Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 9:12

Αυτά, λοιπόν, είναι τα ηθικά διδάγματα, όπως προείπαμε. Χαίρονται, επομένως, οι μαθητές με χαρά μεγάλη. Διότι στ' αλήθεια αξίζει μεγάλη χαρά για όλα αυτά με τα οποία ο Ιησούς, ερχόμενος στον κόσμο, ευεργέτησε την ανθρωπότητα. Ας φροντίσουμε, λοιπόν, και εμείς τα μάτια της διανοίας μας και ας γίνουμε μαθητές της σοφίας, ώστε να δούμε τις δυνάμεις που κάθε ώρα διακονούν τον Ιησού. Έχοντας, επομένως, αξιωθεί τέτοια μεγάλα αγαθά, ας χαρούμε και εμείς με μεγάλη χαρά, διότι ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός καταδέχθηκε να έλθει ανάμεσά μας και να πάθει για εμάς. Αναστήθηκε τριήμερος από τους νεκρούς, αφού σκύλευσε τον άδη, αφού καταπάτησε τον εχθρό και αφού διέρρηξε τα δεσμά της αμαρτίας που μας καταθλίβει. Γι' αυτό και «μας ανέστησε μαζί του και μας έβαλε να καθίσουμε μαζί του στα επουράνια», «στα δεξιά της μεγαλωσύνης» του Πατρός, «όπου ως πρόδρομος για χάρη μας ανήλθε ο ίδιος ο Χριστός» «εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Ας αναφωνήσουμε, λοιπόν, και εμείς με μεγάλη φωνή: «Ωσαννά στα ύψιστα, ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου». Ας προσκυνήσουμε, λοιπόν, τον Πατέρα μαζί με τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, κηρύττοντας αφενός τρεις υποστάσεις, ομολογώντας αφετέρου μία θεότητα. Την αρετή ας προτιμήσουμε, αγαπητοί, και τους κόπους γι' αυτήν ας ασπαστούμε εκουσίως· ας ασκήσουμε την εγκράτεια, ας μεριμνήσουμε για τους φτωχούς.

Δέκατη, προς Εβραίους. Αυτήν την αποστέλλει από την Ιταλία. Η δε αφορμή της Επιστολής είναι αυτή: Επειδή οι Ιουδαίοι επέμεναν στον νόμο και στις σκιές, για τον λόγο αυτό ο απόστολος Παύλος, έχοντας γίνει διδάσκαλος των εθνών και έχοντας αποσταλεί στα έθνη για να κηρύξει το Ευαγγέλιο, αφού έγραψε προς όλα τα έθνη, γράφει στη συνέχεια και προς όλους τους Εβραίους εκ περιτομής που είχαν πιστέψει, αυτήν την αποδεικτική Επιστολή σχετικά με την παρουσία του Χριστού και την παύση της σκιάς του νόμου. Και πρώτα μεν αποδεικνύει ότι οι προφήτες για τον σκοπό αυτό είχαν αποσταλεί, για να εξαγγείλουν τα περί του Σωτήρος, και ώστε μετά από αυτούς να έλθει ο Ίδιος· και ότι οι προφήτες είναι δούλοι και μηνυτές της δικής Του παρουσίας, ενώ ο ίδιος ο Χριστός είναι Υιός του Θεού, διά του οποίου έγιναν τα πάντα· και ότι αυτός ο Υιός έπρεπε να σαρκωθεί και να γίνει άνθρωπος, ώστε διά της θυσίας του σώματός Του να καταργήσει τον θάνατο· διότι η σωτηρία στους ανθρώπους δεν επρόκειτο να επέλθει διά του αίματος μόσχου ή τράγου, αλλά διά του αίματος του Χριστού.

Διότι, δεν νομίζεις ότι ο Ααρών ετέθη εξ αρχής ως εικόνα και τύπος της ιεροσύνης του Σωτήρος ημών, ζωσμένος τον ποδήρη χιτώνα, και τη λεγόμενη επωμίδα, και το χρυσό πέταλο στο πάνω μέρος του μετώπου, και τους σκαλιστούς λίθους, και, το πιο ευδιάκριτο από αυτά, έχοντας την άδεια να εισέρχεται στα Άγια των Αγίων μόνο μία φορά τον χρόνο, τελώντας τη θυσία υπέρ όλου του λαού, όχι χωρίς αίμα; Β. Πολύ σωστά μιλάς, αφού άλλωστε και ο θεσπέσιος Παύλος γράφει: «Ο Χριστός, όμως, όταν παρουσιάστηκε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε τούτη την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα εισήλθε μία για πάντα στα Άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Και ότι τα παλαιά ήταν τύποι και σκιές, ενώ τούτα εδώ, δηλαδή όσα έγιναν διά του Χριστού, είναι πλέον λαμπρή και ξεκάθαρη αλήθεια, ποιος από τους ευμαθείς θα μπορούσε να το αμφισβητήσει; Α.

Διότι εκείνοι που παλαιότερα ιερουργούσαν στον Θεό σύμφωνα με τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή, προσέφεραν λατρεία ως σε τύπο και σκιά, προσφέροντας ιερουργικά στον Πατέρα τον ίδιο τον Υιό, και αναφέροντάς τον ως οσμή ευωδίας πολλές φορές μέσω τράγου, κριαριού και μόσχου. Διότι σφαζόταν ερίφιο για την αμαρτία, σύμφωνα με την πίστη των ιερών γραφών, αλλά σε εκείνα υπήρχε η μορφοποίηση της αλήθειας· έγραψε όμως σε εμάς ο σοφότατος Παύλος: «Ο Χριστός, όταν παραγενήθηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτή την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Διότι η δύναμη της λατρείας πραγματοποιούνταν με ξένο αίμα από τους ιερουργούς σύμφωνα με τον νόμο· επειδή λάτρευσαν σε υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων. Ο Χριστός όμως δεν έκανε έτσι, κάθε άλλο, διότι έσωσε την οικουμένη με το δικό του αίμα και «δεν έγινε ιερέας σύμφωνα με τον νόμο σαρκικής εντολής, αλλά σύμφωνα με τη δύναμη ακατάλυτης ζωής»· διότι προσέφερε τον εαυτό του για εμάς, καθώς η τυπική λατρεία αδυνατούσε να φέρει τη δικαίωση, επειδή ήταν «αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες», γι' αυτό και αναζητήθηκε τόπος για δεύτερη διαθήκη, εφόσον η πρώτη δεν ήταν άμεμπτη.

