Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 9:7

Αποδεικνύοντάς μας δε ο Παύλος πόσο απολύτως αναγκαίος ήταν ο διαχωρισμός που γινόταν με τα καταπετάσματα, στην προς Εβραίους επιστολή είπε: «Διότι κατασκευάστηκε η πρώτη σκηνή, η οποία ονομάζεται Άγια· και μετά το δεύτερο καταπέτασμα υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια των Αγίων, η οποία είχε χρυσό θυμιατήριο και την κιβωτό της διαθήκης καλυμμένη πανταχόθεν με χρυσάφι, μέσα στην οποία υπήρχε η χρυσή στάμνα που είχε το μάννα, καθώς και οι πλάκες της διαθήκης και η ράβδος του Ααρών που είχε βλαστήσει». Αλλά «στην πρώτη μεν», λέει, «σκηνή εισέρχονται οι ιερείς επιτελώντας τις λατρείες, στη δεύτερη όμως μπαίνει μόνος ο αρχιερέας μία φορά τον χρόνο, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει υπέρ του εαυτού του και των αγνοημάτων του λαού, με το οποίο το Άγιο Πνεύμα δηλώνει τούτο, ότι δεν έχει φανερωθεί ακόμη η οδός των αγίων, εφόσον στέκει ακόμη η πρώτη σκηνή». Διότι ήταν βέβαια αναμφισβήτητο ότι στις πρώτες θύρες του ναού είχε απλωθεί καταπέτασμα. Γι' αυτό και λογιζόταν ως η πρώτη σκηνή και ονομαζόταν άγια· διότι βέβαια κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι κάποιος τόπος του ναού είναι εντελώς ανίερος, διότι θα διαψευστεί, εφόσον ήταν ολόκληρος άγιος. Μετά δε την πρώτη σκηνή, το ενδιάμεσο καταπέτασμα δημιουργούσε, τρόπον τινά, μια δεύτερη σκηνή, εννοώ την εσωτερική, τα Άγια των Αγίων.

Επομένως, αφού ο Παύλος ήταν νομομαθής και εκπαιδευμένος με ακρίβεια, όπως αναφέρει κάπου ο ίδιος, ας περιγράψει το σχήμα της αρχαίας σκηνής, λέγοντας τα εξής: «Διότι κατασκευάστηκε πρώτη σκηνή, στην οποία βρισκόταν η λυχνία και η τράπεζα και η πρόθεση των άρτων, η οποία ονομάζεται Άγια. Μετά το δεύτερο καταπέτασμα υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια των αγίων, η οποία είχε χρυσό θυσιαστήριο και την κιβωτό περικαλυμμένη από παντού με χρυσό, μέσα στην οποία υπήρχε η χρυσή στάμνα που περιείχε το μάννα, και η ράβδος του Ααρών που βλάστησε, και οι πλάκες της διαθήκης.» Βλέπεις ότι πριν από τη δεύτερη και εσωτερική σκηνή είχε τοποθετηθεί εκείνη της πρώτης εισόδου, στην οποία και το ιερατικό γένος συνήθιζε να πραγματοποιεί τις προσφορές μέσω των αιμάτων και να ολοκληρώνει τους τύπους της νομικής λατρείας. Αλλά η δεύτερη ήταν αγιότερη από την πρώτη. Γι' αυτό, εξάλλου, ονομαζόταν Άγια των αγίων. Ποιος είναι λοιπόν ο λόγος που η πρώτη προηγείτο της δεύτερης, και η εξωτερική είχε ταχθεί σαν ένα είδος προεισόδου για την εσωτερική, θα το αποσαφηνίσει πάλι ο σοφότατος Παύλος. Διότι είπε τα εξής: «Αφού, λοιπόν, αυτά κατασκευάστηκαν έτσι, στην πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς εκτελώντας τα της λατρείας· στη δεύτερη όμως εισέρχεται μία φορά τον χρόνο μόνο ο αρχιερέας, και όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αμαρτήματα αγνοίας του λαού· μέσω αυτού, το Άγιο Πνεύμα φανερώνει ότι δεν έχει αποκαλυφθεί ακόμη η οδός των αγίων, όσο υφίσταται ακόμη η πρώτη σκηνή.»

Διότι, είπα, η μεν πρώτη ήταν προσβάσιμη σε πολλούς· απρόσιτη όμως ήταν η δεύτερη και εσώτατη, τα Άγια των αγίων. Διότι εισερχόταν σε αυτήν μία φορά τον χρόνο μόνον αυτός που ηγείτο των ιερών ταγμάτων, «όχι χωρίς αίμα», σύμφωνα με τα γεγραμμένα.

