλησία του Χριστού είναι μια σκηνή που εκλάμπει στην έρημο του βίου. Και γιατί είναι σκηνή; Επειδή «ο Λόγος έγινε σάρκα και εσκήνωσε ανάμεσά μας». Γιατί σκηνή; Εξαιτίας Εκείνου που είπε: «Ιδού εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω στο μέσο σου, λέγει ο Κύριος». Γι' αυτό και η εκκλησία είναι σκηνή «την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος», και θεωρεί τον κόσμο ως παροικία και σαν σκηνή μεταναστεύει από τόπο σε τόπο κατά τη διάρκεια των διωγμών. Γιατί; Εξαιτίας Εκείνου που είπε: «Εάν σας διώκουν, από την πόλη αυτή να φεύγετε στην άλλη». Αλλά αλλάζει τόπους, ενώ διατηρεί τους τρόπους· από πόλη σε πόλη φεύγει, αλλά από την ευσέβεια προς την ασέβεια δεν καταφεύγει.

Τόση αγρυπνία υπέμεινα και επιθυμία και χαμευνία· έμεινα ξύπνιος από τον όρθρο, έδεσα τον εαυτό μου με όρκους, ορκίστηκα στον Κύριο λέγοντας: «Αν εισέλθω στο σκήνωμα του οίκου μου, αν ανεβώ στην κλίνη της στρωμνής μου, αν δώσω ύπνο στους οφθαλμούς μου και στα βλέφαρά μου νυσταγμό και ανάπαυση στους κροτάφους μου, έως ότου βρω τόπο για τον Κύριο, σκήνωμα για τον Θεό του Ιακώβ». Και δεν υπάρχει δίκαιος, ούτε ένας. «Κύριε, ποιος θα παροικήσει στο σκήνωμά σου;» Σε ρωτώ για τους παροίκους ως επίτροπος· ως δεσπότης αποκρίσου μου. Βλέπω, Δέσποτα, και την εκκλησία σου, την αληθινή σκηνή, «την οποία έπηξε ο Κύριος και όχι άνθρωπος». Αλλά επειδή οι μεν πατριάρχες τελεύτησαν, οι προφήτες κοιμήθηκαν, οι δίκαιοι αρπάχθηκαν, οι Ιουδαίοι σταύρωσαν, οι Έλληνες βλασφήμησαν, οι αιρετικοί πλανήθηκαν, «Κύριε, ποιος θα παροικήσει στο σκήνωμά σου;» Φωτίστηκα από το Άγιο Πνεύμα. Έμαθα «ποιος θα παροικήσει στο σκήνωμά σου». Εκείνος ο λαός θα παροικήσει, ο οποίος μνημονεύεται στον προηγούμενο ψαλμό, αυτός που εξαιτίας του ονόματός σου καταναλίσκεται «ως βρώση άρτου», για τον οποίο έλεγες: «Αυτοί που κατατρώγουν τον λαό μου ως βρώση άρτου». Αυτοί που κατατρώγουν δεν παροικούν· αυτοί που κατατρώγονται παροικούν. Διότι τα πρόβατα μπορούν να σταυλίζονται σε αυλές.

Ερώτηση 127. Τι εννοεί λέγοντας: «Και της σκηνής της αληθινής, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος»; Απόκριση. Σκηνή ονομάζει τον ουρανό, τον οποίο δεν έκτισε άνθρωπος, όπως τους επίγειους ναούς των εκκλησιών. Είναι αχειροποίητος, καθώς κατασκευάστηκε με τον λόγο του Θεού.

Αλλιώς, ας εξετάσουμε ακριβέστερα τι λέει ο μακάριος Παύλος: «Κατανοήστε τον απόστολο και αρχιερέα της ομολογίας μας», δηλαδή τον λόγο της πίστεως που «κηρύσσουμε». Τι λοιπόν ιερουργεί στον εαυτό του και στον Πατέρα; «Διότι πιστεύουμε εις έναν Θεόν, Πατέρα, παντοκράτορα, ποιητήν πάντων ορατών τε και αοράτων, και εις έναν Κύριον Ιησούν Χριστόν, τον Υιόν αυτού.» Επομένως, εκείνοι που λένε ότι έγινε ιερέας, και εξαιτίας αυτού σκανδαλίζονται, ας μας διδάξουν ποιος ιερέας τελεί την ιερουργία για τον εαυτό του, ποιος προσφέρει τη θυσία στον εαυτό του; Ποιος ιερέας εμφανίζεται σε ίση τάξη και δόξα με εκείνον που δέχεται από αυτόν τη λειτουργία; Αλλά αν και ο Υιός έγινε αρχιερέας λόγω της ανθρώπινης φύσης, προσέφερε στον εαυτό του, και μέσω του εαυτού του στον Πατέρα, την ομολογία μας, και φαίνεται στους θρόνους της θεότητας. Και αυτό το επιβεβαιώνει ο Παύλος γράφοντας: «Το κύριο σημείο σε όσα λέγονται είναι ότι: τέτοιον αρχιερέα έχουμε, ο οποίος κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλοσύνης στους ουρανούς, ως λειτουργός των αγίων και της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος.» Επομένως, ιερατεύει μεν ανθρωπίνως διότι έγινε άνθρωπος, αλλά συνεδρεύει θεϊκώς διότι παρέμεινε Λόγος.

