Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 1:6

Αλλά αφού τέθηκε σε μνήμα, αναστήθηκε και πάλι, καθιστώντας άπρακτα τα σχέδια της επιβουλής τους, και σχεδόν συντρίβοντας τα τόξα, εξαιτίας του ότι δεν μπορούσε πλέον να πάθει τίποτα. Και τους εκδιώκει από τον αμπελώνα ως θεομίσητους, πονηρούς και κυριοκτόνους· τον παραχωρεί δε σε άλλους γεωργούς, αγαθούς, ευγνώμονες και εξαιρετικά εργατικούς, σύμφωνα με την παραβολή του Ευαγγελίου. <Και συνέλαβε πάλι και γέννησε θυγατέρα, και του είπε: Κάλεσε το όνομά της Ουκ ηλεημένη, διότι δεν θα συνεχίσω πλέον να ελεώ τον οίκο του Ισραήλ, αλλά θα αντιταχθώ πλήρως εναντίον τους. Τους δε υιούς του Ιούδα θα τους ελεήσω, και θα τους σώσω εν Κυρίω τω Θεώ αυτών, και δεν θα τους σώσω με τόξο, ούτε με ρομφαία, ούτε με πόλεμο, ούτε με άρματα, ούτε με ίππους, ούτε με ιππείς.> Μετά τη γέννηση του Ιεζράελ, γεννήθηκε στον προφήτη κορίτσι από τη Γόμερ, στο οποίο πρόσταξε να δοθεί το όνομα Ουκ ηλεημένη. Και προσθέτει αμέσως την πρόφαση αυτού, και καθιστά ευθύς ξεκάθαρη την αιτία, λέγοντας ότι ο Ισραήλ δεν θα αξιωθεί πλέον καμίας επιείκειας, αλλά ότι θα εγερθεί εναντίον τους και θα λάβει τη θέση των μεγαλύτερων εχθρών τους, και θα αντιταχθεί σθεναρά στην ευημερία τους, έτσι ώστε αυτοί να εκπέσουν σε έσχατη αθλιότητα και να υποστούν αληθινά μια δυσβάσταχτη συμφορά.

Διότι, όταν ο Θεός εναντιώνεται, από πουθενά δεν μπορεί να προέλθει ωφέλεια σε όσους πάσχουν. «Διότι εάν κλείσει κάτι ενάντια στον άνθρωπο, ποιος θα το ανοίξει;» λέει. Και όπως λέει ο προφήτης: «Το υψωμένο χέρι ποιος θα το αποτρέψει;» Ή ποιος θα ελεήσει αυτόν που έχει καταδικαστεί από την άνωθεν απόφαση; Διότι τα πάντα ακολουθούν τα θεία προστάγματα. Και ό,τι επιλέξει να επιτελέσει ο Δεσπότης, αυτό εκτελείται χωρίς καμία απολύτως καθυστέρηση και με κάθε τρόπο, καθώς η κτίση συνεργάζεται μαζί Του και ακολουθεί τις αποφάσεις του Κυριάρχου. Έτσι τιμώρησε τους Αιγυπτίους, με τη μεταβολή των υδάτων σε αίμα, και της στάχτης σε σκνίπες, και με το αβάσταχτο χαλάζι που έπεσε, και το σχεδόν τριήμερο σκοτάδι που απλώθηκε, και με όλα τα υπόλοιπα δεινά που τους επιβλήθηκαν. Επομένως, το όνομα που δόθηκε στο κορίτσι, «Ουκ ηλεημένη» (Μη ελεημένη), δόθηκε ωφέλιμα και αναγκαία· ώστε, αναζητώντας πάντοτε την αιτία αυτού του γεγονότος και μαθαίνοντάς την, εκείνοι που τότε είχαν προσκρούσει στον Θεό εξαιτίας της πολυθεϊστικής πλάνης, να πειστούν να φρονούν και να πράττουν τα καλύτερα και τα πιο πρέποντα, και στη συνέχεια να μεταστραφούν προς το να επιλέγουν με σωφροσύνη, και έστω σε δεύτερο χρόνο να αποσείσουν από πάνω τους την οργή, καθιστώντας ευμενή και πράο απέναντί τους τον Θεό των όλων, τον οποίο είχαν λυπήσει.

