Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 10:14

«επειδή ήλπισες στα άρματά σου, στο πλήθος της δυνάμεώς σου, και θα εγερθεί καταστροφή στον λαό σου, και όλα τα οχυρωμένα μέρη σου θα χαθούν.» Τους κατηγορεί πάλι, επειδή, εξαιτίας της ηδονής προς το κακό, επέλεξαν να εφησυχάζουν σε εκείνα για τα οποία ελάχιστα έπρεπε, και να σιωπούν εντελώς άβουλα για πράγματα που ήταν φυσικό να λυπούν υπέρμετρα τον Θεό. Διότι, λέει, ενώ έπρεπε να αποθούν με κάθε δύναμη την ασέβεια προς εμένα και να επιτιμούν όσους συμβουλεύουν τα αισχρά, και πράττοντάς το αυτό να βρίσκονται σε κάθε καλό, αυτοί σιώπησαν και αποδέχθηκαν τους τρόπους της πλάνης. Δεν υπήρχε ανάμεσά τους κάποιος που να αντισταθεί σε εκείνους που εισήγαγαν αυτές τις καινοτομίες, κανείς που να αντιτάξει τις επιταγές του νόμου και να υπενθυμίσει τα θεσπισμένα. Διότι έχει γραφτεί: «Δεν θα υπάρξουν για σένα άλλοι θεοί εκτός από εμένα» και πάλι: «Δεν θα φτιάξεις για τον εαυτό σου είδωλο». Αλλά ελάχιστος λόγος γινόταν από αυτούς για αυτά τα ζητήματα. Διότι σιώπησαν, τιμώντας την ασέβεια, δηλαδή την αποστασία. Επομένως, τρύγησαν λοιπόν τους καρπούς της αδικίας γι' αυτό, έφαγαν καρπό ψευδή, δηλαδή, η ελπίδα που είχαν αποδείχθηκε εύθραυστη και ανώφελη. Διότι αληθινός καρπός, που μπορεί να σώζει και να ωφελεί, είναι η αγάπη προς τον Θεό και τα καυχήματα της δικαιοσύνης. Ενώ ψευδής καρπός θα μπορούσε εύλογα να θεωρηθεί αυτός της ασέβειας, διότι καταλήγει οπωσδήποτε σε ένα απευκταίο τέλος. Ποιος είναι λοιπόν ο ψευδής καρπός που προήλθε σε αυτούς από την ασέβεια, το κατέδειξε αμέσως.

Διότι προσθέτει: Επειδή στήριξες τις ελπίδες σου στα άρματά σου, στο πλήθος της δυνάμεώς σου, θα εγερθεί καταστροφή ανάμεσα στον λαό σου, και όλα τα οχυρωμένα μέρη σου θα χαθούν. Διότι ασέβησες όχι σε μικρό βαθμό, λέει, λατρεύοντας ξύλα και λίθους, και ατιμάζοντας τον έναν, εκ φύσεως και αληθινό Θεό. Έπειτα, όταν αναγγέλθηκε ο πόλεμος, και ενώ είχε ήδη φτάσει μέσα στις ίδιες σας τις πύλες, δεν ζητήσατε μάλλον τη δική μου βοήθεια, αλλά πήρατε θάρρος από τις δικές σας δυνάμεις και από το πλήθος των αρμάτων σας, και υποθέσατε ότι θα υπερισχύσετε της δύναμης των εχθρών, θεωρώντας ότι σας αρκούσε για αυτό η προστασία και η συνδρομή των ψευδών θεών. Αυτό όμως θα αποδειχθεί για εσάς καρπός ψεύτικος. Διότι θα επέλθει όλεθρος στους λαούς, και κάθε λαμπρή και καλά οχυρωμένη πόλη θα καταγκρεμιστεί. Διότι ό,τι δεν το στηρίζει ο Θεός, με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε θα καταρρεύσει.

Ας λέγονται λοιπόν αυτά και από εμάς, ή μάλλον από τον Θεό, προς εκείνους που θέλουν να προσεγγίζουν τους ανόσιους αιρετικούς, και που υποκρίνονται ότι μαθητεύουν στα ζητήματα που οδηγούν στη ζωή και στη σύνεση. Αυτοί αποσιωπούν την ασέβεια. Διότι ανέχονται να ακούνε εκείνους που βλασφημούν, αν και οφείλουν να τους καταδικάζουν με τον πιο αυστηρό τρόπο. Θα συμμετάσχουν λοιπόν στην ίδια τους την κακοβουλία, και θα θερίσουν τους καρπούς της αδικίας. Διότι θα τραφούν με ψεύδη, δεχόμενοι νόθη και απορριπτέα γνώση, και διδασκόμενοι τα διεστραμμένα και όσα επιχειρούν να παραχαράξουν το κάλλος της αλήθειας. Και πώς θα μπορούσε να αμφιβάλλει κανείς ότι θα καταπέσει όλη η δύναμή τους, καθώς ο Θεός θα τους καταστρέψει, και ότι θα οδηγηθούν στον όλεθρο και στην απώλεια; «Όπως ο άρχοντας Σαλμανά από τον οίκο του Ιεροβάαλ, σε ημέρες πολέμου, συνέτριψε μητέρα μαζί με τα παιδιά της στο έδαφος· έτσι θα κάνω και σε εσάς, οίκε του Ισραήλ, εξαιτίας των κακιών σας.» Στο βιβλίο των Κριτών είναι γραμμένο ότι ο Ισραήλ λοξοδρόμησε ακολουθώντας τους Βααλείμ κατά καιρούς. Για τον λόγο αυτό προσέκρουσαν στον Θεό, και παραδόθηκαν στα χέρια των Μαδιανιτών για επτά ολόκληρα χρόνια. Και υπέμειναν τόσο σκληρή την καταπίεση από τους κυρίαρχους, ώστε έφτασαν πια να κατοικούν σε σπηλιές, και μόλις που σώζονταν καταφεύγοντας σε αυτές, και να κάνουν προπύργια τα δύσβατα μέρη, επειδή ακριβώς είχαν αποκάμει εντελώς από τη μάχη.