4. Έχεις στον νόμο, σαν σε πίνακα, γραμμένο το ζήτημα αυτό. Ερεύνησε τα όσα γράφει ο Μωυσής, αφαίρεσε τη σκιά, είσελθε για λίγο στο εσωτερικό του καταπετάσματος. Μην παραμείνεις στην πρώτη σκηνή, η οποία απλώς διατηρεί ακόμη τη θέση της. Εξέτασε τα λόγια του μακαρίου Παύλου. Διότι, τι είπε, όταν μας μιλούσε για αυτά; «Επειδή κατασκευάστηκε η πρώτη σκηνή, η οποία ονομάζεται Άγια. Και μετά το δεύτερο καταπέτασμα, υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια των αγίων.» Αλλά στην πρώτη, λέει, σκηνή εισέρχονται συνεχώς οι ιερείς τελώντας τις λατρείες. Στη δεύτερη όμως, εισέρχεται μόνος ο αρχιερέας, «όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αμαρτήματα αγνοίας του λαού». Με αυτό το Άγιο Πνεύμα δήλωνε ότι δεν είχε ακόμη φανερωθεί η οδός των αγίων, όσο ακόμη η πρώτη σκηνή διατηρούσε τη θέση της.

Αλλά, όπως γράφει ο πάνσοφος Παύλος, «Έτσι που ήταν αυτά κατασκευασμένα, στην πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς εκτελώντας τις λατρείες· στη δεύτερη όμως, μια φορά τον χρόνο, μπαίνει μόνο ο αρχιερέας, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αμαρτήματα αγνοίας του λαού. Με αυτό το Άγιο Πνεύμα φανερώνει ότι δεν έχει ακόμη φανερωθεί η οδός των Αγίων, όσο η πρώτη σκηνή διατηρεί ακόμη την υπόστασή της, η οποία αποτελεί παραβολή για τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες που δεν μπορούν να τελειοποιήσουν κατά τη συνείδηση αυτόν που λατρεύει.» Όσο λοιπόν επικρατούσε η λατρεία κατά τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή, η παραμονή αυτών που υπάγονταν στους τύπους γινόταν στην πρώτη σκηνή. Διότι δεν επιτρεπόταν ελεύθερα σε όσους το επιθυμούσαν να εισχωρήσουν στην άγια και εσώτατη σκηνή.

Εισήρχετο δε μόνος ο προεξάρχων των ιερέων, μία φορά τον χρόνο, και «όχι χωρίς αίμα», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Επειδή δε, όπως λέει ο νομομαθής Παύλος, που ήταν αναθρεμμένος με τα ιερά Γράμματα, «ο Χριστός, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλοντικών αγαθών μέσω της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, της αχειροποίητης, δηλαδή όχι αυτής της κτίσεως, και όχι με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα εισήλθε μία για πάντα στα Άγια των αγίων, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση», εμπρός λοιπόν ας εγκαταλείψουμε και εμείς τη στάση στην πρώτη σκηνή, ας ακολουθήσουμε τον Χριστό, ας εισδράμουμε στα Άγια των αγίων, ας συγκροτήσουμε «τη γιορτή ανάμεσα σε εκείνους που περισκέπουν», όπου βρίσκεται το ιλαστήριο ως τύπος του Χριστού, το οποίο περισκέπουν με τις φτερούγες τους τα Χερουβίμ. Ας προσφέρουμε στον Θεό, όχι θυσίες με αίματα, αλλά μάλλον το λεπτό και σύνθετο θυμίαμα, δηλαδή την ευωδία των αρετών, την πνευματική και αναίμακτη λατρεία. Όμως θεωρώ αναγκαίο να σας πω το εξής: «Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος». Ας επιτελέσουμε την αγιοσύνη με φόβο Θεού. Διότι δεν είναι δυνατόν, δεν είναι δυνατόν, σε όσους δεν επιθυμούν να διαπράττουν ανοσιουργήματα, να εισέρχονται σαν με άνιπτα πόδια στα Άγια των αγίων.

Γράφει δε ως εξής: «Εφόσον λοιπόν αυτά έχουν κατασκευαστεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στην μεν πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς για να επιτελέσουν τις λατρείες. Στη δε δεύτερη, εισέρχεται μία φορά τον χρόνο μόνο ο αρχιερέας, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αγνοήματα του λαού, δηλώνοντας με αυτό το Άγιο Πνεύμα ότι δεν έχει φανερωθεί ακόμη η οδός των αγίων, όσο εξακολουθεί να υφίσταται η πρώτη σκηνή. Αυτή αποτελεί παραβολή για τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες που δεν μπορούν να τελειοποιήσουν κατά τη συνείδηση αυτόν που λατρεύει, παρά συνίστανται μόνο σε φαγητά, ποτά και διάφορους καθαρμούς, αποτελώντας σαρκικές διατάξεις που έχουν επιβληθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως. Ο Χριστός όμως, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διά μέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε τούτη την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό Του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα Άγια των αγίων, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Κατανοείς λοιπόν ότι οι ιερείς επιτελούσαν τις λατρείες στην πρώτη σκηνή, μη έχοντας το δικαίωμα εισόδου στα Άγια των αγίων. Διότι κάπως έτσι είναι η σύμφωνα με τον νόμο λατρεία, η οποία έχει την υπόστασή της μέσα σε σκιές.