Παρατήρησε, λοιπόν, και την οικονομία, καθώς και την εξαιρετική σοφία των θείων βουλών. Επρόκειτο, και μάλιστα σε σύντομο χρονικό διάστημα, όσα όριζε ο νόμος να μετατεθούν προς την αληθινή λατρεία, και το ατελές των τύπων να μεταπλαστεί σε μια αξιαγάπητη και πνευματική πολιτεία. Επρόκειτο να εκδιωχθούν από τον αμπελώνα οι γεωργοί που σκότωσαν τον Κύριο, και να παραδοθεί το κτήμα σε άλλους, δηλαδή στους αγίους αποστόλους και ευαγγελιστές, οι οποίοι επρόκειτο να το αναδείξουν καρποφόρο και ανθισμένο, παρέχοντάς του την πλέον απαραίτητη φροντίδα· επρόκειτο «δίκαιος Βασιλιάς να βασιλεύσει, και άρχοντες να άρχουν με δικαιοσύνη», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη· επρόκειτο να αναδειχθεί άλλος αρχιερέας, όχι κατά την τάξη του Ααρών, αλλά κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, «λειτουργός των αγίων, και της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος». Διότι εισήλθε στα άγια των αγίων ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, «όχι με αίμα τράγων και μοσχαριών, αλλά με το δικό του αίμα, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση», και «έχοντας τελειοποιήσει για πάντα με μία προσφορά αυτούς που αγιάζονται ως προς τη συνείδηση».

Εισήρχετο δε μόνος ο προεξάρχων των ιερέων, μία φορά τον χρόνο, και «όχι χωρίς αίμα», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Επειδή δε, όπως λέει ο νομομαθής Παύλος, που ήταν αναθρεμμένος με τα ιερά Γράμματα, «ο Χριστός, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών μέσω της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, της αχειροποίητης, δηλαδή όχι αυτής της κτίσεως, και όχι με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα εισήλθε μία για πάντα στα Άγια των αγίων, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση», εμπρός λοιπόν ας εγκαταλείψουμε και εμείς τη στάση στην πρώτη σκηνή, ας ακολουθήσουμε τον Χριστό, ας εισδράμουμε στα Άγια των αγίων, ας συγκροτήσουμε «τη γιορτή ανάμεσα σε εκείνους που περισκέπουν», όπου βρίσκεται το ιλαστήριο ως τύπος του Χριστού, το οποίο περισκέπουν με τις φτερούγες τους τα Χερουβίμ. Ας προσφέρουμε στον Θεό, όχι θυσίες με αίματα, αλλά μάλλον το λεπτό και σύνθετο θυμίαμα, δηλαδή την ευωδία των αρετών, την πνευματική και αναίμακτη λατρεία. Όμως θεωρώ αναγκαίο να σας πω το εξής: «Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος». Ας επιτελέσουμε την αγιοσύνη με φόβο Θεού. Διότι δεν είναι δυνατόν, δεν είναι δυνατόν, σε όσους δεν επιθυμούν να διαπράττουν ανοσιουργήματα, να εισέρχονται σαν με άνιπτα πόδια στα Άγια των αγίων.

Περί του να μην εισέρχεται ο Ααρών πάντοτε στα Άγια των αγίων. α'. Όντας Θεός κατά φύση και εκ Θεού Πατρός, ο Μονογενής συγκατέβηκε στα δικά μας μέτρα, και εμφανίστηκε στη γη, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους, και όχι για άλλον λόγο, παρά για να γίνει, όπως λέει ο θεσπέσιος Παύλος, ελεήμων και πιστός αρχιερέας στα προς τον Θεό, ώστε να συγχωρεί τις αμαρτίες του λαού. Διότι ο νόμος που θεσπίστηκε παλαιότερα μέσω του Μωυσή με τη μεσολάβηση αγγέλων, καθιστά ιερείς ανθρώπους που πάσχουν από την κοινή ασθένεια της φύσης, και εξαιτίας αυτής οφείλουν, όπως ακριβώς για τα αμαρτήματα του λαού, έτσι και για τα δικά τους αμαρτήματα, να προσφέρουν θυσία. Ο λόγος όμως της ορκωμοσίας, που δόθηκε μετά τον νόμο, καθιστά «Υιό, τέλειο για πάντα· γι' αυτό και μπορεί να σώζει ολοκληρωτικά εκείνους που προσέρχονται μέσω αυτού στον Θεό, ζώντας πάντοτε για να μεσιτεύει υπέρ αυτών.» Προσφέρει δε ιλασμό ο Χριστός, σε καμία περίπτωση για τον εαυτό του. Και ο λόγος είναι αληθινός· διότι δεν έπραξε αμαρτία· αλλά μάλλον υπέρ ημών. Και αυτό μας το αποσαφηνίζει πολύ καλά ο θεσπέσιος Παύλος, γράφοντας γι' αυτόν: «Τον οποίο ο Θεός προόρισε ως μέσο ιλασμού μέσω της πίστεως στο αίμα του.» Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο λέει ότι εισήλθε στα Άγια των αγίων μία φορά, έχοντας βρει αιώνια λύτρωση, και ότι με μία προσφορά τελειοποίησε, και μάλιστα για πάντα, αυτούς που αγιάζονται.

