Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 9:11

Διότι, δεν νομίζεις ότι ο Ααρών ετέθη εξ αρχής ως εικόνα και τύπος της ιεροσύνης του Σωτήρος ημών, ζωσμένος τον ποδήρη χιτώνα, και τη λεγόμενη επωμίδα, και το χρυσό πέταλο στο πάνω μέρος του μετώπου, και τους σκαλιστούς λίθους, και, το πιο ευδιάκριτο από αυτά, έχοντας την άδεια να εισέρχεται στα Άγια των Αγίων μόνο μία φορά τον χρόνο, τελώντας τη θυσία υπέρ όλου του λαού, όχι χωρίς αίμα; Β. Πολύ σωστά μιλάς, αφού άλλωστε και ο θεσπέσιος Παύλος γράφει: «Ο Χριστός, όμως, όταν παρουσιάστηκε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε τούτη την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα εισήλθε μία για πάντα στα Άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Και ότι τα παλαιά ήταν τύποι και σκιές, ενώ τούτα εδώ, δηλαδή όσα έγιναν διά του Χριστού, είναι πλέον λαμπρή και ξεκάθαρη αλήθεια, ποιος από τους ευμαθείς θα μπορούσε να το αμφισβητήσει; Α.

Διότι εκείνοι που παλαιότερα ιερουργούσαν στον Θεό σύμφωνα με τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή, προσέφεραν λατρεία ως σε τύπο και σκιά, προσφέροντας ιερουργικά στον Πατέρα τον ίδιο τον Υιό, και αναφέροντάς τον ως οσμή ευωδίας πολλές φορές μέσω τράγου, κριαριού και μόσχου. Διότι σφαζόταν ερίφιο για την αμαρτία, σύμφωνα με την πίστη των ιερών γραφών, αλλά σε εκείνα υπήρχε η μορφοποίηση της αλήθειας· έγραψε όμως σε εμάς ο σοφότατος Παύλος: «Ο Χριστός, όταν παραγενήθηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτή την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Διότι η δύναμη της λατρείας πραγματοποιούνταν με ξένο αίμα από τους ιερουργούς σύμφωνα με τον νόμο· επειδή λάτρευσαν σε υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων. Ο Χριστός όμως δεν έκανε έτσι, κάθε άλλο, διότι έσωσε την οικουμένη με το δικό του αίμα και «δεν έγινε ιερέας σύμφωνα με τον νόμο σαρκικής εντολής, αλλά σύμφωνα με τη δύναμη ακατάλυτης ζωής»· διότι προσέφερε τον εαυτό του για εμάς, καθώς η τυπική λατρεία αδυνατούσε να φέρει τη δικαίωση, επειδή ήταν «αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες», γι' αυτό και αναζητήθηκε τόπος για δεύτερη διαθήκη, εφόσον η πρώτη δεν ήταν άμεμπτη.

Εισήρχετο δε μόνος ο προεξάρχων των ιερέων, μία φορά τον χρόνο, και «όχι χωρίς αίμα», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Επειδή δε, όπως λέει ο νομομαθής Παύλος, που ήταν αναθρεμμένος με τα ιερά Γράμματα, «ο Χριστός, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών μέσω της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, της αχειροποίητης, δηλαδή όχι αυτής της κτίσεως, και όχι με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα εισήλθε μία για πάντα στα Άγια των αγίων, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση», εμπρός λοιπόν ας εγκαταλείψουμε και εμείς τη στάση στην πρώτη σκηνή, ας ακολουθήσουμε τον Χριστό, ας εισδράμουμε στα Άγια των αγίων, ας συγκροτήσουμε «τη γιορτή ανάμεσα σε εκείνους που περισκέπουν», όπου βρίσκεται το ιλαστήριο ως τύπος του Χριστού, το οποίο περισκέπουν με τις φτερούγες τους τα Χερουβίμ. Ας προσφέρουμε στον Θεό, όχι θυσίες με αίματα, αλλά μάλλον το λεπτό και σύνθετο θυμίαμα, δηλαδή την ευωδία των αρετών, την πνευματική και αναίμακτη λατρεία. Όμως θεωρώ αναγκαίο να σας πω το εξής: «Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος». Ας επιτελέσουμε την αγιοσύνη με φόβο Θεού. Διότι δεν είναι δυνατόν, δεν είναι δυνατόν, σε όσους δεν επιθυμούν να διαπράττουν ανοσιουργήματα, να εισέρχονται σαν με άνιπτα πόδια στα Άγια των αγίων.