Ότι δε είδε τον ίδιο τον Υιό, το αποδεικνύει ο σοφός Ιωάννης λέγοντας: «Αυτά είπε ο Ησαΐας, διότι είδε τη δόξα του και μίλησε γι' αυτόν». Επομένως, και αν ο Πατέρας δοξάζεται δι' αυτού, και επειδή έχει τεθεί «μέσω της πίστεως ως ιλαστήριο», έχει γίνει και «λειτουργός των αγίων» λόγω της ανθρώπινης φύσης του, ιερουργώντας ως πνευματική θυσία την προσευχή καθενός από τους αγίους. Διότι μέσω αυτού αναπέμπουμε εμείς το αμήν. Και δεν θα μπορούσε να νοηθεί εξαιρετέος από το να πρέπει να προσκυνείται και να συνδοξάζεται με εκείνον που τον γέννησε, τόσο από εμάς τους ίδιους όσο και από το άνω πλήθος των αγίων πνευμάτων. Είπε εξάλλου κάπου ο θεσπέσιος Παύλος: «Όταν δε πάλι εισαγάγει τον πρωτότοκο στην οικουμένη, λέγει: Και ας τον προσκυνήσουν όλοι οι άγγελοι του Θεού». Καίτοι, σε ποιον δεν είναι καταφανές ότι είναι Μονογενής κατά το ότι νοείται ως Θεός; Διότι μόνος από τον μόνο Πατέρα έχει γεννηθεί. Επειδή όμως, συγκαταβαίνοντας στα δικά μας μέτρα, βρέθηκε ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς, τότε τέθηκε ο ίδιος ως πρωτεύων. Και εκτός από το να είναι Μονογενής ως Θεός, ονομάστηκε και πρωτότοκος λόγω της ανθρώπινης φύσης του. <Αυτός δε που μας βεβαιώνει μαζί με εσάς στον Χριστό κ.τ.λ.

Και βέβαια, και ο νόμος έδινε χάρη στους ανθρώπους, καλώντας τους γενικά στη θεογνωσία, και απομακρύνοντας τους πλανημένους από τη λατρεία των ειδώλων, και επιπλέον αυτού υποδεικνύοντας το κακό και διδάσκοντας το αγαθό, έστω και αν όχι τέλεια, αλλά παιδαγωγικά και χρήσιμα. Η αλήθεια όμως και η χάρη δια του Μονογενούς δεν μας προσφέρει το αγαθό μέσα από τύπους, ούτε χαράσσει τα ωφέλιμα σαν σε σκιά, αλλά με λαμπρά και καθαρότατα προστάγματα και μας καθοδηγεί προς την τέλεια γνώση της πίστεως. Και ο μεν νόμος έδινε πνεύμα δουλείας προς φόβο, ενώ ο Χριστός το πνεύμα της υιοθεσίας προς ελευθερία. Ο νόμος ομοίως εισάγει την κατά σάρκα περιτομή που δεν είναι τίποτα· «διότι η περιτομή δεν είναι τίποτα», όπως ακριβώς γράφει ο Παύλος σε κάποιους· ενώ ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός προξενεί δια της πίστεως την κατά πνεύμα και καρδία περιτομή. Ο νόμος βαπτίζει τους μολυσμένους με απλό νερό, ενώ ο Σωτήρας «εν Πνεύματι Αγίω και πυρί». Ο νόμος εισάγει στη σκηνή που είναι αντίτυπο των αληθινών, ενώ ο Σωτήρας μας ανεβάζει στον ίδιο τον ουρανό και μας εισάγει στην πιο αληθινή σκηνή, «την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος». Και βέβαια δεν είναι καθόλου δύσκολο να προσθέσουμε και άλλες αποδείξεις σε όσα ειπώθηκαν, όμως παρόλα αυτά πρέπει να τηρήσουμε το μέτρο.

Παρατήρησε, λοιπόν, και την οικονομία, καθώς και την εξαιρετική σοφία των θείων βουλών. Επρόκειτο, και μάλιστα σε σύντομο χρονικό διάστημα, όσα όριζε ο νόμος να μετατεθούν προς την αληθινή λατρεία, και το ατελές των τύπων να μεταπλαστεί σε μια αξιαγάπητη και πνευματική πολιτεία. Επρόκειτο να εκδιωχθούν από τον αμπελώνα οι γεωργοί που σκότωσαν τον Κύριο, και να παραδοθεί το κτήμα σε άλλους, δηλαδή στους αγίους αποστόλους και ευαγγελιστές, οι οποίοι επρόκειτο να το αναδείξουν καρποφόρο και ανθισμένο, παρέχοντάς του την πλέον απαραίτητη φροντίδα· επρόκειτο «δίκαιος Βασιλιάς να βασιλεύσει, και άρχοντες να άρχουν με δικαιοσύνη», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη· επρόκειτο να αναδειχθεί άλλος αρχιερέας, όχι κατά την τάξη του Ααρών, αλλά κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, «λειτουργός των αγίων, και της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος». Διότι εισήλθε στα άγια των αγίων ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, «όχι με αίμα τράγων και μοσχαριών, αλλά με το δικό του αίμα, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση», και «έχοντας τελειοποιήσει για πάντα με μία προσφορά αυτούς που αγιάζονται ως προς τη συνείδηση».

Ακόμη δε ανώτερα πράγματα προσδοκούν οι άγιοι, ότι μετά τις επίγειες κακοπάθειες θα τους υποδεχθεί το τρισμακάριο τέλος, η θαυμαστή άνω σκηνή του Θεού και ο εσώτατος οίκος της, στον οποίο θα εισαχθούν υψούμενοι από αγγελικές δυνάμεις, σύμφωνα με όσα λέει ο Σύμμαχος: «Θα μεταφερθώ έως τον οίκο του Θεού»· εξού και το: «Θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλη». Σε αντιδιαστολή προς την αισθητή σκηνή του Μωυσή, ονόμασε θαυμαστή τη νοητή σκηνή, την αληθινή, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος. Εάν δε γίνεται χαρά στους ουρανούς από τους αγγέλους του Θεού για έναν αμαρτωλό που μετανοεί, πώς δεν είναι φυσικό, όταν μια ψυχή μετά από επαρκή πνευματική άσκηση ανέρχεται στα επουράνια άγια, να ακούγεται δοξαστική φωνή από το πλήθος εκείνων που πανηγυρίζουν για τη σωτηρία όσων σώζονται;

