Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 9:28

Ο Παύλος λέει «ο Ιησούς έγινε αρχιερέας και απόστολος της ομολογίας μας, όντας πιστός σε εκείνον που τον έκανε, πρόσφερε τον εαυτό του θυσία υπέρ του εαυτού του όπως και υπέρ του λαού· γι' αυτό καθίσταται αρχιερέας στα προς τον Θεό.» ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Ο Παύλος λέει: «Ο Χριστός, αφού προσφέρθηκε μία φορά για να σηκώσει τις αμαρτίες πολλών, θα εμφανιστεί για δεύτερη φορά χωρίς αμαρτία.» Και πάλι: «Αμαρτία δεν έκανε, και δόλος δεν υπήρξε στο στόμα του·» και ιδού αυτός προσφέρει τον εαυτό του υπέρ ημών· δες λοιπόν ότι δεν πρόσφερε τον εαυτό του υπέρ του εαυτού του, αλλά υπέρ του λαού. ΝΕΣΤΟΡΙΟΣ: Αφού ο ίδιος λέει: «Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου, και πίνει το αίμα μου, θα ζήσει δι' εμού, όπως και εγώ ζω διά τον Πατέρα που με απέστειλε.» Τι λοιπόν τρως, αιρετικέ; Τη θεότητα ή την ανθρωπότητα;

Διότι τυραννία του θανάτου και πραγματικός θάνατος είναι εκείνος, κατά τον οποίο δεν επιτρέπεται πλέον σε αυτόν που πέθανε να επανέλθει στη ζωή· όταν όμως μετά τον θάνατο ζήσει, και μάλιστα ζωή καλύτερη, αυτό δεν είναι θάνατος, αλλά κοίμηση. Επειδή λοιπόν ο θάνατος επρόκειτο να κυριεύσει τους πάντες, για τον λόγο αυτόν πέθανε, ώστε να μας απαλλάξει. Έτσι και ο Χριστός, αφού προσφέρθηκε μία φορά. Από ποιον προσφέρθηκε;

Από τον εαυτό του, προφανώς. Εδώ δεν τον παρουσιάζει μόνο ως ιερέα, αλλά και ως θύμα και ως ιεροσφάγιο. Έπειτα προσθέτει την αιτία του, «Προσενεχθείς» (αφού προσφέρθηκε). «Μια φορά», λέει, «αφού προσφέρθηκε για να αναλάβει τις αμαρτίες πολλών». Γιατί όμως είπε «πολλών» και όχι «πάντων»; Επειδή δεν πίστεψαν όλοι. Διότι, από τη δική του πλευρά, πέθανε υπέρ όλων, για να σώσει τους πάντες· επειδή ο θάνατος εκείνος ήταν ισοδύναμος με την απώλεια όλων. Δεν ανέλαβε όμως τις αμαρτίες όλων, επειδή οι ίδιοι δεν το θέλησαν. Τι σημαίνει όμως, «να αναλάβει αμαρτίες»; Όπως ακριβώς κατά την προσφορά που αναπέμπουμε, ομολογούμε και τα αμαρτήματα λέγοντας: «Είτε εκούσια είτε ακούσια αμαρτήσαμε, συγχώρησε»· δηλαδή, πρώτα τα θυμόμαστε, και έπειτα ζητούμε τη συγχώρηση. Έτσι ακριβώς έγινε και εδώ. Πού το έκανε αυτό ο Χριστός;

Άκουσέ τον να λέει: «Και υπέρ αυτών αγιάζω τον εαυτό μου». Ιδού, ανέλαβε τα αμαρτήματα· τα αφαίρεσε από τους ανθρώπους και τα ανέφερε στον Πατέρα, όχι για να ορίσει κάποια καταδίκη εναντίον τους, αλλά για να τα συγχωρήσει. «Θα εμφανιστεί για δεύτερη φορά χωρίς αμαρτία», λέει, «σε εκείνους που τον προσδοκούν για τη σωτηρία τους». Τι σημαίνει το «Χωρίς αμαρτία»; Ότι δεν θα σηκώνει πλέον αμαρτίες, ούτε θα έλθει δεύτερη φορά εξαιτίας της αμαρτίας για να πεθάνει πάλι· διότι και τον θάνατο που πέθανε μία φορά, δεν τον πέθανε επειδή είχε χρέος να πεθάνει.

