Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 1:9

Και λοιπόν ο προφήτης Ωσηέ λέει: «Επίστρεψε, Ισραήλ, προς τον Κύριο τον Θεό σου, διότι ασθένησες εξαιτίας των αδικιών σου». Και πάλι ο ίδιος σχετικά με τις εντολές του Σωτήρα αναφέρει: «Διότι ευθείες, λέει, είναι οι οδοί του Κυρίου, και οι δίκαιοι θα πορευτούν σε αυτές· ενώ οι ασεβείς θα ασθενήσουν σε αυτές». Και ο ίδιος ο Ωσηέ λέει κάπου για εκείνους που σκότωσαν τον Ιεζραέλ, δηλαδή τον Χριστό: «Και θα ταπεινωθεί η αλαζονεία του Ισραήλ κατά πρόσωπο· και ο Ισραήλ και ο Εφραίμ θα ασθενήσουν εξαιτίας των αδικιών τους». <Και απογαλάκτισε την Ουκ-ηλεημένην, και συνέλαβε ξανά, και γέννησε υιό. Και είπε: Κάλεσε το όνομά του Ου-λαός-μου, διότι εσείς δεν είστε λαός μου, και εγώ δεν είμαι δικός σας.> Γεννιέται αμέσως και χωρίς καθυστέρηση στη Γόμερ ένα άλλο παιδί, το οποίο ο Θεός είπε ότι πρέπει να ονομαστεί Ου-λαός-μου. Και αμέσως δίπλα σε αυτήν την ονομασία τίθεται πάλι η αιτιολογία.

Διότι εσείς, λέει, δεν είστε λαός μου, και εγώ δεν είμαι δικός σας. Θα ήταν λοιπόν φανερό και από αυτό το εξής: ότι για τον έλεγχο αυτών που αμάρτησαν, και για την ασφαλή διόρθωση όσων επέλεξαν να καταφρονούν και είχαν εκτραπεί προς την πλάνη, πράττονταν μεν ιστορικά τέτοια γεγονότα· αποτελούσαν δε προτυπώσεις όσων επρόκειτο να συμβούν κατά καιρούς σε αυτούς που προέρχονταν από τον Ισραήλ, όταν πλέον θα είχε ενανθρωπήσει ο Μονογενής, και θα είχε υπομείνει για εμάς τον τίμιο σταυρό. Αν όμως πρέπει πριν από τα πνευματικά νοήματα να διηγηθούμε τα ιστορικά γεγονότα, λέμε ότι, μετά τη μετοικεσία του Ισραήλ από τη Σαμάρεια στα όρια των Περσών και των Μήδων από τον Θεγλαφαλασάρ, τον βασιλιά των Ασσυρίων, και έπειτα και από τον Σαλμανασάρ, όσοι είχαν ακόμη απομείνει, και το υπόλειμμα όσων είχαν κινδυνεύσει, εξέπεσαν παντελώς από το να ονομάζονται λαός του Θεού, επειδή ακριβώς επέμεναν στις ίδιες επιδιώξεις αποστατώντας από τον Θεό. Διότι καθόλου δεν έπαψαν να είναι προσκολλημένοι στις πιο μυσαρές λατρείες των δαιμόνων.

Ως προς το βαθύτερο νόημα και τον αληθινό λόγο σχετικά με τον Χριστό, θα κατανοήσεις διαφορετικά. Διότι βεβαίως, μετά από εκείνο το ανόσιο πλήθος, το οποίο δικαίως δεν ελεήθηκε (επειδή διέπραξε κυριοκτονία), όσοι έγιναν αμέσως μετά από αυτούς υιοί, ή και ήταν ήδη τέκνα της πορνευσάσης Συναγωγής, εξέπεσαν ξεκάθαρα από το να είναι και να ονομάζονται λαός του Θεού. Διότι ο ρωμαϊκός πόλεμος δεν αφάνισε ολόκληρο το πλήθος των Ιουδαίων· χάθηκε μεν ένα πάρα πολύ μεγάλο και αναρίθμητο πλήθος, αυτοί όμως από αυτούς που διασώθηκαν, αφού ξέφυγαν από τα δίχτυα του θανάτου, διασκορπίστηκαν σε κάθε άνεμο, σύμφωνα με το γεγραμμένο, και σκόρπισαν στις χώρες των εθνών, μη φέροντας πλέον, όπως είπα, το όνομα του λαού του Θεού. Διότι η χάρις μεταφέρθηκε στους προερχομένους από τα έθνη, με τους οποίους αναμείχθηκε και το υπόλειμμα του Ισραήλ, δηλαδή αυτοί που σώθηκαν μέσω της πίστης στον Χριστό. Επειδή εξ αυτών πίστεψαν όχι λίγοι σε αριθμό. Το ότι δε, αφού αποσκίρτησε ο Ισραήλ, απομακρύνθηκε από την οικειότητα μαζί τους και ο ίδιος ο Θεός των όλων, το υπέδειξε λέγοντας όχι μόνο ότι «εσείς δεν είστε λαός μου», αλλά προσθέτοντας αναγκαίως σε αυτά και το «και εγώ δεν είμαι δικός σας». Όμως για εμάς, που έχουμε δικαιωθεί εν Χριστώ και αγιαστεί εν Πνεύματι, και έχουμε πλουτίσει αποκτώντας οικειότητα με Αυτόν, λέει μέσω της φωνής του προφήτη: «Και εγώ θα γίνω για αυτούς Θεός, και αυτοί θα γίνουν για εμένα υιοί και θυγατέρες, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ».

