Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 9:8

Και στους Θεσσαλονικείς βεβαιώνει: «Επομένως, εκείνος που τα αθετεί αυτά δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο οποίος σας δίνει το Άγιο Πνεύμα του»· και προς τους Εβραίους ως εξής: «Δηλώνοντας το Άγιο Πνεύμα ότι δεν έχει ακόμη φανερωθεί η οδός των Αγίων, εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται η πρώτη σκηνή»· και πάλι: «Πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της Διαθήκης με το οποίο αγιάστηκε, και ύβρισε το Πνεύμα της χάριτος;» Και πάλι: «Διότι, εάν το αίμα των ταύρων και των τράγων, και η στάχτη της δαμαλίδας που ραντίζει τους μολυσμένους τούς αγιάζει ως προς την καθαρότητα της σάρκας, πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού, ο οποίος διαμέσου του αιωνίου Πνεύματος πρόσφερε τον εαυτό του άμωμο στον Θεό, θα καθαρίσει τη συνείδησή μας από τα νεκρά έργα;» Και προς τους Θεσσαλονικείς επίσης: «Και τότε θα αποκαλυφθεί ο άνομος, τον οποίο ο Κύριος Ιησούς θα εξολοθρεύσει με το Πνεύμα του στόματός του, και θα τον καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας του». Ιδού πώς γνωρίζεται το Άγιο Πνεύμα σε όλη τη θεία Γραφή. Τι ανάλογο λοιπόν παρατηρήσατε εσείς στον προφήτη; Διότι η λέξη «πνεύμα» που αναφέρεται τώρα από τον προφήτη δεν έχει ούτε καν το οριστικό άρθρο, ώστε να έχετε τουλάχιστον κάποια πρόφαση.

Και στους Θεσσαλονικείς βεβαιώνει: «Επομένως, εκείνος που αθετεί, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο οποίος σας δίνει το Άγιο Πνεύμα Του»· και προς τους Εβραίους λέει τα εξής: «Καθώς το Άγιο Πνεύμα δηλώνει ότι δεν έχει φανερωθεί ακόμη η οδός των Αγίων, εφόσον υφίσταται ακόμη η πρώτη σκηνή»· και πάλι: «Πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της Διαθήκης με το οποίο αγιάστηκε, και εξύβρισε το Πνεύμα της χάριτος;» Και πάλι: «Διότι, αν το αίμα ταύρων και τράγων, και η στάχτη της δαμαλίδας που ραντίζει τους μολυσμένους, τους αγιάζει ως προς την καθαρότητα της σάρκας· πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού, ο οποίος διαμέσου του αιωνίου Πνεύματος πρόσφερε τον εαυτό Του άμωμο στον Θεό, θα καθαρίσει τη συνείδησή μας από νεκρά έργα;» Και προς τους Θεσσαλονικείς επίσης: «Και τότε θα αποκαλυφθεί ο άνομος, τον οποίο ο Κύριος Ιησούς θα εξολοθρεύσει με το Πνεύμα του στόματός Του, και θα τον καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας Του.» Ιδού πώς το Άγιο Πνεύμα γίνεται γνωστό σε όλη τη θεία Γραφή. Τι παρόμοιο λοιπόν είδατε εσείς στον προφήτη; Διότι η λέξη «πνεύμα» που αναφέρεται τώρα από τον προφήτη δεν έχει ούτε καν το οριστικό άρθρο, ώστε να έχετε έστω και κάποια πρόφαση.

