Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 9:6

Κάποτε ο Ισραήλ υπήρξε εύφορη γη, "Άμπελος ευκληματούσα", σύμφωνα με τα γεγραμμένα· για αυτήν οι μακάριοι προφήτες πήραν τη θέση των νεφών, και ποτίζοντάς την με θεία λόγια, φρόντιζαν να την ωφελούν, αλλά εκείνη "έβγαλε αγκάθια", έγινε άγρια και δασώδης· δόθηκε λοιπόν για κάψιμο, δηλαδή αχρηστεύτηκε εντελώς και φυλάχθηκε για τη φωτιά. <Έχοντας χρυσό θυμιατήριο κ.λπ.> Αλλά αυτά μεν ειπώθηκαν εκτενώς για τη σκηνή και για όσα βρίσκονταν μέσα σε αυτήν· ανακεφαλαιώνοντας όμως συνοπτικά θα πούμε ξανά ότι τρεις ήταν οι χώροι της σκηνής· ο μεν εξωτερικός που ήταν καθορισμένος για όλους, μετά τον οποίο βρισκόταν το πρώτο καταπέτασμα, το οποίο ονομαζόταν και επίσπαστρο επειδή συρόταν, το οποίο χώριζε την αυλή, στην οποία όλοι έμπαιναν από κοινού, και όπου προσέφεραν θυσίες στο χάλκινο θυσιαστήριο· ο δε μεσαίος χώρος μετά το επίσπαστρο, μέσα στον οποίο έμπαιναν οι ιερείς, τελώντας καθημερινά τις λατρευτικές πράξεις· αυτός δε ο χώρος ονομαζόταν Άγια, τα οποία αποτελούσαν τύπο της Παλαιάς, εφόσον εκεί τελούνταν οι θυσίες δι' αίματος· ενώ ο εσωτερικός χώρος ονομαζόταν Άγια των αγίων, τα οποία ήταν τύπος του δικού μας μυστηρίου.

Αποδεικνύοντάς μας δε ο Παύλος πόσο απολύτως αναγκαίος ήταν ο διαχωρισμός που γινόταν με τα καταπετάσματα, στην προς Εβραίους επιστολή είπε: «Διότι κατασκευάστηκε η πρώτη σκηνή, η οποία ονομάζεται Άγια· και μετά το δεύτερο καταπέτασμα υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια των Αγίων, η οποία είχε χρυσό θυμιατήριο και την κιβωτό της διαθήκης καλυμμένη πανταχόθεν με χρυσάφι, μέσα στην οποία υπήρχε η χρυσή στάμνα που είχε το μάννα, καθώς και οι πλάκες της διαθήκης και η ράβδος του Ααρών που είχε βλαστήσει». Αλλά «στην πρώτη μεν», λέει, «σκηνή εισέρχονται οι ιερείς επιτελώντας τις λατρείες, στη δεύτερη όμως μπαίνει μόνος ο αρχιερέας μία φορά τον χρόνο, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει υπέρ του εαυτού του και των αγνοημάτων του λαού, με το οποίο το Άγιο Πνεύμα δηλώνει τούτο, ότι δεν έχει φανερωθεί ακόμη η οδός των αγίων, εφόσον στέκει ακόμη η πρώτη σκηνή». Διότι ήταν βέβαια αναμφισβήτητο ότι στις πρώτες θύρες του ναού είχε απλωθεί καταπέτασμα. Γι' αυτό και λογιζόταν ως η πρώτη σκηνή και ονομαζόταν άγια· διότι βέβαια κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι κάποιος τόπος του ναού είναι εντελώς ανίερος, διότι θα διαψευστεί, εφόσον ήταν ολόκληρος άγιος. Μετά δε την πρώτη σκηνή, το ενδιάμεσο καταπέτασμα δημιουργούσε, τρόπον τινά, μια δεύτερη σκηνή, εννοώ την εσωτερική, τα Άγια των Αγίων.