Και αυτό θα σου το καταστήσει σαφές ο θεσπέσιος Παύλος, λέγοντας: «Ο δε Χριστός, αφού εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Διότι, όπως ο ίδιος λέει κάπου πάλι: «Εφόσον πέθανε μία φορά, δεν πεθαίνει πλέον· ο θάνατος δεν τον κυριεύει πια. Διότι ως προς αυτό που πέθανε, πέθανε για την αμαρτία μία για πάντα· ως προς αυτό όμως που ζει, ζει για τον Θεό». Εισερχόταν, λοιπόν, ο θεσπέσιος Ααρών στα Άγια των αγίων, μία φορά τον χρόνο, με το αίμα του καθαρισμού των αμαρτιών.

Και εκτενέστερα βέβαια για αυτά θα μιλήσουμε εν καιρώ· παρατήρησε δε πώς στο πρόσωπο του μόσχου σφαγιάζεται πάλι υπέρ ημών ο Εμμανουήλ, και μας απαλλάσσει από την αμαρτία, και μας ελευθερώνει από την καταδίκη, και μας απομακρύνει από την ποινή, και εισέρχεται διά της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, όχι διά μόσχων και τράγων, αλλά διά του ιδίου του αίματος, έχοντας γευθεί τον θάνατο εφάπαξ.

Διότι ο Χριστός είναι άφθαρτος και παραμένει αιώνια, και σε κάθε καιρό και χρόνο είναι απολύτως γνωστός. Και βρίσκεται ενώπιον του Κυρίου, δηλαδή στα μάτια του Πατέρα. Διότι, όταν ο Μονογενής έγινε σαν κι εμάς, τότε εισήλθε στα Άγια των αγίων διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, δηλαδή στον ουρανό, για να εμφανιστεί τώρα ενώπιον του Θεού υπέρ ημών, όπως ακριβώς έχει γραφτεί. Διότι δεν παρουσιάζει τον εαυτό Του ενώπιον του Πατέρα, αλλά εμάς ως ευρισκομένους μέσα Του, μολονότι είχαμε αποδιωχθεί από το πρόσωπό Του και, τρόπον τινά, από τα μάτια Του, εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ και της αμαρτίας που κυριάρχησε τυραννικά σε όλους. Επομένως, εν Χριστώ αποκτήσαμε την πρόσβαση και την παρρησία για την είσοδο στα Άγια, όπως μας είπε ο σοφός Παύλος. Διότι, όπως ακριβώς συναναστηθήκαμε και συγκαθίσαμε στα επουράνια εν Χριστώ, έτσι πάλι εν Αυτώ βρεθήκαμε ενώπιον του προσώπου του Πατέρα.

Γράφει δε ως εξής: «Εφόσον λοιπόν αυτά έχουν κατασκευαστεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στην μεν πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς για να επιτελέσουν τις λατρείες. Στη δε δεύτερη, εισέρχεται μία φορά τον χρόνο μόνο ο αρχιερέας, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αγνοήματα του λαού, δηλώνοντας με αυτό το Άγιο Πνεύμα ότι δεν έχει φανερωθεί ακόμη η οδός των αγίων, όσο εξακολουθεί να υφίσταται η πρώτη σκηνή. Αυτή αποτελεί παραβολή για τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες που δεν μπορούν να τελειοποιήσουν κατά τη συνείδηση αυτόν που λατρεύει, παρά συνίστανται μόνο σε φαγητά, ποτά και διάφορους καθαρμούς, αποτελώντας σαρκικές διατάξεις που έχουν επιβληθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως. Ο Χριστός όμως, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διά μέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε τούτη την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό Του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα Άγια των αγίων, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Κατανοείς λοιπόν ότι οι ιερείς επιτελούσαν τις λατρείες στην πρώτη σκηνή, μη έχοντας το δικαίωμα εισόδου στα Άγια των αγίων. Διότι κάπως έτσι είναι η σύμφωνα με τον νόμο λατρεία, η οποία έχει την υπόστασή της μέσα σε σκιές.

