Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 11:10

Μας ωφελεί λοιπόν ο Προφήτης, ανακράζοντας και λέγοντας: «Ζητήστε τον Κύριο, και όταν τον βρείτε επικαλεστείτε τον. Όταν δε σας πλησιάσει, ας εγκαταλείψει ο ασεβής τους δρόμους του και ο άνομος άνδρας τις βουλές του, και ας επιστρέψει προς τον Κύριο, και θα ελεηθεί». Διότι πρέπει εμείς, αν θεωρούμε σπουδαίο το να είμαστε με τον Θεό, με κάθε δύναμη να αποφεύγουμε την αμαρτία, και να θυμόμαστε αυτόν που λέει: «Άγιοι θα είστε, διότι εγώ είμαι άγιος». <Και δεν θα εισέλθω σε πόλη. Πίσω από τον Κύριο θα πορευτώ.> Έρχεται μερικές φορές στον νου των αγίων Προφητών με ακρίβεια η γνώση των μελλοντικών γεγονότων, καθώς το Άγιο Πνεύμα τους φωτίζει. Γι' αυτό και ανάμεσα στα δικά τους λόγια, δηλαδή σε εκείνα που προέρχονται άνωθεν και από τον Θεό, κάποιες φορές αναφωνούν εκ των προτέρων τις φωνές κάποιων που είτε μετανοούν, είτε ευχαριστούν, είτε αγάλλονται για εκείνα με τα οποία ο Θεός υπόσχεται να τους ευφράνει. Κάτι τέτοιο θα βρούμε ότι βιώνει και τώρα ο μακάριος Ωσηέ. Διότι ο Θεός των όλων υποσχόταν την πραότητά του, και έλεγε ότι δεν θα εξολοθρεύσει εντελώς αυτούς που αμάρτησαν, επειδή είναι Θεός, δηλαδή αγαθός, και όχι άνθρωπος. Επειδή δεν είναι σαν κι εμάς Αυτός που βρίσκεται πάνω από όλη την κτίση. Εκείνοι δε, σαν να έχουν αποκτήσει επίγνωση των δικών τους αμαρτημάτων, και νιώθοντας πια ντροπή για την υπερβολική και απροσδόκητη χάρη, υπόσχονται ότι θα εγκαταλείψουν τις δικές τους επινοήσεις, μέσω των οποίων και έχουν προσκρούσει.

Επομένως, καθώς ο Θεός υπόσχεται τα αγαθά της καλοσύνης του ακόμη και σε εκείνους που έχουν αμαρτήσει υπερβολικά, έτσι και αυτοί που σώζονται δηλώνουν ότι θα παύσουν ταυτόχρονα και τα άτοπα εγχειρήματα και τα πονηρά σχέδια. Και ας φωνάζει λοιπόν ο Ιούδας: «Δεν θα εισέλθω σε πόλη», δηλαδή, τείχος θα έχω τον Θεό, ασφάλειά μου θα κάνω την ελπίδα σε αυτόν, θα καταφύγω κάτω από τη δεξιά εκείνου που με σώζει, αυτός και μόνος θα μου είναι αρκετός για σωτηρία. Θα ομολογήσω ότι είναι μάταιο και εντελώς άχρηστο να προσδοκώ, ότι ενώ ο πόλεμος λεηλατεί τη γη, αν εισέλθω σε πόλη θα σωθώ. Επομένως, δεν θα εισέλθω σε πόλη. Ο Ισραήλ πάλι, δηλαδή ο Εφραίμ, ας αναφωνεί το άλλο, το οποίο είναι: «Οπίσω του Κυρίου θα πορευτώ». Θα σταματήσω, λέει, τα παλαιά αμαρτήματα, στο εξής θα ακολουθώ τους θείους νόμους, και θα κάνω καθοδηγητή μου τον Θεό των πάντων.

