Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 8:9

Διότι, ελέγχοντάς την, λέει: «Ιδού, έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ και με τον οίκο του Ιούδα μια νέα διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που σύναψα με τους πατέρες τους, κατά την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους βγάλω από τη γη της Αιγύπτου· διότι αυτοί δεν παρέμειναν πιστοί στη διαθήκη μου, και εγώ τους παραμέλησα, λέει ο Κύριος. Διότι αυτή είναι η διαθήκη που θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ μετά από εκείνες τις ημέρες, λέει ο Κύριος: θα θέσω τους νόμους μου στη διάνοιά τους και θα τους γράψω πάνω στις καρδιές τους· και θα είμαι σε αυτούς Θεός, και αυτοί θα είναι σε μένα λαός. Και δεν θα διδάσκει καθένας τον πλησίον του, και καθένας τον αδελφό του, λέγοντας: Γνώρισε τον Κύριο· διότι όλοι θα με γνωρίζουν, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερο από αυτούς, επειδή θα γίνω ίλεως στις αμαρτίες τους, και τις ανομίες τους δεν θα τις θυμηθώ πλέον». Και αμέσως μετά προσθέτει σε αυτά: «Με το να λέει νέα, κατέστησε παλαιά την πρώτη· και ό,τι παλιώνει και γερνάει, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό». Επομένως, ο νόμος είναι ασθενής, και αποδεικνύεται πλέον ότι έχει μεγάλη αδυναμία, ως προς το να μπορεί, εννοώ, να οδηγήσει στην τελειότητα για τον αγιασμό.

«Αλλά βεβαίως και θεωρώ τα πάντα ζημία, εξαιτίας της ανωτερότητας της γνώσης του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, για τον οποίο ζημιώθηκα τα πάντα, και τα θεωρώ σκύβαλα, για να κερδίσω τον Χριστό, και να βρεθώ ενωμένος μαζί του, μη έχοντας δική μου δικαιοσύνη, αυτήν που προέρχεται από τον Νόμο, αλλά εκείνην που προέρχεται από την πίστη στον Χριστό, τη δικαιοσύνη που δίδεται από τον Θεό.» Διαβεβαίωνε δε σαφώς ότι η παλαιά εντολή δεν ήταν άμεμπτη. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο λέει ότι αντί για εκείνη έχει εισαχθεί για εμάς επωφελώς η νέα δια του Χριστού, δηλαδή η ευαγγελική. Γράφει λοιπόν τα εξής: «Διότι επέρχεται ακύρωση της προηγούμενης εντολής, εξαιτίας του ασθενούς και ανωφελούς χαρακτήρα της. Επειδή ο Νόμος δεν τελειοποίησε τίποτα, αλλά γίνεται εισαγωγή μιας καλύτερης ελπίδας, μέσω της οποίας πλησιάζουμε τον Θεό.» Και πάλι: «Διότι, εάν η πρώτη εκείνη ήταν άμεμπτη, δεν θα αναζητούνταν τόπος για δεύτερη.» Επειδή, επικρίνοντάς τους, λέει: «Ιδού έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ και με τον οίκο Ιούδα μια καινή διαθήκη, όχι κατά τη διαθήκη που έκανα με τους πατέρες τους την ημέρα που έπιασα το χέρι τους για να τους βγάλω από τη γη της Αιγύπτου, επειδή αυτοί δεν παρέμειναν στη διαθήκη μου, και εγώ αδιαφόρησα γι' αυτούς, λέει ο Κύριος. Διότι αυτή είναι η διαθήκη που θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ μετά από τις ημέρες εκείνες, λέει ο Κύριος, δίνοντας τους νόμους μου στη διάνοιά τους, και θα τους γράψω πάνω στις καρδιές τους.»