Και εμείς μεν έχουμε σωθεί. Αυτός δε σηκώνει τις αμαρτίες μας, και για εμάς πονάει. Διότι παρέδωσε την ίδια του τη ζωή θεληματικά για εμάς, αλλά αναστήθηκε. Επειδή ήταν Θεός κατά φύση, και βρίσκεται στους ουρανούς στα δεξιά του Πατρός, «ζώντας πάντοτε για να μεσιτεύει υπέρ των αγίων», όπως ακριβώς ανέφερα προ ολίγου. Και αυτά τα λέω πάλι ως προερχόμενα από τη σκιά του Νόμου, την οποία και θα εξηγήσω με σαφήνεια πώς ακριβώς έχει. Έχει γραφτεί λοιπόν στο Λευιτικό: «Και είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Μίλησε στον αδελφό σου τον Ααρών, να μην εισέρχεται οποιαδήποτε ώρα στο εσωτερικό του καταπετάσματος του αγιαστηρίου, μπροστά στο ιλαστήριο, που βρίσκεται πάνω στην κιβωτό του μαρτυρίου, και δεν θα πεθάνει. Διότι μέσα σε νεφέλη θα εμφανιστώ πάνω στο ιλαστήριο.» Διότι έπρεπε, έπρεπε ο Ααρών, εκπληρώνοντας την καθορισμένη εικόνα και τον τύπο της ιερωσύνης του Χριστού, να μην κάνει την είσοδό του στα Άγια των αγίων κάθε ώρα, δηλαδή σε κάθε καιρό, σαν να παραχαράσσει την ομορφιά του μυστηρίου. Διότι μια φορά εισήλθε ο Χριστός, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση, όπως είπα. Θα ήταν λοιπόν σφάλμα απέναντι στην ίδια την αλήθεια μέσω των τύπων, το να μην εισέρχεται ο Ααρών στα Άγια των αγίων μία φορά τον χρόνο, αλλά οποιαδήποτε ώρα, και σαν σε κάθε στιγμή. Γι' αυτό διέταξε να το τηρεί αυτό, για να μην πεθάνει.

Διότι είπε πάλι: «Και θα εξέλθει στο θυσιαστήριο που βρίσκεται απέναντι από τον Κύριο, και θα τελέσει εξιλασμό πάνω σε αυτό· και θα πάρει από το αίμα του μόσχου και από το αίμα του τράγου, και θα το επιθέσει πάνω στα κέρατα του θυσιαστηρίου ολόγυρα. Και θα ραντίσει πάνω του από το αίμα με το δάχτυλό του επτά φορές, και θα το καθαρίσει, και θα το αγιάσει από τις ακαθαρσίες των υιών Ισραήλ». Και προσθέτει πάλι: «Και θα προσφέρει τον ζωντανό τράγο, και θα επιθέσει ο Ααρών τα δύο του χέρια πάνω στο κεφάλι του ζωντανού τράγου. Και θα εξομολογηθεί πάνω του όλες τις ανομίες των υιών Ισραήλ, και όλες τις αδικίες τους, και όλες τις αμαρτίες τους. Και θα τις επιθέσει πάνω στο κεφάλι του ζωντανού τράγου, και θα τον εξαποστείλει μέσω ενός έτοιμου ανθρώπου στην έρημο. Και θα πάρει ο τράγος πάνω του τις ανομίες τους σε γη άβατη, και θα εξαποστείλει τον τράγο στην έρημο». βʹ. Αυτά λοιπόν, έχοντας θεσπιστεί ως τύποι για εκείνον τον καιρό, έτσι έχουν και βεβαίως έτσι εφαρμόζονταν. Επειδή όμως παρήλθε η σκιά, και έφτασε ο καιρός της διορθώσεως, εμπρός λοιπόν, ας μεταφέρουμε, χρησιμοποιώντας λεπτές και ευγενέστατες έννοιες, τον σκοπό του νόμου στο μυστήριο του Χριστού. Διότι «εισήλθε στα Άγια των αγίων εφάπαξ ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση».

Παρά μόνο με το αίμα της αιώνιας διαθήκης, και όχι με το αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα, εξαλείφοντας την αμαρτία του κόσμου. Διότι θυσιάστηκε όχι βέβαια για τον εαυτό του, αλλά για τη δική μας σωτηρία. Θα ακολουθήσουμε, λοιπόν, πολύ καλά και τις ίδιες τις σκιές του νόμου. Ήταν, βέβαια, πολύ λογικό, μάλλον δε και αναγκαίο, να προσφέρει ο θεσπέσιος Ααρών θυσία για τα δικά του αμαρτήματα. Διότι δεν θα μπορούσε να νοηθεί ότι βρισκόταν υπεράνω του να σφάλλει, όντας άνθρωπος. Στον Χριστό, όμως, κάτι τέτοιο δεν αρμόζει πλέον· κάθε άλλο. Διότι, ως Θεός, κατέχει στον ύψιστο βαθμό το αναμάρτητο στην ίδια του τη φύση. Όμως μέσα σε αυτόν και δι' αυτού επιτελείται και η κάθαρση αυτών που έχουν αγιαστεί, δηλαδή και των ιερέων και βεβαίως και του λαού. Δες, λοιπόν, πώς ο Ααρών προτυπώνει, στα θύματα που προσφέρονται για τον ίδιο, τη νοητή θυσία και τη νοητή ευωδία του Χριστού. Διότι ως ολοκαύτωμα ήταν ο μόσχος και ο κριός. Και πάλι, ο Χριστός νοείται ως ένα με τον μόσχο. Διότι όσα προσφέρονται στον Θεό υπέρ των αγίων είναι άφθονα, και οι τρόποι τέτοιων προσφορών είναι πάρα πολύ πλούσιοι. Ο μόσχος, εξάλλου, είναι ιερό ζώο, και ανώτερο από όλα τα άλλα που είναι κατάλληλα για θυσία. Επομένως, ο μόσχος μάς υποδεικνύει την τελειότητα της θυσίας. Έπειτα πάλι ο κριός προσφέρεται ως ολοκαύτωμα, διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έγινε οσμή ευωδίας για τον Θεό και Πατέρα, καταργώντας στον εαυτό του τη βδελυρότητα, τρόπον τινά, και τη δυσωδία της αμαρτίας του κόσμου.