Διότι στο σχήμα της δουλείας του ταιριάζουν τα δουλοπρεπή· και αυτό είναι η κένωση. Διότι Εκείνος που υπάρχει στη μορφή και στην ισότητα του Πατρός, στον οποίον παρίστανται και τα ίδια τα άνω Σεραφείμ, στον οποίον λειτουργούν χίλιες χιλιάδες αγγέλων, επειδή εκένωσε τον εαυτό του, τότε ακριβώς λέγεται ότι αναδείχθηκε λειτουργός των Αγίων και της αληθινής σκηνής. Τότε και αγιάστηκε μαζί με εμάς Αυτός που είναι υπεράνω πάσης κτίσεως. «Διότι και αυτός που αγιάζει», λέει, «και αυτοί που αγιάζονται, προέρχονται όλοι από έναν».

Επομένως, το ότι ο θάνατός του δεν είναι άδοξος, θα μπορούσε να το αποδείξει αμέσως το γεγονός ότι ο ίδιος ο Πατέρας έτυχε να είναι αυτόπτης μάρτυρας. Και σφαγιαζόταν ακριβώς μπροστά στις ιερές θύρες. Διότι πέθανε ο Εμμανουήλ, διευρύνοντας τρόπον τινά για εμάς την είσοδο στα Άγια των αγίων, και ανοίγοντας τις θύρες της άνω και επουράνιας Εκκλησίας σε όσους πιστεύουν σε αυτόν. Κερδίζουμε, λοιπόν, με τον θάνατο του Χριστού το δικαίωμα να προχωρήσουμε πλέον προς την ίδια την αγία σκηνή, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος, την επουράνια Ιερουσαλήμ, την άνω ωραία πόλη, τη μητέρα των αγίων και τροφό των αγγέλων.

Παρατήρησε δε πώς, ενώ ο Ααρών είχε λάβει εντολή να πραγματοποιεί την είσοδο στα Άγια των αγίων σε ορισμένους καιρούς, και να εκτελεί πολύ καλά τις θυσίες για τα δικά του αμαρτήματα αγνοίας, δεν φαίνεται εκείνον τον καιρό με το αρχιερατικό σχήμα, αλλά λέει, θα ενδυθεί αγιασμένο λινό χιτώνα, και λινό περισκελές θα υπάρχει στο σώμα του, και θα ζωστεί με λινή ζώνη, και θα φορέσει λινή κίδαρη· αυτά είναι άγια ιμάτια, και θα λούσει με νερό όλο του το σώμα. Αλλά αυτό το σχήμα ήταν συνηθισμένο και σύμφωνα με τον νόμο για όλους τους ιερουργούς. Ποια θα μπορούσε λοιπόν να είναι η εξήγηση γι' αυτά, πιθανή νομίζω, μάλλον δε και αληθινή; Διότι δεν ήταν συνεπές, όταν ο Ααρών προσέφερε θυσία για τα δικά του παραπτώματα, να εμφανίζεται με τη μορφή του Χριστού, ο Οποίος δεν γνώρισε αμαρτία. Διότι ο στολισμός που του ταίριαζε περισσότερο, και το ίδιο το σχήμα της αρχιερωσύνης, προτύπωνε το κάλλος της βασιλείας και συγχρόνως της ιερωσύνης του Σωτήρος ημών. Το ότι δε είναι αδύνατον να μπορέσουν κάποιοι να εισέλθουν στα Άγια των αγίων, και στην αληθινή σκηνή, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος, εάν δεν έχουν προηγουμένως εξαγνιστεί με το ύδωρ της παλιγγενεσίας, το δήλωνε σαφώς ο νόμος, διατάσσοντας να λουστεί με νερό ο Ααρών, εάν επρόκειτο να πραγματοποιήσει την είσοδο στα Άγια των αγίων.

Είναι πάρα πολύ σταθερή και εντελώς ακλόνητη η ελπίδα των μελλοντικών αγαθών. Αλλά, καθώς όλα αυτά καταλύονται, όπως ακριβώς διαβεβαίωσε ο μαθητής του Σωτήρος, πρέπει να βρεθούμε εμείς άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του, τιμώντας τον με πνευματικές θυσίες ως Σωτήρα και Λυτρωτή, και ακολουθώντας πολιτεία ιερή και εκλεκτή, που συμφωνεί με τους ευαγγελικούς νόμους· όπως ακριβώς βέβαια ο νόμος σκιαγραφούσε στους αρχαιότερους αυτή την τόσο σεπτή και αξιόλογη ζωή, προστάζοντας να σφάζουν πρόβατα και να κάνουν τις προσφορές με αίμα, να αφιερώνουν στον Θεό τα δέκατα και τις απαρχές, και επιπλέον και ευχαριστήριες θυσίες. Όμως, νομοθετούσε ότι αυτά δεν έπρεπε να γίνονται έξω από την αγία σκηνή. Και αφιέρωνε το εκλεκτό γένος του Λευί στον Θεό, θέτοντας το γεγονός αυτό ως τύπο σε εμάς και για εμάς τους ίδιους. Διότι και εμείς έχουμε ονομαστεί από τις θείες Γραφές «γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός περιούσιος». Και εισερχόμαστε σε σκηνή πιο αληθινή, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος, δηλαδή την Εκκλησία, χωρίς να εξιλεώνουμε τον Δημιουργό των πάντων με μοσχάρια και τράγους, αλλά διαπρέποντας με ορθή και αμώμητη πίστη, και ευωδιάζοντας νοητά με πνευματικές καρποφορίες. «