Διατηρούνταν μάλλον μέχρι τον καιρό της διορθώσεως, είναι δε φανερό ότι πρόκειται για την ενανθρώπηση του Μονογενούς, όταν το ατελές των τύπων μεταχώρησε στην αλήθεια. «Μία φορά δε τον χρόνο και μόνος του ο αρχιερέας εισερχόταν στα Άγια των αγίων. Και όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσέφερε τόσο για τον εαυτό του όσο και για τα αμαρτήματα αγνοίας του λαού». Θα μας το διασαφηνίσει δε και αυτό πάλι ο σοφότατος Παύλος, λέγοντας τα εξής για τον Χριστό: «Λέγοντας προηγουμένως ότι θυσίες και προσφορές και ολοκαυτώματα και θυσίες περί αμαρτίας δεν θέλησες ούτε ευαρεστήθηκας σε αυτές, οι οποίες προσφέρονται σύμφωνα με τον νόμο. Τότε είπε, Ιδού έρχομαι για να πράξω το θέλημά σου·» καταργεί το πρώτο για να καθιερώσει το δεύτερο· «Με αυτό το θέλημα είμαστε αγιασμένοι, διαμέσου της προσφοράς του σώματος του Ιησού Χριστού· και κάθε αρχιερέας στέκεται καθημερινά λειτουργώντας και προσφέροντας πολλές φορές τις ίδιες θυσίες, οι οποίες ποτέ δεν μπορούν να αφαιρέσουν αμαρτίες, αυτός όμως, αφού προσέφερε μία θυσία υπέρ των αμαρτιών, κάθισε για πάντα στα δεξιά του Θεού, περιμένοντας στο εξής μέχρι να τεθούν οι εχθροί του ως υποπόδιο των ποδιών του, διότι με μία προσφορά έχει τελειοποιήσει για πάντα αυτούς που αγιάζονται». Διότι, αφού πέθανε μία φορά, δεν πεθαίνει πλέον, σύμφωνα με τα γεγραμμένα· και αφού σήκωσε τις αμαρτίες πολλών, εισήλθε στα Άγια των αγίων, δηλαδή στον ουρανό, για να εμφανιστεί τώρα στο πρόσωπο του Θεού υπέρ ημών. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ.

Είναι σαφής ο λόγος· άφησε λοιπόν τον κόπο για αυτό, και πες σε μένα που ρωτώ, ποιο να είναι πάλι εκείνο το αίμα που συνηθίζει να προσφέρει αυτός που προΐσταται των ιερών, υπέρ του εαυτού του και των αγνοημάτων του λαού. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Ο Παύλος, όντας νομομαθής και γνωρίζοντας με απόλυτη ακρίβεια την εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή, απευθύνεται στον λαό των Εβραίων ως σε ανθρώπους σοφούς σε τέτοια ζητήματα που έχουν αναγνώσει τον νόμο, μιλώντας για πράγματα τόσο σεπτά και εντελώς απόρρητα, όχι με εκτενείς διηγήσεις, αλλά μάλλον παρεμπιπτόντως και ως υπενθύμιση εκείνων που τους ήταν ήδη γνωστά. Θα παραθέσω όμως, αν συμφωνείς, και τον σχετικό νόμο για σένα που έχεις επιλέξει τη φιλομάθεια, και που διψάς πολύ για την απόλυτη ακρίβεια και λεπτομέρεια στην αποσαφήνιση των νοημάτων. Έχει γραφτεί λοιπόν στο Λευιτικό: «Και μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή, λέγοντας: Μίλησε στους υιούς Ισραήλ: Εάν κάποια ψυχή αμαρτήσει ενώπιον του Κυρίου ακουσίως, παραβαίνοντας κάποιο από τα προστάγματα του Κυρίου, τα οποία δεν πρέπει να πράττονται, και κάνει κάποιο από αυτά· εάν ο χρισμένος αρχιερέας αμαρτήσει, οδηγώντας τον λαό σε αμαρτία, θα προσφέρει για την αμαρτία του που διέπραξε, έναν άμωμο μόσχο στον Κύριο για την αμαρτία του. Και θα φέρει τον μόσχο στη θύρα της σκηνής του μαρτυρίου μπροστά στον Κύριο, και θα σφάξει τον μόσχο ενώπιον του Κυρίου».

