Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 9:17

Και εσύ για πολλά χρόνια κράτησες τα υπάρχοντα του κληρονόμου και τίποτα δεν του πρόσφερες. Έστειλε δούλους για να ζητήσουν, όχι για να απαιτήσουν, τους καρπούς. ως φίλοι ζήτησαν, ως εχθροί φονεύθηκαν. Ήρθε ο ίδιος ο κληρονόμος, χωρίς να οργίζεται, αλλά δείχνοντας αγαθότητα, χωρίς να εκδικείται για όσους φονεύθηκαν, αλλά παρακαλώντας να σωθούν αυτοί που τους φόνευσαν, όχι εκδικούμενος ως κριτής, αλλά νουθετώντας ως ιερέας. Ο ίδιος είπε: «Δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». Αλλά επειδή και αυτόν τον ίδιο τον κληρονόμο τον σκότωσες και νόμισες ότι θα κληρονομήσεις, μάθε ότι αναστήθηκε ο κληρονόμος και μετέφερε την κληρονομιά στην Εκκλησία των εθνών. «Εις το τέλος, υπέρ της κληρονομούσης». Και γιατί «Εις το τέλος»; Επειδή κάθε κληρονομιά, μετά το τέλος και τον θάνατο αυτού που συντάσσει τη διαθήκη, περιέρχεται στους κληρονόμους. Λέει ο απόστολος: «Διότι η διαθήκη είναι έγκυρη σε περίπτωση θανάτου, επειδή ποτέ δεν ισχύει όσο ζει αυτός που τη συνέταξε». Επειδή λοιπόν ο Χριστός διέθεσε στην Εκκλησία και της έγραψε ως διαθήκη το Ευαγγέλιο και της υποσχέθηκε ως κληρονομιά τη Βασιλεία, και πέθανε και ετάφη, έτσι και η διαθήκη επικυρώθηκε υπέρ εκείνης που την κληρονομεί. Τι είπε; «Ψαλμός στον Δαβίδ». Είναι λόγος ευθυμίας και χαράς για τον Δαβίδ σχετικά με την κληρονομιά της Εκκλησίας. «Ευθυμεί κανείς; Ας ψάλλει». Πολλά προφήτευσε υπέρ της Εκκλησίας των εθνών, και βλέποντας την εκπλήρωση χάρηκε: «Όλα τα έθνη, κροτήστε τα χέρια σας».

Το να καταργείται ο θάνατος με τον θάνατο του Χριστού, και επιπροσθέτως η αμαρτία και εκείνος που εξαρχής εφηύρε και μηχανεύτηκε την αμαρτία, και διά του αγίου αίματος να γίνεται η απολύτρωση όλων. Και βέβαια ο θεσπέσιος Παύλος γράφει πάλι τα εξής για τον Υιό: «Και γι' αυτό είναι μεσίτης της Καινής Διαθήκης, ώστε, εφόσον επήλθε θάνατος για την απολύτρωση των παραβάσεων επί της πρώτης Διαθήκης, να λάβουν οι προσκεκλημένοι την υπόσχεση της αιώνιας κληρονομιάς. Διότι μια διαθήκη είναι έγκυρη όταν υπάρχουν νεκροί, επειδή ποτέ δεν ισχύει όσο ζει ο διαθέτης.» Εάν λοιπόν έπρεπε να πεθάνει ο Υιός για την επίτευξη της θείας οικονομίας, αφού το να επιλέξει τον θάνατο δεν ήταν ανώφελο, πώς δεν ήταν αναγκαίο και απαραίτητο για αυτόν να συγκαταβεί στη φύση που επιδέχεται τον θάνατο, της οποίας ακόμη και η λεκτική ταπεινότητα δεν είναι απορριπτέα από εκείνον που άπαξ επέλεξε να πάθει σε αυτήν; Μήπως σου φαίνεται ότι ο λόγος σε αυτά είναι θρασύς ή σαθρός, ή ότι αποκλίνει προς οποιαδήποτε αναίδεια; Β. Καθόλου. Α. Διότι ο Λόγος, αν και έλαβε σάρκα, ήταν και παραμένει όσα ήταν και προ της σαρκώσεως· ενώ εκείνα τα οποία φαίνεται ότι προσέλαβε λόγω της σαρκός δεν τα είχε εξαρχής. Β. Όπως για παράδειγμα τι; Διότι ο λόγος είναι βαθύς και δεν είναι εύκολο να κατανοηθεί. Α. Μήπως, φίλε μου, δεν ήταν Θεός ο Λόγος, και ο Λόγος δεν ήταν προς τον Θεό; Και δεν ήταν «το φως το αληθινό, που φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο;»

