Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 11:4

Άραγε ξέπεσαν από το ορθό φρόνημα ένας-ένας και σε μικρές ομάδες, παρασυρόμενοι κρυφά από τις απάτες κάποιων; Κάθε άλλο. Διότι αποστάτησαν με τον ίδιο τρόπο που, βεβαίως, είχαν κληθεί, δηλαδή ως ολόκληρο πλήθος και κατά φυλές, με όλες τους τις γενιές και όλες τους τις οικογένειες. Διότι έτσι εξήλθαν τότε από τη χώρα των Αιγυπτίων. Και θυμόμαστε ότι, όταν ο Φαραώ μόλις που υποσχόταν να αφήσει ελεύθερο τον Ισραήλ, θέλοντας να μάθει το μέγεθος του πλήθους που θα αναχωρούσε, ρώτησε σαφώς: «Ποιοι και ποιοι είναι αυτοί που θα πορευθούν;», ο Μωυσής απάντησε: «Με τους νέους μας και με τους πρεσβυτέρους μας θα πορευθούμε, με τους γιους και τις θυγατέρες μας, και με τα πρόβατα και τα βόδια μας». Επομένως, κατά φυλές ολόκληρες και κατά πλήθος, κατά γένος και κατά οίκους έγινε η κλήση· και με τον ίδιο τρόπο έγινε και η αποστασία, της οποίας την ασχήμια υποδηλώνει με τον πιο έντονο τρόπο λέγοντας: «Αποχώρησαν από το πρόσωπό μου». Διότι, αυτούς που θα επέλεγε να μισήσει ο Δεσπότης των συμπάντων, δεν θα τους επισκεπτόταν με το βλέμμα του, σύμφωνα με εκείνο που αναφέρεται στους Ψαλμούς: «Επίβλεψε επάνω μου και ελέησέ με». Διότι έχει γραφτεί ότι «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι προς τους δικαίους»· και ο Ίδιος λέει κάπου: «Και σε ποιον θα επιβλέψω, παρά στον ταπεινό και ήσυχο, και σε αυτόν που τρέμει τα λόγια μου;». <Αυτοί θυσίαζαν στους Βααλείμ και προσέφεραν θυμίαμα στα γλυπτά είδωλα. Και εγώ καθοδήγησα τα βήματα του Εφραΐμ, τον πήρα στην αγκαλιά μου, και δεν κατάλαβαν ότι εγώ τους θεράπευσα μέσα στη φθορά των ανθρώπων.>

Και τι ακριβώς είναι αυτό, ο ίδιος το αποσαφήνισε λέγοντας: «Τον πήρα στον βραχίονά μου». Η δε παρομοίωση του πράγματος προέρχεται από αυτό που γίνεται στα νήπια. Διότι όσοι παίρνουν στα χέρια τους τα μικρά βρέφη, κατά κάποιον τρόπο τα συμποδίζουν, ενώνοντας τα πόδια τους. Διότι νομίζω πρέπει να συστέλλονται οι μηροί και τα γόνατα καθενός που έχει καθίσει μαζεμένος. Αυτό σημαίνει το «συνεπόδισα». Όπως εξάλλου έχει γραφτεί και για τον Αβραάμ, ότι συμπόδισε τον γιο του Ισαάκ, όταν και ετοιμαζόταν να τον θυσιάσει στον Θεό. Είναι δε αναγκαίο να γνωρίζουμε ότι η έκδοση των Εβραίων, αλλά και των άλλων, δεν περιέχει το «συνεπόδισα», αλλά έχουν θέσει μάλλον το «Έγινα σαν τροφός για τον Εφραΐμ». Επομένως εγώ μεν στάθηκα τέτοιος απέναντί τους, αυτοί όμως δεν το γνώρισαν, δηλαδή δεν το εννόησαν, δεν αισθάνθηκαν ότι, καταστρέφοντας άλλους, πραγματοποιώ τη δική τους αποκατάσταση. Διότι αυτό σημαίνει το «Τους γιάτρεψα μέσα από την καταστροφή ανθρώπων»· διότι πρώτοι καταστράφηκαν οι Αιγύπτιοι με τις δέκα πληγές, επειδή ο Φαραώ δεν υποχωρούσε. Και μετά τις πληγές των Αιγυπτίων, εξολοθρεύτηκαν οι Χετταίοι, οι Ευαίοι και οι Αμορραίοι, οι Χαναναίοι και οι Ιεβουσαίοι, τους οποίους αφού νίκησε κατά κράτος ο Ισραήλ κληρονόμησε τη γη της επαγγελίας, καθώς ο Θεός εξομάλυνε γι' αυτούς κάθε δυσκολία και τους χάρισε τη δυνατότητα να υπερισχύουν των εχθρών. Επομένως, δεν καταλαβαίνουν, λέει, ότι καταστρέφοντας ανθρώπους ομογενείς τους, εγώ ρύθμιζα προς το καλό τα δικά τους ζητήματα.