Αυτήν την αφήγηση ερμηνεύει ο προφήτης Ωσηέ λέγοντας: «Σαν λιοντάρι θα βρυχηθεί». Ποιος θα βρυχηθεί; Προφανώς ο Κύρος. Είναι σαν να έλεγε ίσως: «Φοβερός και βαρύς θα χτυπήσει ο πόλεμος από τον Κύρο εναντίον των Βαβυλωνίων». Όταν δε αυτός θα ωρύεται, και σαν κάποιο λιοντάρι θα κατακραυγάζει εναντίον των αντιπάλων, θα εκσταθούν τα τέκνα των υδάτων. Με το «θα εκσταθούν», λέει, εννοεί ότι θα καταπλαγούν. «Τέκνα των υδάτων» ονομάζει τους Βαβυλωνίους, οι οποίοι, μη υστερώντας καθόλου σε δειλία απέναντι στα τέκνα των υδάτων, δηλαδή σε εκείνα που κολυμπούν στα νερά, ήτοι τα ψάρια, θα αλωθούν όντας ευπτόητοι και άνανδροι, όπως θα αποδείξει η ίδια η πείρα. Άλλωστε, το γένος των ψαριών ρέπει ταχύτατα προς τη δειλία, τρέπεται σε φυγή με τους θορύβους και αποφεύγει ακόμη και μόνο τη σκιά εκείνου που τα θηρεύει. Όταν λοιπόν, λέει, καθώς ο Κύρος θα βρυχάται και θα αλαλάζει με κάτι το φοβερό και φρικτό εναντίον των Βαβυλωνίων, καταπλαγούν από τον φόβο τα τέκνα των υδάτων, δηλαδή οι Βαβυλώνιοι που δεν υστερούν καθόλου σε δειλία από τα ψάρια. Τότε, σαν πουλιά και σαν περιστέρια, θα πετάξουν μακριά από την Αίγυπτο και εκείνοι που παλαιότερα είχαν καταφύγει σε αυτήν· και θα φύγουν τρέχοντας από τη χώρα των Χαλδαίων και όσοι είχαν πιαστεί στα δίχτυα της αιχμαλωσίας. Θα επιστρέψουν λοιπόν, και θα κατοικήσουν στη δική τους πατρίδα.

Ψ. Από τον ίδιο τον Ωσηέ. ΙΒ΄. Δεν θα εγκαταλείψω τον Εφραίμ ώστε να εξαλειφθεί· διότι εγώ είμαι Θεός, και όχι άνθρωπος, ο Άγιος εντός σου, και δεν θα εισέλθω σε πόλη. Οπίσω του Κυρίου θα πορευθώ. Ο ίδιος, αφού είπε, «διότι Θεός εγώ είμαι», προσθέτει λέγοντας, «Οπίσω του Κυρίου θα πορευθώ». Ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι Θεός που πορεύεται οπίσω του Κυρίου, παρά ο Λόγος του Θεού, ο οποίος ακολουθεί το θέλημα του Πατρός; Αυτός μάλιστα διδάσκει να μην νομίζει κανείς ότι εξαιτίας της ενανθρωπήσεως έγινε κάποιος απλός άνθρωπος, παρόμοιος με κάποιον από τους παλαιούς δικαίους και αγίους. Το ότι λέει πως δεν θα εισέλθει σε πόλη, φανερώνει ότι δεν ακολούθησε τον κοινό και ανθρώπινο τρόπο ζωής, πράγμα το οποίο εκπαιδεύει και τους μαθητές του να πράττουν, λέγοντας: «Σε οδό εθνικών μην πάτε, και σε πόλη Σαμαρειτών μην εισέλθετε».

