Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 8:5

Διότι, σαν να έχουν ήδη φωτιστεί και ανανήψει, και αφού έχουν καταδικάσει την απάτη των δαιμόνων, και έχοντας αποκτήσει επίγνωση της επιβουλής τους, ώστε να θεωρούν πλέον ως εχθρούς αυτούς που παλαιότερα προσκυνούσαν, παρακαλούν να τύχουν της άνωθεν βοήθειας, και λένε ότι έχουν ταπεινωθεί, όχι από τη δική τους φύση (διότι ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο για την αφθαρσία και για καλά έργα), αλλά εξαιτίας της επιβουλής των εχθρών. Διότι με τον φθόνο του διαβόλου, ο θάνατος εισήλθε στον κόσμο. Αλλά, Δέσποτα, λέει, ελέησέ με· διότι εσύ είσαι αυτός που μπορεί να υψώσει από τις πύλες του θανάτου εκείνους που έχουν αιχμαλωτιστεί σε αυτές. Και πύλες του θανάτου είναι οι πονηρές δυνάμεις, οι οποίες καταβιβάζουν στον πυθμένα του θανάτου όσους έχουν υποταχθεί σε αυτές, καθώς και οι πολυειδείς αμαρτίες, από τις οποίες ο Θεός ελευθερώνει όσους έχουν παγιδευτεί. Ως θυγατέρα δε της Σιών ονομάζουν την επί γης Εκκλησία, σε σχέση με την επουράνια, δηλαδή την Εκκλησία των πρωτοτόκων· διότι έχει δημιουργηθεί σύμφωνα με εκείνη. «Διότι πρόσεξε», λέει η Γραφή, «να τα φτιάξεις όλα σύμφωνα με τον τύπο που σου υποδείχθηκε στο όρος»· διότι η σκηνή ήταν τύπος της Εκκλησίας. Ευρισκόμενος λοιπόν μέσα σε αυτή τη Σιών, λέει, θα σε υμνήσω, θα αναγγείλω τους αίνους και μάλιστα όλους ανεξαιρέτως, ώστε να μην παραλειφθεί κανένας τρόπος δοξολογίας. Φαίνεται δε ότι με αυτό δηλώνουν πως η δοξολογία δεν αρμόζει σε όσους βρίσκονται έξω από τις Εκκλησίες, αλλά σε εκείνους που εισέρχονται σε αυτές μέσω της πίστεως· «Διότι δεν είναι ωραίος ο αίνος στο στόμα του αμαρτωλού».

Έτσι είχαν τα πράγματα εκείνον τον καιρό· διότι κάθε πράγμα δεν είχε τα πάντα από την αρχή, αλλά με την πάροδο του χρόνου καταρτίζονταν εκείνα που συνέβαλαν στην κάλυψη των αναγκών. 5. Για παράδειγμα, αμέσως ο Μωυσής στέλνεται στην Αίγυπτο, σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη, απεσταλμένος από τον Θεό έχοντας μόνο το ραβδί. Κατά την είσοδό του, όμως, στην Αίγυπτο του προστίθεται για βοήθεια ο αδελφός του ο Ααρών. Έπειτα, αφού τον πίστεψε ο αδελφός του, συγκεντρώθηκαν γύρω του η γερουσία και οι αρχηγοί του λαού εκείνου του καιρού. Και ύστερα από αυτά, καθώς το έργο ενισχυόταν και το πλήθος που τον ακολουθούσε συγκεντρωνόταν, διέσχισε τη θάλασσα. Και δεν βρίσκονταν ακόμη υπό τον νόμο, μέχρι που ο Κύριος τον καλεί στο όρος. Εκεί του δίνει τις πλάκες του νόμου και του υποδεικνύει να κατασκευάσει σκηνή, και να ορίσει αρχηγούς: δεκάρχους, πεντηκοντάρχους, εκατοντάρχους, χιλιάρχους. Και βλέπεις πώς διευρύνονται τα πράγματα; «Πρόσεξε», λέει, «να κάνεις τα πάντα σύμφωνα με τον τύπο που σου υποδείχθηκε στο όρος Σινά».