Έτσι λοιπόν πιστεύουμε ότι και ο θεσπέσιος Βαπτιστής εξέλαμψε το φως της μαρτυρίας του για τον Σωτήρα μας, λαμβάνοντας τη δύναμη να φωταγωγεί όχι από αλλού, παρά από το νοητό έλαιο, το οποίο έχει τη δύναμη και την καταλληλότητα να ανάψει μέσα μας το θείο φως, πράγμα που και ο ίδιος ο Σωτήρας υπέδειξε αινιγματικά λέγοντας: «Πυρ ήλθα να βάλω επί της γης, και τι άλλο θέλω αν έχει ήδη ανάψει;». Επομένως, ως τύπος πάλι, ο λύχνος που καίει και φέγγει διαπαντός στη Σκηνή του Μαρτυρίου ήταν ο μακάριος Βαπτιστής. Και το ότι αυτός φέγγει μέσα στη Σκηνή του Μαρτυρίου, σημαίνει εύλογα ότι ο δικός του φωτισμός είναι δεκτός στις εκκλησίες, και δεν θα μείνει έξω από την ιερή και θεία αυλή του Σωτήρα. Όμως, το ότι ο λύχνος φαίνεται έξω από το καταπέτασμα, φαίνεται να υποδηλώνει ότι θα φέρει τον πιο απλό και εισαγωγικό φωτισμό, λέγοντας: «Μετανοείτε, γιατί έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών». Από τα κρυμμένα όμως μέσα από το καταπέτασμα, δηλαδή τα μυστήρια του Σωτήρα μας, δεν φανερώνει απολύτως τίποτα. Διότι δεν βάπτισε για μετουσία του Αγίου Πνεύματος, ούτε ο δικός του φωτισμός εισήγαγε στο εσωτερικό του καταπετάσματος. Διότι αφορούσε την εξωτερική σκηνή «η οποία ακόμη διατηρούσε τη στάση της», σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου.

Αποδεικνύοντάς μας δε ο Παύλος πόσο απολύτως αναγκαίος ήταν ο διαχωρισμός που γινόταν με τα καταπετάσματα, στην προς Εβραίους επιστολή είπε: «Διότι κατασκευάστηκε η πρώτη σκηνή, η οποία ονομάζεται Άγια· και μετά το δεύτερο καταπέτασμα υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια των Αγίων, η οποία είχε χρυσό θυμιατήριο και την κιβωτό της διαθήκης καλυμμένη πανταχόθεν με χρυσάφι, μέσα στην οποία υπήρχε η χρυσή στάμνα που είχε το μάννα, καθώς και οι πλάκες της διαθήκης και η ράβδος του Ααρών που είχε βλαστήσει». Αλλά «στην πρώτη μεν», λέει, «σκηνή εισέρχονται οι ιερείς επιτελώντας τις λατρείες, στη δεύτερη όμως μπαίνει μόνος ο αρχιερέας μία φορά τον χρόνο, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει υπέρ του εαυτού του και των αγνοημάτων του λαού, με το οποίο το Άγιο Πνεύμα δηλώνει τούτο, ότι δεν έχει φανερωθεί ακόμη η οδός των αγίων, εφόσον στέκει ακόμη η πρώτη σκηνή». Διότι ήταν βέβαια αναμφισβήτητο ότι στις πρώτες θύρες του ναού είχε απλωθεί καταπέτασμα. Γι' αυτό και λογιζόταν ως η πρώτη σκηνή και ονομαζόταν άγια· διότι βέβαια κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι κάποιος τόπος του ναού είναι εντελώς ανίερος, διότι θα διαψευστεί, εφόσον ήταν ολόκληρος άγιος. Μετά δε την πρώτη σκηνή, το ενδιάμεσο καταπέτασμα δημιουργούσε, τρόπον τινά, μια δεύτερη σκηνή, εννοώ την εσωτερική, τα Άγια των Αγίων.

Επομένως, αφού ο Παύλος ήταν νομομαθής και εκπαιδευμένος με ακρίβεια, όπως αναφέρει κάπου ο ίδιος, ας περιγράψει το σχήμα της αρχαίας σκηνής, λέγοντας τα εξής: «Διότι κατασκευάστηκε πρώτη σκηνή, στην οποία βρισκόταν η λυχνία και η τράπεζα και η πρόθεση των άρτων, η οποία ονομάζεται Άγια. Μετά το δεύτερο καταπέτασμα υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια των αγίων, η οποία είχε χρυσό θυσιαστήριο και την κιβωτό περικαλυμμένη από παντού με χρυσό, μέσα στην οποία υπήρχε η χρυσή στάμνα που περιείχε το μάννα, και η ράβδος του Ααρών που βλάστησε, και οι πλάκες της διαθήκης.» Βλέπεις ότι πριν από τη δεύτερη και εσωτερική σκηνή είχε τοποθετηθεί εκείνη της πρώτης εισόδου, στην οποία και το ιερατικό γένος συνήθιζε να πραγματοποιεί τις προσφορές μέσω των αιμάτων και να ολοκληρώνει τους τύπους της νομικής λατρείας. Αλλά η δεύτερη ήταν αγιότερη από την πρώτη. Γι' αυτό, εξάλλου, ονομαζόταν Άγια των αγίων. Ποιος είναι λοιπόν ο λόγος που η πρώτη προηγείτο της δεύτερης, και η εξωτερική είχε ταχθεί σαν ένα είδος προεισόδου για την εσωτερική, θα το αποσαφηνίσει πάλι ο σοφότατος Παύλος. Διότι είπε τα εξής: «Αφού, λοιπόν, αυτά κατασκευάστηκαν έτσι, στην πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς εκτελώντας τα της λατρείας· στη δεύτερη όμως εισέρχεται μία φορά τον χρόνο μόνο ο αρχιερέας, και όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αμαρτήματα αγνοίας του λαού· μέσω αυτού, το Άγιο Πνεύμα φανερώνει ότι δεν έχει αποκαλυφθεί ακόμη η οδός των αγίων, όσο υφίσταται ακόμη η πρώτη σκηνή.»