Πώς θα εμφανιστεί; Τιμωρώντας, λέει. Όμως δεν είπε αυτό, παρά το χαρμόσυνο: «θα εμφανιστεί χωρίς αμαρτία σε αυτούς που τον περιμένουν προσδοκώντας τη σωτηρία»· ώστε να μην έχει πλέον ανάγκη από θυσία για να τους σώσει, αλλά να το πράξει αυτό μέσω των έργων. «Διότι», λέει, «ο νόμος, επειδή περιέχει τη σκιά των μελλοντικών αγαθών, και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων», δηλαδή, όχι την ίδια την αλήθεια. Επειδή, όσο κάποιος, όπως στη ζωγραφική, ιχνογραφεί απλώς τα περιγράμματα, αυτό αποτελεί μια σκιά· όταν όμως προσθέσει τη λάμψη και επιχρίσει τα χρώματα, τότε το έργο γίνεται πραγματική εικόνα. Κάτι τέτοιο ακριβώς ήταν και ο νόμος.

Ανατρέποντας, λοιπόν, συθέμελα μια τέτοια αντίληψη, παραθέτει όλα αυτά. «Αυτό δε που ζει, για τον Θεό ζει», λέει· δηλαδή ακατάλυτα, ώστε να μην κυριεύεται πλέον από τον θάνατο. Διότι, αν και υπέστη τον προηγούμενο θάνατο χωρίς να είναι ο ίδιος ένοχος, αλλά εξαιτίας της αμαρτίας των άλλων, πολύ περισσότερο τώρα δεν πρόκειται να πεθάνει, αφού την κατήργησε. Αυτό έλεγε και στην προς Εβραίους επιστολή: «Διότι μία φορά», λέει, «στο τέλος των αιώνων, φανερώθηκε μέσω της θυσίας του για την αθέτηση της αμαρτίας. Και όπως ακριβώς είναι ορισμένο στους ανθρώπους να πεθάνουν μία φορά, έτσι και ο Χριστός, αφού προσφέρθηκε μία φορά για να αναλάβει τις αμαρτίες πολλών, θα εμφανιστεί εκ δευτέρου, χωρίς την αμαρτία, σε εκείνους που τον προσδοκούν για σωτηρία». Αποδεικνύει δε και την ισχύ της κατά Θεόν ζωής, και τη δύναμη της αμαρτίας· της μεν κατά Θεόν ζωής, διότι δεν πρόκειται να πεθάνει πλέον· της δε αμαρτίας, διότι, αν αυτή οδήγησε στον θάνατο τον αναμάρτητο, πώς δεν θα αφανίσει αυτούς που είναι ένοχοι; Έπειτα, επειδή μίλησε για τη δική Του ζωή, για να μην πει κάποιος, «Τι σχέση έχουν, λοιπόν, με εμάς τα λεγόμενα;», πρόσθεσε: «Έτσι κι εσείς να λογίζεστε τους εαυτούς σας», λέει, «νεκρούς μεν ως προς την αμαρτία, ζωντανούς δε ως προς τον Θεό». Ορθώς είπε «να λογίζεστε», επειδή προς το παρόν δεν είναι δυνατόν να παρασταθεί το λεγόμενο με τρόπο ορατό.

Διότι ο ίδιος ήταν και θυσία και ιερέας· θυσία μεν κατά σάρκα, ιερέας δε κατά πνεύμα· ο ίδιος και προσέφερε και προσφερόταν κατά σάρκα. Άκουσε, λοιπόν, πώς ο Παύλος φανέρωσε και τα δύο αυτά: «Κάθε αρχιερέας», λέει, «που λαμβάνεται από ανθρώπους, εγκαθίσταται από ανθρώπους· γι' αυτό είναι αναγκαίο να έχει και αυτός κάτι να προσφέρει». Ιδού, ο ίδιος προσφέρει τον εαυτό του. Σε άλλο σημείο δε, λέει ότι ο Χριστός, αφού προσφέρθηκε μία φορά για να σηκώσει τις αμαρτίες πολλών, θα φανερωθεί σε εκείνους που τον προσδοκούν με σκοπό τη σωτηρία τους. Ιδού, εδώ προσφέρθηκε, εκεί δε προσέφερε τον εαυτό του. Είδες πώς έγινε και θυσία και ιερέας, και ότι το θυσιαστήριο ήταν ο σταυρός;

