Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 12:2

Διότι, αφού εξαλειφθεί μια για πάντα η φαυλότητα που υπάρχει μέσα τους μέσω του κόπου και των θλίψεων, θα γίνουν καθαροί και αγιασμένοι, και θα μάθουν από την εμπειρία ότι η γνήσια αγάπη προς τον Θεό θα γίνει σε αυτούς πρόξενος κάθε τρυφής και ευημερίας, όπως ακριβώς, βέβαια, τα εγκλήματα της αποστασίας τους ρίχνουν στους λάκκους της δουλείας και της θλίψης. «Ο δε Εφραίμ είναι πνεύμα πονηρό, καταδίωξε τον καύσωνα, διαρκώς πλήθυνε τα κενά και τα μάταια, και συνήψε διαθήκη με τους Ασσυρίους, και εμπορευόταν έλαιο στην Αίγυπτο.» Μεταβαίνει και πάλι ο λόγος από το ευρύ πλήθος προς εκείνους από τη φυλή του Εφραίμ που βασίλευσαν επί του Ισραήλ στη Σαμάρεια, τους οποίους ονομάζει πονηρό πνεύμα, εξαιτίας της αμετάπειστης γνώμης τους και της υπερβολικής και ασυγκράτητης ροπής τους προς την αποστασία από τον Θεό. Διότι λέει «καταδίωξε τον καύσωνα»· ενώ δηλαδή ήταν δυνατόν να βρίσκεται κάτω από τη δική μου σκιά, κατά κάποιον τρόπο αναχωρούσε οικειοθελώς προς τον καύσωνα. Και καύσωνα ονομάζει την πύρωση από τις θλίψεις και την καταστροφική συμφορά. Γι' αυτό άλλωστε και ο σοφός Παροιμιαστής έτσι ονομάζει αινιγματωδώς τους πόνους, και λέει: «Διασώθηκε από το καύμα ο συνετός υιός, ενώ ο παράνομος υιός καταστρέφεται από τον άνεμο κατά τον θερισμό.» Επομένως, ο μεν Εφραίμ, επειδή ακριβώς είναι πνεύμα πονηρό, καταδίωξε τον καύσωνα, δηλαδή αναζήτησε και οικειοθελώς διέφυγε προς τον καύσωνα· αλλά οι συνετοί λένε σχετικά με τον Θεό: «Στη σκιά Του επιθύμησα, και κάθισα.»

Τη δε σκέπη της θεϊκής και άνωθεν βοήθειας την ονομάζουν σκιά. Αλλά δεν έπραξε αυτό ο Εφραίμ. Διότι αναζήτησε τον καύσωνα. Πώς και με ποιον τρόπο; «Όλη την ημέρα πλήθυνε τα κενά και τα μάταια», δηλαδή, σε κάθε καιρό έπραττε και σχεδίαζε ψυχρά και ανωφελή πράγματα. Ποια είναι αυτά; Συνήψε συνθήκη με τους Ασσυρίους. Ανέφερα δε ήδη προηγουμένως, και μάλιστα πολλές φορές, ότι μερικοί από τους βασιλείς της Σαμάρειας και των Ιεροσολύμων, άλλοτε με χρήματα επιχειρούσαν να αγοράσουν την ειρήνη με τους Ασσυρίους και την προερχόμενη από αυτούς ασφάλεια, άλλοτε δε καλούσαν τη βοήθεια των Αιγυπτίων, και, εξαγοράζοντας την υπόσχεση της εύνοιάς τους, έστελναν προϊόντα από την ίδια τους τη χώρα, μαζί βεβαίως με άλλα. Η δε χώρα των Σαμαρειτών ήταν ελαιοφόρος, και το λάδι ήταν πολύτιμο στην Αίγυπτο, καθώς η γη της δεν το παρήγαγε. Κενή λοιπόν και μάταιη αποδεικνύεται η ελπίδα στους ανθρώπους. Και ας θριαμβεύει εναντίον εκείνου που στηρίζεται σε ανθρώπους, εκείνος που στηρίζεται στον Θεό, λέγοντας εκείνο το ψαλμικό: «Ιδού άνθρωπος ο οποίος δεν έθεσε τον Θεό βοηθό του, αλλά ήλπισε στο πλήθος του πλούτου του, και ενδυναμώθηκε στη ματαιότητά του. Εγώ όμως, ως ελαία κατάκαρπη στον οίκο του Θεού, ήλπισα στο έλεος του Θεού εις τον αιώνα, και εις τον αιώνα του αιώνος».