ϟΔʹ. Γνωρίζω δε καλά ότι ούτε τα σωματικά ψεγάδια των ιερέων ή των θυσιαζόμενων ζώων δεν παρέμεναν ανεξέταστα, αλλά είχε οριστεί οι τέλειοι να προσφέρουν τέλεια θύματα, πράγμα που νομίζω ότι αποτελεί σύμβολο της ψυχικής αρτιότητας· ούτε ήταν θεμιτό στον καθένα να αγγίζει την ιερατική στολή ή κάποιο από τα ιερά σκεύη· ούτε οι ίδιες οι θυσίες να αναλώνονται από πρόσωπα, σε χρόνο και σε τόπο που δεν επιτρεπόταν· ούτε να παρασκευάζεται απομίμηση του ελαίου του χρίσματος, ούτε της σύνθεσης του θυμιάματος· ούτε να εισέρχεται στο ιερό όποιος δεν ήταν καθαρός στην ψυχή ή στο σώμα, ακόμη και ως προς τα ελάχιστα· πόσο μάλλον να τολμά κανείς να πλησιάσει στα Άγια των Αγίων, όπου μόνο σε έναν και μόνο μία φορά τον χρόνο ήταν επιτρεπτή η είσοδος· πόσο μάλλον να επιτρέπεται στον καθένα είτε να αντικρίζει είτε να αγγίζει το καταπέτασμα, ή το ιλαστήριο, ή την κιβωτό, ή τα χερουβίμ.

Εκείνος, λοιπόν, υπήρξε ζηλωτής και των δύο αυτών, πλήττοντας όχι με σωματικές μάστιγες, αλλά με πνευματικές και λογικές, το αιρετικό και αιγυπτιακό έθνος· οδηγώντας δε λαό περιούσιο, ζηλωτή των καλών έργων, προς τη γη της επαγγελίας, και εγγράφοντας νόμους σε πλάκες που δεν συντρίβονται, αλλά διατηρούνται, νόμους όχι πλέον σκιώδεις, αλλά εξολοκλήρου πνευματικούς· εισερχόμενος δε στα Άγια των Αγίων, όχι μία φορά τον χρόνο, αλλά πολλές φορές και, τρόπον τινά, κάθε μέρα, από όπου μας αποκαλύπτει την Αγία Τριάδα, και καθαίροντας τον λαό όχι με πρόσκαιρους ραντισμούς, αλλά με αιώνιους αγνισμούς.

Και για αυτά ακριβώς θα παραθέσω πάλι μαρτυρία, με τον Παύλο να λέει κάπως έτσι: «Είχε, λοιπόν, η πρώτη σκηνή διατάξεις λατρείας και το κοσμικό αγιαστήριο». Και ονομάζει «κοσμικό άγιο» την εξωτερική σκηνή, επειδή ήταν επιτρεπτό σε όλο τον κόσμο να εισέρχεται: «Στην οποία υπήρχε η λυχνία και η τράπεζα και η πρόθεση των άρτων. Και μετά το δεύτερο καταπέτασμα υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια των Αγίων, που είχε χρυσό θυμιατήριο και την κιβωτό της διαθήκης ολόγυρα καλυμμένη με χρυσό, μέσα στην οποία υπήρχε η χρυσή στάμνα που περιείχε το μάννα, η ράβδος του Ααρών που είχε βλαστήσει, και οι πλάκες της διαθήκης. Και επάνω από αυτήν βρίσκονταν τα Χερουβίμ της δόξης, που επισκίαζαν το ιλαστήριο. Ενώ δε αυτά ήταν κατασκευασμένα με αυτόν τον τρόπο, στην μεν πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς τελώντας τις λατρείες· στην δεύτερη όμως εισέρχεται μία φορά τον χρόνο μόνος ο αρχιερέας, και όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αμαρτήματα αγνοίας του λαού». Βλέπεις ότι και μόνος του εισέρχεται ο αρχιερέας, και μόνο μία φορά ολόκληρο τον χρόνο;

