Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 9:10

Διότι λέγει: «Καιρός για να αναζητήσει κανείς και καιρός για να χάσει». Επειδή για πολύ χρόνο το ανθρώπινο γένος πλανιόταν και χανόταν από τις πανουργίες του διαβόλου, έφτασε ο καιρός να αναζητηθεί, να ανακληθεί από την αιχμαλωσία και να ελευθερωθεί από τα δεσμά. Διότι υπήρχε ανάγκη να αναζητήσουμε και να μάθουμε ότι «το μεν γράμμα αποκτείνει, το δε πνεύμα ζωοποιεί». Αφού λοιπόν επιτεύχθηκε αυτό, έφτασε ο καιρός να καταργηθεί ο τύπος και η σκιά που υπήρχε στο γράμμα. Διότι αυτά είχαν επιβληθεί «μέχρι τον καιρό της διορθώσεως». Όταν όμως φανερώθηκε το τελειότερο, «το εκ μέρους καταργήθηκε». Διότι, «όταν ήμουν νήπιο, μιλούσα ως νήπιο· όταν όμως έγινα άνδρας, κατήργησα τη συμπεριφορά του νηπίου». Εξάλλου ο Σωτήρας λέγει: «Εκείνος που βρήκε την ψυχή του θα την χάσει, και εκείνος που έχασε την ψυχή του εξαιτίας μου θα την βρει». Δηλαδή, εκείνος που αναζήτησε την ψυχή του και τη βρήκε να βρίσκεται μέσα στις αμαρτίες, ας σπεύσει να την χάσει, μην επιτρέποντάς της να χρονοτριβεί στην κακία, ώστε να λάβει την ευκαιρία, αναζητώντας την πάλι, να τη βρει μέσα στην αρετή.