Αυτός είναι ο Ιησούς Χριστός, ο οποίος ήλθε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών· αυτός που, εξαιτίας της αφθονίας της θεότητάς του, μετέδωσε σε όλους μας τη δική του προσηγορία. Διότι οι ανθρώπινοι βασιλείς κρατούν την προσηγορία της βασιλείας ακοινώνητη προς τους άλλους ανθρώπους· ο Ιησούς Χριστός, όμως, όντας Υιός του Θεού, μας αξίωσε να ονομαζόμαστε Χριστιανοί. Αλλά θα πει κάποιος ότι το όνομα των Χριστιανών είναι καινούργιο, και πριν από αυτό δεν βρισκόταν σε χρήση, και τα καινούργια πράγματα πολλές φορές συναντούν αντιρρήσεις επειδή φαντάζουν ξένα. Το εξασφάλισε, όμως, εκ των προτέρων αυτό ο προφήτης, λέγοντας: Σε εκείνους που με υπηρετούν θα δοθεί ένα καινούργιο όνομα, το οποίο θα ευλογηθεί πάνω στη γη. Ας εξετάσουμε τους Ιουδαίους: υπηρετείτε τον Κύριο ή όχι; Δείξτε, λοιπόν, το δικό σας καινούργιο όνομα.

Διότι ο Χριστός, όταν παρουσιάστηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση, και όχι με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση. Διότι, αν το αίμα των ταύρων και των τράγων και η στάχτη της δαμάλεως που ραντίζει τους μολυσμένους τους αγιάζει προσφέροντας την καθαρότητα της σάρκας, πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού; Και πάλι: Έχοντας λοιπόν, αδελφοί, παρρησία για να εισέλθουμε στα άγια με το αίμα του Ιησού, από τον δρόμο που αυτός εγκαινίασε για μας, δρόμο νέο και ζωντανό, διαμέσου του καταπετάσματος, δηλαδή της σάρκας του. Και επειδή η σάρκα του, που ήταν το καταπέτασμα, ατιμάστηκε, γι' αυτό και το τυπικό καταπέτασμα του ναού σχίστηκε, καθώς έχει γραφτεί: Και ιδού, το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε στα δύο, από πάνω έως κάτω, διότι δεν απέμεινε ούτε λίγο από αυτό. Επειδή δηλαδή ο Δεσπότης είπε, Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας έρημος, ο οίκος διαρράγηκε.

Αυτή είναι η επουράνια Ιερουσαλήμ· αυτό είναι το όρος Σιών και η πόλη του ζώντος Θεού, σύμφωνα με τον ιερό Απόστολο, ο οποίος λέει: «Έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ». Ως σκηνή δε, θα εννοήσεις εκείνην την άνω, την ιδρυμένη επί του όρους, από τον λόγο που αναφέρει: «Όταν δε ο Χριστός ήλθε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διά της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση».

Την ονομάζει δε θαυμαστή σκηνή του Θεού σε αντιδιαστολή προς κάποια άλλη που δεν ήταν θαυμαστή, όπως ήταν εκείνη που είχε κατασκευαστεί επί της γης την εποχή του Μωυσή. Και ως αληθινά θαυμαστή σκηνή θα νοήσεις αυτήν, στην οποία οι μακάριοι του Θεού απέθεταν τις ελπίδες τους. Αυτή λοιπόν ήταν η επουράνια, τους τύπους της οποίας κατασκεύαζε ο Μωυσής στην έρημο. Περί αυτής της θαυμαστής σκηνής και ο θείος Απόστολος διδάσκοντας έλεγε: «Τέτοιον αρχιερέα έχουμε, ο οποίος κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλοσύνης στους ουρανούς, ως λειτουργός των αγίων και της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος, και όχι άνθρωπος»· στα οποία προσθέτει αμέσως μετά: «Οι οποίοι προσφέρουν λατρεία που αποτελεί υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων, καθώς ακριβώς έλαβε θεία εντολή ο Μωυσής, όταν επρόκειτο να κατασκευάσει τη σκηνή. Διότι πρόσεξε, του λέει, να τα φτιάξεις όλα σύμφωνα με το πρότυπο που σου υποδείχθηκε στο όρος». Αλλά αυτά μεν ήταν εικόνες και σύμβολα των επουρανίων· «Ο Χριστός όμως, όταν παρουσιάστηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό Του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση».