Φαίνεται δε πάλι ότι ο προφητικός λόγος μάς υποδηλώνει σε αυτά τα σημεία τις αιχμαλωσίες του Ισραήλ που συνέβησαν τόσο από τον Θεγλαφαλασάρ όσο και από τον Σαλμανασάρ, τους βασιλείς των Ασσυρίων, οι οποίοι εκτόπισαν τον Ισραήλ από τη Σαμάρεια στα όρια των Περσών και των Μήδων, αφού λεηλάτησαν τις πόλεις της Σαμάρειας. Αλλά δεν θα είχαν περιπέσει σε τόσο δεινές συμφορές, εάν ο Θεός ήθελε να τους υπερασπιστεί· ή μάλλον, εάν κατά κάποιον τρόπο δεν είχε επιτεθεί και ο ίδιος, αντιστεκόμενος ως εχθρός απέναντί τους. Διότι είπε ξεκάθαρα: «Παρατασσόμενος θα αντιταχθώ σε αυτούς». Υπόσχεται δε να ελεήσει τους υιούς του Ιούδα και να τους σώσει, όχι με τον νόμο του πολέμου· διότι αυτό σημαίνει το «όχι με άρματα ούτε με ίππους»· το οποίο πράγματι και εκπληρώθηκε, όταν ο Σενναχειρείμ περικύκλωσε την Ιερουσαλήμ, τότε που και ο Ραψάκης χλεύαζε τη θεία δόξα, λέγοντας ότι ο Θεός δεν θα είχε τη δύναμη να διασώσει την Ιερουσαλήμ και όσους βρίσκονταν σε αυτήν· και προέβαλλε ως απόδειξη του ότι θα αλωθούν εντελώς και οπωσδήποτε και αυτοί, το γεγονός ότι οι θεοί στη Σαμάρεια δεν μπόρεσαν να ελευθερώσουν τους δικούς τους, αλλά ο Ιούδας, δηλαδή οι δύο φυλές που κατοικούσαν στην Ιερουσαλήμ, σώθηκε παραδόξως. «Διότι εξήλθε άγγελος Κυρίου», λέει, «και εξόντωσε από το στρατόπεδο των Ασσυρίων μέσα σε μία νύχτα εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες».

Έτσι έψαλλαν οι σεσωσμένοι και διηγούνταν τους τρόπους της μεγαλουργίας που έγινε σε αυτούς, λέγοντας: «Αυτοί καυχώνται για άρματα, και αυτοί για ίππους· εμείς όμως στο όνομα του Κυρίου του Θεού μας θα μεγαλυνθούμε. Αυτοί εμποδίστηκαν και έπεσαν· εμείς όμως αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε». Αλλά αυτά ας έχουν ειπωθεί από εμάς ιστορικά· ας προχωρήσουμε όμως πάλι και σε άλλες έννοιες, εννοώ δηλαδή πάλι αυτές που αναφέρονται στον ίδιο τον Χριστό. Διότι, μετά τη γέννηση του Ιεζραέλ, δηλαδή της σποράς του Θεού, για να κατανοήσεις τον Εμμανουήλ, του οποίου το αίμα υποσχέθηκε να εκδικήσει, γεννιέται στη Γόμερ, δηλαδή στην εκπορνευμένη συναγωγή των Ιουδαίων, μια θυγατέρα, δηλαδή ένα πλήθος, το οποίο θα ήταν πρέπον να ονομάζεται «Ουκ ηλεημένη»· διότι αυτή σκότωσε τον Ιεζραέλ, δηλαδή τον Χριστό. Για τον λόγο αυτό βρίσκει δικαίως τον Θεό εχθρό και σφοδρό πολέμιο· και αμέσως υπέμεινε αγιάτρευτες συμφορές, έχοντας εκπορθηθεί από τις ρωμαϊκές δυνάμεις, και έχοντας υποστεί τον διαβόητο πόλεμο, όταν ακόμη και οι γυναίκες άγγιξαν τα ίδια τους τα τέκνα, και όπως λέει ο προφήτης Ιερεμίας: «Χέρια σπλαχνικών γυναικών έβρασαν τα ίδια τους τα παιδιά», έχοντας αψηφήσει τους νόμους της ανθρώπινης φύσης και της ακατανίκητης φιλοστοργίας, καθώς ο λιμός τις ανάγκαζε να αδιαφορήσουν γι' αυτά.