Θα αναβούν λοιπόν, λέγει, από τη γη, δηλαδή θα ζήσουν και αυτοί τη ζωή των αγίων. Διότι είναι μεγάλη η ημέρα του Ιεζραέλ. Διότι πραγματικά μεγάλη είναι η ημέρα του Χριστού, κατά την οποία θα αναστήσει όλους τους νεκρούς, και θα κατέβει από τον ουρανό, και θα καθίσει, σύμφωνα με το γεγραμμένο, επί του θρόνου της δόξης Του, και θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Εάν πάλι κάποιος θα ήθελε να εννοήσει ως ημέρα τον καιρό της επιδημίας (ελεύσεως), κατά τον οποίο δόθηκε η άφεση των αμαρτιών από τον Χριστό και στους Έλληνες και στους βαρβάρους, καθώς και στους Ιουδαίους που είχαν σφάλει απέναντί Του, και αυτός θα βαδίσει ακριβώς σύμφωνα με τα λόγια της αλήθειας. Έτσι και ο Δαβίδ υποδεικνύει τον καιρό της ελεύσεως του Σωτήρος μας λέγοντας: «Αυτή είναι η ημέρα που εποίησε ο Κύριος· ας αγαλλιάσουμε και ας ευφρανθούμε σε αυτήν». <Πείτε στον αδελφό σας Λαός μου, και στην αδελφή σας Ελεημένη.> Πολύ αναγκαία προσθέτει και αυτά σε όσα έχουν ήδη προειπωθεί. Επειδή δηλαδή είπε ότι όλοι θα βρίσκονται υπό μία αρχή, χωρίς τίποτα πλέον να τους χωρίζει με τείχη ή να τους κατατέμνει σε διχόνοια, αλλά αντίθετα να επικρατεί ομοψυχία, και η πίστη στον Χριστό να συγκεντρώνει τους πάντες στην ενότητα εν Πνεύματι, ήταν λοιπόν αναγκαίο το Πνεύμα να προστάξει αυτούς που ήδη έχουν πλουτίσει με την πίστη και έχουν υπαχθεί στον Χριστό, να μην επιθυμούν πια να αποτινάσσουν την ειρήνη προς εκείνους που δικαίως είχαν ονομαστεί «Όχι λαός μου» και «Μη ελεημένη».

ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, ΣΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΗ ΩΣΗΕ, ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ. «Δικαστείτε με τη μητέρα σας, δικαστείτε, διότι αυτή δεν είναι γυναίκα μου, και εγώ δεν είμαι άνδρας της». Αφού έχει προαναγγείλει ότι ο Ισραήλ θα αποβληθεί δικαίως, και επιπλέον θα ονομαστεί «Όχι λαός»· και βέβαια ότι το κυριοκτόνο πλήθος εξάπαντος θα ονομαστεί «Μη ελεημένη», και πολύ δικαιολογημένα· έπειτα προσθέτοντας σε αυτά, και χωρίς να αργήσει, την επιστροφή που πρόκειται να γίνει στους έσχατους καιρούς του αιώνα μέσω της πίστεως στον Χριστό, λέγοντας: «Και θα συναχθούν οι υιοί του Ιούδα και οι υιοί του Ισραήλ όλοι μαζί, και θα ορίσουν στους εαυτούς τους μία αρχή», και αφού εξιστόρησε όλη την θεία οικονομία από την αρχή μέχρι το τέλος, μεταβαίνει πλέον σε αυτά τα λόγια στο να αποκαλύψει τα εγκλήματα εκείνων που οσίως αποβλήθηκαν, και φέρνει σαφώς στο φως τους λόγους για τους οποίους τους συνέβη να πάθουν αυτά. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, λέει προς εκείνους που έχουν ελεηθεί και έχουν γίνει δεκτοί και έχουν καταστεί λαός του Θεού, αν και έχουν γεννηθεί από τη Συναγωγή σαν από κάποια πόρνη: «Δικαστείτε με τη μητέρα σας, δικαστείτε».

