Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 11:2

Διότι βασίλευαν αυτοί από τη φυλή του Ιούδα στην Ιερουσαλήμ, ενώ υπήρχε ακόμη ολόκληρος ο Ισραήλ. <Διότι νήπιο ήταν ο Ισραήλ και εγώ τον αγάπησα, και από την Αίγυπτο προσκάλεσα τα τέκνα του. Όπως τους προσκάλεσα, έτσι αυτοί απομακρύνθηκαν από το πρόσωπό μου.> Φαίνεται σε εμάς ότι σε αυτά ο λόγος αντιμετωπίζει μια πιθανή αντίρρηση από την πλευρά κάποιων. Ας σκεφτεί δηλαδή κανείς κάποιον να συλλογίζεται εκείνο ή και να λέγει φανερά: Αν επρόκειτο να εκπέσουν και να βρεθούν μακριά από το πρόσωπο του Θεού κατά καιρούς αυτοί που προέρχονται από το αίμα του Ισραήλ, και να γίνουν βδελυροί και μισητοί, γιατί τελικά κλήθηκαν εξ αρχής; Προς αυτά ο Θεός, και πολύ εύλογα, δίνει τρόπον τινά εξήγηση, λέγοντας: Νήπιο ήταν ο Ισραήλ και εγώ τον αγάπησα, και από την Αίγυπτο προσκάλεσα τα τέκνα του. Λέγει δηλαδή ότι ο Ιακώβ υπήρξε άνθρωπος άκακος, ο οποίος μετονομάστηκε σε Ισραήλ. Γι' αυτόν τον λόγο και τον αγάπησα· διότι ενώ βρίσκονταν ακόμη στη μήτρα, «τον Ιακώβ τον αγάπησα, λέγει, ενώ τον Ησαύ τον μίσησα». Επειδή λοιπόν τον αγάπησα, γι' αυτό και απάλλαξα από την πλεονεξία των Αιγυπτίων τα τέκνα του. «Διότι κάνω έλεος σε χιλιάδες για εκείνους που με αγαπούν». Τι έπραξαν λοιπόν οι τιμημένοι και εκλεκτοί εξαιτίας των πατέρων τους, αυτοί που τιμήθηκαν με τη χάρη της ελευθερίας και απαλλάχθηκαν από τη δουλεία και τους πόνους; Άραγε ανταπέδωσαν την τιμή; Άραγε φρόντισαν να ευφράνουν με την ευγνωμοσύνη τους τον Θεό που τους υπερασπίστηκε; Σε καμία περίπτωση, λέγει. Διότι απέδρασαν από τον Δεσπότη, απομακρύνθηκαν από αυτόν που τους τίμησε, προσέβαλαν αυτόν που τους κάλεσε. Με ποιον τρόπο όμως απομακρύνθηκαν;

Άραγε ξέπεσαν από το ορθό φρόνημα ένας-ένας και σε μικρές ομάδες, παρασυρόμενοι κρυφά από τις απάτες κάποιων; Κάθε άλλο. Διότι αποστάτησαν με τον ίδιο τρόπο που, βεβαίως, είχαν κληθεί, δηλαδή ως ολόκληρο πλήθος και κατά φυλές, με όλες τους τις γενιές και όλες τους τις οικογένειες. Διότι έτσι εξήλθαν τότε από τη χώρα των Αιγυπτίων. Και θυμόμαστε ότι, όταν ο Φαραώ μόλις που υποσχόταν να αφήσει ελεύθερο τον Ισραήλ, θέλοντας να μάθει το μέγεθος του πλήθους που θα αναχωρούσε, ρώτησε σαφώς: «Ποιοι και ποιοι είναι αυτοί που θα πορευθούν;», ο Μωυσής απάντησε: «Με τους νέους μας και με τους πρεσβυτέρους μας θα πορευθούμε, με τους γιους και τις θυγατέρες μας, και με τα πρόβατα και τα βόδια μας». Επομένως, κατά φυλές ολόκληρες και κατά πλήθος, κατά γένος και κατά οίκους έγινε η κλήση· και με τον ίδιο τρόπο έγινε και η αποστασία, της οποίας την ασχήμια υποδηλώνει με τον πιο έντονο τρόπο λέγοντας: «Αποχώρησαν από το πρόσωπό μου». Διότι, αυτούς που θα επέλεγε να μισήσει ο Δεσπότης των συμπάντων, δεν θα τους επισκεπτόταν με το βλέμμα του, σύμφωνα με εκείνο που αναφέρεται στους Ψαλμούς: «Επίβλεψε επάνω μου και ελέησέ με». Διότι έχει γραφτεί ότι «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι προς τους δικαίους»· και ο Ίδιος λέει κάπου: «Και σε ποιον θα επιβλέψω, παρά στον ταπεινό και ήσυχο, και σε αυτόν που τρέμει τα λόγια μου;». <Αυτοί θυσίαζαν στους Βααλείμ και προσέφεραν θυμίαμα στα γλυπτά είδωλα. Και εγώ καθοδήγησα τα βήματα του Εφραΐμ, τον πήρα στην αγκαλιά μου, και δεν κατάλαβαν ότι εγώ τους θεράπευσα μέσα στη φθορά των ανθρώπων.>