Αλλά όλα αυτά βέβαια συνέβησαν σε εκείνους που ασέβησαν. Υπόσχεται όμως ότι θα ελεήσει τους υιούς του Ιούδα, δηλαδή εκείνους που μέσω της διδασκαλίας και της αναγέννησης δια του Πνεύματος έχουν γίνει υιοί του Χριστού, ο οποίος προέρχεται από τη φυλή του Ιούδα. Διότι, εάν κάποιοι γεννώνται εν Χριστώ από τους αγίους αποστόλους μέσω του Ευαγγελίου, πώς δεν θα γεννηθούν πολύ περισσότερο μέσω του ίδιου του Χριστού; Για αυτούς ακριβώς λέει: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Σώζονται, λοιπόν, εν Χριστώ τω Κυρίω και Θεώ των όλων, όχι χρησιμοποιώντας όπλα επίγεια και σαρκικά, αλλά εν τη δυνάμει Εκείνου που σώζει και συγκλονίζει αρχές και θρόνους, που θριαμβεύει με τον δικό Του σταυρό επί των στιφών των αντιπάλων, που καταστρέφει τις πονηρές δυνάμεις και δίνει σε όσους Τον αγαπούν την εξουσία «να πατούν επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού». Πολύ εύστοχα, εξάλλου, παρομοιάζει το απειθές, ατίθασο και κυριοκτόνο πλήθος των Ιουδαίων με γυναίκα, αναφέρομαι δηλαδή στην Ουκ ηλεημένη. Διότι η γυναίκα αποτελεί σημείο αδυναμίας και θα μπορούσε να θεωρηθεί, και μάλιστα πολύ καθαρά, ως τύπος φρονήματος άνανδρου και συντετριμμένου. Τέτοιοι είναι όλοι όσοι δεν αποδέχθηκαν τη διδασκαλία του Χριστού και δεν θέλησαν να ακολουθήσουν τα θεία και άγια προστάγματά Του.

Θα αναβούν λοιπόν, λέγει, από τη γη, δηλαδή θα ζήσουν και αυτοί τη ζωή των αγίων. Διότι είναι μεγάλη η ημέρα του Ιεζραέλ. Διότι πραγματικά μεγάλη είναι η ημέρα του Χριστού, κατά την οποία θα αναστήσει όλους τους νεκρούς, και θα κατέβει από τον ουρανό, και θα καθίσει, σύμφωνα με το γεγραμμένο, επί του θρόνου της δόξης Του, και θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Εάν πάλι κάποιος θα ήθελε να εννοήσει ως ημέρα τον καιρό της επιδημίας (ελεύσεως), κατά τον οποίο δόθηκε η άφεση των αμαρτιών από τον Χριστό και στους Έλληνες και στους βαρβάρους, καθώς και στους Ιουδαίους που είχαν σφάλει απέναντί Του, και αυτός θα βαδίσει ακριβώς σύμφωνα με τα λόγια της αλήθειας. Έτσι και ο Δαβίδ υποδεικνύει τον καιρό της ελεύσεως του Σωτήρος μας λέγοντας: «Αυτή είναι η ημέρα που εποίησε ο Κύριος· ας αγαλλιάσουμε και ας ευφρανθούμε σε αυτήν». <Πείτε στον αδελφό σας Λαός μου, και στην αδελφή σας Ελεημένη.> Πολύ αναγκαία προσθέτει και αυτά σε όσα έχουν ήδη προειπωθεί. Επειδή δηλαδή είπε ότι όλοι θα βρίσκονται υπό μία αρχή, χωρίς τίποτα πλέον να τους χωρίζει με τείχη ή να τους κατατέμνει σε διχόνοια, αλλά αντίθετα να επικρατεί ομοψυχία, και η πίστη στον Χριστό να συγκεντρώνει τους πάντες στην ενότητα εν Πνεύματι, ήταν λοιπόν αναγκαίο το Πνεύμα να προστάξει αυτούς που ήδη έχουν πλουτίσει με την πίστη και έχουν υπαχθεί στον Χριστό, να μην επιθυμούν πια να αποτινάσσουν την ειρήνη προς εκείνους που δικαίως είχαν ονομαστεί «Όχι λαός μου» και «Μη ελεημένη».

ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, ΣΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΗ ΩΣΗΕ, ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ. «Δικαστείτε με τη μητέρα σας, δικαστείτε, διότι αυτή δεν είναι γυναίκα μου, και εγώ δεν είμαι άνδρας της». Αφού έχει προαναγγείλει ότι ο Ισραήλ θα αποβληθεί δικαίως, και επιπλέον θα ονομαστεί «Όχι λαός»· και βέβαια ότι το κυριοκτόνο πλήθος εξάπαντος θα ονομαστεί «Μη ελεημένη», και πολύ δικαιολογημένα· έπειτα προσθέτοντας σε αυτά, και χωρίς να αργήσει, την επιστροφή που πρόκειται να γίνει στους έσχατους καιρούς του αιώνα μέσω της πίστεως στον Χριστό, λέγοντας: «Και θα συναχθούν οι υιοί του Ιούδα και οι υιοί του Ισραήλ όλοι μαζί, και θα ορίσουν στους εαυτούς τους μία αρχή», και αφού εξιστόρησε όλη την θεία οικονομία από την αρχή μέχρι το τέλος, μεταβαίνει πλέον σε αυτά τα λόγια στο να αποκαλύψει τα εγκλήματα εκείνων που οσίως αποβλήθηκαν, και φέρνει σαφώς στο φως τους λόγους για τους οποίους τους συνέβη να πάθουν αυτά. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, λέει προς εκείνους που έχουν ελεηθεί και έχουν γίνει δεκτοί και έχουν καταστεί λαός του Θεού, αν και έχουν γεννηθεί από τη Συναγωγή σαν από κάποια πόρνη: «Δικαστείτε με τη μητέρα σας, δικαστείτε».

Διότι αν βέβαια θέλετε, λέει, να μάθετε τις αιτίες για τις οποίες γίνατε και ονομαστήκατε «όχι λαός μου» και «μη ελεημένη» κατά τους χρόνους πριν από την επιστροφή, δεν θα βρείτε ότι εγώ έγινα σκληρός απέναντί σας και αδιάφορος ως προς τη στοργή. Αλλά κριθείτε με τη δική σας μητέρα, διότι δεν διέσωσε τη γνησιότητα της αγάπης προς εμένα, αλλά αρνήθηκε την οικειότητα. Και θεώρησε εντελώς ανάξια λόγου την καθαρότητα της πνευματικής κοινωνίας μαζί μου, και δεν θέλησε να γεννήσει τους καρπούς των δικών μου θελημάτων. Αυτή δεν είναι γυναίκα μου, και εγώ γι' αυτό λοιπόν δεν είμαι άνδρας της. Δεν σας γέννησε για μένα, αλλά για άλλους. Διότι αλλιώς θα αναγνώριζα τους δικούς μου. Δεν είναι αργός στο έλεος ο κατά φύση πατέρας, αλλά διστάζει να δείξει αγαθότητα σε νόθα γενεά. Και αυτά ίσως θα μπορούσε να τα πει κανείς ως εκ προσώπου του Θεού. Θα αναλογιστεί δε πάλι, και θα κατανοήσει ορθά, ότι εφόσον η Συναγωγή στράφηκε στην αποστασία από τον Θεό και επέλεξε αντ' αυτού τη λατρεία των δαιμόνων, και σχεδόν σαν πόρνη άπλωσε σε αυτούς τα σκέλη της, εκείνοι που γεννήθηκαν από αυτήν δεν έγιναν ούτε φιλόθεοι με καθαρότητα και σταθερότητα, ούτε βέβαια επιεικείς στους τρόπους. Αντιθέτως, γαλουχημένοι μάλλον με τα ήθη εκείνων που τους γέννησαν, προχωρούσαν απρόσεκτα σε όσα λυπούν τον Θεό, αφενός θυσιάζοντας στον Βάαλ και στις χρυσές δαμάλεις, και αφετέρου ορμώντας απερίσκεπτα σε κάθε είδος ακαθαρσίας.

ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ ΠΡΟΦΗΤΗ ΩΣΗΕ ΤΟΜΟΣ ΤΡΙΤΟΣ. <Ακούστε τον λόγο του Κυρίου, οι υιοί του Ισραήλ, διότι ο Κύριος έχει κρίση με αυτούς που κατοικούν τη γη, επειδή δεν υπάρχει αλήθεια ούτε έλεος ούτε επίγνωση του Θεού πάνω στη γη. Κατάρα και ψεύδος και φόνος και κλοπή και μοιχεία έχουν ξεχυθεί πάνω στη γη, και αίματα αναμειγνύουν με αίματα.> Είναι αναγκαίο σε εμάς που θέλουμε να διασαφηνίσουμε το νόημα των προκειμένων, σχεδόν να επαναλάβουμε τα όσα ειπώθηκαν στην αρχή, και σαν να επαναφέρουμε ολόκληρο τον σκοπό της προφητείας. Λοιπόν, όσο είναι δυνατόν, και συνοψίζοντάς τα εν συντομία, λέω το εξής. Διότι έγινε «αρχή του λόγου του Κυρίου στον Ωσηέ». Και ερμηνεύοντας αυτά, εύλογα λέγαμε ότι οι λόγοι από τον Θεό έγιναν προς τον μακάριο προφήτη Ωσηέ, σαν να τον μυσταγωγούσε, και να προανήγγειλε τα μελλοντικά μέσα από τύπους και λόγους. Για τον λόγο αυτόν, παραλαμβανόταν στην αρχή η Γόμερ, και γεννούσε και τον «Όχι λαό μου» και την «Όχι ελεημένη». Έπειτα, μετά από εκείνην, προσλήφθηκε δεύτερη, μοιχαλίδα και πονηρή, και για καθένα από αυτά, λεπτομερώς και με ακρίβεια ο προφήτης, όπως είπα, εκπαιδευόταν.