Και τους περιέβαλα, δηλαδή τους συνέσφιγξα και τους συγκράτησα σαν με δεσμά αγάπης. Αλλά αν ήταν σοφοί, οπωσδήποτε θα κατανοούσαν και θα αναλογίζονταν μέσα τους, για ποιον λόγο αυτά τα έθνη καταστράφηκαν από τον Θεό, ενώ εμείς εισαχθήκαμε στη θέση τους. Διότι, κατανοώντας κατ' αυτόν τον τρόπο ότι έχω μισήσει τον βέβηλο και δεν υπολογίζω καθόλου αυτόν που λατρεύει τα δαιμόνια, πιθανώς θα έπαυαν να επιλέγουν να πράττουν τα παρόμοια.

Πρέπει λοιπόν, σε αυτούς που θέλουν να ευφραίνουν τον Θεό, να υπάρχει σώφρων λογισμός και αγαθός νους, και να θεωρούν την οργή που ξεσπά σε άλλους ως αφορμή για τη δική τους ασφάλεια. Είναι πολύ εύκολο να δούμε από τα παραπάνω ότι η αχαριστία είναι κάτι το φοβερό, και ότι αυτός που έχει περιπέσει σε αυτή την ασθένεια δικαίως θα τιμωρούνταν ως ένοχος για κάθε άτοπη πράξη. Διότι «ο αχάριστος», λέει, «είναι σαν τον βλάσφημο». <Και θα γίνω για αυτούς σαν τον άνθρωπο που ραπίζει τα σαγόνια του· και θα τον επιβλέψω, θα του δώσω δύναμη>. Επειδή δηλαδή έλεγε ότι αγάπησε τον Εφραίμ και τον πήρε στην αγκαλιά του σαν βρέφος, και τον συνέδεσε σαν με δεσμά αγάπης, μολονότι ήταν ακόμη βέβηλος και αλιτήριος, για τον λόγο αυτό λέει ότι θα τον επαναφέρει, παρότι αμαρτάνει: «Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδεύει, και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται». Δες όμως πώς υπόσχεται ότι και ο τρόπος της επίπληξης δεν θα στερείται της θεοπρεπούς ημερότητας. Διότι λέει ότι οι ενέργειές Του εναντίον τους θα είναι ίσες με τα ραπίσματα στο σαγόνι από ανθρώπινο χέρι. Και αυτό θα μπορούσε να νοηθεί ως ενέργεια πατέρα, ο οποίος αναμειγνύει με φειδώ και αγάπη τις εκφράσεις της οργής, και χτυπά σχεδόν ήρεμα, μόλις και μετά βίας με το χέρι, ώστε να μην μείνει το παιδί εντελώς ατιμώρητο.

Εάν όμως λέγονται δεσμά του Χριστού, ας μην ταράζεται κανείς. Διότι πάντοτε, κατά κάποιον τρόπο, όσα συμβαίνουν σε κάποιους κατά παραχώρηση του Θεού αποδίδονται σε αυτόν. Τέτοιο είναι και το: «Δεν υπάρχει συμφορά σε πόλη, την οποία δεν έκανε ο Κύριος». Διότι δεν προκαλεί αυτός τη συμφορά, αλλά μάλλον πολλές φορές επιτρέπει να συμβεί σε πόλεις που αμαρτάνουν. Εάν πάλι τυχόν θεωρηθεί ότι οι δεσμοί που αναφέρονται εδώ ανήκουν στα επαινετά, τότε λέμε το εξής, ότι δηλαδή έχει μεν επιβληθεί θάνατος στα κεφάλια των ανόμων, αλλά ο Θεός των όλων συνδέει σαν με δεσμούς αγάπης εκείνους που τον πλησιάζουν, οι οποίοι έχουν δικαιωθεί με την πίστη και έχουν αγιαστεί εν Πνεύματι, σύμφωνα οπωσδήποτε με εκείνο που ειπώθηκε μέσω της φωνής του προφήτη για όσους κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ: «Και εγώ καθοδήγησα τα βήματα του Εφραίμ, τον ανέλαβα στους βραχίονές μου, τους προσέλκυσα με δεσμούς της αγάπης μου». Και ο δεσμός στους τραχήλους εδώ κατανοείται επίσης ως η υπακοή εκείνων που έχουν υποτάξει σε αυτόν τον αυχένα της διανοίας τους και έχουν θέσει τον εαυτό τους κάτω από τον αληθινά αγαθό ζυγό του Σωτήρα μας. <Διέκοψας εν εκστάσει κεφαλές δυναστών, θα σειστούν εξαιτίας της.> Ο όρος της εκστάσεως κατανοείται με διάφορους τρόπους στη θεόπνευστη Γραφή.