Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 10:15

Ας λέγονται λοιπόν αυτά και από εμάς, ή μάλλον από τον Θεό, προς εκείνους που θέλουν να προσεγγίζουν τους ανόσιους αιρετικούς, και που υποκρίνονται ότι μαθητεύουν στα ζητήματα που οδηγούν στη ζωή και στη σύνεση. Αυτοί αποσιωπούν την ασέβεια. Διότι ανέχονται να ακούνε εκείνους που βλασφημούν, αν και οφείλουν να τους καταδικάζουν με τον πιο αυστηρό τρόπο. Θα συμμετάσχουν λοιπόν στην ίδια τους την κακοβουλία, και θα θερίσουν τους καρπούς της αδικίας. Διότι θα τραφούν με ψεύδη, δεχόμενοι νόθη και απορριπτέα γνώση, και διδασκόμενοι τα διεστραμμένα και όσα επιχειρούν να παραχαράξουν το κάλλος της αλήθειας. Και πώς θα μπορούσε να αμφιβάλλει κανείς ότι θα καταπέσει όλη η δύναμή τους, καθώς ο Θεός θα τους καταστρέψει, και ότι θα οδηγηθούν στον όλεθρο και στην απώλεια; «Όπως ο άρχοντας Σαλμανά από τον οίκο του Ιεροβάαλ, σε ημέρες πολέμου, συνέτριψε μητέρα μαζί με τα παιδιά της στο έδαφος· έτσι θα κάνω και σε εσάς, οίκε του Ισραήλ, εξαιτίας των κακιών σας.» Στο βιβλίο των Κριτών είναι γραμμένο ότι ο Ισραήλ λοξοδρόμησε ακολουθώντας τους Βααλείμ κατά καιρούς. Για τον λόγο αυτό προσέκρουσαν στον Θεό, και παραδόθηκαν στα χέρια των Μαδιανιτών για επτά ολόκληρα χρόνια. Και υπέμειναν τόσο σκληρή την καταπίεση από τους κυρίαρχους, ώστε έφτασαν πια να κατοικούν σε σπηλιές, και μόλις που σώζονταν καταφεύγοντας σε αυτές, και να κάνουν προπύργια τα δύσβατα μέρη, επειδή ακριβώς είχαν αποκάμει εντελώς από τη μάχη.

Διότι, όπως ακριβώς εκείνη την εποχή, κατά την οποία ο Ισραήλ είχε προσκολληθεί στους Βάαλ και καταρρίφθηκαν στο έδαφος τα παιδιά μαζί με τις μητέρες από τα χέρια των αλλοφύλων, έτσι και τώρα, που ο Εφραίμ απέκλινε προς την ειδωλολατρία, θα καταρριφθούν και πάλι στο έδαφος από τα χέρια βαρβάρων, δηλαδή των Ασσυρίων, τα παιδιά μαζί με εκείνες που τα γέννησαν. Νομίζω, λοιπόν, ότι ο λόγος θα διασώσει μάλλον το πιθανό και την ομοιότητα, ως από μια αρχαία εικόνα προς τα νεότερα γεγονότα, εάν το νόημα των προκειμένων κατανοηθεί με αυτόν τον τρόπο. <Κατά τον όρθρο απορρίφθηκαν. Απορρίφθηκε ο βασιλιάς του Ισραήλ.> Οι υπόλοιποι πάλι ερμηνευτές, καθώς βέβαια και το εβραϊκό κείμενο, έχουν πει ξεκάθαρα το «σαν τον όρθρο απορρίφθηκαν», υποδηλώνοντας με αυτό ότι ο Ισραήλ εξέπεσε από την οικειότητά του προς τον Θεό σε πάρα πολύ λίγο χρόνο, δηλαδή γρήγορα και αμέσως. Άλλωστε, ο χρόνος του όρθρου είναι πάρα πολύ σύντομος· διότι μόλις αρχίζει να αχνοφαίνεται το φως της ημέρας, δημιουργεί τον όρθρο· όταν όμως ανατείλει ο ήλιος και ρίξει την πρώτη του ακτίνα, αμέσως διαλύεται και παρέρχεται. Επομένως, σαν τον όρθρο, δηλαδή σε ελάχιστο, βραχύ και εξαιρετικά περιορισμένο χρόνο, απορρίφθηκαν μαζί με τους ηγέτες τους. Ή, λοιπόν, θα το κατανοήσουμε έτσι, ή θα το ερμηνεύσουμε με διαφορετικό τρόπο.