Όπως ακριβώς, λέει, ο Σαλμανά, ο αρχηγός του πλήθους των Μαδιανιτών, συνέτριψε στο έδαφος μητέρα μαζί με τα παιδιά της από τον οίκο του Γεδεών, δηλαδή του Ιεροβάαλ, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο ο στρατηγός των Ασσυρίων θα διεξαγάγει πόλεμο εναντίον σας με ωμότητα και απανθρωπιά, χωρίς κανέναν οίκτο, και θα συντρίψει στο έδαφος μητέρα μαζί με τα παιδιά της. Αυτά δε θα συμβούν εξαιτίας των δικών σας κακιών. Διότι ο Θεός των όλων δεν τιμωρεί άσκοπα, όντας δίκαιος κριτής. Αλλά, εάν τα παραπτώματα εκείνων που έχουν προσκρούσει σε αυτόν ξεπερνούν πλέον το μέτρο, τότε αναλόγως επιφέρει και τα δεινά της οργής του. Εάν λοιπόν επιθυμούμε να αποφύγουμε την οργή, πρέπει πρωτίστως να αποφεύγουμε πάρα πολύ το να αμαρτάνουμε, και το να παροξύνουμε τρόπον τινά σε αγανάκτηση τη θεία και πραότατη φύση, η οποία ίσως και να εξωθείται σε αυτό παρά τη θέλησή της, λόγω της υπερβολής των πταισμάτων. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι ορισμένοι από τους προγενέστερους εξηγητές λένε ότι δεν ήταν ο άρχοντας των Μαδιανιτών Σαλμανά αυτός που συνέτριψε μητέρα μαζί με τα παιδιά από τον οίκο του Ιεροβάαλ, δηλαδή του Ισραήλ - διότι ενίοτε από το όνομα των αρχηγών υποδηλώνεται το σύνολο - αλλά μάλλον ότι ο Γεδεών συνέτριψε μητέρα μαζί με τα παιδιά στον οίκο του Σαλμανά. Αλλά φρονώ ότι είναι ορθότερο, και ότι υποστηρίζεται περισσότερο από το πρέπον, όχι αυτή η εκδοχή, αλλά η άλλη.

Ψ. Από τον ίδιο. ΙΑ΄. Και θα εγερθεί όλεθρος ανάμεσα στον λαό σου, και όλα τα οχυρώματα του ναού σου θα χαθούν· όπως ο άρχοντας Σαλαμών από τον οίκο του Ιεροβοάμ, όπου σε ημέρες πολέμου συνέτριψαν στο έδαφος μητέρα μαζί με τα παιδιά της, έτσι θα πράξει σε εσάς ο οίκος του Ισραήλ εξαιτίας των κακιών σας.

Εάν όμως κάποιος τα απέδιδε αυτά στον λαό των Ιουδαίων, ισχυριζόμενος ότι έχουν λεχθεί για τον λαό του Ισραήλ της περιτομής, ας προσέξει την αλληλουχία του λόγου· διότι τα λέγει αυτά έχοντας πει προηγουμένως, σαν να απευθυνόταν στην ίδια την Ιερουσαλήμ, το «και θα εγερθεί απώλεια ανάμεσα στον λαό σου· και όλα τα οχυρωμένα σου μέρη θα χαθούν»· και όπως ακριβώς λέγει ότι έπαθε ο δείνα άρχοντας κατά τον πόλεμο που επήλθε εναντίον του, κατά τον οποίο συνέτριψαν στο έδαφος μητέρα πάνω στα παιδιά της, παρόμοια θα κάνω και σε εσάς τους ίδιους εξαιτίας των κακιών σας, ω οίκε του Ισραήλ, οι οποίοι και απορρίφθηκαν μαζί με τον βασιλιά τους, και τα έχουν βεβαίως υποστεί όλα αυτά· διότι «παιδί», λέγει, «είναι ο Ισραήλ και εγώ τον αγάπησα· και από την Αίγυπτο κάλεσα τον υιό μου». Όποιος το επιθυμεί, ας αποδείξει λοιπόν ποια λογική αλληλουχία έχει αυτή η φράση· αλλά, όπως ακριβώς σε αμέτρητες άλλες προφητείες ο Χριστός προσαγορεύεται Ιακώβ και Ισραήλ, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο συμβαίνει και τώρα· επειδή λοιπόν, λέγει, αυτός, έχοντας γίνει υπήκοος σε εμένα, έλαβε μορφή δούλου και έγινε παιδί αγαπητό σε εμένα, εκπληρώνοντας όλη τη βουλή μου, για τον λόγο αυτόν, εκείνον μεν τον ανακάλεσα από τη νοητή Αίγυπτο, στην οποία κατήλθε αφού ενανθρώπησε, ως γνήσιο και αγαπητό υιό, εσάς όμως, προς τους οποίους απευθύνεται ο λόγος, θα σας παραδώσω μαζί με το βασίλειό σας σε όλεθρο και απώλεια.