Μετά από αυτόν, λοιπόν, τον έκτο μήνα συνέλαβε η Μαρία· γι' αυτό και αν μετρήσουμε εννέα μήνες, θα καταλήξουμε στον παρόντα μήνα. Είναι, λοιπόν, ο πρώτος μήνας της συλλήψεως του Δεσπότου ο Απρίλιος, ο οποίος είναι ο Ξανθικός· μετά από αυτόν ακολουθούν ο Αρτεμίσιος, ο Δέσιος, ο Πάνεμος, ο Λώιος, ο Γορπιαίος, ο Υπερβερεταίος, ο Δίος, ο Απελλαίος, και αυτός ο τωρινός μήνας, κατά τον οποίο τελούμε τη σημερινή εορτή. Και για να γίνει πάλι σαφέστερο σε εσάς αυτό που λέγεται, επαναλαμβάνοντας με συντομία τα ίδια, θα πω προς την αγάπη σας: Μία φορά τον χρόνο εισερχόταν μόνος του ο αρχιερέας στα Άγια των Αγίων. Και πότε γινόταν αυτό; Τον μήνα Γορπιαίο. Τότε λοιπόν εισήλθε ο Ζαχαρίας στα Άγια των Αγίων· τότε έλαβε και το χαρμόσυνο άγγελμα περί του Ιωάννη. Αναχώρησε λοιπόν από εκεί, και η γυναίκα του συνέλαβε. Μετά τον Γορπιαίο, ενώ η Ελισάβετ διένυε τον έκτο μήνα, ο οποίος είναι ο Δύστρος, συνέλαβε πλέον και η Μαρία.

Επομένως, δεν ίσχυε περισσότερο για εκείνους παρά για αυτούς τους οποίους προτυπωνόταν. «Στη δεύτερη όμως σκηνή εισέρχεται μία φορά τον χρόνο μόνος ο αρχιερέας, και όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει υπέρ του εαυτού του και υπέρ των αγνοημάτων του λαού». Βλέπεις ήδη τους τύπους να έχουν τεθεί εκ των προτέρων; Διότι, για να μην πουν, πώς υπάρχει μία μόνο θυσία και πώς ο αρχιερέας πρόσφερε μόνο μία φορά, αποδεικνύει ότι αυτό συνέβαινε έτσι ανέκαθεν· εφόσον βεβαίως η αγιότερη και φρικτή ήταν μόνο μία.

Έτσι είχαν συνηθίσει ανέκαθεν· διότι και τότε, λέει, ο αρχιερέας προσέφερε μία μόνο φορά. Και ορθά είπε: «Όχι χωρίς αίμα»· όχι μεν χωρίς αίμα, αλλά όχι με τούτο το αίμα· διότι η ιεροπραξία δεν είχε τόση σπουδαιότητα. Αποδεικνύει ότι θα υπάρχει θυσία, η οποία δεν θα καταναλώνεται από τη φωτιά, αλλά μάλλον θα φανερώνεται από το αίμα. Επειδή δηλαδή ονόμασε θυσία τον σταυρό, ο οποίος δεν έχει ούτε φωτιά, ούτε ξύλα [για την καύση], ούτε προσφέρεται πολλές φορές, αλλά προσφέρθηκε μία μόνο φορά με αίμα· αποδεικνύει ότι και η παλαιά θυσία ήταν τέτοιου είδους, προσφερόταν δηλαδή μία φορά με αίμα. Το οποίο προσφέρει, λέει, υπέρ του εαυτού του και των αγνοημάτων του λαού.

Την ονομάζει Σκηνή, λόγω του ότι [ο Θεός] κατασκηνώνει εκεί. «Και υπεράνω αυτής τα Χερουβίμ της δόξης, τα οποία επισκιάζουν το ιλαστήριο.» Αντί να πει, τα ένδοξα. «Για τα οποία δεν είναι του παρόντος να μιλήσουμε λεπτομερώς. Και εφόσον αυτά είχαν κατασκευαστεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στη μεν πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς, τελώντας τις λατρείες, στη δε δεύτερη» –επειδή αυτά απαιτούν μακροσκελή ανάλυση– «μία φορά τον χρόνο εισέρχεται μόνο ο αρχιερέας, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα εξ αγνοίας αμαρτήματα του λαού, με το οποίο το Άγιο Πνεύμα φανερώνει ότι δεν έχει ακόμη». Για να μην πουν: «Πώς μία θυσία προσέφερε τελείωση στο διηνεκές;», δείχνει ότι αυτή έχει προτυπωθεί εξ αρχής από τον αρχιερέα. Εάν βέβαια ήταν αγιότερη και φρικτή, ήταν μόνο μία, και πώς ο αρχιερέας προσέφερε μία μόνο φορά; «φανερωθεί η οδός των Αγίων, όσο η πρώτη σκηνή διατηρεί ακόμη την υπόστασή της, πράγμα που αποτελεί παραβολή». Εδώ, λέει, αποκρυπτόταν η προηγούμενη [οδός], επειδή αυτός ήταν ο παρών καιρός της. Ήταν δε αυτός, ο καιρός της ελεύσεως του Χριστού, μέσω του οποίου και φανερώθηκε. «Για τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες, τα οποία δεν μπορούν να τελειοποιήσουν ως προς τη συνείδηση αυτόν που λατρεύει.» Δηλαδή, καθιερώθηκε ο τύπος, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες, που δεν μπορούν να τελειοποιήσουν ως προς τη συνείδηση εκείνον που λατρεύει.