Διότι, λέει, είδα «τον Κύριο Σαβαώθ καθήμενο επί θρόνου υψηλού και επηρμένου». Και τα Σεραφείμ στέκονταν γύρω του, και δοξολογούσαν τον Κύριο που βρισκόταν στον θρόνο, απλώνοντας τις φτερούγες τους. Έτσι είχαν τοποθετηθεί και στην Αγία Σκηνή, ώστε να επισκιάζουν με τις φτερούγες τους το ιλαστήριο. Αν μάλιστα τα χερουβίμ που ήταν κατασκευασμένα από χρυσό είχαν φωνή και λόγο, θα δοξολογούσαν ως Κύριο Σαβαώθ τον Μονογενή Υιό, ο οποίος εκ φύσεως προέρχεται από τον Θεό Πατέρα και φανερώθηκε με μορφή δούλου. <Και τα οποία μαζί με τους διάφορους καθαρμούς και τα δικαιώματα της σαρκός επιβάλλονταν μέχρι τον καιρό της διορθώσεως.> Ο νόμος δεν τελειοποίησε κανέναν κατά τη συνείδηση, αλλά μάλλον εισήγαγε διδασκαλίες περί καθαρμών και αφηγήσεις περί ραντισμών «για την καθαρότητα της σαρκός». Διότι ως αυτό το σημείο μόλις που φτάνει η δύναμη της νομικής ιερωσύνης. Επειδή, αν κάποιος άγγιζε νεκρό ή λεπρό, ή αν πάθαινε γονόρροια, έπρεπε να πλυθεί, και έτσι εθεωρείτο ότι καθαρίζεται. Αυτά όμως ήταν δικαιώματα της σαρκός, δηλαδή σαρκικές εντολές, οι οποίες δικαίωναν σαρκικά αυτούς που κατά σάρκα θεωρούνταν ακάθαρτοι. — Ότι βέβαια ο Θεός δεν επέτρεπε στους εξ αίματος Ισραηλίτες να παραμένουν ασύνετα προσκολλημένοι στις κατά τον νόμο σκιές, θα το γνωρίσουμε από τα ίδια τα ιερά γράμματα. Διότι πρόσταξε μεν να θυσιάζεται ο αμνός ως τύπος του Χριστού, αλλά να τον τρώνε ντυμένοι σαν οδοιπόροι, σημαίνοντας ότι αυτά που ανήκουν στους τύπους δεν θα παραμείνουν για πάντα, αλλά τρόπον τινά θα σπεύσουν προς την αλήθεια. <Και ύβρισε το Πνεύμα της χάριτος.> Όπως ακριβώς ο στρατιώτης που ρίπτει την ασπίδα και αποφεύγει τη μάχη δεν πρέπει να τιμάται με δεύτερα στρατιωτικά διακριτικά, αλλά να τιμωρείται αμέσως και να δίνει λόγο για τη δειλία του, κατά τον ίδιο τρόπο, νομίζω, αυτοί που υβρίζουν μια τόσο σεπτή και αξιοθαύμαστη χάρη δεν πρέπει να τιμώνται με δεύτερη δωρεά του Πνεύματος, αφού αθετήθηκε η πρώτη, αλλά πρέπει πλέον να υπόκεινται σε τιμωρίες. Διότι «η δική τους απιστία δεν θα καταργήσει την πίστη του Θεού», ούτε, επειδή κάποιοι καταφρόνησαν οπισθοχωρώντας, θα θεωρήσουμε ότι η θεία χάρη είναι αβέβαιη. Απεναντίας, ο Κριτής των όλων θα επιβάλει τιμωρίες σε αυτούς που δεν διστάζουν να διολισθήσουν σε τέτοια ασέβεια, ώστε να καταπατήσουν τον Υιό του Θεού και να υβρίσουν το Πνεύμα της χάριτος, εν τω οποίω αγιάστηκαν και έγιναν κοινωνοί της θείας φύσεως. <Η οποία έχει μεγάλη μισθαποδοσία.> Διότι με την υπομονή και με το να μην αποκάμνουν εύκολα στην εκπλήρωση των εξαίρετων κατορθωμάτων, αλλά να διψούν πάντοτε και να είναι αχόρταγοι και να επιθυμούν απλήστως κάθε αγαθό έργο, και να συσσωρεύουν για τον εαυτό τους την επιδοκιμασία από τις πράξεις τους, έχοντας τέτοια προθυμία σαν κι αυτή που έχουν οι εραστές του πλούτου, για τους οποίους έχει γραφτεί: «Εκείνος που αγαπά το ασήμι δεν θα χορτάσει ασήμι». Εάν λοιπόν εκείνους δεν τους χορταίνουν τα γήινα, τα πρόσκαιρα και τα φθαρτά, πώς δεν είναι αναγκαίο να έχουμε εμείς θερμότερες επιθυμίες, ώστε να κερδίσουμε τα δώρα του Θεού, τα οποία εκτείνονται σε ατελεύτητους αιώνες και προσφέρουν ατέρμονη ευφροσύνη; <Με την πίστη κατανοούμε ότι οι αιώνες καταρτίστηκαν με τον λόγο του Θεού, έτσι ώστε αυτά που βλέπονται να μην έχουν γίνει από φαινόμενα πράγματα.> Μέγα λοιπόν και εξαίρετο αγαθό είναι η πίστη. Διότι παρέχει πλουσιοπάροχα την αποβολή των αμαρτιών, την κάθαρση από κάθε ρύπο. Είναι επίσης πρόξενος της νυμφικής ενώσεως με τον Θεό, και οδός προς τον αγιασμό και την υιοθεσία, και με μια λέξη η προξενήτρα κάθε αγαθού. Έτσι έγιναν ευδόκιμοι οι πατέρες, έτσι απέκτησαν λαμπρή και ξακουστή δόξα. Πολλοί δε υπερίσχυσαν και αυτού του θανάτου, και στεφανώθηκαν με το αμάραντο στεφάνι της δόξης. <Με την πίστη ο Νώε, αφού χρηματίστηκε από τον Θεό για εκείνα που δεν φαίνονταν ακόμη, έδειξε ευλάβεια και κατασκεύασε κιβωτό για τη σωτηρία του οίκου του.> Επειδή λοιπόν ολόκληρη η γη είχε διαφθείρει την οδό της, όπως είναι γεγραμμένο, και η καρδιά του ανθρώπου ρέπει «προς τα πονηρά από τη νεότητά του», ο Θεός επέφερε κατακλυσμό σε ολόκληρη τη γη, σαν να αναδημιουργούσε έναν κήπο που είχε γεμίσει άγρια βλάστηση και είχε χερσωθεί, διατηρώντας σε αυτόν ένα ευγενές φυτό, τον πανάριστο Νώε, ώστε από αυτόν να σωθεί και πάλι πάνω στη γη το ανθρώπινο γένος, αναστοιχειούμενο τρόπον τινά σε μια νέα αρχή.