Επομένως, αφού ο Παύλος ήταν νομομαθής και εκπαιδευμένος με ακρίβεια, όπως αναφέρει κάπου ο ίδιος, ας περιγράψει το σχήμα της αρχαίας σκηνής, λέγοντας τα εξής: «Διότι κατασκευάστηκε πρώτη σκηνή, στην οποία βρισκόταν η λυχνία και η τράπεζα και η πρόθεση των άρτων, η οποία ονομάζεται Άγια. Μετά το δεύτερο καταπέτασμα υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια των αγίων, η οποία είχε χρυσό θυσιαστήριο και την κιβωτό περικαλυμμένη από παντού με χρυσό, μέσα στην οποία υπήρχε η χρυσή στάμνα που περιείχε το μάννα, και η ράβδος του Ααρών που βλάστησε, και οι πλάκες της διαθήκης.» Βλέπεις ότι πριν από τη δεύτερη και εσωτερική σκηνή είχε τοποθετηθεί εκείνη της πρώτης εισόδου, στην οποία και το ιερατικό γένος συνήθιζε να πραγματοποιεί τις προσφορές μέσω των αιμάτων και να ολοκληρώνει τους τύπους της νομικής λατρείας. Αλλά η δεύτερη ήταν αγιότερη από την πρώτη. Γι' αυτό, εξάλλου, ονομαζόταν Άγια των αγίων. Ποιος είναι λοιπόν ο λόγος που η πρώτη προηγείτο της δεύτερης, και η εξωτερική είχε ταχθεί σαν ένα είδος προεισόδου για την εσωτερική, θα το αποσαφηνίσει πάλι ο σοφότατος Παύλος. Διότι είπε τα εξής: «Αφού, λοιπόν, αυτά κατασκευάστηκαν έτσι, στην πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς εκτελώντας τα της λατρείας· στη δεύτερη όμως εισέρχεται μία φορά τον χρόνο μόνο ο αρχιερέας, και όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αμαρτήματα αγνοίας του λαού· μέσω αυτού, το Άγιο Πνεύμα φανερώνει ότι δεν έχει αποκαλυφθεί ακόμη η οδός των αγίων, όσο υφίσταται ακόμη η πρώτη σκηνή.»

4. Έχεις στον νόμο, σαν σε πίνακα, γραμμένο το ζήτημα αυτό. Ερεύνησε τα όσα γράφει ο Μωυσής, αφαίρεσε τη σκιά, είσελθε για λίγο στο εσωτερικό του καταπετάσματος. Μην παραμείνεις στην πρώτη σκηνή, η οποία απλώς διατηρεί ακόμη τη θέση της. Εξέτασε τα λόγια του μακαρίου Παύλου. Διότι, τι είπε, όταν μας μιλούσε για αυτά; «Επειδή κατασκευάστηκε η πρώτη σκηνή, η οποία ονομάζεται Άγια. Και μετά το δεύτερο καταπέτασμα, υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια των αγίων.» Αλλά στην πρώτη, λέει, σκηνή εισέρχονται συνεχώς οι ιερείς τελώντας τις λατρείες. Στη δεύτερη όμως, εισέρχεται μόνος ο αρχιερέας, «όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αμαρτήματα αγνοίας του λαού». Με αυτό το Άγιο Πνεύμα δήλωνε ότι δεν είχε ακόμη φανερωθεί η οδός των αγίων, όσο ακόμη η πρώτη σκηνή διατηρούσε τη θέση της.

Αλλά, όπως γράφει ο πάνσοφος Παύλος, «Έτσι που ήταν αυτά κατασκευασμένα, στην πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς εκτελώντας τις λατρείες· στη δεύτερη όμως, μια φορά τον χρόνο, μπαίνει μόνο ο αρχιερέας, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αμαρτήματα αγνοίας του λαού. Με αυτό το Άγιο Πνεύμα φανερώνει ότι δεν έχει ακόμη φανερωθεί η οδός των Αγίων, όσο η πρώτη σκηνή διατηρεί ακόμη την υπόστασή της, η οποία αποτελεί παραβολή για τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες που δεν μπορούν να τελειοποιήσουν κατά τη συνείδηση αυτόν που λατρεύει.» Όσο λοιπόν επικρατούσε η λατρεία κατά τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή, η παραμονή αυτών που υπάγονταν στους τύπους γινόταν στην πρώτη σκηνή. Διότι δεν επιτρεπόταν ελεύθερα σε όσους το επιθυμούσαν να εισχωρήσουν στην άγια και εσώτατη σκηνή.