Την ονομάζει δε θαυμαστή σκηνή του Θεού σε αντιδιαστολή προς κάποια άλλη που δεν ήταν θαυμαστή, όπως ήταν εκείνη που είχε κατασκευαστεί επί της γης την εποχή του Μωυσή. Και ως αληθινά θαυμαστή σκηνή θα νοήσεις αυτήν, στην οποία οι μακάριοι του Θεού απέθεταν τις ελπίδες τους. Αυτή λοιπόν ήταν η επουράνια, τους τύπους της οποίας κατασκεύαζε ο Μωυσής στην έρημο. Περί αυτής της θαυμαστής σκηνής και ο θείος Απόστολος διδάσκοντας έλεγε: «Τέτοιον αρχιερέα έχουμε, ο οποίος κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλοσύνης στους ουρανούς, ως λειτουργός των αγίων και της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος, και όχι άνθρωπος»· στα οποία προσθέτει αμέσως μετά: «Οι οποίοι προσφέρουν λατρεία που αποτελεί υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων, καθώς ακριβώς έλαβε θεία εντολή ο Μωυσής, όταν επρόκειτο να κατασκευάσει τη σκηνή. Διότι πρόσεξε, του λέει, να τα φτιάξεις όλα σύμφωνα με το πρότυπο που σου υποδείχθηκε στο όρος». Αλλά αυτά μεν ήταν εικόνες και σύμβολα των επουρανίων· «Ο Χριστός όμως, όταν παρουσιάστηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό Του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση».

Επιπλέον όλων αυτών, πρέπει να παραθέσουμε και πάλι τα όσα αναφέρονται στον Μωυσή, ο οποίος, αφού κατέστησε αρχιερέα τον ίδιο του τον αδελφό, τον Ααρών, σύμφωνα με το πρότυπο που του υποδείχθηκε, ακολουθώντας τον χρησμό που του ειπώθηκε: «θα τα φτιάξεις όλα σύμφωνα με το πρότυπο που σου υποδείχθηκε στο όρος», είναι προφανές ότι, αφού είδε με τα μάτια της διανοίας και με το θείο Πνεύμα τον μέγα αρχιερέα των όλων, τον αληθινό Χριστό του Θεού, του οποίου την εικόνα διαγράφοντας μαζί με την υπόλοιπη σωματική και τυπική λατρεία, τίμησε τον προαναφερθέντα με την προσωνυμία του αληθινού Χριστού. Αυτό ακριβώς επιβεβαιώνει και ο θείος απόστολος, λέγοντας για τους νόμους του Μωυσή το «οι οποίοι προσφέρουν λατρεία που είναι υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων», και πάλι «επειδή ο νόμος αποτελεί σκιά των μελλόντων αγαθών», και πάλι «ας μη σας κρίνει, λοιπόν, κανείς ούτε για φαγητό ούτε για ποτό ούτε για ζητήματα εορτής ή νουμηνίας ή σαββάτων, τα οποία είναι σκιά των μελλόντων». Διότι, αν τα όσα νομοθετήθηκαν για την αδιαφορία των τροφών και τα σχετικά με τις εορτές και τα σάββατα, όντας σκιώδη, διέσωζαν το περίγραμμα άλλων αληθινών και μυστικών πραγμάτων, εύλογα μπορείς να πεις ότι και ο αρχιερέας έχει ληφθεί ως σύμβολο ενός άλλου αρχιερέα, και ότι επονομάστηκε χριστός εις ...