Εάν, πάλι, κάποιος αναφέρει την προφητεία στον λαό, υποστηρίζοντας ότι ειπώθηκε για τον λαό που προέρχεται από το σπέρμα του Ισραήλ, ας επιστήσει την προσοχή του στη λογική ακολουθία του λόγου, η οποία αναφέρει ότι αυτά θα συμβούν μετά από όσα ελέχθησαν προς την ίδια την Ιερουσαλήμ: «Και θα εγερθεί όλεθρος ανάμεσα στον λαό σου, και όλα τα οχυρωμένα σου μέρη θα αφανιστούν», και όσα, λέγει, έπαθε εκείνος ο «άρχοντας» κατά τον πόλεμο που τον έπληξε, στον οποίο «συνέτριψαν στο έδαφος μητέρα μαζί με τα παιδιά της», τα παρόμοια «θα κάνω» και «σε εσάς» τους ίδιους εξαιτίας των κακιών σας (το «σε εσάς» όμως σε ποιους απευθύνεται, παρά στους αποκαλούμενους Ισραηλίτες;), οι οποίοι και απορριφθήκατε μαζί με τον βασιλιά σας (υπονοώντας τον Ηρώδη). Και όλα αυτά βεβαίως τα έχετε πάθει, λέγει, «διότι ο Ισραήλ είναι παιδί, και εγώ τον αγάπησα, και από την Αίγυπτο κάλεσα τον υιό μου». Διότι πώς είναι δυνατόν ταυτόχρονα να κατακρίνει τους ίδιους και ύστερα πάλι να τους επαινεί; Αλλά το αληθινό νόημα είχε την εξής θεώρηση: διότι Ισραήλ έχει ονομαστεί ο Χριστός και σε άλλες προφητείες, όπως ακριβώς συμβαίνει και στην παρούσα.

ΤΙΤΛΟΣ ΛΗ΄. — Περί εκείνων που στηρίζονται σε κενά και μάταια πράγματα, και στις προστασίες των ανθρώπων, και δεν έχουν την ελπίδα τους στον Θεό. «Θα ντροπιαστούν εκείνοι που στηρίζονται σε πόλεις και σε χρήματα.» «Θα το δουν οι δίκαιοι και θα φοβηθούν», και τα λοιπά. «Εκείνος που στηρίζεται στον πλούτο, αυτός θα πέσει.» «Ο άφρων που έχει πεποίθηση στον εαυτό του, σμίγει με τον άνομο.» «Επειδή στήριξες την ελπίδα σου στα άρματά σου και στο πλήθος της δυνάμεώς σου, θα εγερθεί καταστροφή εναντίον του λαού σου, και όλα τα οχυρωμένα σου μέρη θα αφανιστούν, όπως αφανίστηκε ο άρχοντας Σαλμάν σε ημέρα πολέμου, και συνέτριψαν στο έδαφος μητέρα μαζί με τα παιδιά της.» «Τιμώρησες με τη δύναμή σου τους αρχηγούς των αμαρτωλών, οι οποίοι στηρίζονταν στην αυθάδειά τους.» «Αλίμονο σε εκείνον που λέει μέσα στην καρδιά του: Ποιος θα με γκρεμίσει στη γη;» «Μάταιη αποδείχθηκε η ισχύς σας, και δεν θελήσατε να ακούσετε, αλλά είπατε: Πάνω σε άλογα θα ξεφύγουμε.» «Επικατάρατος είναι ο άνθρωπος ο οποίος έχει την ελπίδα του σε άνθρωπο, και στηρίζει τη σάρκα του βραχίονά του επάνω σε αυτόν, και η καρδιά του απομακρύνεται από τον Κύριο.» «Μην ακολουθείς τις επιθυμίες της ψυχής σου και την ισχύ σου, και μην πεις: Ποιος θα με εξουσιάσει; Διότι ο Κύριος θα αποδώσει σίγουρα δικαιοσύνη. Μη χαίρεσαι για τα χρήματά σου.» Εκείνος που κρίνει ότι ο πλούτος, ο οποίος συγκεντρώθηκε από αδικία, αποτελεί για τον ίδιο ισχύ και μέσο κυριαρχίας, μοιάζει με τον άρρωστο που θεωρεί ως υγεία τον παροξυσμό της αρρώστιας του.