Και τότε μεν το αξίωμα της Λευιτικής ιερωσύνης ίσχυε μόνο για το έθνος του Ισραήλ, και έχει μαρτυρηθεί ότι οι Λευίτες αποτελούσαν λύτρο μόνο για τα δικά τους πρωτότοκα. Ο Χριστός όμως, ο οποίος ήλθε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, όπως λέει ο πάνσοφος Παύλος, και όχι κατά την τάξη του Ααρών, αλλά κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, όπως είχε προφητεύσει ο θείος λόγος, με τη μετάθεση της ιερωσύνης, επειδή ο ίδιος προερχόταν από άλλη φυλή (διότι είναι ολοφάνερο ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ανέτειλε από τη φυλή του Ιούδα), πραγματοποίησε και τη μετάθεση του νόμου, μεταφέροντάς μας από τη σκιά του νόμου στο Ευαγγέλιο της βασιλείας των ουρανών, όπως ακριβώς μετέφερε και το αξίωμα της ιερωσύνης από τη Λευιτική στη βασιλική φυλή. Με την παρομοίωσή του δε προς την τάξη του Μελχισεδέκ, δεν πρόσφερε τον εαυτό του στον Πατέρα ως λύτρο μόνο για τον Ισραήλ, αλλά για όλα τα έθνη, και κατέστη αρχιερέας της πίστεως και της ομολογίας όλων των ανθρώπων, επειδή και ο Μελχισεδέκ είναι γνωστό ότι ανήκε στη μερίδα των εθνικών, και διαπιστώνεται ότι δεν κατάγεται από το γένος του Αβραάμ. Η δε κατά τον νόμο αποτίμηση των πέντε διδράχμων για κάθε ένα από τα πρωτότοκα υποδηλώνει αινιγματωδώς ότι καθένας από εμάς οφείλει να αγιάζει στον Θεό κάθε του αίσθηση, και να προσφέρει τα όσα σχετίζονται με αυτές στον Κτίστη, καθαρά και απαλλαγμένα από κάθε άτοπη ηδονή, σαν ένα ευσεβές και νόμιμο λύτρο.

Εισχωρεί στον γνόφο. Διεισδύει στα άδυτα της αχειροποίητης σκηνής. Διδάσκεται τα απόρρητα της θείας ιερωσύνης. Εξαφανίζει το είδωλο. Εξιλεώνει το Θείο. Ανακαλεί τον νόμο που συντρίφθηκε εξαιτίας της κακίας των Ιουδαίων.

Ας αποφύγουμε, αδελφοί, αυτόν τον πειρασμό με όση δύναμη έχουμε· διότι το να τον αποφύγουμε βρίσκεται στη δική μας εξουσία. Γι' αυτό ας λυπηθούμε, όταν δούμε τους εαυτούς μας να έχουν πέσει σε αυτόν. Εάν λυπηθούμε γι' αυτό όσο πρέπει, θα κατεργαστούμε για τους εαυτούς μας μετάνοια αμετάκλητη προς σωτηρία. Αυτόν τον πειρασμό ήρθα και εγώ τώρα να αφαιρέσω από εσάς, όχι εκείνον που ζημιώνει και βλάπτει προσωρινά, αλλά αιώνια. Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, του οποίου εμείς είμαστε διάκονοι με τη χάρη του, είναι αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών, όχι των πρόσκαιρων, και μέσω του δικού του αίματος εισήλθε στα αληθινά Άγια, εξασφαλίζοντας για εμάς όχι πρόσκαιρη, αλλά αιώνια λύτρωση· την οποία και εμείς ήρθαμε να σας φέρουμε, δηλαδή την αιώνια απολύτρωση, εφόσον βέβαια πείθεστε, από τους ψυχικούς πειρασμούς και όχι από τους σωματικούς· διότι τα όπλα μας δεν είναι σαρκικά, σύμφωνα με τον Απόστολο, αλλά είναι ισχυρά με τη δύναμη του Θεού για την καθαίρεση οχυρωμάτων, όχι των αισθητών, αλλά εκείνων που έχουν κατασκευαστεί εναντίον μας από τον νοητό εχθρό.