ΙΘʹ. ΟΤΙ ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΚΑΙ Ο ΠΛΑΤΩΝ ΠΙΣΤΕΥΕ ΟΤΙ ΤΑ ΕΠΙΓΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΙΚΟΝΑ ΤΩΝ ΘΕΙΟΤΕΡΩΝ Εφόσον ο θείος χρησμός είπε στον Μωυσή: «Πρόσεξε, θα κατασκευάσεις τα πάντα σύμφωνα με τον τύπο που σου υποδείχθηκε στο όρος», και ο ιερός λόγος λέει σαφέστερα: «Οι οποίοι λατρεύουν με υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων», διδάσκοντας ότι τα σύμβολα του Μωυσή αποτελούν ξεκάθαρη εικόνα των θειοτέρων που ανήκουν στον νοητό κόσμο, άκουσε πώς και ο Πλάτων ερμηνεύει τα ίδια πράγματα στο έκτο βιβλίο της Πολιτείας, γράφοντας τα εξής: «Ο φιλόσοφος, βέβαια, συναναστρεφόμενος με ό,τι είναι θείο και αρμονικό, γίνεται και ο ίδιος αρμονικός και θείος, στο μέτρο που αυτό είναι δυνατό στον άνθρωπο· υπάρχει όμως πολλή συκοφαντία παντού. —Απολύτως. —Αν, λοιπόν, του προκύψει η ανάγκη, είπα εγώ, να εφαρμόσει στα ήθη των ανθρώπων, τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια, αυτά που βλέπει εκεί ψηλά, και όχι απλώς να διαπλάθει μόνο τον εαυτό του, νομίζεις άραγε ότι θα αποδειχθεί κακός δημιουργός της σωφροσύνης, της δικαιοσύνης και του συνόλου της αρετής των πολιτών; —Κάθε άλλο, απάντησε εκείνος. —Αλλά εάν οι πολλοί αντιληφθούν ότι λέμε την αλήθεια για αυτόν, θα οργιστούν με τους φιλοσόφους και θα δυσπιστήσουν σε εμάς που λέμε ότι ποτέ δεν θα μπορούσε να ευτυχήσει διαφορετικά μια πόλη, παρά μόνο εάν τη σχεδιάσουν ζωγράφοι που χρησιμοποιούν το θείο παράδειγμα;»

Αλλά σκουπίστε μου τα δάκρυα· διότι αισθάνομαι ότι, εξαιτίας του πόνου, εκδηλώνω αδυναμία περισσότερο από το πρέπον. Δεν αφαιρέθηκε από εμάς ο νυμφίος, στέκεται ανάμεσά μας, έστω κι αν εμείς δεν τον βλέπουμε. Ο ιερέας βρίσκεται στα άδυτα· στο εσωτερικό του καταπετάσματος, όπου εισήλθε για χάρη μας ως πρόδρομος ο Χριστός. Εγκατέλειψε το παραπέτασμα της σάρκας. Δεν λατρεύει πλέον με το υπόδειγμα και τη σκιά των επουρανίων, αλλά βλέπει την ίδια την εικόνα των πραγμάτων. Όχι πια σαν μέσα από καθρέφτη και αινιγματικά, αλλά αυτοπροσώπως συναντά τον Θεό, και μεσιτεύει για εμάς και για τα αγνοήματα του λαού. Απέβαλε τους δερμάτινους χιτώνες· διότι δεν έχουν ανάγκη από τέτοιους χιτώνες όσοι ζουν στον παράδεισο, αλλά φέρει ενδύματα τα οποία πήρε μαζί του, αφού τα ύφανε ο ίδιος με την καθαρότητα του βίου του. Τίμιος είναι ενώπιον του Κυρίου ο θάνατος του οσίου του, ή μάλλον δεν πρόκειται για θάνατο, αλλά για ρήξη των δεσμών. Διότι λέει: «διέρρηξας τους δεσμούς μου». Ο Συμεών απολύθηκε, ελευθερώθηκε από τα δεσμά του σώματος. Η παγίδα συνετρίβη, και το στρουθίο πέταξε μακριά. Εγκατέλειψε την Αίγυπτο, τον βορβορώδη βίο. Πέρασε όχι εκείνη την Ερυθρά, αλλά τούτη τη μαύρη και ζοφερή θάλασσα της ζωής. Εισήλθε στη γη της επαγγελίας, και πάνω στο όρος βρίσκεται σε πνευματική θεωρία με τον Θεό. Έλυσε το υπόδημα της ψυχής, ώστε με καθαρό το βήμα της διανοίας να βαδίσει πάνω στην άγια γη, μέσα στην οποία καθοράται ο Θεός.