Και αυτό θα σου το καταστήσει σαφές ο θεσπέσιος Παύλος, λέγοντας: «Ο δε Χριστός, αφού εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Διότι, όπως ο ίδιος λέει κάπου πάλι: «Εφόσον πέθανε μία φορά, δεν πεθαίνει πλέον· ο θάνατος δεν τον κυριεύει πια. Διότι ως προς αυτό που πέθανε, πέθανε για την αμαρτία μία για πάντα· ως προς αυτό όμως που ζει, ζει για τον Θεό». Εισερχόταν, λοιπόν, ο θεσπέσιος Ααρών στα Άγια των αγίων, μία φορά τον χρόνο, με το αίμα του καθαρισμού των αμαρτιών.

Και εκτενέστερα βέβαια για αυτά θα μιλήσουμε εν καιρώ· παρατήρησε δε πώς στο πρόσωπο του μόσχου σφαγιάζεται πάλι υπέρ ημών ο Εμμανουήλ, και μας απαλλάσσει από την αμαρτία, και μας ελευθερώνει από την καταδίκη, και μας απομακρύνει από την ποινή, και εισέρχεται διά της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, όχι διά μόσχων και τράγων, αλλά διά του ιδίου του αίματος, έχοντας γευθεί τον θάνατο εφάπαξ.

Διότι ο Χριστός είναι άφθαρτος και παραμένει αιώνια, και σε κάθε καιρό και χρόνο είναι απολύτως γνωστός. Και βρίσκεται ενώπιον του Κυρίου, δηλαδή στα μάτια του Πατέρα. Διότι, όταν ο Μονογενής έγινε σαν κι εμάς, τότε εισήλθε στα Άγια των αγίων διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, δηλαδή στον ουρανό, για να εμφανιστεί τώρα ενώπιον του Θεού υπέρ ημών, όπως ακριβώς έχει γραφτεί. Διότι δεν παρουσιάζει τον εαυτό Του ενώπιον του Πατέρα, αλλά εμάς ως ευρισκομένους μέσα Του, μολονότι είχαμε αποδιωχθεί από το πρόσωπό Του και, τρόπον τινά, από τα μάτια Του, εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ και της αμαρτίας που κυριάρχησε τυραννικά σε όλους. Επομένως, εν Χριστώ αποκτήσαμε την πρόσβαση και την παρρησία για την είσοδο στα Άγια, όπως μας είπε ο σοφός Παύλος. Διότι, όπως ακριβώς συναναστηθήκαμε και συγκαθίσαμε στα επουράνια εν Χριστώ, έτσι πάλι εν Αυτώ βρεθήκαμε ενώπιον του προσώπου του Πατέρα.

Γράφει δε ως εξής: «Εφόσον λοιπόν αυτά έχουν κατασκευαστεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στην μεν πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς για να επιτελέσουν τις λατρείες. Στη δε δεύτερη, εισέρχεται μία φορά τον χρόνο μόνο ο αρχιερέας, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αγνοήματα του λαού, δηλώνοντας με αυτό το Άγιο Πνεύμα ότι δεν έχει φανερωθεί ακόμη η οδός των αγίων, όσο εξακολουθεί να υφίσταται η πρώτη σκηνή. Αυτή αποτελεί παραβολή για τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες που δεν μπορούν να τελειοποιήσουν κατά τη συνείδηση αυτόν που λατρεύει, παρά συνίστανται μόνο σε φαγητά, ποτά και διάφορους καθαρμούς, αποτελώντας σαρκικές διατάξεις που έχουν επιβληθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως. Ο Χριστός όμως, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διά μέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε τούτη την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό Του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα Άγια των αγίων, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Κατανοείς λοιπόν ότι οι ιερείς επιτελούσαν τις λατρείες στην πρώτη σκηνή, μη έχοντας το δικαίωμα εισόδου στα Άγια των αγίων. Διότι κάπως έτσι είναι η σύμφωνα με τον νόμο λατρεία, η οποία έχει την υπόστασή της μέσα σε σκιές.

Και αυτό είναι σύμβολο της σωτηριώδους και σοφής οικονομίας, εννοώ δηλαδή του θείου και ευαγγελικού κηρύγματος, που σαν να αντηχεί σε ολόκληρη την πόλη, όταν για χάρη μας εισήλθε στα Άγια των αγίων, έχοντας βρει αιώνια λύτρωση, ο μέγας αρχιερέας μας, το άμωμο θύμα. «Διότι με μία προσφορά ετελείωσε για πάντα αυτούς που αγιάζονται». Και είναι ένα αίνιγμα καθόλου ασαφές, ότι οι χρυσοί κώδωνες συμβολίζουν το σωτήριο κήρυγμα, ενώ τα ρόδια συμβολίζουν τις πόλεις. ΠΑΛΛ. Με ποιον τρόπο; ΚΥΡ. Διότι, όπως ακριβώς μία πόλη από έξω περιβάλλεται από ένα τείχος, ενώ μέσα της περιέχει αμέτρητες συνοικίες· με τον ίδιο, νομίζω, τρόπο και το ρόδι εξωτερικά περιβάλλεται από έναν φλοιό, ενώ εσωτερικά οι σπόροι χωρίζονται μεταξύ τους με λεπτούς υμένες, και σχεδόν συγκεντρώνονται σαν σε συνοικίες. Ή μήπως δεν είναι έτσι; ΠΑΛΛ. Συμφωνώ. ΚΥΡ. Υπάρχει λοιπόν ένας κώδωνας δίπλα σε κάθε ρόδι· διότι υπάρχει ένας δάσκαλος σε κάθε πόλη, ο οποίος με τον αντίλαλο και την ευηχία των θείων δογμάτων, καθιστά φανερή σε όλους την είσοδο του Σωτήρα μας στα Άγια των αγίων.