Διότι θα ήταν φυσικό γι' αυτούς, σύμφωνα με την ανθρώπινη λογική, να πουν ότι τα Άγια των Αγίων δεν είναι απλώς προσιτά σε όσους το επιθυμούν, ούτε καν σε κάποιους ευλαβείς άνδρες ή γυναίκες, παρά μόνο στον αρχιερέα, αλλά και σε αυτόν μόνο μία φορά τον χρόνο και με πλήρη ιερατική καθαρότητα. Και πώς εσύ, ω Ιωακείμ και Άννα, και εσύ, αρχιερέα Ζαχαρία, προτιμάς αντί του νόμου τη στοργή της συγγένειας και εισάγεις με παρρησία στα άδυτα των Αγίων τη συγγενή της Ελισάβετ, ένα παιδί τόσο τρυφερό, που έχει ανάγκη την ανατροφή των γονέων της, τη συντροφιά των νεανίδων, τη χαρά των ομηλίκων, την περιποίηση των δούλων, και γενικά όλη την παιδαγωγία που αρμόζει σε τέτοια παιδιά; Μήπως θέλεις να αποβάλεις την ιερωσύνη από πάνω σου και να αναθρέψεις το παιδί; Μήπως θέλεις να ανατρέψεις την αυστηρή τάξη που δόθηκε από παλιά μέσω του νόμου, ότι δηλαδή μόνος ο αρχιερέας εισερχόταν στα Άγια των Αγίων μία φορά τον χρόνο, και να εισαγάγεις ένα κορίτσι να περιφέρεται συνεχώς στον χώρο του αρχιερέα; Και γνωρίζουμε βέβαια ότι το παιδί είναι καθαρό και άμωμο και δεν γνωρίζει τίποτε από τη γυναικεία φύση· αλλά αυτό δεν είναι καθόλου συνηθισμένο για εμάς, δηλαδή το να επιτρέπουμε σε αγνές νεάνιδες ή αγνά αγόρια να εισέρχονται στα Άγια των Αγίων, παρά μόνο στον αρχιερέα μία φορά τον χρόνο.

Και αυτά μεν, πριν από τον Μωυσή και τον νόμο, οι πατριάρχες και οι σύγχρονοί τους τα επιτελούσαν αισίως· στον Μωυσή, όμως, ο Θεός έδωσε εντολή να στήσει πάνω στη γη, στη Σηλώ, μια σκηνή ως αντίτυπο του ουρανού. Για να δείξει δε ότι τόσο τα επίγεια όσο και τα επουράνια άγια δεν είναι όλα προσιτά στους πάντες, διέταξε να κατασκευαστούν τα άγια και τα άγια των αγίων, ώστε τα μεν άγια, για χάρη της λατρείας και της προσευχής, να είναι προσιτά και βατά σε όλους —γι' αυτό και ο θείος Παύλος ονόμασε την πρώτη σκηνή «άγιον κοσμικόν»— τα δε άγια των αγίων να είναι προσιτά μόνο στους ιερείς, και αυτό «άπαξ του ενιαυτού» και «ου χωρίς αίματος» και με απόλυτη ιεραρχική καθαρότητα. Από αυτό το γεγονός εξάλλου, και οι δικοί μας θείοι δάσκαλοι, έχοντας μυηθεί στο πόσο καθαρός πρέπει να είναι αυτός που πρόκειται να προσέλθει στην ιεροσύνη, θέσπισαν άριστα ως κανόνα να μην προσέρχεται στην ιεροσύνη ο ανάξιος και να μην εισέρχεται στο άγιο βήμα ο ασφράγιστος.

2. Και μπορούσε κανείς να δει τότε να συμβαίνουν κάποια πράγματα με τρόπο υπερφυσικό και ήταν άξιο θαυμασμού, πώς δηλαδή οι Ιουδαίοι που διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλο δεν αντιστάθηκαν σε αυτό που γινόταν ούτε στασίασαν. Διότι θα ήταν φυσικό, σύμφωνα με την ανθρώπινη λογική, να πουν ότι στα Άγια των Αγίων μία φορά τον χρόνο εισέρχεται και ο ίδιος ο αρχιερέας με πολλή καθαρότητα και όχι χωρίς αίμα. Και εσείς, ω Ιωακείμ και Άννα, πώς εισάγετε ένα τρίχρονο παιδί στα Άγια των Αγίων; Γιατί δε και εσύ, ω αρχιερέα Ζαχαρία, συγκατατίθεσαι σε αυτό; Αλλά, όπως φαίνεται, θεωρώντας τη συγγενή της Ελισάβετ ανώτερη από τον νόμο, πρόδωσες τα άδυτα ώστε να γίνουν κατοικία ενός τρίχρονου κοριτσιού. Κάτι τέτοιο όμως καθόλου δεν είπαν ούτε καν το σκέφτηκαν. Διότι ποιος μπορεί να ματαιώσει αυτά που έχει αποφασίσει ο Κύριος και Θεός;