«Τους εξέτεινα μέσα σε δεσμούς της αγάπης μου.» Δείχνει την αμέτρητη και θεοπρεπή ημερότητα που υπάρχει μέσα Του. Διότι το να απονέμει τα αγαθά σε εκείνους που έχουν ήδη πιστέψει και Τον έχουν επιγνώσει, και έχουν επιλέξει να προσκυνούν αποκλειστικά και μόνο Αυτόν, θα ήταν κάτι το απολύτως λογικό, και η πράξη αυτή δεν θα βρισκόταν έξω από το αναμενόμενο· επειδή καθένας τιμά, εφόσον επιλέγει να πράττει ορθά, τον ήδη δικό του άνθρωπο και εκείνον που έχει προστρέξει σε αυτόν. Αλλά το να αναδεικνύεται χορηγός κάθε αγαθού ακόμη και στους βέβηλους και σε όσους δεν Τον γνωρίζουν, αυτό αποτελεί υπερβολή φιλανθρωπίας και θαύματος, και απόδειξη αληθινά θεοπρεπούς ημερότητας. Γι' αυτό ακριβώς και ο ίδιος ο Σωτήρας έλεγε, σπλαχνιζόμενος την κατάστασή μας και απονέμοντας ως Θεός το έλεος που δεν αρμόζει με κανέναν τρόπο στους φιλαμαρτήμονες ανθρώπους, άλλοτε μεν ότι «Δεν έχουν ανάγκη ιατρού οι υγιείς, αλλά οι ασθενείς», και άλλοτε πάλι «Δεν ήλθα να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια». Θαυμάζει δε σφόδρα και ο σοφότατος Παύλος την ασύγκριτη ανεξικακία του Θεού που κρατεί τα σύμπαντα, και λέει ότι «Ο Χριστός ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ». Αυτοί λοιπόν, λέει, δηλαδή οι Ισραηλίτες, πλανώνταν στην Αίγυπτο, δεν γνώριζαν ακόμη τον αληθινό Θεό, εμένα. Αντιθέτως, συλλαμβάνονταν επ' αυτοφώρω να προσφέρουν θυσίες στους Βααλείμ, δηλαδή στα είδωλα, προσφέροντας θυμίαμα στα γλυπτά, δηλαδή στα σεβάσματα των εγχωρίων κατοίκων.

Διότι νήπιος ήταν ο Ισραήλ και εγώ τον αγάπησα, και από την Αίγυπτο κάλεσα τα τέκνα του. Καθώς τους κάλεσα, έτσι εκείνοι απομακρύνθηκαν από το πρόσωπό μου. Αντί της φράσης, «και από την Αίγυπτο κάλεσα τα τέκνα του», ο Ακύλας, ακολουθώντας πιστά το εβραϊκό κείμενο, το απέδωσε ως εξής: «Από την Αίγυπτο κάλεσα τον υιό μου». Αναγκαίως δε σημειώσαμε αυτό το ρητό, επειδή ακριβώς ο Ματθαίος παραθέτει κατά λέξη την προφητεία, αναφέροντας ότι αυτή εκπληρώθηκε με απόλυτη ακρίβεια στο πρόσωπο του Σωτήρα μας: αφού ο Ιωσήφ έλαβε θεία εντολή, παρέλαβε τη Μαριάμ και τον υιό της και επέστρεψε από την Αίγυπτο στη γη του Ισραήλ.