Γράφει δε ως εξής: «Εφόσον λοιπόν αυτά έχουν κατασκευαστεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στην μεν πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς για να επιτελέσουν τις λατρείες. Στη δε δεύτερη, εισέρχεται μία φορά τον χρόνο μόνο ο αρχιερέας, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αγνοήματα του λαού, δηλώνοντας με αυτό το Άγιο Πνεύμα ότι δεν έχει φανερωθεί ακόμη η οδός των αγίων, όσο εξακολουθεί να υφίσταται η πρώτη σκηνή. Αυτή αποτελεί παραβολή για τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες που δεν μπορούν να τελειοποιήσουν κατά τη συνείδηση αυτόν που λατρεύει, παρά συνίστανται μόνο σε φαγητά, ποτά και διάφορους καθαρμούς, αποτελώντας σαρκικές διατάξεις που έχουν επιβληθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως. Ο Χριστός όμως, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διά μέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε τούτη την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό Του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα Άγια των αγίων, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Κατανοείς λοιπόν ότι οι ιερείς επιτελούσαν τις λατρείες στην πρώτη σκηνή, μη έχοντας το δικαίωμα εισόδου στα Άγια των αγίων. Διότι κάπως έτσι είναι η σύμφωνα με τον νόμο λατρεία, η οποία έχει την υπόστασή της μέσα σε σκιές.

Και για αυτά ακριβώς θα παραθέσω πάλι μαρτυρία, με τον Παύλο να λέει κάπως έτσι: «Είχε, λοιπόν, η πρώτη σκηνή διατάξεις λατρείας και το κοσμικό αγιαστήριο». Και ονομάζει «κοσμικό άγιο» την εξωτερική σκηνή, επειδή ήταν επιτρεπτό σε όλο τον κόσμο να εισέρχεται: «Στην οποία υπήρχε η λυχνία και η τράπεζα και η πρόθεση των άρτων. Και μετά το δεύτερο καταπέτασμα υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια των Αγίων, που είχε χρυσό θυμιατήριο και την κιβωτό της διαθήκης ολόγυρα καλυμμένη με χρυσό, μέσα στην οποία υπήρχε η χρυσή στάμνα που περιείχε το μάννα, η ράβδος του Ααρών που είχε βλαστήσει, και οι πλάκες της διαθήκης. Και επάνω από αυτήν βρίσκονταν τα Χερουβίμ της δόξης, που επισκίαζαν το ιλαστήριο. Ενώ δε αυτά ήταν κατασκευασμένα με αυτόν τον τρόπο, στην μεν πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς τελώντας τις λατρείες· στην δεύτερη όμως εισέρχεται μία φορά τον χρόνο μόνος ο αρχιερέας, και όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αμαρτήματα αγνοίας του λαού». Βλέπεις ότι και μόνος του εισέρχεται ο αρχιερέας, και μόνο μία φορά ολόκληρο τον χρόνο;

Την ονομάζει Σκηνή, λόγω του ότι [ο Θεός] κατασκηνώνει εκεί. «Και υπεράνω αυτής τα Χερουβίμ της δόξης, τα οποία επισκιάζουν το ιλαστήριο.» Αντί να πει, τα ένδοξα. «Για τα οποία δεν είναι του παρόντος να μιλήσουμε λεπτομερώς. Και εφόσον αυτά είχαν κατασκευαστεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στη μεν πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς, τελώντας τις λατρείες, στη δε δεύτερη» –επειδή αυτά απαιτούν μακροσκελή ανάλυση– «μία φορά τον χρόνο εισέρχεται μόνο ο αρχιερέας, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα εξ αγνοίας αμαρτήματα του λαού, με το οποίο το Άγιο Πνεύμα φανερώνει ότι δεν έχει ακόμη». Για να μην πουν: «Πώς μία θυσία προσέφερε τελείωση στο διηνεκές;», δείχνει ότι αυτή έχει προτυπωθεί εξ αρχής από τον αρχιερέα. Εάν βέβαια ήταν αγιότερη και φρικτή, ήταν μόνο μία, και πώς ο αρχιερέας προσέφερε μία μόνο φορά; «φανερωθεί η οδός των Αγίων, όσο η πρώτη σκηνή διατηρεί ακόμη την υπόστασή της, πράγμα που αποτελεί παραβολή». Εδώ, λέει, αποκρυπτόταν η προηγούμενη [οδός], επειδή αυτός ήταν ο παρών καιρός της. Ήταν δε αυτός, ο καιρός της ελεύσεως του Χριστού, μέσω του οποίου και φανερώθηκε. «Για τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες, τα οποία δεν μπορούν να τελειοποιήσουν ως προς τη συνείδηση αυτόν που λατρεύει.» Δηλαδή, καθιερώθηκε ο τύπος, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες, που δεν μπορούν να τελειοποιήσουν ως προς τη συνείδηση εκείνον που λατρεύει.