Ας σκεφτούν καλά ότι δεν υπάρχει εδώ κανένα αίνιγμα, τίποτα το ασαφές, τίποτα που να υπονοείται πλαγίως ή να εκτίθεται μέσα από αλληγορίες. Ο Θεός των όλων αξίωσε αυτά τα άψυχα, τα αναίσθητα, τα εντελώς ακίνητα, που είναι κατασκευασμένα από άψυχη και άλογη ύλη, και τα οποία ξεχωρίζουν μόνο ως προς τη λάξευση, τη στιλπνότητα της όψης, την καθαρότητα της ύλης και τη σοφία του κατασκευαστή, να φέρουν την ίδια ακριβώς ονομασία με τα αγιώτατα Χερουβίμ, τις ζωντανές, ενεργές και αεικίνητες δυνάμεις. Όχι ως «εικόνες Χερουβίμ», ούτε ως ομοιώματα ή εκτυπώματα, αλλά, χρησιμοποιώντας την ομωνυμία, ο Θεός που έδωσε την εντολή τα ονόμασε «Χερουβίμ» με καθαρή και δυνατή φωνή. Ας πείσει, λοιπόν, τους απειθείς και τους αγνώμονες να ακολουθήσουν την αλήθεια των λεγομένων το γεγονός ότι εδώ το όνομα των Χερουβίμ αναφέρεται και εκφωνείται επτά φορές, λαμβάνοντας δόξα και από τον τίμιο, σύμφωνα με τη θεόπνευστη Γραφή, αριθμό. Ώστε, τόσο εξαιτίας του αναντίρρητου κύρους Εκείνου που το εξήγγειλε, όσο και εξαιτίας της επισημότητας του αριθμού, να έχει το ζήτημα την αδιαμφισβήτητη ισχύ του και από τις δύο πλευρές. Εάν λοιπόν οι άθλιοι απορρίπτουν τα των Χριστιανών, ας μιμηθούν τουλάχιστον τους Ιουδαίους, για να μην αποδειχθούν πιο άπιστοι και πιο αγνώμονες ακόμα και από αυτούς. Διότι πουθενά οι Ιουδαίοι δεν τόλμησαν να τα καθυβρίσουν αποκαλώντας τα είδωλα, παρόλο που πολλές φορές, έχοντας περιφρονήσει το θείο σέβας, παρασύρθηκαν και λάτρεψαν είδωλα. Αντιθέτως, ήταν γι' αυτούς απολύτως τίμια, προσκυνητά και σεβάσμια. Και σε τέτοιο βαθμό σεβάσμια, ώστε κανένας από τους άλλους δεν τα πλησίαζε από δέος και ευλάβεια προς τα άγια, εκτός του ότι στην πρώτη σκηνή εισέρχονταν διαρκώς οι ιερείς για να επιτελέσουν τις λατρευτικές τους πράξεις, επειδή αυτά ήταν βατά και ευπρόσιτα στους πολλούς. Τα πέραν αυτής, όμως, ήταν απάτητα και ανέγγιχτα από όλους, καθότι επιτρεπόταν αποκλειστικά και μόνο στον αρχιερέα να εισέρχεται μία φορά τον χρόνο για να επιτελέσει σε αυτά τα νενομισμένα.

Αν και λοιπόν λέγεται ότι το υπέρ ημών θείο σφάγιο έχει προσφερθεί άπαξ αισθητώς, εντούτοις ευλόγως θα μπορούσε να νοηθεί και να ειπωθεί ότι προσφέρεται αιωνίως στον Θεό στο άνω θυσιαστήριο, και με αυτόν τον τρόπο μας χαρίζει την αιώνια λύτρωση. Δείγμα αυτής της αιώνιας προσφοράς αποτελεί το μυστήριο της ιερουργίας που τελείται καθημερινά από εμάς εδώ, σύμφωνα με τη θεία παράδοση του Σωτήρα, το οποίο απέχει από εκείνη την προσφορά μόνο τόσο, όσο απείχε η πρώτη σκηνή, που την προτύπωνε, από τη δεύτερη. Σε αυτήν την πρώτη, όπως διδάσκει και ο θείος Παύλος, εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς επιτελώντας τις λατρείες, αν και αυτό διέφυγε από εσένα που επαγγέλλεσαι ότι διδάσκεις τους άλλους. Διότι δεν είπες ότι το αίμα του κριαριού προσφέρεται στην πρώτη σκηνή, η οποία ονομαζόταν Άγια, και στην οποία εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς επιτελώντας τις λατρείες σύμφωνα με τη διδασκαλία του Παύλου, αλλά στα Άγια των Αγίων, που ήταν η δεύτερη σκηνή, στην οποία εισερχόταν μόνο ο αρχιερέας μία φορά τον χρόνο, εισάγοντας εσύ ο ίδιος αυθαίρετα αυτή την καινοτομία, ως τάχα πιο σοφός από τον Παύλο και ακριβέστερος διδάσκαλος των θείων, ωσάν να έχεις ανυψωθεί στον τέταρτο ουρανό και να έχεις μυηθεί από εκεί στα πιο απόρρητα μυστήρια. Τι άλλο;