Διότι αν βέβαια θέλετε, λέει, να μάθετε τις αιτίες για τις οποίες γίνατε και ονομαστήκατε «όχι λαός μου» και «μη ελεημένη» κατά τους χρόνους πριν από την επιστροφή, δεν θα βρείτε ότι εγώ έγινα σκληρός απέναντί σας και αδιάφορος ως προς τη στοργή. Αλλά κριθείτε με τη δική σας μητέρα, διότι δεν διέσωσε τη γνησιότητα της αγάπης προς εμένα, αλλά αρνήθηκε την οικειότητα. Και θεώρησε εντελώς ανάξια λόγου την καθαρότητα της πνευματικής κοινωνίας μαζί μου, και δεν θέλησε να γεννήσει τους καρπούς των δικών μου θελημάτων. Αυτή δεν είναι γυναίκα μου, και εγώ γι' αυτό λοιπόν δεν είμαι άνδρας της. Δεν σας γέννησε για μένα, αλλά για άλλους. Διότι αλλιώς θα αναγνώριζα τους δικούς μου. Δεν είναι αργός στο έλεος ο κατά φύση πατέρας, αλλά διστάζει να δείξει αγαθότητα σε νόθα γενεά. Και αυτά ίσως θα μπορούσε να τα πει κανείς ως εκ προσώπου του Θεού. Θα αναλογιστεί δε πάλι, και θα κατανοήσει ορθά, ότι εφόσον η Συναγωγή στράφηκε στην αποστασία από τον Θεό και επέλεξε αντ' αυτού τη λατρεία των δαιμόνων, και σχεδόν σαν πόρνη άπλωσε σε αυτούς τα σκέλη της, εκείνοι που γεννήθηκαν από αυτήν δεν έγιναν ούτε φιλόθεοι με καθαρότητα και σταθερότητα, ούτε βέβαια επιεικείς στους τρόπους. Αντιθέτως, γαλουχημένοι μάλλον με τα ήθη εκείνων που τους γέννησαν, προχωρούσαν απρόσεκτα σε όσα λυπούν τον Θεό, αφενός θυσιάζοντας στον Βάαλ και στις χρυσές δαμάλεις, και αφετέρου ορμώντας απερίσκεπτα σε κάθε είδος ακαθαρσίας.

ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ ΠΡΟΦΗΤΗ ΩΣΗΕ ΤΟΜΟΣ ΤΡΙΤΟΣ. <Ακούστε τον λόγο του Κυρίου, οι υιοί του Ισραήλ, διότι ο Κύριος έχει κρίση με αυτούς που κατοικούν τη γη, επειδή δεν υπάρχει αλήθεια ούτε έλεος ούτε επίγνωση του Θεού πάνω στη γη. Κατάρα και ψεύδος και φόνος και κλοπή και μοιχεία έχουν ξεχυθεί πάνω στη γη, και αίματα αναμειγνύουν με αίματα.> Είναι αναγκαίο σε εμάς που θέλουμε να διασαφηνίσουμε το νόημα των προκειμένων, σχεδόν να επαναλάβουμε τα όσα ειπώθηκαν στην αρχή, και σαν να επαναφέρουμε ολόκληρο τον σκοπό της προφητείας. Λοιπόν, όσο είναι δυνατόν, και συνοψίζοντάς τα εν συντομία, λέω το εξής. Διότι έγινε «αρχή του λόγου του Κυρίου στον Ωσηέ». Και ερμηνεύοντας αυτά, εύλογα λέγαμε ότι οι λόγοι από τον Θεό έγιναν προς τον μακάριο προφήτη Ωσηέ, σαν να τον μυσταγωγούσε, και να προανήγγειλε τα μελλοντικά μέσα από τύπους και λόγους. Για τον λόγο αυτόν, παραλαμβανόταν στην αρχή η Γόμερ, και γεννούσε και τον «Όχι λαό μου» και την «Όχι ελεημένη». Έπειτα, μετά από εκείνην, προσλήφθηκε δεύτερη, μοιχαλίδα και πονηρή, και για καθένα από αυτά, λεπτομερώς και με ακρίβεια ο προφήτης, όπως είπα, εκπαιδευόταν.