Ας σκεφτούν καλά ότι δεν υπάρχει εδώ κανένα αίνιγμα, τίποτα το ασαφές, τίποτα που να υπονοείται πλαγίως ή να εκτίθεται μέσα από αλληγορίες. Ο Θεός των όλων αξίωσε αυτά τα άψυχα, τα αναίσθητα, τα εντελώς ακίνητα, που είναι κατασκευασμένα από άψυχη και άλογη ύλη, και τα οποία ξεχωρίζουν μόνο ως προς τη λάξευση, τη στιλπνότητα της όψης, την καθαρότητα της ύλης και τη σοφία του κατασκευαστή, να φέρουν την ίδια ακριβώς ονομασία με τα αγιώτατα Χερουβίμ, τις ζωντανές, ενεργές και αεικίνητες δυνάμεις. Όχι ως «εικόνες Χερουβίμ», ούτε ως ομοιώματα ή εκτυπώματα, αλλά, χρησιμοποιώντας την ομωνυμία, ο Θεός που έδωσε την εντολή τα ονόμασε «Χερουβίμ» με καθαρή και δυνατή φωνή. Ας πείσει, λοιπόν, τους απειθείς και τους αγνώμονες να ακολουθήσουν την αλήθεια των λεγομένων το γεγονός ότι εδώ το όνομα των Χερουβίμ αναφέρεται και εκφωνείται επτά φορές, λαμβάνοντας δόξα και από τον τίμιο, σύμφωνα με τη θεόπνευστη Γραφή, αριθμό. Ώστε, τόσο εξαιτίας του αναντίρρητου κύρους Εκείνου που το εξήγγειλε, όσο και εξαιτίας της επισημότητας του αριθμού, να έχει το ζήτημα την αδιαμφισβήτητη ισχύ του και από τις δύο πλευρές. Εάν λοιπόν οι άθλιοι απορρίπτουν τα των Χριστιανών, ας μιμηθούν τουλάχιστον τους Ιουδαίους, για να μην αποδειχθούν πιο άπιστοι και πιο αγνώμονες ακόμα και από αυτούς. Διότι πουθενά οι Ιουδαίοι δεν τόλμησαν να τα καθυβρίσουν αποκαλώντας τα είδωλα, παρόλο που πολλές φορές, έχοντας περιφρονήσει το θείο σέβας, παρασύρθηκαν και λάτρεψαν είδωλα. Αντιθέτως, ήταν γι' αυτούς απολύτως τίμια, προσκυνητά και σεβάσμια. Και σε τέτοιο βαθμό σεβάσμια, ώστε κανένας από τους άλλους δεν τα πλησίαζε από δέος και ευλάβεια προς τα άγια, εκτός του ότι στην πρώτη σκηνή εισέρχονταν διαρκώς οι ιερείς για να επιτελέσουν τις λατρευτικές τους πράξεις, επειδή αυτά ήταν βατά και ευπρόσιτα στους πολλούς. Τα πέραν αυτής, όμως, ήταν απάτητα και ανέγγιχτα από όλους, καθότι επιτρεπόταν αποκλειστικά και μόνο στον αρχιερέα να εισέρχεται μία φορά τον χρόνο για να επιτελέσει σε αυτά τα νενομισμένα.