Τι λοιπόν το περισσότερο, θα μπορούσε να πει κάποιος, ή τι το εξαιρετικό υπάρχει σε αυτούς που πιστεύουν στον Χριστό σε σύγκριση με τον Ισραήλ, αφού και αυτός λέγεται ότι γεννήθηκε από τον Θεό σύμφωνα με το «Υιούς γέννησα και ύψωσα, αλλά αυτοί με αθέτησαν»; Σε αυτά νομίζω ότι πρέπει να απαντήσουμε, πρώτον μεν ότι «επειδή ο νόμος είχε τη σκιά των μελλοντικών αγαθών και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων», δεν έδινε στους Ισραηλίτες τη δυνατότητα να κατέχουν αυτό το χάρισμα αληθινά, αλλά καταγραφόταν σε αυτούς ως τύπος και σχήμα «μέχρι τον καιρό της διορθώσεως», όπως έχει γραφτεί, κατά τον οποίο επρόκειτο πλέον να αναδειχθούν εκείνοι που θα αποκαλούσαν τον Θεό Πατέρα με πιο ταιριαστό και αληθινό τρόπο, επειδή κατοίκησε μέσα τους το Πνεύμα του Μονογενούς. Διότι εκείνοι μεν είχαν «πνεύμα δουλείας που οδηγεί στον φόβο», ενώ οι πιστοί έχουν «πνεύμα υιοθεσίας», που οδηγεί στην ελευθερία, «μέσω του οποίου κράζουμε: Αββά, ο Πατήρ». Επομένως, ο λαός που επρόκειτο να ανυψωθεί στην υιοθεσία μέσω της πίστεως στον Χριστό, προδιαγραφόταν στον παλαιό λαό σαν σε σκιές, όπως ακριβώς κατανοούμε ότι και η κατά πνεύμα περιτομή προτυπωνόταν από παλιά στη δική τους σάρκα. Και, για να μιλήσουμε συνοπτικά, όλα τα δικά μας υπήρχαν σε εκείνους τυπικώς.

Ας καθαρίσουμε, λοιπόν, από κάθε μόλυσμα τις καρδιές μας· διότι έτσι, έτσι και μέσα μας θα κατοικήσει ο Θεός, και θα μας αναδείξει ανώτερους από κάθε διαβολική επήρεια, θα μας κάνει μακάριους και αξιοζήλευτους, και θα μας αναδείξει κοινωνούς της θείας και άρρητης φύσης Του. <Και ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατέρα που με έστειλε.> Οικονομεί πάλι κάτι από τα αναγκαία και όσα οδηγούν σε ορθότητα λογισμών, τα οποία φέρνει πάλι στο προσκήνιο, ώστε μέσω αυτών να αποκτήσουν πιο δεκτική διάνοια για να κατανοήσουν καλά το βάθος του μυστηρίου. Στηρίζει δε τον νου των ακροατών, ώστε να μην παρασυρθούν από τις αμάθειες των Ιουδαίων, και αρέσκονται να σκέφτονται τα ίδια με τις δικές τους εσφαλμένες αντιλήψεις, ατιμάζοντας κάποιοι την αγία και ευαγγελική διδασκαλία· αυτό δε που θέλω να πω, είναι σαφώς το εξής. Διότι ο νόμος, έχοντας σκιά και τύπο, που είχε επιβληθεί «μέχρι τον καιρό της διορθώσεως», σύμφωνα με τη φωνή του Παύλου, «έγινε παιδαγωγός μας εις Χριστόν», και εισήγαγε σαν μια κάποια προμελέτη της κατ' ευσέβειαν αρετής. Επομένως, εάν κάποιος αποκαλέσει τα όσα δόθηκαν μέσω του Μωυσή ως προγύμνασμα της αληθινής και εν πνεύματι λατρείας, δεν θα έσφαλλε ως προς το ορθό.