Ποια είναι λοιπόν εκείνη η αχειροποίητη σκηνή, η οποία υποδείχθηκε στον Μωυσή επάνω στο όρος, προς την οποία προστάζεται να αποβλέπει ως προς αρχέτυπο, ώστε μέσω της χειροποίητης κατασκευής να υποδείξει το αχειροποίητο θαύμα; Διότι λέγει: «Πρόσεξε, θα κατασκευάσεις τα πάντα σύμφωνα με τον τύπο που σου υποδείχθηκε στο όρος». Στύλοι χρυσοί, στηριγμένοι σε αργυρές βάσεις και κοσμημένοι με κιονόκρανα ομοίως αργυρά. Και πάλι άλλοι στύλοι, των οποίων τα μεν κιονόκρανα και οι βάσεις ήταν κατασκευασμένα από χαλκό, ενώ το ενδιάμεσο τμήμα μεταξύ των άκρων ήταν από άργυρο. Σε όλους δε αυτούς υπήρχε ως στήριγμα ξύλο που δεν επιδεχόταν σήψη, ενώ ολόγυρα στην εξωτερική τους όψη περιχεόταν η λάμψη αυτών των υλικών.

Επειδή δεν υπήρξε ούτε καν επανάσταση, λέει. Εδώ είναι αναγκαίο να προσηλώσουμε τον νου μας και να κατανοήσουμε την αποστολική σύνεση· διότι πάλι δείχνει τη διαφορά της ιερωσύνης. Οι οποίοι, λέει, λατρεύουν υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων.

Οι οποίοι, λέει, προσφέρουν λατρεία που αποτελεί υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων, καθώς ακριβώς έλαβε θεία εντολή ο Μωυσής, όταν επρόκειτο να κατασκευάσει τη σκηνή: «Διότι πρόσεξε», λέει, «να κατασκευάσεις τα πάντα σύμφωνα με τον τύπο που σου υποδείχθηκε στο όρος». Επειδή η ακοή μας είναι λιγότερο ικανή για μάθηση από την όραση (διότι δεν εναποθέτουμε στην ψυχή μας με τον ίδιο τρόπο όσα ακούμε, σε σύγκριση με εκείνα που βλέπουμε με τα ίδια μας τα μάτια), γι' αυτό του τα έδειξε όλα. Ή, λοιπόν, αυτό εννοεί με τη φράση «Υπόδειγμα και σκιά», ή υπαινίσσεται τον ναό· διότι πρόσθεσε: «Πρόσεξε, να κατασκευάσεις τα πάντα σύμφωνα με τον τύπο που σου υποδείχθηκε στο όρος».