Άκουσε πάλι τον Παύλο που λέει: «Διότι κάθε αρχιερέας, εφόσον προέρχεται από τους ανθρώπους, εγκαθίσταται υπέρ των ανθρώπων για τα ζητήματα που αφορούν τον Θεό. Επομένως, είναι ανάγκη να έχει και αυτός κάτι να προσφέρει». Ιδού, προς το παρόν προσφέρει. Και αλλού πάλι λέει: «Έτσι και ο Χριστός, αφού προσφέρθηκε μία φορά για να άρει τις αμαρτίες πολλών».

Δεν έχει πλέον παρρησία η αμαρτία. Διότι έχει καταργηθεί η αμαρτία, η οποία, ενώ όφειλε να λάβει τιμωρία, δεν την έλαβε. Δηλαδή, υπέστη βία· όταν προσδόκησε να εξοντώσει τους πάντες, τότε εξοντώθηκε η ίδια. «Διά της θυσίας του έχει φανερωθεί». Φανερώθηκε στον Θεό και προσήλθε. «Και καθόσον είναι ορισμένο στους ανθρώπους μία φορά να πεθάνουν, και μετά από αυτό ακολουθεί κρίση· έτσι και ο Χριστός, αφού προσφέρθηκε μία φορά για να σηκώσει τις αμαρτίες πολλών». Και αναφέρει την αιτία, για την οποία πέθανε μία φορά· διότι έγινε αντίλυτρο για έναν θάνατο. Διότι ήταν ορισμένο, λέει, στους ανθρώπους να πεθάνουν. Αυτό λοιπόν σημαίνει ότι πέθανε μία φορά υπέρ όλων, αφού προσφέρθηκε μία φορά· και από ποιον, αν όχι προφανώς από τον εαυτό του; Διότι εγώ, λέει, υπέρ αυτών αγιάζω τον εαυτό μου. «Για δεύτερη φορά θα εμφανιστεί χωρίς αμαρτία σε αυτούς που τον προσδοκούν, για σωτηρία». ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι΄. «Διότι ο νόμος, έχοντας τη σκιά των μελλοντικών αγαθών,» Στην πρώτη παρουσία, λέει, εμφανίστηκε, για να σηκώσει τις αμαρτίες μας· στη δεύτερη όμως δεν θα φανεί πλέον έτσι, αλλά για να σώσει εκείνους που πίστεψαν σε αυτόν. «και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων, με τις θυσίες που προσφέρουν κάθε χρόνο στο διηνεκές, δεν μπορούν ποτέ να τελειοποιήσουν αυτούς που προσέρχονται».

Και μετά από άλλα: «Ο Χριστός όμως, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Και μετά από λίγο: «Διότι ο Χριστός δεν εισήλθε σε χειροποίητα άγια, τα οποία είναι αντίτυπα των αληθινών, αλλά στον ίδιο τον ουρανό, για να εμφανιστεί τώρα ενώπιον του Θεού για χάρη μας· ούτε εισήλθε για να προσφέρει τον εαυτό του πολλές φορές, όπως ο αρχιερέας που εισέρχεται στα άγια κάθε χρόνο με ξένο αίμα· επειδή τότε θα έπρεπε να είχε πάθει πολλές φορές από την καταβολή του κόσμου. Τώρα όμως, μία φορά στο τέλος των αιώνων, έχει φανερωθεί για την κατάργηση της αμαρτίας διαμέσου της θυσίας του· και όπως ακριβώς είναι καθορισμένο στους ανθρώπους να πεθάνουν μία φορά, και μετά από αυτό ακολουθεί κρίση, έτσι και ο Χριστός, αφού προσφέρθηκε μία φορά για να σηκώσει τις αμαρτίες πολλών, θα εμφανιστεί για δεύτερη φορά, χωρίς αμαρτία, σε αυτούς που τον προσδοκούν για σωτηρία». Και πάλι: «Και κάθε μεν αρχιερέας στέκεται καθημερινά λειτουργώντας, και προσφέροντας πολλές φορές τις ίδιες θυσίες, οι οποίες ποτέ δεν μπορούν να αφαιρέσουν αμαρτίες».