Διότι οι Ιουδαίοι, προσκολλημένοι μόνο στο μωσαϊκό γράμμα, και έχοντας στηρίξει τον νου τους σε όσα τελούνταν τυπικά «μέχρι τον καιρό της διορθώσεως», δεν έδιναν καμία απολύτως σημασία στην ευαγγελική διδασκαλία, και θεωρούσαν ότι έπρεπε να αντιμετωπίζουν τους πρεσβευτές της ως πιο επαχθείς και από τους χειρότερους εχθρούς τους. Εκείνοι πάλι που ακολουθούσαν την άλλη πλάνη και απέδιδαν την άρρητη δόξα του Θεού στην κτίση, εννοώ τους εθνικούς, δεν αποδέχονταν με ιδιαίτερη χαρά τον λόγο που μπορούσε να τους φωτίσει. Διότι, όντας βαθιά προσηλωμένοι στα αρχαία κακά, θεωρούσαν την αμάθεια ως κάτι το προσφιλέστατο, και ήταν πάρα πολύ απρόθυμοι να απομακρυνθούν από μια τόσο οικεία σε αυτούς ασθένεια. Έτσι, λοιπόν, εφόσον αυτή ήταν η φύση των πραγμάτων, ποιος θα μπορούσε πλέον να αμφιβάλλει ότι οι μαθητές του Σωτήρα θα γίνονταν μισητοί στους Ιουδαίους, καταφρονημένοι από όσους έπασχαν από την πλάνη των Ελλήνων, και καθόλου αρεστοί, αλλά μάλλον εξαιρετικά δυσβάσταχτοι, σε εκείνους που επέλεγαν τη φιληδονία και τιμούσαν τη φθαρτή ζωή μέσα στις απολαύσεις;

και στη μητέρα: «Τι θα κοιλοπονέσεις;» Ο λόγος βέβαια είναι βαθύς και επισκιασμένος από πολλή ασάφεια, θα γνωρίσεις όμως αμέσως το χρήσιμο και αληθινό νόημά του· νομίζω όμως ότι πρέπει να αναπτύξω εκ των προτέρων εν συντομία τον σκοπό των νοημάτων. Διότι έτσι θα γίνει πιο κατανοητός και ευπρόσδεκτος στους ακροατές. Λοιπόν, ο Θεός των όλων λύτρωσε βέβαια τον Ισραήλ από την Αίγυπτο, και τον απάλλαξε από την πολυθεϊκή πλάνη και την απάτη των δαιμόνων, οδηγώντας τον με τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή στην αυγή της αληθινής θεογνωσίας. Διότι τον δίδαξε να λατρεύει έναν Θεό και να προσκυνά έναν Κύριο· έπειτα, μέσω τύπων και σκιών, ήθελε να τον ανεβάσει σε ακόμη μεγαλύτερα και τελειότερα πράγματα, δηλαδή σε αυτά της εν Χριστώ ζωής. Διότι ο νόμος ήταν παιδαγωγός, και είχε τεθεί σε ισχύ μέχρι τον καιρό της διορθώσεως· και αυτός ήταν ο καιρός της ελεύσεως του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, οπότε, αφού αφαίρεσε τη σκιά των νομικών ενταλμάτων και τους τύπους που υπήρχαν στο γράμμα του νόμου, εισήγαγε στους ανθρώπους της γης το κάλλος της εν πνεύματι και αληθεία λατρείας, ξεκάθαρα και χωρίς καλύμματα. Αλλά ακριβώς για αυτό το πράγμα δυσφόρησαν οι Ιουδαίοι, και, υπερασπιζόμενοι ακόμη τους τύπους, εναντιώνονταν στον Χριστό, και τον κατηγορούσαν για την κατάργηση των Μωσαϊκών θεσπισμάτων, πότε λέγοντας: «Αν αυτός ο άνθρωπος ήταν από τον Θεό, δεν θα κατέλυε το Σάββατο», και πότε εκσφενδονίζοντας εναντίον του ακόμη χειρότερα λόγια.