Από πού είναι αυτό φανερό; Από το γεγονός ότι η πρώτη αποβλήθηκε, ενώ η άλλη εισήχθη στη θέση της· διότι γι' αυτόν τον λόγο επικρατεί, επειδή είναι καλύτερη. Όπως ακριβώς δηλαδή λέει: «Εάν η τελείωση επιτυγχανόταν μέσω αυτής, ποια ανάγκη υπήρχε πλέον να αναδειχθεί άλλος ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ;», έτσι και εδώ χρησιμοποιεί τον ίδιο συλλογισμό, λέγοντας: «Εάν εκείνη η πρώτη διαθήκη ήταν άμεμπτη, δεν θα αναζητείτο τόπος για δεύτερη»· τουτέστιν, εάν δεν είχε τίποτα το ελλιπές, εάν καθιστούσε τους ανθρώπους άμεμπτους. Ότι πράγματι περί αυτού μιλάει, άκουσε το εξής: «Ελέγχοντας δε αυτούς λέγει». Δεν είπε, «ελέγχοντας αυτήν», αλλά, «ελέγχοντας αυτούς λέγει: Ιδού έρχονται ημέρες, λέγει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ και με τον οίκο του Ιούδα διαθήκη καινή, όχι σαν τη διαθήκη που έκανα με τους πατέρες τους, κατά την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους εξαγάγω από τη γη της Αιγύπτου· διότι αυτοί δεν παρέμειναν στη διαθήκη μου, κι εγώ αδιαφόρησα γι' αυτούς, λέγει ο Κύριος». Ναι, λέγει· και από πού είναι φανερό ότι έλαβε τέλος; Το έδειξε βέβαια αυτό και από το ζήτημα του ιερέα· το δείχνει όμως τώρα σαφέστερα και αυτολεξεί, ότι έχει καταργηθεί. Και πώς; Με το να πει: «στηριζόμενη σε ανώτερες επαγγελίες». Διότι πώς είναι δυνατόν να εξισωθεί, πες μου, η γη με τον ουρανό; Εσύ όμως παρατήρησε πώς και εκεί κάνει λόγο για επαγγελίες, ώστε να μην κατηγορείς αυτήν για αυτό το ζήτημα.

Διότι και εκεί, λέει, αναφερόμενος σε «καλύτερη ελπίδα, μέσω της οποίας πλησιάζουμε τον Θεό», δείχνει ότι και εκεί υπήρχε ελπίδα· και εδώ μιλάει για «καλύτερη επαγγελία», υπονοώντας ότι και εκεί δόθηκε επαγγελία. Επειδή δε διαρκώς κατηγορούσαν, λέει: «Ιδού, έρχονται ημέρες, λέγει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ και με τον οίκο του Ιούδα καινή διαθήκη». Δεν κάνει λόγο για κάποια παλαιά διαθήκη. Διότι, για να μην έχουν το περιθώριο να πουν κάτι τέτοιο, καθόρισε και τον χρόνο· διότι δεν είπε απλώς, «Όχι σύμφωνα με τη διαθήκη που σύναψα με τους πατέρες τους», για να μην ισχυριστείς ότι εννοεί αυτήν που έγινε προς τον Αβραάμ ή αυτήν προς τον Νώε· αλλά, διευκρινίζοντας ποια ακριβώς εννοεί, λέει: «Όχι σύμφωνα με τη διαθήκη που σύναψα με τους πατέρες τους κατά την έξοδο». Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Κατά την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους εξαγάγω από τη γη της Αιγύπτου· επειδή αυτοί δεν παρέμειναν στη διαθήκη μου, κι εγώ τους παραμέλησα, λέγει ο Κύριος».

γʹ. Βλέπεις ότι πρώτα από εμάς ξεκινούν τα κακά; Αυτοί, λέει, πρώτοι δεν παρέμειναν πιστοί. Επομένως, και από εμάς προέρχεται η αμέλεια, ενώ τα αγαθά προέρχονται από Εκείνον, εννοώ βέβαια τις ευεργεσίες. Εδώ διατυπώνει κατά κάποιον τρόπο μια απολογία, υποδεικνύοντας την ίδια την αιτία για την οποία τους εγκαταλείπει. «Διότι αυτή είναι η διαθήκη», λέει, «την οποία θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ μετά τις ημέρες εκείνες, λέει ο Κύριος: Θα δώσω τους νόμους μου στη διάνοιά τους και θα τους γράψω πάνω στις καρδιές τους· και θα είμαι σε αυτούς Θεός, και αυτοί θα είναι σε εμένα λαός». Έτσι μιλάει γι' αυτά αναφερόμενος στην Καινή Διαθήκη, επειδή λέει: «Όχι όπως η διαθήκη που είχα συνάψει». Και ποια άλλη είναι η διαφορά από αυτήν; Αν πάλι κάποιος έλεγε ότι η διαφορά δεν έγκειται σε αυτό, αλλά στο ότι ο νόμος δόθηκε στις καρδιές τους, (τότε) δεν εισάγει διαφορά ως προς τα προστάγματα, αλλά φανερώνει τον τρόπο της παραδόσεως. Διότι, λέει, η διαθήκη δεν θα δίνεται πλέον μέσω γραμμάτων, αλλά μέσα στις καρδιές. Ας αποδείξει, λοιπόν, ο Ιουδαίος ότι αυτό συνέβη ποτέ· όμως δεν πρόκειται να βρει κάτι τέτοιο· διότι πάλι γραπτώς παραδόθηκε ο νόμος μετά την επιστροφή από τη Βαβυλώνα. Εγώ όμως αποδεικνύω ότι οι απόστολοι δεν παρέλαβαν τίποτα γραπτό, αλλά τα δέχθηκαν μέσα στις καρδιές τους δια του Αγίου Πνεύματος. Γι' αυτό και έλεγε ο Χριστός: «Εκείνος, όταν έλθει, θα σας τα υπενθυμίσει όλα και θα σας διδάξει».