Απολύτως λοιπόν, ω Παλλάδιε· διότι ο ιερέας είναι τύπος και εκμαγείο του Χριστού. Επειδή ο Εμμανουήλ ονομάστηκε μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων, απόστολος και αρχιερέας της ομολογίας μας σύμφωνα με τις Γραφές, ο οποίος εισήλθε στα Άγια των αγίων μία για πάντα, όχι με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση. Και με μία προσφορά τελειοποίησε στο διηνεκές αυτούς που αγιάζονται, σύμφωνα με τις Γραφές. Παρατήρησε δε, αν θέλεις, και με άλλον τρόπο τον ιερουργό να στεφανώνεται με τη δόξα του Χριστού· διότι ο ίδιος το διακήρυξε ρητά σε εμάς λέγοντας: «Επειδή ούτε ο Πατέρας κρίνει κανέναν, αλλά έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό, ώστε όλοι να τιμούν τον Υιό, καθώς τιμούν τον Πατέρα»· και μάλιστα μέσω της φωνής αγίου: «Ένας είναι ο νομοθέτης και κριτής», όπως βρίσκεται καταγεγραμμένο στις Ιερές Γραφές, ενώ και ο θεσπέσιος Δαβίδ ψάλλει ότι «ο Θεός είναι κριτής».

Διότι ο Χριστός, όταν παρουσιάστηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση, και όχι με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση. Διότι, αν το αίμα των ταύρων και των τράγων και η στάχτη της δαμάλεως που ραντίζει τους μολυσμένους τους αγιάζει προσφέροντας την καθαρότητα της σάρκας, πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού; Και πάλι: Έχοντας λοιπόν, αδελφοί, παρρησία για να εισέλθουμε στα άγια με το αίμα του Ιησού, από τον δρόμο που αυτός εγκαινίασε για μας, δρόμο νέο και ζωντανό, διαμέσου του καταπετάσματος, δηλαδή της σάρκας του. Και επειδή η σάρκα του, που ήταν το καταπέτασμα, ατιμάστηκε, γι' αυτό και το τυπικό καταπέτασμα του ναού σχίστηκε, καθώς έχει γραφτεί: Και ιδού, το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε στα δύο, από πάνω έως κάτω, διότι δεν απέμεινε ούτε λίγο από αυτό. Επειδή δηλαδή ο Δεσπότης είπε, Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας έρημος, ο οίκος διαρράγηκε.

Την ονομάζει δε θαυμαστή σκηνή του Θεού σε αντιδιαστολή προς κάποια άλλη που δεν ήταν θαυμαστή, όπως ήταν εκείνη που είχε κατασκευαστεί επί της γης την εποχή του Μωυσή. Και ως αληθινά θαυμαστή σκηνή θα νοήσεις αυτήν, στην οποία οι μακάριοι του Θεού απέθεταν τις ελπίδες τους. Αυτή λοιπόν ήταν η επουράνια, τους τύπους της οποίας κατασκεύαζε ο Μωυσής στην έρημο. Περί αυτής της θαυμαστής σκηνής και ο θείος Απόστολος διδάσκοντας έλεγε: «Τέτοιον αρχιερέα έχουμε, ο οποίος κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλοσύνης στους ουρανούς, ως λειτουργός των αγίων και της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος, και όχι άνθρωπος»· στα οποία προσθέτει αμέσως μετά: «Οι οποίοι προσφέρουν λατρεία που αποτελεί υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων, καθώς ακριβώς έλαβε θεία εντολή ο Μωυσής, όταν επρόκειτο να κατασκευάσει τη σκηνή. Διότι πρόσεξε, του λέει, να τα φτιάξεις όλα σύμφωνα με το πρότυπο που σου υποδείχθηκε στο όρος». Αλλά αυτά μεν ήταν εικόνες και σύμβολα των επουρανίων· «Ο Χριστός όμως, όταν παρουσιάστηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό Του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση».

Όταν, λοιπόν, ήλθε στην άνω πόλη και εισήλθε στα όντως Άγια των Αγίων και κάθισε στα δεξιά του Πατρός μαζί με το δικό μας φύραμα, για να μιλήσω σύμφωνα με τον Απόστολο, έχοντας βρει αιώνια λύτρωση για εμάς, τότε εκείνους από τα έθνη που αποδέχθηκαν το κήρυγμα της αλήθειας και αφενός φοβήθηκαν και ταπεινώθηκαν από τη σύνεση που προήλθε μέσω της ακοής, αφετέρου όμως κείτονταν ακόμη σαν σε κρεβάτι ηδυπάθειας και ήταν εξαντλημένοι και παράλυτοι, επειδή δεν είχαν λάβει ακόμη τη θεραπεία των ψυχικών τους νοσημάτων, που ταυτίζεται με την άφεση των δικών τους αμαρτιών, και εξαιτίας αυτού είχαν και το σώμα ακίνητο ως προς την εργασία του καλού, τους σήκωσαν οι Απόστολοι, δηλαδή τους εξέλεξαν και τους χώρισαν από εκείνους που δεν αποδέχθηκαν το κήρυγμα της μετάνοιας και της ευσέβειας, και τους προσάγουν στον Χριστό· και περισσότερο από τους άλλους Αποστόλους, αυτοί που συνέγραψαν το Ευαγγέλιο, και αυτοί είναι τέσσερις.

Ας αποφύγουμε, αδελφοί, αυτόν τον πειρασμό με όση δύναμη έχουμε· διότι το να τον αποφύγουμε βρίσκεται στη δική μας εξουσία. Γι' αυτό ας λυπηθούμε, όταν δούμε τους εαυτούς μας να έχουν πέσει σε αυτόν. Εάν λυπηθούμε γι' αυτό όσο πρέπει, θα κατεργαστούμε για τους εαυτούς μας μετάνοια αμετάκλητη προς σωτηρία. Αυτόν τον πειρασμό ήρθα και εγώ τώρα να αφαιρέσω από εσάς, όχι εκείνον που ζημιώνει και βλάπτει προσωρινά, αλλά αιώνια. Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, του οποίου εμείς είμαστε διάκονοι με τη χάρη του, είναι αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών, όχι των πρόσκαιρων, και μέσω του δικού του αίματος εισήλθε στα αληθινά Άγια, εξασφαλίζοντας για εμάς όχι πρόσκαιρη, αλλά αιώνια λύτρωση· την οποία και εμείς ήρθαμε να σας φέρουμε, δηλαδή την αιώνια απολύτρωση, εφόσον βέβαια πείθεστε, από τους ψυχικούς πειρασμούς και όχι από τους σωματικούς· διότι τα όπλα μας δεν είναι σαρκικά, σύμφωνα με τον Απόστολο, αλλά είναι ισχυρά με τη δύναμη του Θεού για την καθαίρεση οχυρωμάτων, όχι των αισθητών, αλλά εκείνων που έχουν κατασκευαστεί εναντίον μας από τον νοητό εχθρό.