2. Νομίζω δε ότι, πριν από όλα τα άλλα, πρέπει να πούμε το εξής: ότι ακόμη κι αν βρεθούν με κάποιον τρόπο σε όχι και τόσο σεμνές καταστάσεις εκείνοι που έχουν λαμπρή δόξα στη θεόπνευστη Γραφή, επειδή ο Θεός οικονομούσε πολύ καλά κάτι από τα αναγκαία για την ωφέλειά μας, θα απομακρύνουμε μακριά μας τη βλάβη που προέρχεται από τον σκανδαλισμό· εφόσον φροντίζουμε να είμαστε σοφοί και οξυδερκείς, και όχι ανίδεοι περί των όσων γίνονται κατ' οικονομίαν ως απολύτως αναγκαία. Διότι ας αναλογιστούμε ότι και ο μακάριος προφήτης Ωσηέ πήρε κάποτε για τον εαυτό του γυναίκα πόρνη, και δεν αρνήθηκε έναν τόσο κατακριτέο γάμο, και έγινε πατέρας απεχθών τέκνων, των οποίων τα ονόματα ήταν: «Ου λαός μου» και «Ουκ ηλεημένη». Και το τι ακριβώς ήταν αυτό και για ποιους γινόταν, δεν θα διστάσουμε να το εξηγήσουμε. Επειδή, λοιπόν, στα κηρύγματα των προφητών αντιτάσσονταν εκείνοι από τον Ισραήλ που θεωρούνταν οι πιο επιφανείς, και ο θείος λόγος ήταν γι' αυτούς μη αποδεκτός· πράττονταν εκείνα μέσω των αγίων κατά καιρούς, ώστε, βλέποντας τουλάχιστον μέσα από αυτά τα ίδια τα δρώμενα τα όσα επρόκειτο να συμβούν, σαν να ήταν γραμμένα φανερά και ξεκάθαρα σε πίνακα, να στρέψουν τον νου τους προς την ανεύρεση του συμφέροντος, και οι ίδιοι να μεταστραφούν επιλέγοντας το ωφέλιμο, αλλά να πείσουν και άλλους.

Γκρεμίζει τον Βηλ και θανατώνει τον δράκοντα· ρίχνεται στον λάκκο και διασώζεται, ενώ εκείνοι που ήταν αίτιοι για να ριχτεί εκεί, ρίχνονται μέσα και καταβροχθίζονται από τα λιοντάρια. Ωσηέ. Λαμβάνει την εντολή να πάρει για γυναίκα του μια πόρνη, και τα παιδιά που θα γεννηθούν να τα ονομάσει Ιεζραέλ, «Ουκ ηλεημένη» και «Ου λαός μου». Και κατηγορεί τον λαό για πορνεία· του προλέγει την καταστροφή, καθώς και κάποια γεγονότα μετά την καταστροφή. Το δε χωρίο: «Θα συνάψω διαθήκη με τα θηρία του αγρού, και θα μνηστευθώ με πίστη», μπορεί να εκληφθεί ότι αναφέρεται σε όσους πιστεύουν στον Χριστό. Προστάζεται να πάρει γυναίκα μοιχαλίδα, προαναγγέλλοντας την ερήμωση των Ιουδαίων, και τους προσάπτει πολλά και μεγάλα αμαρτήματα, τόσο στον λαό όσο και στους ιερείς. Τους καταγγέλλει επίσης για μέθη, για μοιχεία και για θυμό. Τους ελέγχει επειδή, μεταθέτοντας την ελπίδα τους από τον Θεό, ήλπιζαν στους Ασσύριους και στηρίζονταν στους Αιγυπτίους. Και τους προλέγει τιμωρίες. Αναφέρει ότι ο Εφραΐμ, επειδή βοηθήθηκε και έγινε ισχυρός, δεν χρησιμοποίησε ορθά την ευημερία του.