«Διότι ο νόμος καθιστά αρχιερείς ανθρώπους που έχουν αδυναμία, ενώ ο λόγος του όρκου, ο οποίος δόθηκε μετά τον νόμο, καθιστά τον Υιό, ο οποίος έχει τελειωθεί εις τον αιώνα». ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ηʹ. «Το κύριο δε σημείο σε όσα λέγονται είναι το εξής.» Εννοεί, λέει, το ότι προσφέρθηκε υπέρ του λαού. «Τέτοιον Αρχιερέα έχουμε, ο οποίος κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλοσύνης στους ουρανούς.» Επειδή διαρκώς τον αποκάλεσε λειτουργό, φανερώνοντας τα γνωρίσματα της ανθρώπινης φύσης του, δες πώς ανυψώνει τη διάνοια των ακροατών, κηρύττοντας τη θεότητά του, με το να λέει: «Κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλοσύνης στους ουρανούς». «Λειτουργός των αγίων.» Δηλαδή, υπέρ αυτών που έχουν αγιαστεί μέσω του ονόματός του. «Και της αληθινής σκηνής.» Ως αληθινή σκηνή, λέει, εννοεί την Εκκλησία. «Την οποία έστησε ο Κύριος, και όχι άνθρωπος. Διότι κάθε αρχιερέας εγκαθίσταται για να προσφέρει δώρα και θυσίες· γι' αυτό είναι αναγκαίο να έχει και αυτός κάτι να προσφέρει. Εάν λοιπόν βρισκόταν στη γη, δεν θα ήταν καν ιερέας, εφόσον υπάρχουν οι ιερείς που προσφέρουν τα δώρα σύμφωνα με τον νόμο.» Διότι την απέκτησε με το ίδιο του το αίμα. «Οι οποίοι λατρεύουν ένα υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων, καθώς ακριβώς δόθηκε θεία εντολή στον Μωυσή, όταν επρόκειτο να κατασκευάσει τη σκηνή.» Η παλαιά λειτουργία, λέει, ήταν υπόδειγμα αυτής της πνευματικής, την οποία και ονομάζει επουράνια.

Διότι, αν και τελείται επί της γης, εντούτοις ανήκει εξ ολοκλήρου στους ουρανούς· λάτρευαν δε με ένα υπόδειγμα, όπως όταν προσέφεραν το πρόβατο ως τύπο του Χριστού· όπως πάλι τους άρτους της προθέσεως ως τύπο του σώματός του, και τα άλλα παρομοίως. «Διότι πρόσεξε», λέει, «να κατασκευάσεις τα πάντα σύμφωνα με τον τύπο που σου υποδείχθηκε στο όρος. Τώρα όμως έχει αναλάβει μια πολύ ανώτερη λειτουργία, όσο ανώτερης διαθήκης είναι και μεσίτης». Επειδή η ακοή μας μαθαίνει δυσκολότερα από την όραση, του τα έδειξε όλα. Παρατήρησε δε πόσο μεγάλη είναι η διαφορά ανάμεσα σε αυτήν και σε εκείνην, εφόσον εκείνη μεν είναι υπόδειγμα και τύπος, ενώ αυτή αλήθεια. «Η οποία έχει νομοθετηθεί πάνω σε ανώτερες υποσχέσεις». Δηλαδή στις πνευματικές. Εκείνη όμως βασιζόταν στις υποσχέσεις που αφορούσαν τη γη των Χαναναίων. Γι' αυτό και η μία έχει καταργηθεί, ενώ η άλλη παραμένει. «Διότι, αν εκείνη η πρώτη ήταν άμεμπτη, δεν θα αναζητούνταν τόπος για δεύτερη. Διότι, ελέγχοντάς τους, λέει: Ιδού, έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ και με τον οίκο Ιούδα διαθήκη καινή, όχι σαν τη διαθήκη που έκανα με τους πατέρες τους, κατά την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους βγάλω από την Αίγυπτο· διότι αυτοί δεν παρέμειναν στη διαθήκη μου, και εγώ τους παραμέλησα, λέει ο Κύριος».