Επομένως, αυτός σύναψε και την παλαιά. Διότι εκείνος που είπε: «Θα συνάψω καινή διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που συνήψα», έδειξε ότι και εκείνη αυτός τη συνήψε. Επομένως, και των δύο διαθηκών ένας είναι ο νομοθέτης. Και πότε συνήψε την παλαιά, πες μου; «Κατά την ημέρα που έπιασα το χέρι τους για να τους εξαγάγω από τη γη της Αιγύπτου». Δες πώς έδειξε και την ευκολία της εξόδου, και τη δική του φιλοστοργία, και την ασφάλεια της τότε πορείας, και ότι όλα τα θαύματα στην Αίγυπτο αυτός τα επιτέλεσε. Διότι με το να πει, «Όταν έπιασα το χέρι τους για να τους εξαγάγω από τη γη της Αιγύπτου», φανέρωσε όλα τα θαύματα· επειδή η έξοδος εκείνη πραγματοποιήθηκε μέσω εκείνων των παράδοξων σημείων. «Και αυτοί δεν παρέμειναν πιστοί στη διαθήκη μου, και εγώ τους παραμέλησα, λέγει ο Κύριος». Ότι, λοιπόν, της καινής και της παλαιάς διαθήκης ένας είναι ο νομοθέτης, καθίσταται από αυτό φανερό. Εδώ όμως, εάν κάποιος εξετάσει με ακρίβεια τα λεγόμενα, γνωρίζει ότι εγείρουν διόλου τυχαία απορία· διότι, αναφέροντας την αιτία για την οποία πρόκειται να δώσει άλλη διαθήκη, την ονόμασε καινή, δηλαδή παράδοξη: «Διότι θα συνάψω», λέγει, «καινή διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που συνήψα με τους πατέρες τους, επειδή αυτοί δεν παρέμειναν πιστοί στη διαθήκη μου, και εγώ τους παραμέλησα, λέγει ο Κύριος».

Επειδή αυτοί δεν παρέμειναν στη διαθήκη μου, και εγώ τους παραμέλησα. Και λίγο πιο κάτω: Θέλετε να παραθέσω τα αποστολικά λόγια, τα οποία συμφωνούν αβίαστα με τα προλεχθέντα; Γιατί βιάζεστε να επιβάλετε έναν ζυγό, τον οποίο δεν μπόρεσαν να βαστάξουν οι πατέρες σας;

Βλέπεις ότι γι' αυτόν τον λόγο είναι χάρη, ώστε να γίνει κατά χάριν, προκειμένου να είναι βέβαιη η επαγγελία. Διότι εκείνοι δεν παρέμειναν σταθεροί. Επειδή το να μην παραμένει κανείς σταθερός και το να παραβαίνει τον νόμο είναι το ίδιο πράγμα. Άρα λοιπόν, ένας είναι Αυτός που δίνει την καινή και την παλαιά. *«Θα συνάψω διαθήκη με τον οίκο Ισραήλ και με τον οίκο Ιούδα, μετά τις ημέρες εκείνες, λέει ο Κύριος, θέτοντας τους νόμους μου στη διάνοιά τους, και πάνω στο στήθος της καρδιάς τους θα τους γράψω».

Διότι, αν και τελείται επί της γης, εντούτοις ανήκει εξ ολοκλήρου στους ουρανούς· λάτρευαν δε με ένα υπόδειγμα, όπως όταν προσέφεραν το πρόβατο ως τύπο του Χριστού· όπως πάλι τους άρτους της προθέσεως ως τύπο του σώματός του, και τα άλλα παρομοίως. «Διότι πρόσεξε», λέει, «να κατασκευάσεις τα πάντα σύμφωνα με τον τύπο που σου υποδείχθηκε στο όρος. Τώρα όμως έχει αναλάβει μια πολύ ανώτερη λειτουργία, όσο ανώτερης διαθήκης είναι και μεσίτης». Επειδή η ακοή μας μαθαίνει δυσκολότερα από την όραση, του τα έδειξε όλα. Παρατήρησε δε πόσο μεγάλη είναι η διαφορά ανάμεσα σε αυτήν και σε εκείνην, εφόσον εκείνη μεν είναι υπόδειγμα και τύπος, ενώ αυτή αλήθεια. «Η οποία έχει νομοθετηθεί πάνω σε ανώτερες υποσχέσεις». Δηλαδή στις πνευματικές. Εκείνη όμως βασιζόταν στις υποσχέσεις που αφορούσαν τη γη των Χαναναίων. Γι' αυτό και η μία έχει καταργηθεί, ενώ η άλλη παραμένει. «Διότι, αν εκείνη η πρώτη ήταν άμεμπτη, δεν θα αναζητούνταν τόπος για δεύτερη. Διότι, ελέγχοντάς τους, λέει: Ιδού, έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ και με τον οίκο Ιούδα διαθήκη καινή, όχι σαν τη διαθήκη που έκανα με τους πατέρες τους, κατά την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους βγάλω από την Αίγυπτο· διότι αυτοί δεν παρέμειναν στη διαθήκη μου, και εγώ τους παραμέλησα, λέει ο Κύριος».