Έπειτα, πώς ο Χριστός πέθανε μία φορά και, αφού αναστήθηκε, «δεν πεθαίνει πλέον», και «έπαθε μία φορά κατά τη συντέλεια του αιώνος», και «λέγεται ότι προσφέρθηκε μία φορά για να σηκώσει τις αμαρτίες πολλών»; Διότι, εάν θυσιάζεται ο ίδιος σε κάθε τελετή, τότε πεθαίνει κάθε φορά.

Το μεν έργο της τελετής είναι να μεταδώσει τις ενέργειες του αγαθού Πνεύματος· το δε μύρο εισάγει τον ίδιο τον Κύριο Ιησού, στον οποίο βρίσκεται όλη η σωτηρία για τους ανθρώπους και κάθε ελπίδα αγαθών, και από τον οποίο πηγάζει για εμάς η μετοχή στο Άγιο Πνεύμα, και μέσω του οποίου επιτυγχάνεται η προσαγωγή μας προς τον Πατέρα. Διότι, όσον αφορά την ανάπλαση των ανθρώπων, κοινός τεχνίτης είναι η Τριάδα, αυτουργός όμως είναι μόνον ο Λόγος, όχι μόνο όταν, ζώντας ανάμεσά μας, συναναστράφηκε με τους ανθρώπους και «προσφέρθηκε, λέει ο Παύλος, για να άρει τις αμαρτίες πολλών», αλλά από τότε και για πάντα, εφόσον φέρει ακόμη την δική μας φύση, χάρη στην οποία τον έχουμε ως παράκλητο προς τον Θεό· μέσω του εαυτού του μεν «καθαρίζει τη συνείδησή μας από νεκρά έργα», και μέσω του εαυτού του χορηγεί το Πνεύμα.

Επειδή δε ο ιερέας ονομάζεται θύτης και τα δώρα θυσία και προσφορά, διερευνούμε πότε θυσιάζεται ο άρτος, πριν καθαγιαστεί ή μετά τον καθαγιασμό του. Και εάν μεν συμβαίνει πριν από τον καθαγιασμό, θυσιάζεται απλός άρτος και δεν αποτελεί τη θυσία του Αμνού του Θεού, πράγμα που είναι αντίθετο στην αληθινή πίστη. Εάν πάλι συμβαίνει μετά τον καθαγιασμό, οπότε και θυσιάζεται από τον ιερέα, σημαίνει ότι ο Χριστός θυσιάζεται πολλές φορές, πράγμα που είναι αντίθετο στο «αφού προσφέρθηκε μία φορά για να σηκώσει τις αμαρτίες πολλών» και στα όσα ακολουθούν. Τι πρέπει λοιπόν να πούμε; Ότι ο άρτος δεν θυσιάζεται ούτε πριν καθαγιαστεί, ούτε μετά τον καθαγιασμό του, αλλά ακριβώς κατά τη στιγμή που καθαγιάζεται. Διότι τότε ο άρτος γίνεται αυτό τούτο το σώμα του Κυρίου. Και επειδή το σώμα του Κυρίου προσφέρθηκε και θυσιάστηκε, ο άρτος είναι πλέον προσφερθείς και θυσιασθείς. Και το να προσφερθεί και να θυσιαστεί ο άρτος σημαίνει ακριβώς αυτό, το να γίνει αυτό τούτο το σώμα του Κυρίου που προσφέρθηκε και θυσιάστηκε. Και με αυτόν τον τρόπο, αφενός τελείται η σωτήρια θυσία του Αμνού του Θεού, και αφετέρου το σώμα του Κυρίου παραμένει προσφερθέν άπαξ.