Όταν ανεγέρθηκε η αγία σκηνή, οι γυναίκες νήστεψαν καθισμένες κάπου κοντά στις θύρες, διάγοντας βίο απολύτως αγνό, πράγμα που υποδηλώνει, νομίζω, ότι, εφόσον αναδείχθηκε η αληθινότερη σκηνή, δηλαδή η Εκκλησία που έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος, όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος, είναι πλέον καιρός εκείνοι που κάποτε ήταν αφιερωμένοι στη δόξα της αγέλης των δαιμόνων, να μεταπλαστούν σε ιερά σκεύη, κατάλληλα για την αποδοχή του αγίου βαπτίσματος, ώστε να μπορούν να διαπρέπουν με τα καυχήματα που ξεπερνούν τον νόμο. Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει το να πλάθεται ο χάλκινος λουτήρας από τα ελληνικά κάτοπτρα, δηλαδή από τα διαβολικά κειμήλια, στον οποίο βρισκόταν και το ύδωρ που καθάριζε και τον ίδιο τον Μωυσή, και ήταν χρήσιμο για την κατά τον νόμο ιερωσύνη προς απόνιψη, εννοώντας βέβαια τη νοητή. Ή μήπως δεν θα έλεγες και εσύ, ω Παλλάδιε, ότι είναι διαβολικά σκεύη οι πλανημένοι και εκείνοι που λάτρεψαν τα δαιμόνια; ΠΑΛΛ. Πώς όχι; ΚΥΡ. Νήστεψαν, λοιπόν, οι γυναίκες δίπλα στις θύρες της αγίας σκηνής. Αυτό θα μπορούσε να είναι ένα καλό και σοφό αίνιγμα του ότι όσοι έχουν δικαιωθεί εν Χριστώ δεν εισέρχονται στις εκκλησίες μέσω αιμάτων, αλλά μάλλον διαπρέπουν με πνευματικές θυσίες, και προσφέρουν στον Θεό ως δώρο την εγκράτεια, την οιονεί νέκρωση της σάρκας. «

Διότι, όπως είπε ο μακάριος Παύλος: «Ο μεν νόμος μέσω του Μωυσή καθιστά αρχιερείς ανθρώπους που έχουν αδυναμία· ο λόγος όμως της ορκωμοσίας, που δόθηκε μετά τον νόμο, καθιστά τον Υιό, ο οποίος είναι τέλειος εις τον αιώνα». Επομένως, κατέβηκε από τον ουρανό ο Λόγος και έγινε όμοιος με εμάς, λειτουργός των αγίων και της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος.

Διότι υπάρχουν αναρίθμητες χώρες και πόλεις σε όλη την οικουμένη στις οποίες άγιες και θεοφιλείς ψυχές ανθρώπων λειτουργούν στον Θεό, ζώντας βεβαίως σύμφωνα με τον νόμο και πολιτευόμενες ευαγγελικά, και προσφέροντας ως θυσία σε Αυτόν, σαν οσμή ευωδίας, προφανώς πνευματικής, την πίστη, την ελπίδα, την αγάπη, την υπομονή, την πραότητα, τη φιλοπτωχία. «Διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός», σύμφωνα με τις Γραφές. Αλλά όλοι αυτοί, σαν σε μία και κοινή μητέρα, προστρέχουν στην επουράνια Ιερουσαλήμ, την Εκκλησία των πρωτοτόκων, την άνω ωραία πόλη, την αληθινή σκηνή, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος· εκεί θα λειτουργήσουμε καθαρότερα, αφού αφαιρεθεί από εμάς εντελώς η αμαρτία, και αφού καταπαύσει ο λέοντας και ο δράκοντας, ο βασιλίσκος και η ασπίδα. Διότι «εκεί», λέει, «θα υπάρχει καθαρός δρόμος, και θα ονομαστεί άγιος δρόμος, και δεν θα βρεθεί εκεί λέοντας, ούτε κανένα από τα πονηρά θηρία δεν θα ανέβει εκεί». Εκεί θα φάμε μερίδα που έχει μοιραστεί. Διότι έχει γραφτεί: «Τους καρπούς των κόπων σου θα φας». Ή μήπως δεν είναι ανάλογη με τους κόπους του καθενός η ανταπόδοση των αγαθών, έστω και σε μεγαλύτερο μέτρο λόγω της γενναιοδωρίας του Δεσπότη; «Διότι μέτρο», λέει, «καλό, συμπιεσμένο, που ξεχειλίζει και έχει κουνηθεί, θα δώσουν στον κόρφο σας». ΠΑΛΛ. Σωστά τα είπες. Όμως πες μου αυτό: δεν επιτρεπόταν, δηλαδή, στους Λευίτες να ιερουργούν ενώ βρίσκονταν στις δικές τους πόλεις και στα χωριά τους; ΚΥΡ.

Έπειτα απευθύνεται στην ίδια λέγοντας: «Πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και των αυλαιών σου, στήσε την, μη φεισθείς· μάκρυνε τα σχοινιά σου και στερέωσε τους πασσάλους σου». Και αυτά έχουν ειπωθεί ωσάν να αφορούν τη σκηνή που κατασκευάστηκε από τον Μωυσή· διότι ο Λόγος, χρησιμοποιώντας εκείνη ως εικόνα, απευθύνεται στην Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, προτρέποντάς την να μη μικρύνει τη δική της οικοδομή σύμφωνα με εκείνη, αλλά να πλατύνει τη δική της σκηνή, εκτείνοντάς την σε απερίγραπτο μήκος και πλάτος. Διότι εκείνη που κατασκευάστηκε από τον Μωυσή είχε «εκατό πήχεις μήκος, και πλάτος πενήντα». Εδώ όμως λέει «μη φεισθείς» ως προς αυτό και μην περιορίσεις τον εαυτό σου με τα μέτρα, αλλά εκτείνοντάς την «μάκρυνε και στερέωσέ την», και ακόμη περισσότερο «άπλωσέ την προς τα δεξιά και προς τα αριστερά». Θα κατανοήσεις δε το μήκος, το πλάτος και το μέγεθος αυτής της νέας σκηνής, την οποία δεν έστησε άνθρωπος, αλλά ο Κύριος, εάν αναλογιστείς ποια ήταν ως προς τα μέτρα εκείνη που κατασκευάστηκε από τον Μωυσή, και ποια ήταν η Ιερουσαλήμ που περιελάμβανε τον ναό «μήκους εξήντα πηχών και πλάτους είκοσι».