Διότι σαν να μνηστευόταν κατά κάποιον τρόπο τον αρχαίο Ισραήλ, δηλαδή τη Συναγωγή των Ιουδαίων, και τον κάλεσε σε οικειότητα, εννοώ αυτήν μέσω του νόμου, με τη διακονία του Μωυσή και τη μεσολάβηση αγγέλων. Αλλά ο τρόπος αυτής της μνηστείας δεν ήταν διαρκής, ούτε βέβαια αιώνιος, κάθε άλλο. Διότι δεν επρόκειτο οι τύποι να επικρατήσουν για πάντα, καθώς και όσα είχαν επιβληθεί «μέχρι τον καιρό της διορθώσεως». Όταν όμως ήρθε ο καιρός της διορθώσεως, δηλαδή ο καιρός της ελεύσεως του Σωτήρα μας, φανερώθηκε ένας άλλος τρόπος μνηστείας, διαρκής και ασάλευτος, και πολύ λαμπρότερος από τον πρώτο, και ανώτερος από τη σκιά. Διότι ο Θεός των όλων χάριζε στη νύμφη σαν ένα είδος γαμήλιου δώρου την απαλλαγή από τη σαρκική δουλεία, και μέσω σκιάς και τύπων την καλούσε σε πνευματική κάθαρση. Όμως είχε ορίσει χρονικό όριο για τη μνηστεία αυτή. Διότι η πρώτη δεν ήταν άμεμπτη, σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου, ούτε ήταν αγέραστη και μακριά από τον αφανισμό της. Γι' αυτό ακριβώς αναζητούνταν η θέση για μια δεύτερη, δηλαδή τη νέα, εννοώ τη δωρεά και τη χάρη μέσω του Χριστού, η οποία δεν εισάγει για εμάς μια πρόσκαιρη ούτε σαρκική ελευθερία. Διότι μας καταγράφει μεταξύ των τέκνων του Θεού, και χορηγεί πλουσιοπάροχα «τον αρραβώνα του Πνεύματος», και ορίζει διαρκείς νόμους.

Διότι ο νόμος ήταν ως προτύπωση και προαναγγελία της εν πνεύματι και αληθεία λατρείας, και «δικαιώματα σαρκός», όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος, «τα οποία επιβλήθηκαν μέχρι τον καιρό της διορθώσεως». Ο καιρός δε της επανορθώσεως νομίζω ότι δεν θα μπορούσε να είναι άλλος από την έλευση του Σωτήρα μας. Επειδή λέγεται ότι η μεν πρώτη διαθήκη, λόγω του ότι δεν ήταν άμεμπτη, καταργείται· διότι πάλιωσε· αναζητήθηκε όμως η θέση της νέας και δεύτερης, η οποία είναι πέρα από κάθε ψεγάδι και κατηγορία. Διότι έχει κηρυχθεί μέσω του ίδιου του Υιού, ο οποίος έχει ονομαστεί Άγγελος της μεγάλης βουλής. Γι' αυτό και έλεγε: «Δεν μιλώ από τον εαυτό μου, αλλά ο Πατέρας που με έστειλε, Αυτός μου έδωσε εντολή, τι να πω και τι να λαλήσω». Είπε λοιπόν ξεκάθαρα σε εκείνους που ιερουργούν σύμφωνα με τον νόμο, ότι δεν είναι επιθυμητοί σε αυτόν, μάλλον δε ότι δεν ευαρεστείται σε αυτούς που προσφέρουν τις θυσίες με σκιές και τύπους, και ότι δεν πρόκειται να αποδεχτεί όσα ιερουργούνται από αυτούς.