«Ο Χριστός όμως», λέγει, «αφού παρουσιάσθηκε ως αρχιερέας». Δεν είπε, «αφού έγινε», αλλά, «αφού παρουσιάσθηκε», δηλαδή, έχοντας έλθει ακριβώς για τον σκοπό αυτόν, χωρίς να διαδεχθεί κανέναν άλλον· δεν παρουσιάσθηκε πρώτα και ύστερα έγινε, αλλά συγχρόνως με τον ερχομό του. Και δεν είπε, «αφού παρουσιάσθηκε ως αρχιερέας αυτών που θυσιάζονται», αλλά, «των μελλόντων αγαθών»· διότι ο λόγος δεν είχε τη δύναμη να παραστήσει το παν. «Ούτε δι' αίματος», λέγει, «τράγων και μόσχων».

Όλα είναι αλλαγμένα. «Και διά του ιδίου του αίματος», λέει, «εισήλθε εφάπαξ στα άγια». Ιδού, ονόμασε έτσι τον ουρανό. «Εφάπαξ», λέει, «εισήλθε στα άγια, αποκτώντας αιώνια λύτρωση»· και αυτή η λέξη «αποκτώντας» αναφερόταν σε κάτι το εξαιρετικά ανεξήγητο και πέρα από κάθε προσδοκία, το πώς δηλαδή με μία μόνο είσοδο απέκτησε αιώνια λύτρωση. Έπειτα παραθέτει το πειστικό επιχείρημα: «Διότι, εάν το αίμα των ταύρων και των τράγων, και η στάχτη της δαμάλεως που ραντίζει τους μολυσμένους, αγιάζει παρέχοντας την καθαρότητα της σάρκας, πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού, ο οποίος διά του Αγίου Πνεύματος πρόσφερε τον εαυτόν του άμωμο στον Θεό, θα καθαρίσει τη συνείδησή σας από τα νεκρά έργα, για να λατρεύετε τον ζωντανό Θεό;». Διότι εάν το αίμα των ταύρων, λέει, δύναται να καθαρίσει τη σάρκα, πολύ περισσότερο το αίμα του Χριστού θα αποπλύνει τον ρύπο της ψυχής. Επειδή, για να μη νομίσεις, ακούγοντας τη λέξη «αγιάζει», ότι πρόκειται για κάτι το σπουδαίο, το επισημαίνει και δείχνει τη μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα δύο είδη καθαρμού, και πώς ο μεν ένας είναι υψηλός, ενώ ο άλλος ταπεινός· και λέει ότι αυτό είναι απόλυτα εύλογο, εφόσον εκείνο μεν ήταν αίμα ταύρων, ενώ τούτο είναι του Χριστού. Και δεν αρκέστηκε στο όνομα, αλλά παραθέτει και τον τρόπο της προσφοράς: «Ο οποίος διά του Αγίου Πνεύματος», λέει, «πρόσφερε τον εαυτόν του άμωμο στον Θεό»· δηλαδή, το θυσιαζόμενο θύμα ήταν άμωμο, καθαρό από αμαρτίες. Και η φράση «διά του Αγίου Πνεύματος» δηλώνει ότι δεν προσφέρθηκε διά του πυρός, ούτε με κάποια άλλα μέσα. «Θα καθαρίσει τη συνείδησή σας», λέει, «από τα νεκρά έργα».

Διότι οι θυσίες δεν αφαιρούσαν τον ρύπο της ψυχής, αλλά αφορούσαν ακόμη το σώμα, σύμφωνα με τον νόμο της σαρκικής εντολής. Επειδή βέβαια δεν μπορούσαν να συγχωρήσουν τη μοιχεία, ούτε τον φθόνο, ούτε την ιεροσυλία. «Μόνο με βρώσεις και πόσεις και με διάφορους βαπτισμούς [καθαρμούς]». Τα οποία, λέει, φαίνονταν να καθαρίζουν τη σάρκα. «Και με σαρκικές διατάξεις, που είχαν επιβληθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως. Όταν όμως ήλθε ο Χριστός ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών,» Καιρό διορθώσεως ονομάζει τον καιρό της παρουσίας του Χριστού. Λέει λοιπόν ότι ήταν ωφέλιμα πριν από τον καιρό της διορθώσεως, μετά όμως από αυτά έγιναν ανωφελή. «Μέσα από τη μεγαλύτερη και τελειότερη σκηνή, που δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε τούτη την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό Του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα Άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση. Διότι, εάν το αίμα των ταύρων και των τράγων και η στάχτη της δαμάλεως, που ραντίζει τους μολυσμένους, τους αγιάζει παρέχοντας καθαρότητα στη σάρκα, πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού, ο οποίος μέσω του Αγίου Πνεύματος πρόσφερε τον εαυτό Του άμωμο στον Θεό, θα καθαρίσει τη συνείδησή σας από τα νεκρά έργα,» Εδώ εννοεί τη σάρκα, ή την Εκκλησία. «Για να λατρεύετε τον ζωντανό Θεό;» Εδώ φανερώνει ότι εκείνος που έχει νεκρά έργα δεν είναι δυνατόν να υπηρετεί τον ζωντανό και αληθινό Θεό. «