Εσύ όμως, άνθρωπε, είσαι τόσο τολμηρός απέναντι στον πράο και αγαθό και στην ιεραρχική του θεσμοθεσία; Και αυτά θα έπρεπε να λεχθούν, όταν κάποιος αναλαμβάνοντας έργα ανώτερα του αξιώματός του, φαινόταν παρόλα αυτά να πράττει τα πρέποντα· διότι ούτε και αυτό είναι επιτρεπτό σε κανέναν. Διότι, τι το άτοπο έκανε ο Οζίας προσφέροντας θυμίαμα στον Θεό; Ή τι το άτοπο έκανε ο Σαούλ προσφέροντας θυσία; Ή τι οι τυραννικοί δαίμονες όταν θεολογούσαν αληθώς για τον Ιησού; Αλλά είναι αποκηρυγμένος από τη θεολογία κάθε αλλοτριοεπίσκοπος, και ο καθένας θα παραμένει στην τάξη της δικής του λειτουργίας, και μόνο ο αρχιερέας θα εισέρχεται στα Άγια των Αγίων, και αυτό μία φορά τον χρόνο, και τούτο με όλη την κατά τον νόμο ιεραρχική καθαρότητα.

Εκεί υπήρχε εσωτερική και εξωτερική σκηνή· και στην μεν πρώτη εισέρχονταν διαρκώς οι ιερείς επιτελώντας τις λατρείες, ενώ στη δεύτερη μία φορά τον χρόνο εισερχόταν μόνο ο αρχιερέας με αίμα, με το οποίο το Άγιο Πνεύμα φανέρωνε ότι δεν είχε ακόμη αποκαλυφθεί η οδός των αγίων. Εδώ όμως όσοι αξιώνονται εισέρχονται στην αχειροποίητη σκηνή, όπου εισήλθε ως πρόδρομος για χάρη μας ο Χριστός. Είναι γραμμένο στον νόμο να παίρνει ο ιερέας δύο περιστέρια, και το μεν ένα να το θυσιάζει, ενώ το ζωντανό να το ραντίζει με το αίμα εκείνου και να το αφήνει ελεύθερο να πετάξει. Αυτό όμως που γινόταν ήταν τύπος και σκιά της αλήθειας. Διότι και ο Χριστός θυσιάστηκε, και το αίμα Του, ραντίζοντάς μας, μας έκανε να αποκτήσουμε φτερά· διότι μας έδωσε πτέρυγες Αγίου Πνεύματος για να πετάμε ανεμπόδιστα στον αέρα της θεότητας.

Εκεί υπήρχε εξωτερική και εσωτερική σκηνή· και «στην μεν πρώτη εισέρχονται αδιαλείπτως οι ιερείς επιτελώντας τις λατρευτικές πράξεις, στη δε δεύτερη άπαξ του έτους μόνο ο αρχιερέας», «με το οποίο το Άγιο Πνεύμα δήλωνε ότι δεν είχε ακόμη φανερωθεί η οδός των αγίων». Εδώ όμως όσοι αξιώνονται εισέρχονται στην αχειροποίητη σκηνή, «όπου ως πρόδρομος για εμάς εισήλθε» ο Χριστός. Διότι είναι γραμμένο στον νόμο να παίρνει ο ιερέας δύο περιστέρια και να θυσιάζει το ένα και από το αίμα του να ραντίζει το ζωντανό και να το αφήνει ελεύθερο να πετάξει. Αυτό που γινόταν όμως, ήταν τύπος και σκιά της αλήθειας. Διότι πράγματι ο Χριστός θυσιάστηκε, και το αίμα που μας ράντισε μας έκανε να βγάλουμε φτερά· διότι μας έδωσε τα φτερά του Αγίου Πνεύματος, για να πετάμε ανεμπόδιστα στον αέρα της θεότητας.