Διότι βεβαίως δεν μπορούσαν να συγχωρήσουν μοιχεία, ούτε φόνο, ούτε ιεροσυλία. Βλέπεις το «αυτό φάγε, αυτό μην το φας»; Πράγματα τα οποία είναι αδιάφορα. Αφορούσαν μόνο σε φαγητά και ποτά και σε διάφορους βαπτισμούς. «Αυτό πιες», λέει. Αν και περί του ποτού δεν είχε διαταχθεί τίποτα, αλλά τα είπε αυτά απαξιώνοντάς τα: «Και με διάφορους βαπτισμούς, και με δικαιώματα της σάρκας, τα οποία είχαν επιβληθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως». Διότι αυτή είναι η δικαιοσύνη της σάρκας. Εδώ καταρρίπτει τις θυσίες, δείχνοντας ότι δεν είχαν καμία ισχύ, και ότι ίσχυαν μέχρι τον καιρό της διορθώσεως· δηλαδή, ανέμεναν τον καιρό που θα τα διόρθωνε όλα. Ο Χριστός όμως, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη.

Εδώ εννοεί τη σάρκα. Ορθά μάλιστα την ονόμασε μεγαλύτερη και τελειότερη, εφόσον ο Θεός Λόγος και όλη η ενέργεια του Πνεύματος κατοικεί σε αυτήν. Διότι ο Θεός δεν δίνει το Πνεύμα με το μέτρο. Ή την ονομάζει τελειότερη επειδή είναι και ασύλληπτη, και επειδή κατορθώνει μεγαλύτερα έργα. «Δηλαδή, που δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση». Δες πώς είναι μεγαλύτερη: διότι δεν θα προερχόταν από το Πνεύμα, εάν την είχε κατασκευάσει άνθρωπος. «Όχι από αυτήν την κτίση», λέει, δηλαδή όχι από αυτά τα κτίσματα, αλλά από πνευματική κτίση· διότι κατασκευάστηκε από το Άγιο Πνεύμα. Βλέπεις πώς ονομάζει το σώμα και σκηνή και καταπέτασμα και ουρανό; «Μέσα από τη μεγαλύτερη και τελειότερη», λέει, «σκηνή»· έπειτα, «μέσα από το καταπέτασμα, δηλαδή τη σάρκα του»· και πάλι, «στο εσωτερικό του καταπετάσματος»· και πάλι: «εισερχόμενη στα Άγια των αγίων, για να εμφανιστεί ενώπιον του προσώπου του Θεού». Για ποιον λόγο λοιπόν το κάνει αυτό; Επειδή θέλει να μας διδάξει ότι, σύμφωνα με τη μία και την άλλη σημασία, πρόκειται για το ίδιο νόημα. Τι εννοώ με αυτό; Καταπέτασμα είναι ο ουρανός· διότι, όπως ακριβώς το καταπέτασμα διαχωρίζει τα άγια, έτσι και η σάρκα κρύβει τη θεότητα· και παρομοίως σκηνή είναι η σάρκα, η οποία φέρει μέσα της τη θεότητα· και πάλι σκηνή είναι ο ουρανός· διότι εκεί μέσα βρίσκεται ο ιερέας.

«Ο Χριστός όμως», λέγει, «αφού παρουσιάσθηκε ως αρχιερέας». Δεν είπε, «αφού έγινε», αλλά, «αφού παρουσιάσθηκε», δηλαδή, έχοντας έλθει ακριβώς για τον σκοπό αυτόν, χωρίς να διαδεχθεί κανέναν άλλον· δεν παρουσιάσθηκε πρώτα και ύστερα έγινε, αλλά συγχρόνως με τον ερχομό του. Και δεν είπε, «αφού παρουσιάσθηκε ως αρχιερέας αυτών που θυσιάζονται», αλλά, «των μελλόντων αγαθών»· διότι ο λόγος δεν είχε τη δύναμη να παραστήσει το παν. «Ούτε δι' αίματος», λέγει, «τράγων και μόσχων».