Και μετά από άλλα: «Ο Χριστός όμως, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Και μετά από λίγο: «Διότι ο Χριστός δεν εισήλθε σε χειροποίητα άγια, τα οποία είναι αντίτυπα των αληθινών, αλλά στον ίδιο τον ουρανό, για να εμφανιστεί τώρα ενώπιον του Θεού για χάρη μας· ούτε εισήλθε για να προσφέρει τον εαυτό του πολλές φορές, όπως ο αρχιερέας που εισέρχεται στα άγια κάθε χρόνο με ξένο αίμα· επειδή τότε θα έπρεπε να είχε πάθει πολλές φορές από την καταβολή του κόσμου. Τώρα όμως, μία φορά στο τέλος των αιώνων, έχει φανερωθεί για την κατάργηση της αμαρτίας διαμέσου της θυσίας του· και όπως ακριβώς είναι καθορισμένο στους ανθρώπους να πεθάνουν μία φορά, και μετά από αυτό ακολουθεί κρίση, έτσι και ο Χριστός, αφού προσφέρθηκε μία φορά για να σηκώσει τις αμαρτίες πολλών, θα εμφανιστεί για δεύτερη φορά, χωρίς αμαρτία, σε αυτούς που τον προσδοκούν για σωτηρία». Και πάλι: «Και κάθε μεν αρχιερέας στέκεται καθημερινά λειτουργώντας, και προσφέροντας πολλές φορές τις ίδιες θυσίες, οι οποίες ποτέ δεν μπορούν να αφαιρέσουν αμαρτίες».

Και εκείνοι μεν προσέφεραν λατρεία που αποτελούσε υπόδειγμα και σκιά των επουρανίων, και κάθε χρόνο εισέρχονταν στα άγια με ξένο αίμα· αυτός όμως έλαβε μια πολύ ανώτερη λειτουργία, καθόσον είναι μεσίτης μιας καλύτερης διαθήκης, και αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, που δεν είναι χειροποίητη, και όχι με αίμα τράγων και μοσχαριών, αλλά με το δικό του αίμα εισήλθε εφάπαξ στα Άγια των αγίων, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση. Διότι ο ίδιος ήταν και ιερέας και θυσία· και αυτά τα άγια μας τα αποκάλυψε, ανοίγοντας τις επουράνιες πύλες σε όλους, καθιστώντας τες βατές, ευπρόσιτες και ανοιχτές για είσοδο.

Και όπως ακριβώς ο Σωτήρας, που επρόκειτο να εισαγάγει τον νέο νόμο, ήταν φυσικό να εκπληρώσει πρώτα όλη τη δικαιοσύνη του παλαιού νόμου, έτσι και για εσάς, που βρεθήκατε ήδη στα πρόθυρα του νέου νόμου και προετοιμαστήκατε για την υποδοχή του ναού της χάριτος, ήταν απολύτως αναγκαίο να γίνετε πρώτα ακριβείς φύλακες του νόμου. Διότι η χάρις είναι το πλήρωμα του νόμου. Πώς λοιπόν θα μπορούσατε να προσθέσετε αυτό που λείπει, εάν είχατε υστερήσει στα υπάρχοντα; Και πώς να τοποθετήσετε τη στέγη του νόμου, εάν δεν είχατε οικοδομήσει πρώτα καλά ολόκληρη την οικία; Και η πονηρία των Εβραίων ήταν φανερό πόσο μεγάλη ήταν από το γεγονός ότι εξαφάνισαν τον νόμο και συνέτριψαν τις πλάκες, στις οποίες βρίσκονταν τα γράμματα, επειδή ο Μωυσής δεν ανέχθηκε να εμπιστευθεί σε αυτιά μεθυσμένων αυτά που ο ίδιος έλαβε με ασιτία και νηφάλιο λογισμό και με πολλούς κόπους. Για εσάς όμως, το να αναδείξετε την Παρθένο και να συγκροτήσετε εκείνο το ζωντανό βιβλίο, το οποίο δεν περιείχε απλώς τον νόμο, αλλά τον ίδιο τον νομοθέτη, ήταν, αντίθετα, ξεκάθαρη απόδειξη της υπερφυούς αρετής. Και αφού νηστέψατε και ικετεύσατε τον Θεό όπως ο Μωυσής, δεν λάβατε αυτά που εκείνος έλαβε, αλλά ενώ εκείνος με τις προσευχές του βρήκε τον νόμο που σύντομα θα καταργούνταν, εσείς βρήκατε το αίμα που συνέστησε την Καινή Διαθήκη, το οποίο, αφού το προσέλαβε ο ίδιος ο Θεός, εισήλθε έχοντάς το στο εσωτερικό του καταπετάσματος, βρίσκοντας αιώνια λύτρωση, όπως λέει ο Παύλος.

Εάν όμως αποδίδεις στις ιεραρχίες τις ίδιες διαφορές, τις οποίες προηγουμένως ο λόγος έδειξε ότι υπάρχουν και στις εκκλησίες, δηλαδή αυτές που αφορούν τον τόπο, τον χρόνο, την τάξη, τον αριθμό, τον όγκο, το σχήμα, το μέγεθος και όποιες άλλες, πρόσεξε μήπως σωματοποιείς τις ιεραρχίες και τις παρουσιάζεις να μην είναι τίποτε άλλο παρά εκκλησίες. Αν πάλι συμβαίνει αυτό, είναι σαν να λέμε ότι κάθε επιστήμη ταυτίζεται με το επιστητό, και κάθε τέχνη με το τεχνητό [το κατασκεύασμα]· το πόσο μεγάλη ατοπία συνεπάγονται αυτά, το αφήνω να το κρίνουν οι συνετοί ακροατές των λόγων. Εάν πάλι απορείς ακόμη πώς είναι δυνατόν η ιεραρχία να παραμένει μία και η αυτή, και να εκτείνεται μέσα από όλες τις απανταχού εκκλησίες, και να ενεργείται πάντοτε μέσω όλων των ιεραρχών που κάθε φορά εγκαθίστανται σε όλες αυτές, ίσως σου διαφεύγει και ολόκληρο το κεφάλαιο του θείου μυστηρίου, το πώς δηλαδή ο πρώτος και μόνος αρχιερέας μας, ο οποίος παραμένει στους αιώνες, διά της μίας και εφάπαξ προσφοράς του εαυτού του και της εισόδου του στα Άγια με το ίδιο του το αίμα, εξασφάλισε αιώνια λύτρωση, ζώντας πάντοτε και μεσιτεύοντας υπέρ ημών στον Θεό και Πατέρα, όπως αναγγέλλει διεξοδικότερα εκείνος που αρπάχθηκε έως τον τρίτο ουρανό και στον παράδεισο, και από εκεί μυήθηκε στα απόρρητα και άρρητα ρήματα, υποδεικνύοντας το αρχέτυπο της δικής μας ιεραρχίας εν Χριστώ, ή μάλλον δείχνοντας ότι αυτή ακριβώς λαμβάνει την αρχή της από εκεί, και ότι στο εξής ενεργείται εισαεί και προαιωνίως, παραμένοντας μία και η αυτή.