Διότι, εάν η πρώτη εκείνη ήταν άμεμπτη, δεν θα αναζητείτο τόπος για δεύτερη· επειδή, επιτιμώντας τους, λέει: «Ιδού, έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος, και θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ και με τον οίκο του Ιούδα καινή διαθήκη· όχι σαν τη διαθήκη την οποία συνήψα με τους πατέρες τους κατά την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους εξαγάγω από τη γη της Αιγύπτου». Και μετά από λίγα: «Με το να πει "καινή", παλαίωσε την πρώτη· και ό,τι παλαιώνει και γερνά, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό». Είχε λοιπόν η πρώτη σκηνή διατάξεις λατρείας καθώς και το επίγειο ιερό· διότι κατασκευάστηκε η πρώτη σκηνή, στην οποία βρίσκονταν και η λυχνία και η τράπεζα και η πρόθεση των άρτων, η οποία ονομάζεται Άγια· και μετά το δεύτερο καταπέτασμα υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια των αγίων, η οποία είχε χρυσό θυμιατήριο και την κιβωτό της διαθήκης περικαλυμμένη από παντού με χρυσάφι, μέσα στην οποία υπήρχε χρυσή στάμνα που περιείχε το μάννα, η ράβδος του Ααρών που βλάστησε και οι πλάκες της διαθήκης· και υπεράνω αυτής υπήρχαν χερουβίμ δόξης που επισκίαζαν το ιλαστήριο». Και πάλι: «Διότι ο Χριστός δεν εισήλθε σε χειροποίητα άγια, αντίτυπα των αληθινών, αλλά στον ίδιο τον ουρανό». Και μετά από άλλα: «Επειδή ο νόμος, έχοντας τη σκιά των μελλοντικών αγαθών και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων».

Εβρ. 9,1-2 Το ότι «είχε βέβαια και η πρώτη διατάξεις λατρείας», νομίζω ότι δεν έχει ειπωθεί για τη σκηνή, αλλά για την ίδια την Παλαιά Διαθήκη. Διότι δεν συνέκρινε τη σκηνή με τη Νέα Διαθήκη, αλλά ολόκληρη την Παλαιά Διαθήκη με τη Νέα, και απέναντι σε όλη εκείνη απεδείκνυε την υπεροχή τούτης εδώ. «Διότι ιδού», λέγει, «έρχονται ημέρες, και θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ και με τον οίκο Ιούδα νέα διαθήκη, όχι σαν τη διαθήκη που έκανα με τους πατέρες τους», και πάλι: «με το να πει καινή, κατέστησε παλαιά την πρώτη». Και αφού είπε αυτά, προσθέτει: «Είχε λοιπόν και η πρώτη». Ώστε είναι φανερό ότι ο λόγος του αναφέρεται ακόμη στη διαθήκη. Διότι, επειδή την υποβίβασε συγκρίνοντάς την με τη νέα, για να μην πει κάποιος ότι συνεπώς ήταν εξ αρχής απορριπτέα, προλαβαίνει και λέει ότι είχε και εκείνη «διατάξεις λατρείας», νόμους, δηλαδή, και τάξη και ακολουθία που ταιριάζει στη λατρεία του Θεού. Και αφού μίλησε γενικά, ότι «είχε διατάξεις λατρείας», προχωρεί και σε λεπτομέρειες αρχίζοντας από τη σκηνή: είχε, λέει, «το άγιο κοσμικό». Έπειτα, μετά το κοσμικό άγιο που ήταν βατό σε όλους, είχε πάλι μια άλλη σκηνή, που βρισκόταν πριν από την ακόμη πιο μυστική και αγιότερη σκηνή. Και στην πρώτη βρισκόταν «και η λυχνία και η πρόθεση των άρτων», η οποία σκηνή δεν ονομάζεται «κοσμικό άγιο» όπως η ολότελα πρώτη σκηνή, αλλά απλώς «Άγια». Μετά από εκείνη δε, η σκηνή η...