Και τι έχεις να πεις για την κιβωτό, τη στάμνα, το ιλαστήριο; Δεν ήταν χειροποίητα; Δεν ήταν έργα ανθρώπινων χεριών; Δεν κατασκευάστηκαν από ευτελή ύλη, όπως εσύ ισχυρίζεσαι; Και τι ήταν ολόκληρη η Σκηνή; Δεν ήταν εικόνα; Δεν ήταν σκιά και υπόδειγμα; Λέει λοιπόν ο θείος Απόστολος, αναλύοντας τα σχετικά με τους ιερείς σύμφωνα με τον νόμο: «Οι οποίοι λειτουργούν σε υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων, καθώς έλαβε θεία εντολή ο Μωυσής όταν επρόκειτο να κατασκευάσει τη Σκηνή. Διότι, λέει, πρόσεξε να τα φτιάξεις όλα σύμφωνα με τον τύπο που σου υποδείχθηκε στο βουνό». Αλλά ο νόμος δεν ήταν καν εικόνα, παρά σκιαγράφημα της εικόνας· γι' αυτό λέει ο ίδιος Απόστολος: «Επειδή ο νόμος έχει τη σκιά των μελλοντικών αγαθών και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων». Εάν λοιπόν ο νόμος απαγορεύει τις εικόνες, ενώ ο ίδιος αποτελεί προσχεδίασμα εικόνας, τι θα πούμε;

Έτσι να πράττετε και εσείς. Ανθρώπου (διότι η φύση της ανθρωπότητας είχε υποδουλωθεί στην αμαρτία) ούτε «λάτρευσα την κτίση αντί για τον Κτίσαντα». Κατασκεύασα δε τη σκηνή ως ομοίωμα όλης της κτίσης, «σύμφωνα με τον τύπο που μου υποδείχθηκε στο όρος», και τα χερουβίμ να επισκιάζουν το ιλαστήριο ως παριστάμενα στον Θεό.

Ότι, λοιπόν, η σκηνή και το καταπέτασμα και η κιβωτός και η τράπεζα και όλα όσα υπήρχαν μέσα στη σκηνή ήταν εικόνες και τύποι και έργα ανθρώπινων χεριών, τα οποία προσκυνούνταν από ολόκληρο τον Ισραήλ, καθώς επίσης και τα γλυπτά χερουβίμ που κατασκευάστηκαν κατόπιν προσταγής του Θεού, έχει αποδειχθεί επαρκώς. Διότι λέγει ο Θεός στον Μωυσή: «Πρόσεξε, θα τα κατασκευάσεις όλα σύμφωνα με τον τύπο που σου υποδείχθηκε στο όρος». Άκουγε και τον απόστολο Παύλο, ο οποίος μαρτυρεί ότι ο Ισραήλ προσκυνούσε χειροποίητα έργα και εικόνες, επειδή ο Θεός το πρόσταξε αυτό: «Εάν, βέβαια, βρισκόταν», λέγει, «πάνω στη γη, δεν θα ήταν καν ιερέας, εφόσον υπάρχουν οι ιερείς που προσφέρουν τα δώρα σύμφωνα με τον νόμο· αυτοί λατρεύουν ένα υπόδειγμα και μια σκιά των επουρανίων, όπως ακριβώς έλαβε θεία εντολή ο Μωυσής, όταν επρόκειτο να κατασκευάσει τη σκηνή».

Διότι, «πρόσεχε», λέει, «να τα κατασκευάσεις όλα σύμφωνα με το πρότυπο που σου υποδείχθηκε στο όρος»· τώρα όμως έχει επιτύχει εξοχότερη λειτουργία, καθόσον είναι μεσίτης μιας ανώτερης διαθήκης, η οποία έχει νομοθετηθεί με βάση ανώτερες επαγγελίες.