«Δεν θα σε πλησιάσουν κακά, και μάστιγα δεν θα ζυγώσει το σκήνωμά σου· διότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα· θα σε σηκώσουν στα χέρια, μήπως και σκοντάψεις το πόδι σου σε πέτρα. Πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο θα πατήσεις, και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα.» Αυτές τις λέξεις χρησιμοποίησε ο διάβολος κατά τον πειρασμό του Σωτήρα μας. Δες λοιπόν με ποιον τρόπο ο ψαλμός απευθύνεται προς τον ίδιο τον Κύριο: «διότι εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου, τον Ύψιστο έθεσες καταφυγή σου». Διότι εσύ ο ίδιος, λέει, είσαι η δική μου ελπίδα, ω Κύριε, και έθεσες ως καταφυγή σου τον ανώτερό σου, τον ίδιο τον Ύψιστο Θεό που είναι πάνω από όλα, τον ίδιο σου τον Πατέρα, χάρη στον οποίο «δεν θα σε πλησιάσουν κακά», εσένα τον δικό μου Κύριο, «και μάστιγα δεν θα ζυγώσει το σκήνωμά σου»· διότι, έστω κι αν ασεβείς άνθρωποι επιχειρήσουν να σε μαστιγώσουν, αφού ενανθρώπησες, και να σε παραδώσουν στον θάνατο, ωστόσο η μάστιγα του Θεού δεν πρόκειται να πλησιάσει το δικό σου σκήνωμα, δηλαδή το σώμα, το οποίο προφανώς ενδύθηκες όταν ενανθρώπησες για εμάς. Ακολούθως, με αυτά τα λόγια θα εφαρμόσεις σε αυτόν τα όσα δηλώνονται σε ολόκληρο τον ψαλμό, τα οποία και εμείς θα εξετάσουμε στον κατάλληλο καιρό. 〈Από τον Ωσηέ.〉 «Δεν πρόκειται να εγκαταλείψω τον Ιακώβ ώστε να εξαλειφθεί, διότι εγώ είμαι Θεός και όχι άνθρωπος, Άγιος εντός σου, και δεν θα εισέλθω σε πόλη. Οπίσω του Κυρίου θα πορευθώ.»

Αυτά και μέσω αυτών απευθύνει ο Θεός Λόγος, αφού ενανθρώπησε, προς εκείνους που ομολογούν ότι αυτός είναι μεν άγιος άνθρωπος αλλά όχι Θεός. «Εγώ είμαι Θεός», λέγει, «και όχι άγιος άνθρωπος ανάμεσά σου». Έπειτα, αφού αποκάλεσε τον εαυτό του Θεό, φανερώνει τον επί πάντων Κύριο και Θεό και Πατέρα του, προσθέτοντας: «Οπίσω του Κυρίου θα πορευθώ». Το δε «δεν θα εισέλθω σε πόλη» θα ταίριαζε σε εκείνον που αρνείται την κοινή και δημώδη πολιτεία των ανθρώπων, από την οποία αποτρέποντας και τους ίδιους τους μαθητές του λέγει: «Σε δρόμο εθνών μην πάτε, και σε πόλη Σαμαρειτών μην εισέλθετε». 〈Από τον Αμώς.〉 «Σας κατέστρεψα, όπως κατέστρεψε ο Θεός τα Σόδομα και τα Γόμορρα, και γίνατε σαν δαυλός που ανασπάστηκε από τη φωτιά, και ούτε έτσι επιστρέψατε σε εμένα, λέγει ο Κύριος.» Και εδώ ο ίδιος ο Κύριος λέγει ότι κάποιος Θεός προκάλεσε την καταστροφή των Σοδόμων, όντας δηλαδή ο ίδιος έτερος από εκείνον που δηλώνεται από αυτόν. Και στην καταστροφή των Σοδόμων παρίστανται δύο Κύριοι, όταν έβρεξε ο Κύριος «πυρ παρά Κυρίου» στα Σόδομα και στα Γόμορρα. Όποια λοιπόν καταστροφή, λέγει, υπέμειναν τα Σόδομα εξαιτίας των άτοπων δυσσεβειών τους, τα ίδια θα υποστείτε και εσείς, άνθρωποι, «και ούτε έτσι επιστρέψατε σε εμένα».