Αν και λοιπόν λέγεται ότι το υπέρ ημών θείο σφάγιο έχει προσφερθεί άπαξ αισθητώς, εντούτοις ευλόγως θα μπορούσε να νοηθεί και να ειπωθεί ότι προσφέρεται αιωνίως στον Θεό στο άνω θυσιαστήριο, και με αυτόν τον τρόπο μας χαρίζει την αιώνια λύτρωση. Δείγμα αυτής της αιώνιας προσφοράς αποτελεί το μυστήριο της ιερουργίας που τελείται καθημερινά από εμάς εδώ, σύμφωνα με τη θεία παράδοση του Σωτήρα, το οποίο απέχει από εκείνη την προσφορά μόνο τόσο, όσο απείχε η πρώτη σκηνή, που την προτύπωνε, από τη δεύτερη. Σε αυτήν την πρώτη, όπως διδάσκει και ο θείος Παύλος, εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς επιτελώντας τις λατρείες, αν και αυτό διέφυγε από εσένα που επαγγέλλεσαι ότι διδάσκεις τους άλλους. Διότι δεν είπες ότι το αίμα του κριαριού προσφέρεται στην πρώτη σκηνή, η οποία ονομαζόταν Άγια, και στην οποία εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς επιτελώντας τις λατρείες σύμφωνα με τη διδασκαλία του Παύλου, αλλά στα Άγια των Αγίων, που ήταν η δεύτερη σκηνή, στην οποία εισερχόταν μόνο ο αρχιερέας μία φορά τον χρόνο, εισάγοντας εσύ ο ίδιος αυθαίρετα αυτή την καινοτομία, ως τάχα πιο σοφός από τον Παύλο και ακριβέστερος διδάσκαλος των θείων, ωσάν να έχεις ανυψωθεί στον τέταρτο ουρανό και να έχεις μυηθεί από εκεί στα πιο απόρρητα μυστήρια. Τι άλλο;

Εκεί υπήρχε εσωτερική και εξωτερική σκηνή· και στην μεν πρώτη εισέρχονταν διαρκώς οι ιερείς επιτελώντας τις λατρείες, ενώ στη δεύτερη μία φορά τον χρόνο εισερχόταν μόνο ο αρχιερέας με αίμα, με το οποίο το Άγιο Πνεύμα φανέρωνε ότι δεν είχε ακόμη αποκαλυφθεί η οδός των αγίων. Εδώ όμως όσοι αξιώνονται εισέρχονται στην αχειροποίητη σκηνή, όπου εισήλθε ως πρόδρομος για χάρη μας ο Χριστός. Είναι γραμμένο στον νόμο να παίρνει ο ιερέας δύο περιστέρια, και το μεν ένα να το θυσιάζει, ενώ το ζωντανό να το ραντίζει με το αίμα εκείνου και να το αφήνει ελεύθερο να πετάξει. Αυτό όμως που γινόταν ήταν τύπος και σκιά της αλήθειας. Διότι και ο Χριστός θυσιάστηκε, και το αίμα Του, ραντίζοντάς μας, μας έκανε να αποκτήσουμε φτερά· διότι μας έδωσε πτέρυγες Αγίου Πνεύματος για να πετάμε ανεμπόδιστα στον αέρα της θεότητας.

Εκεί υπήρχε εξωτερική και εσωτερική σκηνή· και «στην μεν πρώτη εισέρχονται αδιαλείπτως οι ιερείς επιτελώντας τις λατρευτικές πράξεις, στη δε δεύτερη άπαξ του έτους μόνο ο αρχιερέας», «με το οποίο το Άγιο Πνεύμα δήλωνε ότι δεν είχε ακόμη φανερωθεί η οδός των αγίων». Εδώ όμως όσοι αξιώνονται εισέρχονται στην αχειροποίητη σκηνή, «όπου ως πρόδρομος για εμάς εισήλθε» ο Χριστός. Διότι είναι γραμμένο στον νόμο να παίρνει ο ιερέας δύο περιστέρια και να θυσιάζει το ένα και από το αίμα του να ραντίζει το ζωντανό και να το αφήνει ελεύθερο να πετάξει. Αυτό που γινόταν όμως, ήταν τύπος και σκιά της αλήθειας. Διότι πράγματι ο Χριστός θυσιάστηκε, και το αίμα που μας ράντισε μας έκανε να βγάλουμε φτερά· διότι μας έδωσε τα φτερά του Αγίου Πνεύματος, για να πετάμε ανεμπόδιστα στον αέρα της θεότητας.