2. Νομίζω δε ότι, πριν από όλα τα άλλα, πρέπει να πούμε το εξής: ότι ακόμη κι αν βρεθούν με κάποιον τρόπο σε όχι και τόσο σεμνές καταστάσεις εκείνοι που έχουν λαμπρή δόξα στη θεόπνευστη Γραφή, επειδή ο Θεός οικονομούσε πολύ καλά κάτι από τα αναγκαία για την ωφέλειά μας, θα απομακρύνουμε μακριά μας τη βλάβη που προέρχεται από τον σκανδαλισμό· εφόσον φροντίζουμε να είμαστε σοφοί και οξυδερκείς, και όχι ανίδεοι περί των όσων γίνονται κατ' οικονομίαν ως απολύτως αναγκαία. Διότι ας αναλογιστούμε ότι και ο μακάριος προφήτης Ωσηέ πήρε κάποτε για τον εαυτό του γυναίκα πόρνη, και δεν αρνήθηκε έναν τόσο κατακριτέο γάμο, και έγινε πατέρας απεχθών τέκνων, των οποίων τα ονόματα ήταν: «Ου λαός μου» και «Ουκ ηλεημένη». Και το τι ακριβώς ήταν αυτό και για ποιους γινόταν, δεν θα διστάσουμε να το εξηγήσουμε. Επειδή, λοιπόν, στα κηρύγματα των προφητών αντιτάσσονταν εκείνοι από τον Ισραήλ που θεωρούνταν οι πιο επιφανείς, και ο θείος λόγος ήταν γι' αυτούς μη αποδεκτός· πράττονταν εκείνα μέσω των αγίων κατά καιρούς, ώστε, βλέποντας τουλάχιστον μέσα από αυτά τα ίδια τα δρώμενα τα όσα επρόκειτο να συμβούν, σαν να ήταν γραμμένα φανερά και ξεκάθαρα σε πίνακα, να στρέψουν τον νου τους προς την ανεύρεση του συμφέροντος, και οι ίδιοι να μεταστραφούν επιλέγοντας το ωφέλιμο, αλλά να πείσουν και άλλους.

Γκρεμίζει τον Βηλ και θανατώνει τον δράκοντα· ρίχνεται στον λάκκο και διασώζεται, ενώ εκείνοι που ήταν αίτιοι για να ριχτεί εκεί, ρίχνονται μέσα και καταβροχθίζονται από τα λιοντάρια. Ωσηέ. Λαμβάνει την εντολή να πάρει για γυναίκα του μια πόρνη, και τα παιδιά που θα γεννηθούν να τα ονομάσει Ιεζραέλ, «Ουκ ηλεημένη» και «Ου λαός μου». Και κατηγορεί τον λαό για πορνεία· του προλέγει την καταστροφή, καθώς και κάποια γεγονότα μετά την καταστροφή. Το δε χωρίο: «Θα συνάψω διαθήκη με τα θηρία του αγρού, και θα μνηστευθώ με πίστη», μπορεί να εκληφθεί ότι αναφέρεται σε όσους πιστεύουν στον Χριστό. Προστάζεται να πάρει γυναίκα μοιχαλίδα, προαναγγέλλοντας την ερήμωση των Ιουδαίων, και τους προσάπτει πολλά και μεγάλα αμαρτήματα, τόσο στον λαό όσο και στους ιερείς. Τους καταγγέλλει επίσης για μέθη, για μοιχεία και για θυμό. Τους ελέγχει επειδή, μεταθέτοντας την ελπίδα τους από τον Θεό, ήλπιζαν στους Ασσύριους και στηρίζονταν στους Αιγυπτίους. Και τους προλέγει τιμωρίες. Αναφέρει ότι ο Εφραΐμ, επειδή βοηθήθηκε και έγινε ισχυρός, δεν χρησιμοποίησε ορθά την ευημερία του.