Διότι οι θυσίες δεν αφαιρούσαν τον ρύπο της ψυχής, αλλά αφορούσαν ακόμη το σώμα, σύμφωνα με τον νόμο της σαρκικής εντολής. Επειδή βέβαια δεν μπορούσαν να συγχωρήσουν τη μοιχεία, ούτε τον φθόνο, ούτε την ιεροσυλία. «Μόνο με βρώσεις και πόσεις και με διάφορους βαπτισμούς [καθαρμούς]». Τα οποία, λέει, φαίνονταν να καθαρίζουν τη σάρκα. «Και με σαρκικές διατάξεις, που είχαν επιβληθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως. Όταν όμως ήλθε ο Χριστός ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών,» Καιρό διορθώσεως ονομάζει τον καιρό της παρουσίας του Χριστού. Λέει λοιπόν ότι ήταν ωφέλιμα πριν από τον καιρό της διορθώσεως, μετά όμως από αυτά έγιναν ανωφελή. «Μέσα από τη μεγαλύτερη και τελειότερη σκηνή, που δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε τούτη την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό Του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα Άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση. Διότι, εάν το αίμα των ταύρων και των τράγων και η στάχτη της δαμάλεως, που ραντίζει τους μολυσμένους, τους αγιάζει παρέχοντας καθαρότητα στη σάρκα, πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού, ο οποίος μέσω του Αγίου Πνεύματος πρόσφερε τον εαυτό Του άμωμο στον Θεό, θα καθαρίσει τη συνείδησή σας από τα νεκρά έργα,» Εδώ εννοεί τη σάρκα, ή την Εκκλησία. «Για να λατρεύετε τον ζωντανό Θεό;» Εδώ φανερώνει ότι εκείνος που έχει νεκρά έργα δεν είναι δυνατόν να υπηρετεί τον ζωντανό και αληθινό Θεό. «

Διότι έπρεπε και αυτό το θεοπρεπές ενδιαίτημα, η ανόρυκτη πηγή του ύδατος της αφέσεως, ο ανήροτος αγρός του ουράνιου άρτου, η ανάρδευτη άμπελος του βότρυος της αθανασίας, η αειθαλής και καλλίκαρπη ελαία του πατρικού ελαίου, να μην εγκλειστεί στα έγκατα της γης, αλλά, όπως ακριβώς το άγιο και ακήρατο σώμα που προήλθε από αυτήν και έλαβε υπόσταση στον Θεό Λόγο αναστήθηκε από το μνήμα την τρίτη ημέρα, έτσι και αυτή να αρπαγεί από τον τάφο και να μεταστεί η μητέρα προς τον Υιό, και όπως Εκείνος κατέβηκε προς αυτήν, έτσι και αυτή η προσφιλής να ανυψωθεί προς Αυτόν, προς τη μεγαλύτερη και τελειότερη σκηνή, στον ίδιο τον ουρανό.

Ότι λοιπόν οι προφήτες προσκύνησαν αγγέλους και ανθρώπους και βασιλείς και ασεβείς και ράβδο, έχει ειπωθεί· λέει δε και ο Δαβίδ: «Και προσκυνείτε το υποπόδιο των ποδών αυτού». Ο Ησαΐας πάλι, εκ μέρους του Θεού, λέει: «Ο ουρανός είναι θρόνος μου και η γη υποπόδιο των ποδών μου». Είναι δε σε όλους προφανές ότι ο ουρανός και η γη είναι κτίσματα. Αλλά και ο Μωυσής και ο Ααρών μαζί με όλο τον λαό προσκύνησαν χειροποίητα. Λέει μάλιστα ο Παύλος, ο χρυσός τέττιγας της Εκκλησίας, στην προς Εβραίους επιστολή: «Ο δε Χριστός, όταν ήλθε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, που δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση», και πάλι: «διότι ο Χριστός δεν εισήλθε σε χειροποίητα άγια, αντίτυπα των αληθινών, αλλά στον ουρανό». Ώστε τα πρώτα άγια, και η σκηνή και όλα όσα βρίσκονταν μέσα σε αυτήν, ήταν χειροποίητα· και το ότι τα προσκυνούσαν, κανείς δεν θα το αμφισβητήσει.