Και λέγει: «Μία διαθήκη είναι έγκυρη επί νεκροίς, γι' αυτό και η πρώτη δεν συνήφθη χωρίς αίμα». «Διότι ο Μωυσής πήρε το αίμα των τράγων και ράντισε και το ίδιο το βιβλίο και τον λαό». Γι' αυτόν τον λόγο και η δεύτερη διαθήκη δόθηκε με τον θάνατο του Σωτήρος· οπότε μάλιστα και οι δύο συνάδουν απόλυτα η μία με την άλλη, η μεν πρώτη λέγοντας: «Δεν θα λείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους μηρούς του, έως ότου έλθει αυτό που έχει αποταμιευθεί», η δε δεύτερη ότι «ο Θεός εν Χριστώ συμφιλίωνε τον κόσμο με τον εαυτό Του, μην καταλογίζοντας σε αυτούς τα παραπτώματά τους». Και υπάρχουν πολλά να πει κανείς γι' αυτό, αλλά χάριν συντομίας θα τα παραλείψω. 75. Με δέντρα ξηραμένα και γερασμένα παρομοιάζει πάλι τον Νόμο και τους προφήτες, δήθεν με βάση το ρητό που είπε: «Ο νόμος και οι προφήτες έφτασαν μέχρι τον Ιωάννη». Και δεν υπάρχει τίποτα πιο ανόητο από αυτό. Διότι, σε ποιον δεν είναι σαφές ότι, με την εκπλήρωση του 〈νόμου〉 που εξαγγελλόταν από τους προφήτες, ολοκλήρωσαν τον σκοπό τους οι προφήτες; Διότι, εάν έρχονταν ακόμη προφήτες για να εξαγγείλουν τον Χριστό που επρόκειτο να έλθει από τη Μαρία, τότε ο Χριστός δεν θα είχε ακόμη επιδημήσει στον κόσμο.

Γι' αυτόν τον λόγο, ας μην καθαρίζουμε μόνο εκ των προτέρων τον εαυτό μας και έπειτα να προσερχόμαστε, αλλά και αφού αξιωθούμε αυτό το θείο δώρο, ας προσέχουμε τους εαυτούς μας και ας επιδεικνύουμε μεγάλη επαγρύπνηση, ώστε να παραμένουμε ανώτεροι από τα πάθη και να διακηρύσσουμε τις αρετές Εκείνου που ευδόκησε να κατοικήσει μέσα μας, μέσω της ομοιότητάς μας προς Αυτόν, η οποία φανερώνεται σε εμάς δια μέσου αυτών των αρετών. Ας αναλογιζόμαστε με ποιον έχουμε ενωθεί και τι έχουμε αξιωθεί, και, γεμάτοι δέος για το υπερβολικό μέγεθος του δώρου και της αγάπης Του προς εμάς, ας ρυθμίζουμε κάθε πράξη, λόγο και σκέψη σύμφωνα με το «αγαθό, ευάρεστο και τέλειο θέλημα» του Θεού· διότι αυτό είναι το αίμα της καινής διαθήκης, το οποίο επικυρώνει την ίδια την καινή διαθήκη, δηλαδή το Ευαγγέλιο του Χριστού· διότι «η διαθήκη», λέει, «επικυρώνεται με τον θάνατο». Ενώ λοιπόν μεταλαμβάνουμε το αίμα της διαθήκης του Χριστού, ας μην την κάνουμε άκυρη με τα έργα μας, για να μην υποστούμε τιμωρία και αιώνια κόλαση, επειδή θεωρήσαμε ως κάτι κοινό το αίμα της διαθήκης, με το οποίο αγιασθήκαμε. Διότι, όπως είναι μεγάλη η υπόσχεση για εκείνους που διαφυλάσσουν τον αγιασμό που προέρχεται από τη θεία μετάληψη (αφού έχει υποσχεθεί η βασιλεία των ουρανών), έτσι μεγάλη είναι και η κόλαση για εκείνους που αχρείωσαν τους εαυτούς τους μετά τη δωρεά. Διότι, λέει: «Εάν αυτός που αθέτησε τον νόμο του Μωυσή πεθαίνει χωρίς οίκτο σύμφωνα με τον νόμο, πόσο χειρότερης τιμωρίας θα κριθεί άξιος εκείνος που θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης και εξύβρισε αυτήν τη μεγάλη χάρη;»

ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ 1576. Επειδή μου έγραψες, θεωρώντας ότι ο Παύλος στράφηκε προς το αντίθετο από εκείνο που είχε σκοπό να πει, και ρώτησες: «Τι σημαίνει το “Διότι η διαθήκη είναι έγκυρη μετά τον θάνατο, αφού μήποτε ισχύει όσο ζει ο διαθέτης”;», σου απαντώ ότι το «μήποτε» είναι στην πραγματικότητα «μὴ τότε», επειδή ίσως κάποιοι αμαθείς πρόσθεσαν μία μικρή γραμμή σε ένα γράμμα. Έτσι άλλωστε το βρήκα και σε παλαιά αντίγραφα· διότι εκείνος που ήταν στολισμένος με το θείο Πνεύμα και θεωρήθηκε Ερμής δεν θα μπορούσε να στραφεί προς το αντίθετο: «Διότι, αφού δεν ισχύει τότε, όσο ζει ο διαθέτης, επικυρώνεται μετά τον θάνατο». Αν όμως στο κείμενο βρίσκεται το «μὴ ποτέ», ο τόνος δεν πρέπει να ανατρέχει στο «μή», αλλά να τίθεται στο «ποτέ», ώστε η έκφραση να σημαίνει «καθόλου».