Κάθισε, λοιπόν, ο Θεάνθρωπος Ιησούς στα δεξιά του Πατέρα, δηλαδή στον ίδιο Του τον εαυτό· και εγκαινίασε για εμάς αυτήν τη νέα και ζωντανή οδό προς τα άγια· νέα κατά τον χρονικό εκείνο καιρό του πάθους, και ζωντανή κατά τον πάντοτε υπάρχοντα αιώνα. Έτσι, λοιπόν, εξασφάλισε για εμάς και αυτήν την αιώνια λύτρωση διά της εφάπαξ, όπως έχει ειπωθεί, θυσίας Του, το να εμφανίζει δηλαδή πάντοτε τον εαυτό Του στο πρόσωπο του Θεού, ήτοι στον εαυτό Του, μέσω των θυσιών που τελούνται διαρκώς από τους ιερουργούς. Διότι Αυτός είναι και το πρόσωπο του Θεού, ο χαρακτήρας της πατρικής υποστάσεως, και όποιος έχει δει Αυτόν έχει δει τον Πατέρα.

Αυτά είναι και τα δώρα που προσφέρονται, η σάρκα και το αίμα, τα οποία πάλι Αυτός είναι που προσφέρει, και μέσω αυτών προσφέρεται· το ότι όμως οι πολλοί ιερείς που τα προσφέρουν εδώ κάτω ανάγονται σε αυτόν τον Έναν, και ο καθένας ξεχωριστά και όλοι μαζί λογίζονται ότι είναι Εκείνος —οι μεν ιερείς, αναλόγως προς εμάς που υποκείμεθα στον χρόνο και τις αισθήσεις, τελώντας εδώ την ιερουργία αισθητά και χρονικά και αναπληρώνοντας τη δική Του θέση, Εκείνος δε, ενοποιώντας καθεαυτόν την τελετή και αναλαμβάνοντάς την στον εαυτό Του, και εμφανίζοντας ενώπιον του Θεού στα επουράνια διηνεκώς, δηλαδή αιωνίως, τη θυσία ως το ίδιο Του το σώμα (διότι αυτή είναι και η λύτρωση, την οποία εξασφάλισε για εμάς ως αιώνια μέσω της εφάπαξ θυσίας Του, και η είσοδος στα άγια, την οποία εγκαινίασε για εμάς ως νέα και ζώσα οδό)— το ερμήνευσε επαρκώς ο Απόστολος. Επιπλέον όμως, ίσως χρειάζεσαι μια πιο λεπτομερή ανάλυση του πώς τα προσφερόμενα, ο άρτος και το ποτήριο, γίνονται και ονομάζονται σώμα και αίμα Χριστού· διότι ίσως εξαιτίας μιας τέτοιας άγνοιας ισχυρίζεσαι ότι η πραγματική θυσία είναι μία, η οποία τελέστηκε εφάπαξ, και ότι δεν μπορεί πλέον να τελεστεί, ούτε πολύ περισσότερο να τελείται διηνεκώς.

Τι είναι δε τα ζώα που έχουν δίχηλη οπλή; Επειδή με τα δύο νύχια βαδίζουν σταθερά στον δρόμο, αποτελούν τύπο εκείνων που πορεύονται ορθά σύμφωνα με τον νόμο. Και όπως ακριβώς η σκιά του σώματος προέρχεται από το ίδιο το σώμα, αλλά δεν μπορεί να επιτελέσει σαρκική διακονία (διότι η σκιά δεν μπορεί να δέσει τραύματα, να δώσει τροφή ή να μιλήσει), αν και προέρχεται από το ίδιο το σώμα και, προηγούμενη, φανερώνει την παρουσία του σώματος, έτσι και ο παλαιός νόμος είναι σκιά της Καινής Διαθήκης. Η σκιά προδηλώνει την αλήθεια, αλλά δεν είχε «διακονία πνεύματος». Διότι δεν μπορούσε ο Μωυσής, ο οποίος ήταν περιβεβλημένος με σάρκα, να εισέλθει στην καρδιά και να αφαιρέσει τα ρυπαρά ενδύματα του σκότους, παρά μόνο πνεύμα από πνεύμα και πυρ από πυρ καταλύει τη δύναμη του πονηρού σκότους. Διότι η περιτομή που γινόταν στη σκιά του νόμου φανερώνει ότι πλησιάζει η αληθινή περιτομή της καρδιάς, και το βάπτισμα του νόμου είναι σκιά των αληθινών πραγμάτων. Επειδή εκείνο απέπλενε το σώμα, ενώ εδώ το βάπτισμα του πυρός και του πνεύματος καθαρίζει και αποπλένει τον ρυπωμένο νου. Εκεί ο ιερέας, περιβεβλημένος με ασθένεια, εισερχόταν στα Άγια, προσφέροντας θυσίες και για τον εαυτό του και για τον λαό, ενώ εδώ ο αληθινός Αρχιερέας, ο Χριστός, εισήλθε άπαξ στην αχειροποίητη σκηνή και στο άνω θυσιαστήριο, έτοιμος να καθαρίσει αυτούς που τον παρακαλούν, καθώς και τη μολυσμένη συνείδησή τους.