Την ονομάζει δε θαυμαστή σκηνή του Θεού σε αντιδιαστολή προς κάποια άλλη που δεν ήταν θαυμαστή, όπως ήταν εκείνη που είχε κατασκευαστεί επί της γης την εποχή του Μωυσή. Και ως αληθινά θαυμαστή σκηνή θα νοήσεις αυτήν, στην οποία οι μακάριοι του Θεού απέθεταν τις ελπίδες τους. Αυτή λοιπόν ήταν η επουράνια, τους τύπους της οποίας κατασκεύαζε ο Μωυσής στην έρημο. Περί αυτής της θαυμαστής σκηνής και ο θείος Απόστολος διδάσκοντας έλεγε: «Τέτοιον αρχιερέα έχουμε, ο οποίος κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλοσύνης στους ουρανούς, ως λειτουργός των αγίων και της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος, και όχι άνθρωπος»· στα οποία προσθέτει αμέσως μετά: «Οι οποίοι προσφέρουν λατρεία που αποτελεί υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων, καθώς ακριβώς έλαβε θεία εντολή ο Μωυσής, όταν επρόκειτο να κατασκευάσει τη σκηνή. Διότι πρόσεξε, του λέει, να τα φτιάξεις όλα σύμφωνα με το πρότυπο που σου υποδείχθηκε στο όρος». Αλλά αυτά μεν ήταν εικόνες και σύμβολα των επουρανίων· «Ο Χριστός όμως, όταν παρουσιάστηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό Του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση».

Εκείνος, λοιπόν, που είναι εφοδιασμένος με αγαθές ελπίδες και έχει αποκτήσει τον Θεό ως «πύργο ισχύος», ή, σύμφωνα με τον Ακύλα, «πύργο κράτους», ή «πύργο οχυρό», σύμφωνα με τον Σύμμαχο, θα πει: «Θα παροικήσω στο σκήνωμά σου στους αιώνες· θα σκεπαστώ κάτω από τη σκέπη των πτερύγων σου». Διότι, λέει, δεν θα λάβω θάρρος στηριζόμενος στον εαυτό μου, αλλά στη σκέπη των δικών σου πτερύγων. Έτσι συνηθίζει ο Λόγος να ονομάζει τις προνοητικές δυνάμεις του Θεού, κάτω από τις οποίες σκεπάζεται ο θεοφιλής, χωρίς ποτέ να αναχωρεί από τη σκέπη του Θεού, αλλά κατοικώντας αιώνια μέσα σε αυτήν· και απολαμβάνοντας ήδη την Εκκλησία Του και την ευπρέπεια του οίκου Του, ώστε να λέει: «Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου»· και, «Ένα ζήτησα από τον Κύριο, αυτό θα επιζητώ, το να κατοικώ στον οίκο του Κυρίου όλες τις ημέρες της ζωής μου, για να θεωρώ την τερπνότητα του Κυρίου και να επισκέπτομαι τον ναό του». Εάν δε υπάρχει και επουράνια σκηνή, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος, την εικόνα της οποίας κατασκεύαζε ο Μωυσής κατόπιν προσταγής, αναφερόμενος σε εκείνη τη σκηνή, θα μπορούσε να πει το: «Θα παροικήσω στο σκήνωμά σου στους αιώνες». Διότι αυτή την υπόσχεση έχει λάβει ο τέλειος, ο οποίος δεν προσβλέπει στα ορατά, αλλά στα αόρατα· διότι τα ορατά είναι πρόσκαιρα, ενώ τα αόρατα είναι αιώνια. «Διότι εσύ, Θεέ, εισάκουσες τις προσευχές μου, έδωσες κληρονομιά σε όσους φοβούνται το όνομά σου».

Άκουσε δε τι λέει και για αυτά ο απόστολος: «Γι' αυτό ο Θεός, θέλοντας να δείξει περισσότερο στους κληρονόμους της βασιλείας το αμετάθετο της βουλής του, μεσολάβησε με όρκο, ώστε με δύο πράγματα αμετάθετα, στα οποία είναι αδύνατον να πει ψέματα ο Θεός, να έχουμε ισχυρή παρηγοριά εμείς που καταφύγαμε στο να κρατήσουμε γερά την προκείμενη ελπίδα». Και προσθέτει λέγοντας: «Και εκείνοι μεν έγιναν πολλοί ιερείς, επειδή εμποδίζονταν από τον θάνατο να παραμένουν· αυτός όμως, επειδή παραμένει αιώνια, έχει την ιεροσύνη απαράβατη· γι' αυτό και μπορεί να σώζει ολοκληρωτικά εκείνους που προσέρχονται μέσω αυτού στον Θεό, εφόσον ζει πάντοτε για να μεσιτεύει υπέρ αυτών. Διότι τέτοιος αρχιερέας μας έπρεπε, όσιος, άκακος, αμίαντος, χωρισμένος από τους αμαρτωλούς, και ο οποίος έγινε υψηλότερος από τους ουρανούς». Και καταλήγει: «Και το κύριο σημείο σε όσα ειπώθηκαν είναι το εξής: έχουμε τέτοιον αρχιερέα, ο οποίος κάθισε στα δεξιά της μεγαλοσύνης στα ύψη, λειτουργός των Αγίων και της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος, και όχι άνθρωπος». Αυτά λοιπόν λέει ο απόστολος.