Και μετά από άλλα: «Ο Χριστός όμως, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Και μετά από λίγο: «Διότι ο Χριστός δεν εισήλθε σε χειροποίητα άγια, τα οποία είναι αντίτυπα των αληθινών, αλλά στον ίδιο τον ουρανό, για να εμφανιστεί τώρα ενώπιον του Θεού για χάρη μας· ούτε εισήλθε για να προσφέρει τον εαυτό του πολλές φορές, όπως ο αρχιερέας που εισέρχεται στα άγια κάθε χρόνο με ξένο αίμα· επειδή τότε θα έπρεπε να είχε πάθει πολλές φορές από την καταβολή του κόσμου. Τώρα όμως, μία φορά στο τέλος των αιώνων, έχει φανερωθεί για την κατάργηση της αμαρτίας διαμέσου της θυσίας του· και όπως ακριβώς είναι καθορισμένο στους ανθρώπους να πεθάνουν μία φορά, και μετά από αυτό ακολουθεί κρίση, έτσι και ο Χριστός, αφού προσφέρθηκε μία φορά για να σηκώσει τις αμαρτίες πολλών, θα εμφανιστεί για δεύτερη φορά, χωρίς αμαρτία, σε αυτούς που τον προσδοκούν για σωτηρία». Και πάλι: «Και κάθε μεν αρχιερέας στέκεται καθημερινά λειτουργώντας, και προσφέροντας πολλές φορές τις ίδιες θυσίες, οι οποίες ποτέ δεν μπορούν να αφαιρέσουν αμαρτίες».

Όπως λοιπόν ο παλαιός λαός, αποτελώντας τον τύπο εκείνων που εισάγονται στην ευσέβεια, τρώγοντας τις σάρκες των θυσιαζομένων έχυναν το αίμα στη βάση του θυσιαστηρίου, μην μπορώντας εξαιτίας του νηπιώδους λογισμού τους να φθάσουν στη μυστική γνώση των τελουμένων. Ο Χριστός όμως, αφού ήλθε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών, προσφέροντας την απόρρητη θυσία, δίδει τον εαυτό Του μαζί με τη σάρκα και το αίμα σε εκείνους που έχουν τα αισθητήρια της ψυχής γυμνασμένα, λόγω της τελειότητάς τους, προς διάκριση του καλού και του κακού. Διότι ο τέλειος, έχοντας διατρέξει όχι μόνο την τάξη των εισαγομένων αλλά και εκείνη των προκοπτόντων, δεν αγνοεί τους λόγους των όσων πράττει σύμφωνα με τις εντολές, αλλά, αφού πρώτα τους πιει βαθιά με το πνεύμα του, τρώει μέσα από τα έργα ολόκληρη τη σάρκα των αρετών, αναβιβάζοντας την κατ' αίσθησιν κίνηση των τελουμένων προς τη νοερή γνώση.

Και εκείνοι μεν προσέφεραν λατρεία που αποτελούσε υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων, και κάθε χρόνο εισέρχονταν στα άγια με ξένο αίμα· αυτός όμως έλαβε μια πολύ ανώτερη λειτουργία, καθόσον είναι μεσίτης μιας καλύτερης διαθήκης, και αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, που δεν είναι χειροποίητη, και όχι με αίμα τράγων και μοσχαριών, αλλά με το δικό του αίμα εισήλθε εφάπαξ στα Άγια των αγίων, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση. Διότι ο ίδιος ήταν και ιερέας και θυσία· και αυτά τα άγια μας τα αποκάλυψε, ανοίγοντας τις επουράνιες πύλες σε όλους, καθιστώντας τες βατές, ευπρόσιτες και ανοιχτές για είσοδο.