Διότι ως πρόδρομος για χάρη μας «εισήλθε ο Ιησούς στα Άγια των αγίων, αφού εξασφάλισε αιώνια λύτρωση, όχι χωρίς αίμα», σύμφωνα με τις Γραφές. Διότι θυσιάστηκε για εμάς, ως άμωμο θύμα, σε οσμή ευωδίας προς τον Θεό και Πατέρα. Επομένως, στην πρώτη σκηνή η στάση όσων προσέφεραν τότε θυσίες γινόταν επωφελώς, καθώς ο νόμος δεν επέτρεπε την είσοδο στα Άγια των αγίων. «Διότι δεν είχε φανερωθεί ακόμη», λέει, «η οδός των αγίων, όσο η πρώτη σκηνή είχε ακόμη υπόσταση.» Αρκούν λοιπόν, όπως νομίζω, τα προαναφερθέντα για τη σαφή απόδειξη του καιρού, κατά τον οποίο είναι εύλογο να τελείται το Πάσχα. Σε ποιους λοιπόν θα άρμοζε να το τρώνε, ή και πώς πρέπει να τελείται, ας το εξηγήσουμε, αντλώντας από τα ιερά Γράμματα.

4. Έχεις στον νόμο, σαν σε πίνακα, γραμμένο το ζήτημα αυτό. Ερεύνησε τα όσα γράφει ο Μωυσής, αφαίρεσε τη σκιά, είσελθε για λίγο στο εσωτερικό του καταπετάσματος. Μην παραμείνεις στην πρώτη σκηνή, η οποία απλώς διατηρεί ακόμη τη θέση της. Εξέτασε τα λόγια του μακαρίου Παύλου. Διότι, τι είπε, όταν μας μιλούσε για αυτά; «Επειδή κατασκευάστηκε η πρώτη σκηνή, η οποία ονομάζεται Άγια. Και μετά το δεύτερο καταπέτασμα, υπήρχε η σκηνή που ονομάζεται Άγια των αγίων.» Αλλά στην πρώτη, λέει, σκηνή εισέρχονται συνεχώς οι ιερείς τελώντας τις λατρείες. Στη δεύτερη όμως, εισέρχεται μόνος ο αρχιερέας, «όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αμαρτήματα αγνοίας του λαού». Με αυτό το Άγιο Πνεύμα δήλωνε ότι δεν είχε ακόμη φανερωθεί η οδός των αγίων, όσο ακόμη η πρώτη σκηνή διατηρούσε τη θέση της.

Επομένως, η μεν πρώτη σκηνή, εφόσον διατηρούσε την υπόστασή της, θα μπορούσε να υποδηλώνει τη δύναμη της λατρείας σύμφωνα με τον νόμο, η οποία δεν εισήγαγε κανέναν στα Άγια των αγίων, ούτε βέβαια τον προέπεμπε στο εσωτερικό του καταπετάσματος. Διότι μόνο για εμάς εγκαινίασε ο Χριστός αυτήν την άγια και τριπόθητη είσοδο. Επειδή, λοιπόν, έχουμε πλέον εισαχθεί πλήρως, και έχει αφαιρεθεί το καταπέτασμα από τη διάνοια όλων μας, ας αναζητήσουμε τώρα με λεπτομέρεια και με τα πιο καθαρά μάτια τα κεκρυμμένα, και, σαν να διαρρηγνύουμε τη σκιά του νόμου, ας δούμε την αλήθεια. Νόμισαν, λοιπόν, όπως είπα, από πάρα πολλή ασυνεσία οι Ισραηλίτες ότι θα μπορούσαν να καταστήσουν δέσμια του θανάτου τη ζωή, δηλαδή τον Χριστό. Αλλά αστοχούσαν ως προς τον σκοπό, βάλλοντας στα χαμένα και κοπιάζοντας μάταια, και, όπως λέει ο προφήτης Δαβίδ, «καταστρώνοντας σχέδιο το οποίο δεν θα μπορέσουν να πραγματοποιήσουν». Διότι με περίσσια σοφία ο Σωτήρας και Κύριος των όλων, καθότι ο ίδιος είναι η απόλυτη σοφία, μετέτρεψε αυτό που στήθηκε από τη διαβολική κακοτροπία σε αφορμή σωτηρίας και ζωής για όλη τη γη. Διότι επέτρεψε και στη δική του σάρκα να γευθεί τον θάνατο, σύμφωνα με το γεγραμμένο, ώστε, αφού την αποδείξει ανώτερη και από τον θάνατο μέσω της εκ νεκρών αναστάσεως, να κατορθώσει για όσους βρίσκονται στη γη το να μπορούν να υπερισχύσουν και του θανάτου και της φθοράς.

Αλλά, όπως γράφει ο πάνσοφος Παύλος, «Έτσι που ήταν αυτά κατασκευασμένα, στην πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς εκτελώντας τις λατρείες· στη δεύτερη όμως, μια φορά τον χρόνο, μπαίνει μόνο ο αρχιερέας, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αμαρτήματα αγνοίας του λαού. Με αυτό το Άγιο Πνεύμα φανερώνει ότι δεν έχει ακόμη φανερωθεί η οδός των Αγίων, όσο η πρώτη σκηνή διατηρεί ακόμη την υπόστασή της, η οποία αποτελεί παραβολή για τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες που δεν μπορούν να τελειοποιήσουν κατά τη συνείδηση αυτόν που λατρεύει.» Όσο λοιπόν επικρατούσε η λατρεία κατά τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή, η παραμονή αυτών που υπάγονταν στους τύπους γινόταν στην πρώτη σκηνή. Διότι δεν επιτρεπόταν ελεύθερα σε όσους το επιθυμούσαν να εισχωρήσουν στην άγια και εσώτατη σκηνή.

Γράφει δε ως εξής: «Εφόσον λοιπόν αυτά έχουν κατασκευαστεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στην μεν πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς για να επιτελέσουν τις λατρείες. Στη δε δεύτερη, εισέρχεται μία φορά τον χρόνο μόνο ο αρχιερέας, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα αγνοήματα του λαού, δηλώνοντας με αυτό το Άγιο Πνεύμα ότι δεν έχει φανερωθεί ακόμη η οδός των αγίων, όσο εξακολουθεί να υφίσταται η πρώτη σκηνή. Αυτή αποτελεί παραβολή για τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες που δεν μπορούν να τελειοποιήσουν κατά τη συνείδηση αυτόν που λατρεύει, παρά συνίστανται μόνο σε φαγητά, ποτά και διάφορους καθαρμούς, αποτελώντας σαρκικές διατάξεις που έχουν επιβληθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως. Ο Χριστός όμως, όταν εμφανίστηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διά μέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε τούτη την κτίση, ούτε με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό Του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα Άγια των αγίων, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση». Κατανοείς λοιπόν ότι οι ιερείς επιτελούσαν τις λατρείες στην πρώτη σκηνή, μη έχοντας το δικαίωμα εισόδου στα Άγια των αγίων. Διότι κάπως έτσι είναι η σύμφωνα με τον νόμο λατρεία, η οποία έχει την υπόστασή της μέσα σε σκιές.

Διότι από εκείνη τη νύχτα κατά την οποία ίδρωσε, ο Κύριος μετέτρεψε τον ιδρώτα που παρήγαγε αγκάθια και τριβόλους στο να ιδρώνουμε τόσο στην προσευχή όσο και στην καλλιέργεια της δικαιοσύνης. Πεντέμισι χιλιάδες χρόνια και πλέον εγκατέλειψε τον Αδάμ να μοχθεί σε αυτήν, διότι μέχρι τότε δεν είχε αποκαλυφθεί η οδός των αγίων, όπως είπε ο θείος απόστολος. Στις έσχατες όμως ημέρες ήρθε και έδωσε εντολή στο αυτεξούσιο να ανταλλάξει ιδρώτα με ιδρώτα. Και σε καμία περίπτωση δεν επέτρεψε κατάπαυση αλλά αλλαγή, επειδή έδειξε φιλανθρωπία σε εμάς εξαιτίας της επίμονης κακοπάθειάς μας στη γη. Εάν βέβαια παύσουμε να ιδρώνουμε σε αυτήν, κατ' ανάγκην θα θερίσουμε αγκάθια. Διότι η παύση από την ίδια την προσευχή, είναι καλλιέργεια της σωματικότητας της γης, η οποία από τη φύση της βλασταίνει αγκάθια και τριβόλους. Επειδή αληθινά τα πάθη είναι αγκάθια και από τον σπόρο που βρίσκεται στο σώμα ανατέλλουν σε εμάς. Όσο φέρουμε την εικόνα του Αδάμ, είναι αναγκαίο να φέρουμε και τα πάθη του. Είναι αδύνατον να αδρανεί η γη από το να βλασταίνει σύμφωνα με τη δική της φύση. Απόγονος δε της φύσεώς της είναι η γη των σωμάτων μας, όπως μαρτυρεί ο Θεός: «Η γη από την οποία πάρθηκες». Εκείνη βλασταίνει αγκάθια, και τούτη, η λογική γη, τα πάθη.

Διότι από εκείνη τη νύχτα, κατά την οποία ίδρωσε ο Κύριος, μετέβαλε τον ιδρώτα που παρήγε αγκάθια και τριβόλους, στο να ιδρώνουμε μαζί στην προσευχή και στην καλλιέργεια της δικαιοσύνης. Πεντέμισι χιλιάδες χρόνια και πλέον άφησε τον Αδάμ να μοχθεί σε αυτήν, διότι μέχρι τότε δεν είχε αποκαλυφθεί η οδός των αγίων, καθώς είπε ο θείος Απόστολος. Αλλά κατά τις έσχατες ημέρες ήλθε και έδωσε εντολή στο αυτεξούσιο να ανταλλάξει ιδρώτα με ιδρώτα, και δεν επέτρεψε πλήρη κατάπαυση, παρά μόνο μεταβολή, επειδή έδειξε φιλανθρωπία προς εμάς λόγω της επίμονης κακοπάθειάς μας πάνω στη γη. Εάν λοιπόν παύσουμε να ιδρώνουμε σε αυτήν, κατ' ανάγκην θα θερίσουμε αγκάθια. Διότι η εγκατάλειψη της ίδιας της προσευχής αποτελεί καλλιέργεια της γήινης σωματικότητας, η οποία από τη φύση της βλασταίνει αγκάθια. Επειδή, στ' αλήθεια, τα πάθη είναι αγκάθια και αναφύονται μέσα μας από τον σπόρο που βρίσκεται στο σώμα.

Την ονομάζει Σκηνή, λόγω του ότι [ο Θεός] κατασκηνώνει εκεί. «Και υπεράνω αυτής τα Χερουβίμ της δόξης, τα οποία επισκιάζουν το ιλαστήριο.» Αντί να πει, τα ένδοξα. «Για τα οποία δεν είναι του παρόντος να μιλήσουμε λεπτομερώς. Και εφόσον αυτά είχαν κατασκευαστεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στη μεν πρώτη σκηνή εισέρχονται διαρκώς οι ιερείς, τελώντας τις λατρείες, στη δε δεύτερη» –επειδή αυτά απαιτούν μακροσκελή ανάλυση– «μία φορά τον χρόνο εισέρχεται μόνο ο αρχιερέας, όχι χωρίς αίμα, το οποίο προσφέρει για τον εαυτό του και για τα εξ αγνοίας αμαρτήματα του λαού, με το οποίο το Άγιο Πνεύμα φανερώνει ότι δεν έχει ακόμη». Για να μην πουν: «Πώς μία θυσία προσέφερε τελείωση στο διηνεκές;», δείχνει ότι αυτή έχει προτυπωθεί εξ αρχής από τον αρχιερέα. Εάν βέβαια ήταν αγιότερη και φρικτή, ήταν μόνο μία, και πώς ο αρχιερέας προσέφερε μία μόνο φορά; «φανερωθεί η οδός των Αγίων, όσο η πρώτη σκηνή διατηρεί ακόμη την υπόστασή της, πράγμα που αποτελεί παραβολή». Εδώ, λέει, αποκρυπτόταν η προηγούμενη [οδός], επειδή αυτός ήταν ο παρών καιρός της. Ήταν δε αυτός, ο καιρός της ελεύσεως του Χριστού, μέσω του οποίου και φανερώθηκε. «Για τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες, τα οποία δεν μπορούν να τελειοποιήσουν ως προς τη συνείδηση αυτόν που λατρεύει.» Δηλαδή, καθιερώθηκε ο τύπος, κατά τον οποίο προσφέρονται δώρα και θυσίες, που δεν μπορούν να τελειοποιήσουν ως προς τη συνείδηση εκείνον που λατρεύει.

Και, «ότι στέκεστε σταθεροί σε ένα Πνεύμα, με μία ψυχή, αγωνιζόμενοι μαζί για την πίστη του Ευαγγελίου». Και, «διότι εμείς είμαστε η περιτομή, εμείς που λατρεύουμε με το Πνεύμα του Θεού, και καυχιόμαστε για τον Χριστό Ιησού». Και στην πρώτη προς Θεσσαλονικείς: «διότι το ευαγγέλιό μας δεν παραδόθηκε σε εσάς μόνο με λόγια, αλλά και με δύναμη και με Άγιο Πνεύμα· επομένως, αυτός που αθετεί δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο Οποίος και μας δίνει το Άγιο Πνεύμα Του». Και στην προς Τιμόθεον: «το δε Πνεύμα λέει ρητώς, ότι στους έσχατους καιρούς μερικοί θα αποστατήσουν από την πίστη». Και στη δεύτερη προς Τίτον: «φύλαξε την καλή παρακαταθήκη δια του Αγίου Πνεύματος που ενοικεί μέσα μας». Και στην προς Εβραίους: «γι' αυτό, όπως λέει το Άγιο Πνεύμα, σήμερα εάν ακούσετε τη φωνή Του». Και, «διότι είναι αδύνατον εκείνοι που άπαξ φωτίστηκαν, και γεύθηκαν την επουράνια δωρεά, και έγιναν μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος, και γεύθηκαν τον καλό λόγο του Θεού». Και, «με αυτό δήλωνε το Άγιο Πνεύμα, ότι δεν έχει ακόμη φανερωθεί η οδός των Αγίων». Και, «πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης με το οποίο αγιάστηκε, και εξύβρισε το Πνεύμα της χάριτος;». Αυτά, λοιπόν, εκθέτει διεξοδικά ο μακάριος Παύλος στις προαναφερθείσες Επιστολές.

Θεωρία στο «Μένει ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα» Αν όμως γνωρίζει να επαγρυπνεί με πολλή προσοχή στο δικό του χάρισμα, φροντίζοντας μέσα από την πράξη και τη θεωρία για τα αγαθά που βρίσκονται πάνω από τη φύση και τον χρόνο, έχει γίνει ιερέας διαρκής και αιώνιος, απολαμβάνοντας πάντοτε νοερά τη θεία συνομιλία. Και επειδή, μέσω της αμεταβλησίας της θέλησής του προς το καλό, μιμείται Εκείνον που είναι εκ φύσεως αμετάβλητος, δεν εμποδίζεται με ιουδαϊκό τρόπο από τον θάνατο της αμαρτίας στο να παραμένει διαρκώς (ιερέας) και να προσφέρει θυσία αινέσεως και εξομολογήσεως, θεολογώντας ένδοξα για Αυτόν ως δημιουργό των πάντων και ευχαριστώντας Τον με ευγνωμοσύνη ως δίκαιο προνοητή και κριτή των όλων, στο νοητό θείο θυσιαστήριο, από το οποίο δεν έχουν την εξουσία να φάνε εκείνοι που λατρεύουν στη σκηνή. Διότι δεν είναι δυνατόν να μετάσχουν στους μυστικούς άρτους της θείας γνώσης και στον ζωτικό κρατήρα της σοφίας εκείνοι που ακολουθούν μόνο το γράμμα και αρκούνται για τη σωτηρία τους στις θυσίες των άλογων παθών, και οι οποίοι, αφενός διακηρύττουν τον θάνατο του Ιησού μέσω της απραξίας ως προς την αμαρτία, αφετέρου δεν ομολογούν την ανάστασή Του —υπέρ της οποίας και εξαιτίας της οποίας συνέβη ο θάνατος— μέσω της νοερής θεωρίας, η οποία έχει φωτιστεί από τη δικαιοσύνη των αγαθών έργων. Και ενώ επιλέγουν με μεγάλη προθυμία να θανατωθούν ως προς τη σάρκα, δεν δέχονται καθόλου να ζωοποιηθούν κατά το Πνεύμα, εφόσον η δική τους σκηνή εξακολουθεί να υφίσταται, επειδή δεν έχει ακόμη φανερωθεί σε αυτούς η οδός των Αγίων μέσω του λόγου και της γνώσης, η οποία οδός είναι ο Λόγος του Θεού, που είπε «εγώ είμαι η οδός», και (επειδή) δεν επιθυμούν, αφού γνώρισαν μέσω της πρακτικής αρετής τον Κύριο ως ενσαρκωμένο Λόγο, να προχωρήσουν μέσω της θεωρίας στη δόξα Του ως Μονογενούς από τον Πατέρα, η οποία είναι πλήρης χάριτος και αληθείας.

Εκεί υπήρχε εσωτερική και εξωτερική σκηνή· και στην μεν πρώτη εισέρχονταν διαρκώς οι ιερείς επιτελώντας τις λατρείες, ενώ στη δεύτερη μία φορά τον χρόνο εισερχόταν μόνο ο αρχιερέας με αίμα, με το οποίο το Άγιο Πνεύμα φανέρωνε ότι δεν είχε ακόμη αποκαλυφθεί η οδός των αγίων. Εδώ όμως όσοι αξιώνονται εισέρχονται στην αχειροποίητη σκηνή, όπου εισήλθε ως πρόδρομος για χάρη μας ο Χριστός. Είναι γραμμένο στον νόμο να παίρνει ο ιερέας δύο περιστέρια, και το μεν ένα να το θυσιάζει, ενώ το ζωντανό να το ραντίζει με το αίμα εκείνου και να το αφήνει ελεύθερο να πετάξει. Αυτό όμως που γινόταν ήταν τύπος και σκιά της αλήθειας. Διότι και ο Χριστός θυσιάστηκε, και το αίμα Του, ραντίζοντάς μας, μας έκανε να αποκτήσουμε φτερά· διότι μας έδωσε πτέρυγες Αγίου Πνεύματος για να πετάμε ανεμπόδιστα στον αέρα της θεότητας.

Εκεί υπήρχε εξωτερική και εσωτερική σκηνή· και «στην μεν πρώτη εισέρχονται αδιαλείπτως οι ιερείς επιτελώντας τις λατρευτικές πράξεις, στη δε δεύτερη άπαξ του έτους μόνο ο αρχιερέας», «με το οποίο το Άγιο Πνεύμα δήλωνε ότι δεν είχε ακόμη φανερωθεί η οδός των αγίων». Εδώ όμως όσοι αξιώνονται εισέρχονται στην αχειροποίητη σκηνή, «όπου ως πρόδρομος για εμάς εισήλθε» ο Χριστός. Διότι είναι γραμμένο στον νόμο να παίρνει ο ιερέας δύο περιστέρια και να θυσιάζει το ένα και από το αίμα του να ραντίζει το ζωντανό και να το αφήνει ελεύθερο να πετάξει. Αυτό που γινόταν όμως, ήταν τύπος και σκιά της αλήθειας. Διότι πράγματι ο Χριστός θυσιάστηκε, και το αίμα που μας ράντισε μας έκανε να βγάλουμε φτερά· διότι μας έδωσε τα φτερά του Αγίου Πνεύματος, για να πετάμε ανεμπόδιστα στον αέρα της θεότητας.