Τι έπρεπε λοιπόν να γίνει; Να πεισθούμε σε αυτούς, ή να διαγράψουμε τον Παύλο που διδάσκει αυτά; Είναι ίσως ευχάριστο και αρεστό σε αυτόν να απομακρύνεται από την αποστολική διδασκαλία, και συνεπώς ούτε καν Χριστιανός να ονομάζεται· αν όμως δεν ακολουθεί ούτε τον Μωυσή, ο οποίος έλαβε την εντολή να τα κατασκευάσει αυτά, τότε δεν μπορεί να είναι ούτε Εβραίος, και, αν πρέπει να πούμε το πιο αποκρουστικό από όλα, δεν αποδέχεται ούτε τον ίδιο τον Θεό που τα προσέταξε. Διότι τι λέει ο Θεός αποκαλυπτόμενος στον δικό Του θεράποντα; «Πρόσεξε, θα τα φτιάξεις όλα σύμφωνα με το πρότυπο που σου υποδείχθηκε· και από εκεί θα σου γίνω γνωστός», αναφερόμενος στα Χερουβίμ. Άραγε λοιπόν, δεν φαίνεται ότι είναι τίμια και σεβάσμια εκείνα μέσω των οποίων ο Θεός γίνεται γνωστός στους ανθρώπους; Ο καθένας που σέβεται τα θεία θα συμφωνούσε.

Επομένως, για τον λόγο αυτόν υπήρξε ανάγκη για μια δεύτερη και ανώτερη διαθήκη, της οποίας η χρησιμότητα και η αναγκαιότητα ήταν απόλυτη για τη σωτηρία του ανθρώπου, για τη δικαίωση εκείνου που προσέρχεται μέσω της πίστεως και για την παροχή της άφεσης των παλαιών αμαρτημάτων. Αυτή ήταν λοιπόν η χάρη της ευαγγελικής νομοθεσίας που άνθισε, και τόσο μεγάλη ήταν η διαφορά μεταξύ εκείνων που μεσίτευσαν σε αυτές· διότι εκεί μεν οι ιερείς προσέφεραν τα δώρα και τις αιματηρές θυσίες υπέρ του εαυτού τους και των αμαρτημάτων του λαού, οι οποίες όμως δεν μπορούσαν να αφαιρέσουν τις αμαρτίες· διότι λάτρευαν ακόμη ένα υπόδειγμα και σκιές των επουρανίων, όπως ακριβώς είχε αποκαλυφθεί στον Μωυσή. Εδώ όμως έχει επιτευχθεί μια διαφορετική και ασυγκρίτως ανώτερη λειτουργία, θεμελιωμένη σε ανώτερες υποσχέσεις, όσο ακριβώς διαφέρει η αλήθεια από τη σκιά. Διότι ο δικός μας αρχιερέας, ο αρχηγός και απόστολος της ομολογίας μας, ο Χριστός ο Θεός μας, αφού προσέφερε μία φορά τον εαυτό Του για τη σωτηρία των αμαρτωλών, ιερουργηθείς και θυσιασθείς κατά σάρκα, παραμένει αρχιερέας εις τον αιώνα, και εκάθισε στα δεξιά του Θεού, περιμένοντας στο εξής μέχρι να τεθούν οι εχθροί Του ως υποπόδιο των ποδιών Του· διότι με μία προσφορά ετελείωσε για πάντα αυτούς που αγιάζονται. Αυτό μας το μαρτυρεί, λέει, το Άγιο Πνεύμα.

Και εκείνοι μεν προσέφεραν λατρεία που αποτελούσε υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων, και κάθε χρόνο εισέρχονταν στα άγια με ξένο αίμα· αυτός όμως έλαβε μια πολύ ανώτερη λειτουργία, καθόσον είναι μεσίτης μιας καλύτερης διαθήκης, και αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, που δεν είναι χειροποίητη, και όχι με αίμα τράγων και μοσχαριών, αλλά με το δικό του αίμα εισήλθε εφάπαξ στα Άγια των αγίων, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση. Διότι ο ίδιος ήταν και ιερέας και θυσία· και αυτά τα άγια μας τα αποκάλυψε, ανοίγοντας τις επουράνιες πύλες σε όλους, καθιστώντας τες βατές, ευπρόσιτες και ανοιχτές για είσοδο.