Δ΄. Γι' αυτό με φέρνεις στο μέσο, και ενώ υποχωρώ με συγκρατείς, και με βάζεις να καθίσω δίπλα σου· αυτό είναι το δικό μου αδίκημα, θα μπορούσες να πεις, και με καθιστάς κοινωνό των φροντίδων και των στεφάνων. Γι' αυτό με χρίεις αρχιερέα, και με ενδύεις με τον ποδήρη χιτώνα, και μου τοποθετείς την κίδαρη, και με προσάγεις στο θυσιαστήριο της πνευματικής ολοκαυτώσεως, και θυσιάζεις τον μόσχο της τελειώσεως, και καθαγιάζεις τα χέρια μου με το Πνεύμα, και με εισάγεις στα Άγια των αγίων για να εποπτεύω, και με καθιστάς λειτουργό της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος.

Ο Μωυσής και ο Ααρών μεταξύ των ιερέων Του. Και ο μεν μέγας Μωυσής, αφού τιμώρησε την Αίγυπτο, διέσωσε τον λαό με πολλά σημεία και τέρατα, εισήλθε μέσα στο νέφος, και νομοθέτησε τον διπλό νόμο, αφενός τον εξωτερικό του γράμματος, και αφετέρου τον εσωτερικό του πνεύματος· ο δε Ααρών, αδελφός του Μωυσή και κατά το σώμα και κατά το πνεύμα, προσφέροντας θυσίες και προσευχές υπέρ του λαού, υπήρξε μύστης της ιερής και μεγάλης σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος.

Ο Μωυσής. Ποιος ήταν ο αγιότερος από τους ιερείς; Ο Ααρών. Δεν υπήρξαν λιγότερο αδελφοί ως προς την ευσέβεια απ' ό,τι κατά σάρκα· μάλλον δε, ο μεν ένας έγινε θεός για τον Φαραώ, προστάτης και νομοθέτης του Ισραήλ, αυτός που εισχώρησε μέσα στο νέφος, επόπτης και μυσταγωγός των θείων μυστηρίων, και τεχνίτης της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος· ιερείς όμως υπήρξαν ομοίως και οι δύο. Διότι, λέει η Γραφή, «ο Μωυσής και ο Ααρών συγκαταλέγονταν μεταξύ των ιερέων Του»· ο μεν ένας ήταν άρχοντας των αρχόντων και ιερέας των ιερέων, χρησιμοποιώντας τον Ααρών ως γλώσσα του, ενώ ο ίδιος στεκόταν απέναντί του εκπροσωπώντας τον Θεό· ο δε άλλος ερχόταν αμέσως μετά από εκείνον, βρισκόταν όμως πολύ μπροστά από τους υπολοίπους σε αξία και σε εγγύτητα προς τον Θεό. Και οι δύο βασάνισαν την Αίγυπτο, έσχισαν τη θάλασσα, οδήγησαν με ασφάλεια τον Ισραήλ, καταπόντισαν τους εχθρούς, ελκύοντας άρτο από τον ουρανό, και αναπάντεχο νερό στην έρημο, άλλοτε πηγάζοντάς το και άλλοτε γλυκαίνοντάς το· και οι δύο καταπολέμησαν τον Αμαλήκ με την αγία έκταση των χεριών τους, η οποία αποτέλεσε τύπο ενός μεγαλύτερου μυστηρίου· και οι δύο, με κατεύθυνση τη Γη της Επαγγελίας, και οδηγούσαν τους άλλους και έσπευδαν οι ίδιοι. Υπάρχει άραγε κάτι πιο γνώριμο από αυτή την εικόνα; Δεν αποτύπωσε άραγε ξεκάθαρα ενώπιόν σας ο ζωγράφος λόγος αυτόν που είναι συνονόματος και ομόψυχος με εμένα;

Ο Μωυσής έστηνε τη σκηνή κάτω στη γη, το αντίτυπο των επουρανίων, και όλοι προσέφεραν όσα τους είχαν παραγγελθεί. Μερικοί μάλιστα προσέφεραν οικειοθελώς, άλλοι χρυσό, άλλοι άργυρο, άλλοι πολύτιμους λίθους για την επωμίδα. Άλλες γυναίκες πάλι έφεραν κλωσμένο λινάρι, άλλες γνεσμένο κόκκινο νήμα, άλλοι πορφύρα, άλλοι δέρματα κριαριών βαμμένα κόκκινα· και άλλες τρίχες κατσικιών για τα κατασκευάσματα της σκηνής, που ήταν το πιο ευτελές υλικό· και άλλοι ό,τι τύχαινε να έχει ο καθένας ή η καθεμία. Όλοι όμως προσέφεραν, και κανείς δεν έμεινε χωρίς να συνεισφέρει, ούτε καν από τους πιο φτωχούς. Έτσι και εμείς, στην τίμια σκηνή του Θεού, την Εκκλησία αυτή, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος, η οποία ανοικοδομείται με τα διάφορα κάλλη της αρετής, άλλος λίγο και άλλος περισσότερο, ας προσφέρουμε όλοι ομοίως για ένα έργο τέλειο, για το κατοικητήριο του Χριστού, για έναν άγιο ναό, συνδεόμενοι και συναρμολογούμενοι σύμφωνα με την αρχιτεκτονική του Πνεύματος. Οπωσδήποτε όμως, δεν πρόκειται να προσφέρουμε τίποτα τόσο σπουδαίο, σε σχέση με αυτό που έχουμε λάβει, ακόμη κι αν τα προσφέρουμε όλα. Επειδή και η ίδια η ύπαρξή μας προέρχεται από τον Θεό, και η γνώση του Θεού, αλλά και το ίδιο το να έχουμε αυτό που προσφέρουμε.