Ομιλία ΙΣΤ'. Και για τον λόγο αυτόν είναι μεσίτης μιας καινής διαθήκης, ώστε, εφόσον επήλθε θάνατος για την απολύτρωση από τις παραβάσεις που διαπράχθηκαν επί της πρώτης διαθήκης, να λάβουν οι προσκεκλημένοι την υπόσχεση της αιώνιας κληρονομιάς. Διότι, όπου υπάρχει διαθήκη, είναι ανάγκη να βεβαιωθεί ο θάνατος του διαθέτη· επειδή η διαθήκη καθίσταται έγκυρη μόνο μετά θάνατον, αφού ποτέ δεν έχει ισχύ όσο ζει ο διαθέτης. Γι' αυτό ούτε η πρώτη διαθήκη εγκαινιάστηκε χωρίς αίμα.

Αδελφοί, μιλώ με ανθρώπινα παραδείγματα. Εντούτοις, επικυρωμένη διαθήκη ανθρώπου κανείς δεν την ακυρώνει, ούτε προσθέτει σε αυτήν νέες διατάξεις. Τι σημαίνει το «μιλώ με ανθρώπινα παραδείγματα»; Μέσα από ανθρώπινα παραδείγματα. Διότι, αφού θεμελίωσε τον λόγο του και με επιχειρήματα από τις Γραφές, και από τα θαύματα που συνέβαιναν ανάμεσά τους, και από τα πάθη του Χριστού, και από τον πατριάρχη, προχωρά πλέον στην κοινή ανθρώπινη συνήθεια. Διότι πάντοτε συνηθίζει να το κάνει αυτό, ώστε και να γλυκαίνει τον λόγο, και να τον καθιστά πιο ευπρόσδεκτο και ευκολότερα κατανοητό σε όσους έχουν πιο νωθρή αντίληψη. Έτσι, απευθυνόμενος και στους Κορινθίους, λέει: Ποιος ποιμαίνει ποίμνιο και δεν τρώει από το γάλα του; Ποιος φυτεύει αμπελώνα και δεν τρώει από τον καρπό του; Και πάλι προς τους Εβραίους: Διότι μια διαθήκη είναι έγκυρη μετά τον θάνατο· επειδή ποτέ δεν ισχύει όσο ζει ο διαθέτης. Και σε πολλά σημεία θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι ο ίδιος ενδιατρίβει σε τέτοιου είδους συλλογισμούς.

«Διότι η διαθήκη είναι έγκυρη μετά τον θάνατο, επειδή ποτέ δεν ισχύει όσο ζει ο διαθέτης. Γι' αυτό ούτε η πρώτη εγκαινιάστηκε χωρίς αίμα». Ήταν φυσικό πολλοί από εκείνους που είχαν ασθενέστερη πίστη, εξαιτίας του θανάτου του Κυρίου, να δυσπιστούν κατά κύριο λόγο προς τις υποσχέσεις του. Ο Απόστολος λοιπόν λέει: Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο πρέπει να έχετε θάρρος, διότι οι διαθήκες δεν είναι έγκυρες όταν οι διαθέτες βρίσκονται εν ζωή, αλλά όταν πεθαίνουν, τότε καθίστανται βέβαιες και λαμβάνουν ισχύ. Και το νόημα είναι το εξής: Ο Θεός, λέει, έδωσε υπόσχεση· έπειτα, καθώς οι άνθρωποι αμάρταναν, όχι μόνο έγιναν ανάξιοι να λάβουν την υπόσχεση, αλλά κατέστησαν και ένοχοι θανάτου. Για τον λόγο αυτό ήλθε ο Χριστός, ανέλαβε τις αμαρτίες και πέθανε, ώστε, αφού καθαριστούν, να γίνουν άξιοι να λάβουν τις υποσχέσεις. «Εγκαινιάσθηκε. Διότι, αφού εξαγγέλθηκε κάθε εντολή κατά τον νόμο από τον Μωυσή προς όλο τον λαό, παίρνοντας το αίμα των μόσχων και των τράγων, μαζί με νερό και κόκκινο μαλλί», τουτέστιν, έγινε βέβαιη και επικυρώθηκε. «Και ύσσωπο, ράντισε και το ίδιο το βιβλίο και όλο τον λαό, λέγοντας: Αυτό είναι το αίμα της διαθήκης, την οποία σας παρήγγειλε ο Θεός. Και τη σκηνή, δε, και όλα τα σκεύη της λειτουργίας με το αίμα ομοίως τα ράντισε». Είναι σύμβολο του Πνεύματος. Διότι ο ύσσωπος είναι θερμός· υπάρχει δε και το νερό, το οποίο υποδηλώνει την κάθαρση διά του βαπτίσματος· και το μαλλί, ώστε να συγκρατείται το αίμα. «