Λέει λοιπόν και τώρα ο Δαβίδ ότι, έστω κι αν οργιστείτε ακούσια, πράγμα που δεν αποτελεί ολοκληρωμένο αμάρτημα, μην προσθέσετε και την πράξη, για να μην γίνει το αμάρτημα ολοκληρωμένο. Διότι με σοφία συγχωρεί το μικρότερο, δηλαδή την οργή, σε όσους είναι πιο αδύναμοι, ώστε να εμποδίσει το μεγαλύτερο, δηλαδή τον φόνο και όσα γεννιούνται από τον θυμό που δεν συγκρατείται. «Προσφέρετε θυσία δικαιοσύνης, και ελπίστε στον Κύριο.» (A f. 25 b.) Θέτει δε τον εαυτό του ως παράδειγμα ο Δαβίδ· και προσπαθεί να διδάξει ότι για όσους προσφέρουν ως θυσία στον πάναγνο Θεό τους καρπούς της δικαιοσύνης, η ελπίδα τους σε Αυτόν δεν μένει χωρίς ανταμοιβή. Διότι σχεδόν λέει, εγώ προσέφερα τη δικαιοσύνη, και εναπόθεσα την ελπίδα μου σε Αυτόν, και επικράτησα των εχθρών μου, έστω και αν θρήνησα τον νεαρό που έπεσε. Λέγοντας δε «Προσφέρετε θυσία δικαιοσύνης», δεν αποδέχεται τη θυσία που ανήκει στις σκιές του νόμου, αλλά μάλλον την εν Χριστώ και ευαγγελική θυσία. Διότι ο παλαιός νόμος δίδασκε να γίνονται οι προσφορές με αίματα, αλλά δεν ήταν δυνατόν μέσω αυτών να φτάσει ο άνθρωπος στην τελειότητα κατά τη συνείδηση· διότι προσφέρονταν προτυπώνοντας την ευωδία της αληθινής λατρείας, και ίσχυαν μέχρι τον καιρό της διορθώσεως. Γι' αυτό τον λόγο, εν Χριστώ καταργήθηκε μεν η σκιά· ενώ πλέον περιλάμπει τις καρδιές των πιστών το φως της αληθείας.

Γράφει δε ως εξής: «Εφόσον λοιπόν αυτά έχουν κατασκευαστεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στην μεν πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς για να επιτελέσουν τις λατρείες. Στη δε δεύτερη, εισέρχεται μία φορά τον χρόνο μόνο ο αρχιερέας, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αγνοήματα του λαού, δηλώνοντας με αυτό το Άγιο Πνεύμα ότι δεν έχει φανερωθεί ακόμη η οδός των αγίων, όσο εξακολουθεί να υφίσταται η πρώτη σκηνή. Αυτή αποτελεί παραβολή για τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες που δεν μπορούν να τελειοποιήσουν κατά τη συνείδηση αυτόν που λατρεύει, παρά συνίστανται μόνο σε φαγητά, ποτά και διάφορους καθαρμούς, αποτελώντας σαρκικές διατάξεις που έχουν επιβληθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως. Ο Χριστός όμως, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διά μέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε τούτη την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό Του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα Άγια των αγίων, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Κατανοείς λοιπόν ότι οι ιερείς επιτελούσαν τις λατρείες στην πρώτη σκηνή, μη έχοντας το δικαίωμα εισόδου στα Άγια των αγίων. Διότι κάπως έτσι είναι η σύμφωνα με τον νόμο λατρεία, η οποία έχει την υπόστασή της μέσα σε σκιές.