Τώρα μεν ο σαρκωθείς Θεός νέκρωσε και εξαφάνισε το πρωτότοκο γέννημα του διαβόλου, δηλαδή την αμαρτία, αμέσως με την κατά σάρκα γέννησή Του, καταδικάζοντας στο πρόσωπό Του την κακία και κατεργαζόμενος εντός Του τον παντελή αφανισμό της, και γέμισε με θρήνους τις ενάντιες δυνάμεις, παίρνοντας από αυτές ως κάποια σκεύη τους Μάγους που ήλθαν από την Ανατολή, οι οποίοι με την προσκύνηση και την επίγνωση της δεσποτείας Του έγιναν εύχρηστα σκεύη για τον Δεσπότη προς συνεργία στην οικοδόμηση της Εκκλησίας, της όντως θεότευκτης σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος· τώρα δε, όπως ακριβώς λύτρωσε παλαιά τον Ισραήλ από τον πηλό και την κατασκευή πλίνθων, έτσι έχοντας λυτρώσει στο πρόσωπό Του το ανθρώπινο γένος από το γήινο φρόνημα, το έκανε να φύγει από την Αίγυπτο, δηλαδή από το στυγερό και ζοφερό φρούριο του θανάτου.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΔ'. Το κυριότερο σημείο σε όσα λέγονται είναι τούτο: τέτοιον αρχιερέα έχουμε, ο οποίος κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλοσύνης στους ουρανούς, λειτουργός του αγιαστηρίου και της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος.

Πρόσεξε πώς ανύψωσε τις ψυχές όσων προέρχονταν από τους Ιουδαίους και είχαν πιστέψει, λέγοντας αυτό. Διότι, επειδή ήταν φυσικό να νομίζουν ότι εμείς δεν έχουμε τέτοια σκηνή, λέει: «Ιδού ο ιερέας, ο οποίος είναι και μέγας, και πολύ ανώτερος από εκείνον, και προσέφερε πιο θαυμαστή θυσία». Αλλά μήπως αυτά είναι απλά λόγια, μήπως είναι κομπασμός και ψευδαίσθηση; Γι' αυτό ακριβώς τα επιβεβαίωσε προηγουμένως με τον όρκο, και στη συνέχεια και με τη σκηνή. Ήταν, βεβαίως, και αυτή η διαφορά φανερή· ο Απόστολος όμως προσθέτει και μία άλλη: «Την οποία έστησε ο Κύριος», λέει, «και όχι άνθρωπος». Πού βρίσκονται, λοιπόν, αυτοί που λένε ότι ο ουρανός κινείται; Πού είναι αυτοί που αποφαίνονται ότι είναι σφαιροειδής; Διότι και τα δύο αυτά αναιρούνται εδώ. «Κεφάλαιο δε», λέει, «σε όσα λέγονται». Κεφάλαιο ονομάζεται πάντοτε το μέγιστο.

«Διότι ο νόμος καθιστά αρχιερείς ανθρώπους που έχουν αδυναμία, ενώ ο λόγος του όρκου, ο οποίος δόθηκε μετά τον νόμο, καθιστά τον Υιό, ο οποίος έχει τελειωθεί εις τον αιώνα». ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ηʹ. «Το κύριο δε σημείο σε όσα λέγονται είναι το εξής.» Εννοεί, λέει, το ότι προσφέρθηκε υπέρ του λαού. «Τέτοιον Αρχιερέα έχουμε, ο οποίος κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλοσύνης στους ουρανούς.» Επειδή διαρκώς τον αποκάλεσε λειτουργό, φανερώνοντας τα γνωρίσματα της ανθρώπινης φύσης του, δες πώς ανυψώνει τη διάνοια των ακροατών, κηρύττοντας τη θεότητά του, με το να λέει: «Κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλοσύνης στους ουρανούς». «Λειτουργός των αγίων.» Δηλαδή, υπέρ αυτών που έχουν αγιαστεί μέσω του ονόματός του. «Και της αληθινής σκηνής.» Ως αληθινή σκηνή, λέει, εννοεί την Εκκλησία. «Την οποία έστησε ο Κύριος, και όχι άνθρωπος. Διότι κάθε αρχιερέας εγκαθίσταται για να προσφέρει δώρα και θυσίες· γι' αυτό είναι αναγκαίο να έχει και αυτός κάτι να προσφέρει. Εάν λοιπόν βρισκόταν στη γη, δεν θα ήταν καν ιερέας, εφόσον υπάρχουν οι ιερείς που προσφέρουν τα δώρα σύμφωνα με τον νόμο.» Διότι την απέκτησε με το ίδιο του το αίμα. «Οι οποίοι λατρεύουν ένα υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων, καθώς ακριβώς δόθηκε θεία εντολή στον Μωυσή, όταν επρόκειτο να κατασκευάσει τη σκηνή.» Η παλαιά λειτουργία, λέει, ήταν υπόδειγμα αυτής της πνευματικής, την οποία και ονομάζει επουράνια.