Τι είναι δε τα ζώα που έχουν δίχηλη οπλή; Επειδή με τα δύο νύχια βαδίζουν σταθερά στον δρόμο, αποτελούν τύπο εκείνων που πορεύονται ορθά σύμφωνα με τον νόμο. Και όπως ακριβώς η σκιά του σώματος προέρχεται από το ίδιο το σώμα, αλλά δεν μπορεί να επιτελέσει σαρκική διακονία (διότι η σκιά δεν μπορεί να δέσει τραύματα, να δώσει τροφή ή να μιλήσει), αν και προέρχεται από το ίδιο το σώμα και, προηγούμενη, φανερώνει την παρουσία του σώματος, έτσι και ο παλαιός νόμος είναι σκιά της Καινής Διαθήκης. Η σκιά προδηλώνει την αλήθεια, αλλά δεν είχε «διακονία πνεύματος». Διότι δεν μπορούσε ο Μωυσής, ο οποίος ήταν περιβεβλημένος με σάρκα, να εισέλθει στην καρδιά και να αφαιρέσει τα ρυπαρά ενδύματα του σκότους, παρά μόνο πνεύμα από πνεύμα και πυρ από πυρ καταλύει τη δύναμη του πονηρού σκότους. Διότι η περιτομή που γινόταν στη σκιά του νόμου φανερώνει ότι πλησιάζει η αληθινή περιτομή της καρδιάς, και το βάπτισμα του νόμου είναι σκιά των αληθινών πραγμάτων. Επειδή εκείνο απέπλενε το σώμα, ενώ εδώ το βάπτισμα του πυρός και του πνεύματος καθαρίζει και αποπλένει τον ρυπωμένο νου. Εκεί ο ιερέας, περιβεβλημένος με ασθένεια, εισερχόταν στα Άγια, προσφέροντας θυσίες και για τον εαυτό του και για τον λαό, ενώ εδώ ο αληθινός Αρχιερέας, ο Χριστός, εισήλθε άπαξ στην αχειροποίητη σκηνή και στο άνω θυσιαστήριο, έτοιμος να καθαρίσει αυτούς που τον παρακαλούν, καθώς και τη μολυσμένη συνείδησή τους.

Ο καλός ποιμένας, λοιπόν, θεραπεύει το ψωριασμένο πρόβατο· αλλά πρόβατο δεν μπορεί να θεραπεύσει πρόβατο, και εάν δεν θεραπευθεί το λογικό πρόβατο, ο άνθρωπος, δεν εισέρχεται στην επουράνια «εκκλησία του Κυρίου». Διότι έτσι έχει ειπωθεί και στον Νόμο μέσω σκιάς και εικόνας. Διότι αυτά αινίσσεται το Πνεύμα, φανερώνοντας σχετικά με τον λεπρό και εκείνον που έχει ελάττωμα: «λεπρός», λέει, «ή αυτός που έχει ελάττωμα δεν θα εισέλθει στην εκκλησία του Κυρίου». Αλλά πρόσταξε τον λεπρό να πηγαίνει προς τον ιερέα και με πολλή παράκληση να τον φέρνει στον οίκο της σκηνής του και να επιθέτει τα χέρια του πάνω στη λέπρα, σημειώνοντας τον τόπο της αφής της λέπρας, και να θεραπεύει. Με τον ίδιο τρόπο και ο Χριστός, ο αληθινός «αρχιερέας των μελλόντων αγαθών», λυγίζοντας με ευσπλαχνία προς τις ψυχές που νοσούν από τη λέπρα της αμαρτίας και τον επικαλούνται, εισέρχεται στη σκηνή του σώματός τους και θεραπεύει και ιάται τα πάθη. Και έτσι θα μπορέσει η ψυχή να εισέλθει στην επουράνια εκκλησία των αγίων του αληθινού Ισραήλ. Διότι κάθε ψυχή που φέρει τη λέπρα της αμαρτίας των παθών και δεν προσήλθε στον αληθινό αρχιερέα για να θεραπευτεί τώρα, δεν εισέρχεται στην παρεμβολή των αγίων, στην επουράνια εκκλησία· διότι, ούσα άμωμη και καθαρή, ζητάει άμωμες και καθαρές ψυχές. «Μακάριοι», λέει άλλωστε, «οι καθαροί στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό».