Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 1:4

Έπειτα γέννησε η Γόμερ· <Και είπε ο Κύριος προς αυτόν: Κάλεσε το όνομά του Ιεσράελ, διότι σε λίγο καιρό θα εκδικηθώ το αίμα του Ιεσράελ πάνω στον οίκο του Ιούδα, και θα καταπαύσω τη βασιλεία του οίκου Ισραήλ· και την ημέρα εκείνη θα συντρίψω το τόξο του Ισραήλ στην κοιλάδα του Ιεσράελ.> Ως προς αυτά, ο λόγος κυοφορεί για εμάς μια διπλή θεωρία.

Αναφέρεται και μια άλλη γραφή από κάποιους, την οποία είναι αναγκαίο να υπενθυμίσουμε τώρα χάριν της ακρίβειας· διότι ωφελεί σε μεγάλο βαθμό το να αναφερθούμε και στις δύο εκδοχές. Η δική μας λοιπόν έκδοση, δηλαδή των Εβδομήκοντα, λέει: «Και θα εκδικήσω το αίμα του Ιεζράελ στον οίκο του Ιούδα»· η άλλη όμως λέει: «Και θα εκδικήσω το αίμα του Ιεζράελ στον οίκο του Ιηού». Και αν κάποιοι επιλέξουν να το κατανοήσουν έτσι, είναι ανάγκη να κάνουμε την αφήγηση πιο ιστορική. Τα πράγματα έχουν ως εξής: Έγινε βασιλιάς στον Ισραήλ ο Αχαάβ, ο οποίος είχε σύζυγο την Ιεζάβελ. Επειδή όμως ζητούσε τον αμπελώνα του Ναβουθαί, και εκείνος του απαντούσε σε αυτό, λέγοντας: «Μη γένοιτο να σου δώσω τον αμπελώνα του πατέρα μου»· δολοφονήθηκε, πέφτοντας θύμα των ραδιουργιών της Ιεζάβελ. Επειδή λοιπόν δολοφονήθηκε, ο Αχαάβ κληρονόμησε τον αμπελώνα του Ναβουθαί, και επειδή ήταν και κατά τα άλλα προσκολλημένος στη λατρεία των δαιμόνων, και μάλιστα σε υπερβολικό βαθμό, ο Θεός των όλων αγανάκτησε. Έπειτα διέταξε τον προφήτη Ελισσαίο να χρίσει τον Ιηού βασιλιά στον Ισραήλ. Ο προφήτης, στέλνοντας τον υπηρέτη του, εκπλήρωσε το θείο πρόσταγμα. Έπειτα ο Ιηού, αφού χρίστηκε, κατέβηκε στη Σαμάρεια και εκπλήρωσε τη θεία οργή εναντίον εκείνων που είχαν λυπήσει τον Θεό. Διότι, αφού σκότωσε τον Αχαάβ, τον έριξε μέσα στον αμπελώνα του Ναβουθαί· έπειτα μετά από αυτό την Ιεζάβελ, και εξόντωσε επίσης και τους εβδομήντα γιους του Αχαάβ, που βρίσκονταν σε όλη τη Σαμάρεια.

Λοιπόν, επειδή είχε χριστεί ο Ιηού για να εκδικήσει το αίμα του Ναβουθαί, ο οποίος καταγόταν από την Ιεσράελ· και αυτή ήταν πόλη της Σαμάρειας· και για να εξαλείψει την ειδωλολατρία του Ισραήλ, ώστε στη συνέχεια να τους πείσει να αφοσιωθούν στον Θεό, έπειτα όμως έγινε και ο ίδιος προσκυνητής των δαμαλιών, και εξίσου ασεβείς έγιναν και οι απόγονοί του, «θα εκδικήσω», λέει, «το αίμα της Ιεσράελ πάνω στον οίκο του Ιηού». Διότι, όπως ακριβώς πήρε εκδίκηση από τον οίκο του Αχαάβ μέσω της βασιλείας του Ιηού, έτσι θα πάρει εκδίκηση και από τον οίκο του Ιηού. Επειδή, κατά τις ημέρες των γιων του πολέμησε ο Αζαήλ, ο βασιλιάς της Συρίας, καθώς και ο Άδερ, και νίκησαν τον Ισραήλ, και λεηλάτησαν πάρα πολλές πόλεις της Σαμάρειας. Γεννιέται λοιπόν στον προφήτη ένα παιδί, στο οποίο δίνεται το όνομα Ιεσράελ· σαν να υπενθύμιζε ο Θεός την αμαρτία που διαπράχθηκε εις βάρος του Ναβουθαί· διότι, εφόσον ένας δίκαιος και ευλαβής άνδρας θανατώθηκε άδικα, πώς θα μπορούσε να ησυχάσει ο προστάτης των δικαίων; Υπόσχεται, επομένως, ότι θα συντρίψει το τόξο του Ισραήλ στην κοιλάδα της Ιεσράελ. Διότι, όπως προείπα, οι φυλές του Ισραήλ νικήθηκαν τόσο από τον Αζαήλ όσο και από τον Άδερ.

Δες, λοιπόν, τον Ωσηέ να τίθεται ως εικόνα και τύπος αυτών που οικονόμησε τόσο πάνσοφα ο Θεός. Συνάπτεται με τη Γόμερ, μια πόρνη γυναίκα, ο άγιος προφήτης. Εκείνη δε του γέννησε τον Ιεζράελ. Έτσι και ο Θεός καλούσε σε οικειότητα, μέσω του πάνσοφου Μωυσή, τη συναγωγή των Ιουδαίων, και σε πνευματική κοινωνία, για χάρη του πρωτοτόκου που επρόκειτο να προέλθει από αυτήν, δηλαδή του Χριστού, ο οποίος είναι αληθινά σπορά του Θεού· διότι ο Υιός γεννήθηκε από τον Πατέρα, αν και έγινε σάρκα.

Όταν όμως το πληροφορήθηκε αυτό η θεομίσητη και βέβηλη Ιεζάβελ, η οποία κατεδίωκε τους προφήτες και επιβουλευόταν τους δικαίους, μηχανεύτηκε με κακόβουλα τεχνάσματα τη δολοφονία του δικαίου· και αφού πράγματι οργάνωσε τη θανάτωσή του, πρόσταξε τον σύζυγό της, εννοώ δηλαδή τον Αχαάβ, να οικειοποιηθεί την κληρονομιά. Εξαιτίας αυτών, ευλόγως αγανάκτησε ο Θεός, και μάλιστα εξαγγέλλει ότι πρόκειται να εκδικήσει το αίμα του Ιεζραέλ. Επομένως, ο Αχαάβ εξοντώθηκε από τον Ιηού, όπως ακριβώς έχουμε ήδη προαναφέρει· και σε αυτόν προστέθηκε και η παμπόνηρη Ιεζάβελ.

Επομένως, οι διδάσκαλοι των Ιουδαίων επιθυμούσαν διακαώς να αποκτήσουν τον αμπελώνα του Χριστού ως δική τους κληρονομιά, και ως λαχανόκηπο· αλλά δεν τον έπεισαν να τους παραδώσει προδοτικά τον αμπελώνα του Πατέρα. Έπειτα, τι έπραξε η θεομίσητη Ιεζάβελ, δηλαδή το αγελαίο πλήθος που βρισκόταν υπό την εξουσία των ηγετών, ήγουν η Συναγωγή, συμπράττοντας με τη δυσαρέσκεια των ηγετών; Με δόλο επιτίθεται στον δίκαιο, στον όσιο Ναβουθαί, δηλαδή στον Ερχόμενο, και μάλιστα ετοίμασε τη θανάτωσή του. Διότι ο Εμμανουήλ θανατώθηκε συκοφαντούμενος. Αλλά το ότι το πράγμα αυτό δεν είναι ανεκτό από τον Θεό, γίνεται σαφές από εκείνο που λέγεται από τον προφήτη Ωσηέ: «Διότι σε λίγο θα εκδικήσω το αίμα του Ιεζραέλ πάνω στον οίκο του Ιούδα, και θα καταπαύσω τη βασιλεία του οίκου Ισραήλ». Διότι έχει εκδικηθεί, όπως είπα, το αίμα του Χριστού από όλο τον Ισραήλ. Επειδή κατά τον καιρό εκείνο, κατά τον οποίο δόθηκε και η προφητεία, ονομάζονταν διαιρεμένοι, Ιούδας μεν όσοι είχαν παραμείνει στα Ιεροσόλυμα, και Ισραήλ πάλι όσοι ήταν στη Σαμάρεια, για να φανεί ότι εννοεί από όλο τον Ισραήλ, λέει αναγκαστικά ότι θα εκδικήσει το αίμα του Ιεζραέλ από τον οίκο του Ιούδα· και ότι θα καταπαύσει και τη βασιλεία του οίκου Ισραήλ. Αυτό και ο θεσπέσιος Ιακώβ έχει προαναγγείλει, λέγοντας: «Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους μηρούς του, έως ότου έλθει εκείνος στον οποίο ανήκει, και Αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών».

Έτσι έψαλλαν οι σεσωσμένοι και διηγούνταν τους τρόπους της μεγαλουργίας που έγινε σε αυτούς, λέγοντας: «Αυτοί καυχώνται για άρματα, και αυτοί για ίππους· εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε. Αυτοί εμποδίστηκαν και έπεσαν· εμείς όμως αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε». Αλλά αυτά ας έχουν ειπωθεί από εμάς ιστορικά· ας προχωρήσουμε όμως πάλι και σε άλλες έννοιες, εννοώ δηλαδή πάλι αυτές που αναφέρονται στον ίδιο τον Χριστό. Διότι, μετά τη γέννηση του Ιεζραέλ, δηλαδή της σποράς του Θεού, για να κατανοήσεις τον Εμμανουήλ, του οποίου το αίμα υποσχέθηκε να εκδικήσει, γεννιέται στη Γόμερ, δηλαδή στην εκπορνευμένη συναγωγή των Ιουδαίων, μια θυγατέρα, δηλαδή ένα πλήθος, το οποίο θα ήταν πρέπον να ονομάζεται «Ουκ ηλεημένη»· διότι αυτή σκότωσε τον Ιεζραέλ, δηλαδή τον Χριστό. Για τον λόγο αυτό βρίσκει δικαίως τον Θεό εχθρό και σφοδρό πολέμιο· και αμέσως υπέμεινε αγιάτρευτες συμφορές, έχοντας εκπορθηθεί από τις ρωμαϊκές δυνάμεις, και έχοντας υποστεί τον διαβόητο πόλεμο, όταν ακόμη και οι γυναίκες άγγιξαν τα ίδια τους τα τέκνα, και όπως λέει ο προφήτης Ιερεμίας: «Χέρια σπλαχνικών γυναικών έβρασαν τα ίδια τους τα παιδιά», έχοντας αψηφήσει τους νόμους της ανθρώπινης φύσης και της ακατανίκητης φιλοστοργίας, καθώς ο λιμός τις ανάγκαζε να αδιαφορήσουν γι' αυτά.

ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ ΠΡΟΦΗΤΗ ΩΣΗΕ ΤΟΜΟΣ ΤΡΙΤΟΣ. <Ακούστε τον λόγο του Κυρίου, οι υιοί του Ισραήλ, διότι ο Κύριος έχει κρίση με αυτούς που κατοικούν τη γη, επειδή δεν υπάρχει αλήθεια ούτε έλεος ούτε επίγνωση του Θεού πάνω στη γη. Κατάρα και ψεύδος και φόνος και κλοπή και μοιχεία έχουν ξεχυθεί πάνω στη γη, και αίματα αναμειγνύουν με αίματα.> Είναι αναγκαίο σε εμάς που θέλουμε να διασαφηνίσουμε το νόημα των προκειμένων, σχεδόν να επαναλάβουμε τα όσα ειπώθηκαν στην αρχή, και σαν να επαναφέρουμε ολόκληρο τον σκοπό της προφητείας. Λοιπόν, όσο είναι δυνατόν, και συνοψίζοντάς τα εν συντομία, λέω το εξής. Διότι έγινε «αρχή του λόγου του Κυρίου στον Ωσηέ». Και ερμηνεύοντας αυτά, εύλογα λέγαμε ότι οι λόγοι από τον Θεό έγιναν προς τον μακάριο προφήτη Ωσηέ, σαν να τον μυσταγωγούσε, και να προανήγγειλε τα μελλοντικά μέσα από τύπους και λόγους. Για τον λόγο αυτόν, παραλαμβανόταν στην αρχή η Γόμερ, και γεννούσε και τον «Όχι λαό μου» και την «Όχι ελεημένη». Έπειτα, μετά από εκείνην, προσλήφθηκε δεύτερη, μοιχαλίδα και πονηρή, και για καθένα από αυτά, λεπτομερώς και με ακρίβεια ο προφήτης, όπως είπα, εκπαιδευόταν.

Γκρεμίζει τον Βηλ και θανατώνει τον δράκοντα· ρίχνεται στον λάκκο και διασώζεται, ενώ εκείνοι που ήταν αίτιοι για να ριχτεί εκεί, ρίχνονται μέσα και καταβροχθίζονται από τα λιοντάρια. Ωσηέ. Λαμβάνει την εντολή να πάρει για γυναίκα του μια πόρνη, και τα παιδιά που θα γεννηθούν να τα ονομάσει Ιεζραέλ, «Ουκ ηλεημένη» και «Ου λαός μου». Και κατηγορεί τον λαό για πορνεία· του προλέγει την καταστροφή, καθώς και κάποια γεγονότα μετά την καταστροφή. Το δε χωρίο: «Θα συνάψω διαθήκη με τα θηρία του αγρού, και θα μνηστευθώ με πίστη», μπορεί να εκληφθεί ότι αναφέρεται σε όσους πιστεύουν στον Χριστό. Προστάζεται να πάρει γυναίκα μοιχαλίδα, προαναγγέλλοντας την ερήμωση των Ιουδαίων, και τους προσάπτει πολλά και μεγάλα αμαρτήματα, τόσο στον λαό όσο και στους ιερείς. Τους καταγγέλλει επίσης για μέθη, για μοιχεία και για θυμό. Τους ελέγχει επειδή, μεταθέτοντας την ελπίδα τους από τον Θεό, ήλπιζαν στους Ασσύριους και στηρίζονταν στους Αιγυπτίους. Και τους προλέγει τιμωρίες. Αναφέρει ότι ο Εφραΐμ, επειδή βοηθήθηκε και έγινε ισχυρός, δεν χρησιμοποίησε ορθά την ευημερία του.