Επειδή ο Θευδάς ζήτησε να συνομιλήσει με τον υιό, ο βασιλιάς, παίρνοντάς τον μαζί του από το πρωί, πήγε να επισκεφθεί τον γιο του. Και αφού κάθισε, ο βασιλιάς άρχισε να μιλά, ονειδίζοντάς τον και κατηγορώντας τον για την ανυπακοή του και την ανένδοτη γνώμη του. Καθώς όμως εκείνος βεβαίωνε και πάλι τα ίδια και διακήρυττε δυνατά ότι δεν προτιμά τίποτα περισσότερο από την αγάπη του Χριστού, προχώρησε στη μέση ο Θευδάς και είπε: «Τι το μεμπτό βρήκες, ω Ιωάσαφ, στους αθάνατους θεούς μας, ώστε απομακρύνθηκες από τη λατρεία τους, και εξοργίζοντας με αυτόν τον τρόπο τον πατέρα σου και βασιλιά, έγινες μισητός σε όλο τον λαό; Δεν προέρχεται από αυτούς η ζωή σου; Δεν σε χάρισαν αυτοί στον πατέρα σου, εισακούοντας την προσευχή του και λυτρώνοντάς τον από τα δεσμά της ατεκνίας;». Ενώ λοιπόν αυτός που είχε γεράσει μέσα στην κακία προέβαλλε πολλές ματαιολογίες και ανωφελείς προτάσεις, και έπλεκε συλλογισμούς σχετικά με το κήρυγμα του Ευαγγελίου, θέλοντας αφενός να το χλευάσει και αφετέρου να ενισχύσει τη λατρεία των ειδώλων, αφού περίμενε λίγο ο υιός της άνω βασιλείας, και πολίτης εκείνης της πόλης την οποία θεμελίωσε ο Κύριος και όχι άνθρωπος, είπε προς τον Θευδά.

Αλλά είναι εναγής και ακάθαρτη· διότι δεν έχει θεσμούς λατρείας, αλλά φάσματα ειδωλολατρίας· επειδή τέτοια είναι τα τολμήματα των θεομάχων γλωσσών, οι οποίοι ούτε καν ίσα με τον νόμο προνόμια δεν θα απένειμαν στη χάρη, αλλά τα πιο αισχρά από όλα και βδελυρά. Και ενώ εκεί, βέβαια, μεσίτης και υπηρέτης ήταν ο δούλος και θεράπων Μωυσής, εδώ δεσπότης του Μωυσή και Κύριος των πάντων είναι ο λειτουργός των αγίων και της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος· αυτός που και εκείνα νομοθέτησε ως Θεός, και σε τούτα μεσίτευσε ο ίδιος ως άνθρωπος, αφού έγινε σαν και εμάς. Και εκεί μεν αρχιερέας ήταν ο Ααρών και οι περί τον Ααρών, εδώ δε ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο οποίος ομολογείται και πιστεύεται από εμάς ως ο πρώτος και μέγας αρχιερέας· και εκεί μεν η λυχνία ήταν κατασκευασμένη από χρυσό, ρίχνοντας φως σε όσους βρίσκονταν ακόμη στη σκιά και στον νόμο, ενώ εδώ είναι το αληθινό φως που έρχεται στον κόσμο, το οποίο καταδιώκεται μεν από το σκοτάδι, αλλά δεν καταλαμβάνεται από αυτό· αλλά φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο, και καταυγάζει όσους πορεύονται στο φως και στη λάμψη της χάριτος. Εκεί μεν υπήρχε τράπεζα κατασκευασμένη από άσηπτα ξύλα, και επενδεδυμένη με καθαρό χρυσό, εδώ δε από ύλη που για εμάς είναι πιο πολύτιμη, καθαγιασμένη από το ίδιο το θείο θύμα, και λαμπρυσμένη από το Άγιο Πνεύμα, πάνω στην οποία επιτελούνται τα μυστήρια της λατρείας εν πνεύματι και αληθεία· και ο κάθε πιστός, αφού σκουπίσει και καθαρίσει πολύ καλά την καρδιά του, θα μπορούσε να την κάνει πνευματική τράπεζα, ώστε να υποδέχεται με καθαρότητα τον Λόγο που έρχεται, ο οποίος αναπαύεται νοερά σε αυτήν και εσθίεται μυστικά. Και άρτος, όπου εκεί μεν παραλαμβάνεται ο άζυμος μαζί με πικρά χόρτα, για εκείνους που έχουν προσταχθεί να τρώνε χόρτα κατά το τυπικό Πάσχα, σαν να έχει αρτυθεί με τη χλόη ως κάποιο προσφάγιο, ενώ εδώ είναι ο Λόγος που κατέβηκε από τον ουρανό, προσφέροντας ως δώρο στους ανθρώπους τροφή που προξενεί αθανασία, μέσω του οποίου μετέχουν στην αιώνια ζωή· ο οποίος αναζύμωσε μέσα του το δικό μας ανθρώπινο φύραμα, και το ανέμειξε άτρεπτα προς τη δική του λαμπρότητα της θεότητας. Και εκεί μεν τα σφάγια είναι θυσία άλογων ζώων, των οποίων το αίμα περιέρρεε όσους ήταν παρόντες, και ραντιζόταν για τον εξαγνισμό και την κάθαρση του σώματος, και σε αυτούς που θυσίαζαν βόδια ή πρόβατα είχαν οριστεί αφαιρέματα (μερίδια) ως δικαιώματα, ενώ εδώ είναι η τέλεια θυσία που σφαγιάζεται για εμάς, με το άχραντο και τίμιο αίμα της οποίας σφραγιζόμαστε, και καθαριζόμαστε από κάθε κηλίδα και από κάθε ρύπο της ψυχής και του σώματος.

Ναι, ναι, αγαπημένα μου τέκνα, άνδρες επιθυμιών, εργάτες του Κυρίου, αληθινά αγιασμένα παιδιά, λαέ ισραηλιτικέ, υπηρέτη και λειτουργέ του ναού του Κυρίου, υιοί του Καάθ και του Μεραρή, εσείς που σηκώνετε τα πολυτιμότερα σκεύη της αληθινής σκηνής, είθε ο Χριστός να μας διασώσει, αυτός είθε να σας διαφυλάξει ολοκληρώνοντας τον δρόμο σας και τον αγώνα σας· διότι σε αυτόν ανήκει η τιμή, η δόξα και η προσκύνηση, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί, και στους αιώνας των αιώνων.