Αλλά προχώρησε, σε παρακαλώ, και στην επόμενη από αυτήν, και πρόσεξε το εξής: η κιβωτός και τα όσα υπήρχαν μέσα στην κιβωτό κατασκευάστηκαν σύμφωνα με τον τύπο του ουρανού και των όσων βρίσκονται κάτω από τον ουρανό· διότι λέει: «Πρόσεξε, θα τα φτιάξεις όλα σύμφωνα με το πρότυπο που σου υποδείχθηκε». Αυτή, λοιπόν, μαζί με τα άλλα απόρρητα κρυβόταν μέσα στον ναό, διαχωρισμένη με το καταπέτασμα, και δεν επέτρεπε την πρόσβαση σε αυτήν σε κανέναν άνθρωπο παρά μόνο στους ιερείς. Αυτό, λοιπόν, φανέρωνε και υποδείκνυε ότι η είσοδος στον ουρανό διατηρούνταν μέχρι τότε άβατη για τους ανθρώπους, και ότι κανείς, ούτε καν από τους ζηλωτές της λατρείας του Νόμου, δεν είχε αξιωθεί αυτής της κληρονομιάς. Σχίζεται, λοιπόν, αυτό όταν σταυρώνεται ο Δεσπότης, διασαλπίζοντας και ευαγγελιζόμενο σε όλους μας την είσοδο στους ουρανούς· διότι πράγματι, μέσω του ζωοποιού θανάτου Του, ο Χριστός ο Θεός μας, ο Οποίος γι' αυτόν τον λόγο κένωσε τον εαυτό Του και προσέλαβε τη δική μας σάρκα και έπαθε τα πάντα για εμάς, εγκαινίασε την είσοδο στους ουρανούς για ολόκληρο το ανθρώπινο γένος.

Αλλά ας επανέλθει ο λόγος στο προκείμενο: «ας πουν αυτοί που αναστηλώνουν τέτοιου είδους μορφές, ποια ωφέλεια άραγε απολαμβάνουν από αυτές ή σε ποια θεωρία ανάγονται μέσω της ανάμνησής τους». Και ποιος, καλέ μου, από την εικονική μορφή, εάν την ατενίσει καθαρά, δεν απέρχεται έχοντας αποτυπώσει στον νου του ινδάλματα είτε αγαθά είτε φαύλα; Αλλά αν μεν προέρχονται από την πλέον άριστη, θα λάβει άριστα, αν δε από την πλέον αισχρή, αισχρότατα, ώστε πολλές φορές, και μένοντας στο σπίτι του, από τη μία να κατανύσσεται, ενώ από την άλλη να κυριεύεται από πάθη. Ή μήπως δεν συμβαίνει κάποτε, όταν κανείς ξυπνάει, να σηκώνεται από τα νυχτερινά φαντάσματα είτε περιχαρής είτε περίλυπος; Εάν λοιπόν εκεί συμβαίνει έτσι, πολύ περισσότερο διατίθεται ο θεατής ανάλογα και προς τα δύο μέσω των απεικονισμάτων που βλέπει στον ξύπνιο του. Δεν διάβασες άραγε, βέλτιστε, ότι οι παλαιοί λατρεύουν με υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων; Τι είναι το καθένα από αυτά; Δεν είναι εικόνα; Δεν ανάγονταν μέσω της εικόνας προς τη θεωρία των επουρανίων; Δεν πορεύεται ως εικόνα κάθε άνθρωπος, για να εκφραστώ κατά τον Δαβίδ; Δεν είσαι κι εσύ ο ίδιος που εικονομαχείς εικόνα του Θεού, και δεν έχεις γεννηθεί σύμφωνα με τη μορφή του πατέρα σου, και δεν μπορείς να ζωγραφιστείς εικονικά σε πίνακα; Ή μήπως μόνο εσύ είσαι ανεξεικόνιστος, σαν να μην είσαι άνθρωπος αλλά έκτρωμα, και για αυτόν τον λόγο νομίζεις ότι έτσι είναι και οι άγιοι;