Εάν όμως κάποιος τα απέδιδε αυτά στον λαό των Ιουδαίων, ισχυριζόμενος ότι έχουν λεχθεί για τον λαό του Ισραήλ της περιτομής, ας προσέξει την αλληλουχία του λόγου· διότι τα λέγει αυτά έχοντας πει προηγουμένως, σαν να απευθυνόταν στην ίδια την Ιερουσαλήμ, το «και θα εγερθεί απώλεια ανάμεσα στον λαό σου· και όλα τα οχυρωμένα σου μέρη θα χαθούν»· και όπως ακριβώς λέγει ότι έπαθε ο δείνα άρχοντας κατά τον πόλεμο που επήλθε εναντίον του, κατά τον οποίο συνέτριψαν στο έδαφος μητέρα πάνω στα παιδιά της, παρόμοια θα κάνω και σε εσάς τους ίδιους εξαιτίας των κακιών σας, ω οίκε του Ισραήλ, οι οποίοι και απορρίφθηκαν μαζί με τον βασιλιά τους, και τα έχουν βεβαίως υποστεί όλα αυτά· διότι «παιδί», λέγει, «είναι ο Ισραήλ και εγώ τον αγάπησα· και από την Αίγυπτο κάλεσα τον υιό μου». Όποιος το επιθυμεί, ας αποδείξει λοιπόν ποια λογική αλληλουχία έχει αυτή η φράση· αλλά, όπως ακριβώς σε αμέτρητες άλλες προφητείες ο Χριστός προσαγορεύεται Ιακώβ και Ισραήλ, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο συμβαίνει και τώρα· επειδή λοιπόν, λέγει, αυτός, έχοντας γίνει υπήκοος σε εμένα, έλαβε μορφή δούλου και έγινε παιδί αγαπητό σε εμένα, εκπληρώνοντας όλη τη βουλή μου, για τον λόγο αυτόν, εκείνον μεν τον ανακάλεσα από τη νοητή Αίγυπτο, στην οποία κατήλθε αφού ενανθρώπησε, ως γνήσιο και αγαπητό υιό, εσάς όμως, προς τους οποίους απευθύνεται ο λόγος, θα σας παραδώσω μαζί με το βασίλειό σας σε όλεθρο και απώλεια.

Εάν, πάλι, κάποιος αναφέρει την προφητεία στον λαό, υποστηρίζοντας ότι ειπώθηκε για τον λαό που προέρχεται από το σπέρμα του Ισραήλ, ας επιστήσει την προσοχή του στη λογική ακολουθία του λόγου, η οποία αναφέρει ότι αυτά θα συμβούν μετά από όσα ελέχθησαν προς την ίδια την Ιερουσαλήμ: «Και θα εγερθεί όλεθρος ανάμεσα στον λαό σου, και όλα τα οχυρωμένα σου μέρη θα αφανιστούν», και όσα, λέγει, έπαθε εκείνος ο «άρχοντας» κατά τον πόλεμο που τον έπληξε, στον οποίο «συνέτριψαν στο έδαφος μητέρα μαζί με τα παιδιά της», τα παρόμοια «θα κάνω» και «σε εσάς» τους ίδιους εξαιτίας των κακιών σας (το «σε εσάς» όμως σε ποιους απευθύνεται, παρά στους αποκαλούμενους Ισραηλίτες;), οι οποίοι και απορριφθήκατε μαζί με τον βασιλιά σας (υπονοώντας τον Ηρώδη). Και όλα αυτά βεβαίως τα έχετε πάθει, λέγει, «διότι ο Ισραήλ είναι παιδί, και εγώ τον αγάπησα, και από την Αίγυπτο κάλεσα τον υιό μου». Διότι πώς είναι δυνατόν ταυτόχρονα να κατακρίνει τους ίδιους και ύστερα πάλι να τους επαινεί; Αλλά το αληθινό νόημα είχε την εξής θεώρηση: διότι Ισραήλ έχει ονομαστεί ο Χριστός και σε άλλες προφητείες, όπως ακριβώς συμβαίνει και στην παρούσα.