Αυτό το είπε για να δηλώσει ότι έγινε ιερέας μέσω της δικής του δύναμης και του Πατέρα, μέσω ζωής ατελεύτητης. Αν και αυτό δεν αποτελεί λογική συνέχεια της φράσης: «Ο οποίος δεν έχει γίνει ιερέας σύμφωνα με τον νόμο σαρκικής εντολής»· διότι το φυσικό επακόλουθο θα ήταν να πει: «Αλλά σύμφωνα με πνευματική». Όμως, μέσω της λέξης «σαρκικής» κατέδειξε το πρόσκαιρο· όπως λέει και αλλού: «Δικαιώματα της σαρκός που έχουν επιβληθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως, σύμφωνα με τη δύναμη της ζωής»· δηλαδή, ότι ζει με τη δική του δύναμη. Είπε ότι γίνεται μετάθεση του νόμου και έδειξε το πώς· τώρα λοιπόν αναζητά την αιτία. Και αυτό είναι που περισσότερο από όλα αναπαύει τις ψυχές των ανθρώπων, το να γνωρίζουν δηλαδή οπωσδήποτε την αιτία, και τους οδηγεί σε μεγαλύτερη πίστη. Διότι τότε πιστεύουμε περισσότερο, όταν μάθουμε και την αιτία και τον λόγο για τον οποίο γίνεται κάτι. Λέει, λοιπόν, ότι γίνεται αθέτηση της προηγούμενης εντολής, εξαιτίας της αδυναμίας και της ανωφέλειάς της. Εδώ μας επιτίθενται οι αιρετικοί λέγοντας: Ιδού, και ο Παύλος χαρακτήρισε την εντολή πονηρή. Αλλά πρόσεχε με ακρίβεια· δεν είπε «εξαιτίας της πονηρίας», ούτε «εξαιτίας της μοχθηρίας», αλλά: «Εξαιτίας της αδυναμίας και της ανωφέλειάς της». Και αλλού εξάλλου καταδεικνύει την αδυναμία της, όπως όταν λέει: «Σε ό,τι ήταν αδύναμη εξαιτίας της σαρκός». Επομένως, δεν είναι αυτή αδύναμη, αλλά εμείς.

Διότι βεβαίως δεν μπορούσαν να συγχωρήσουν μοιχεία, ούτε φόνο, ούτε ιεροσυλία. Βλέπεις το «αυτό φάγε, αυτό μην το φας»; Πράγματα τα οποία είναι αδιάφορα. Αφορούσαν μόνο σε φαγητά και ποτά και σε διάφορους βαπτισμούς. «Αυτό πιες», λέει. Αν και περί του ποτού δεν είχε διαταχθεί τίποτα, αλλά τα είπε αυτά απαξιώνοντάς τα: «Και με διάφορους βαπτισμούς, και με δικαιώματα της σάρκας, τα οποία είχαν επιβληθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως». Διότι αυτή είναι η δικαιοσύνη της σάρκας. Εδώ καταρρίπτει τις θυσίες, δείχνοντας ότι δεν είχαν καμία ισχύ, και ότι ίσχυαν μέχρι τον καιρό της διορθώσεως· δηλαδή, ανέμεναν τον καιρό που θα τα διόρθωνε όλα. Ο Χριστός όμως, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη.

Διότι οι θυσίες δεν αφαιρούσαν τον ρύπο της ψυχής, αλλά αφορούσαν ακόμη το σώμα, σύμφωνα με τον νόμο της σαρκικής εντολής. Επειδή βέβαια δεν μπορούσαν να συγχωρήσουν τη μοιχεία, ούτε τον φθόνο, ούτε την ιεροσυλία. «Μόνο με βρώσεις και πόσεις και με διάφορους βαπτισμούς [καθαρμούς]». Τα οποία, λέει, φαίνονταν να καθαρίζουν τη σάρκα. «Και με σαρκικές διατάξεις, που είχαν επιβληθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως. Όταν όμως ήλθε ο Χριστός ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών,» Καιρό διορθώσεως ονομάζει τον καιρό της παρουσίας του Χριστού. Λέει λοιπόν ότι ήταν ωφέλιμα πριν από τον καιρό της διορθώσεως, μετά όμως από αυτά έγιναν ανωφελή. «Μέσα από τη μεγαλύτερη και τελειότερη σκηνή, που δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε τούτη την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό Του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα Άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση. Διότι, εάν το αίμα των ταύρων και των τράγων και η στάχτη της δαμάλεως, που ραντίζει τους μολυσμένους, τους αγιάζει παρέχοντας καθαρότητα στη σάρκα, πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού, ο οποίος μέσω του Αγίου Πνεύματος πρόσφερε τον εαυτό Του άμωμο στον Θεό, θα καθαρίσει τη συνείδησή σας από τα νεκρά έργα,» Εδώ εννοεί τη σάρκα, ή την Εκκλησία. «Για να λατρεύετε τον ζωντανό Θεό;» Εδώ φανερώνει ότι εκείνος που έχει νεκρά έργα δεν είναι δυνατόν να υπηρετεί τον ζωντανό και αληθινό Θεό. «