Πρέπει δε να αγαπούν πάρα πολύ όσοι αγαπούν την επιείκεια και επιθυμούν να ζουν με ασφάλεια, το να βρίσκονται υπό τη σκιά του Θεού, με το να μην Τον παροργίζουν με κανέναν τρόπο, και να αποφεύγουν να έρχονται σε σύγκρουση μαζί Του τόσο πολύ, όσο θα απέφευγαν και αυτές τις ίδιες τις πύλες του Άδη. <Και ο Κύριος έχει δίκη με τον Ιούδα, για να εκδικηθεί τον Ιακώβ· σύμφωνα με τους δρόμους του και σύμφωνα με τα έργα του θα του ανταποδώσει.> Όπως ακριβώς ονομάζοντας «Εφραΐμ» υπέδειξε να εννοούμε όσους βασίλευσαν από τη φυλή του Εφραΐμ, έτσι και εδώ υποδηλώνει αυτούς που κατά καιρούς βασίλευσαν από τη φυλή του Ιούδα, χρησιμοποιώντας το όνομα της φυλής που κατέχει τη βασιλεία. Αφού λοιπόν επιτίμησε τον Εφραΐμ, δηλαδή αυτούς που κυριαρχούν στον Ισραήλ από τη φυλή του Εφραΐμ, και τους ονόμασε πονηρό πνεύμα, και είπε ότι πληθαίνουν τα κενά και τα μάταια, με το να συνάπτουν βέβαια συνθήκες με τους Ασσυρίους και να εμπορεύονται λάδι στην Αίγυπτο, κατηγορεί στη συνέχεια πάλι εκείνους που προέρχονται από τον Ιούδα, και λέει πολύ σωστά ότι ο Θεός των όλων θα κριθεί μαζί τους, τρόπον τινά εκδικούμενος για τον Ιακώβ, εννοώ δηλαδή τον Πατριάρχη, ως κάποιον που αδικήθηκε όχι λίγο, επειδή οι απόγονοί του δεν επέλεξαν να έχουν τα ίδια φρονήματα, ούτε βέβαια να ακολουθούν την πατρική γνώμη, αλλά αποποιήθηκαν, σαν να ήταν κάτι το εξαιρετικά άτοπο, το να θέλουν να τον μιμηθούν.

Διότι αυτό αποτελεί βεβαίως ύβρη προς το Πνεύμα που το φανέρωσε· αλλά ούτε και θα βρεις δυνατή την εξήγηση των προφητών, εάν επιχειρήσεις να την απογυμνώσεις από τη θεωρία του Πνεύματος. Τι θα πεις, για παράδειγμα, ότι εννοούν αυτά τα λόγια του Ωσηέ: «Ο δε Εφραίμ είναι πονηρό πνεύμα;» Και για ποιο λόγο: «Εμπορευόταν έλαιο στην Αίγυπτο;» Και ποιας μομφής, ποιου εγκλήματος είναι άξιο αυτό; Και τι σημαίνει το αγγείο του κυνηγού πουλιών, το οποίο μας παρέδωσε ο Αμώς; Τι σημαίνει ο κασσιτέρινος λίθος, ο οποίος φέρει επτά οφθαλμούς, όπως έχει γράψει ο προφήτης Ζαχαρίας; Και πολλά άλλα παρόμοια με αυτά· για τα οποία ο Ίδιος, που τα φθέγξατο μέσω των καλάμων των προφητών, προβάλλει τον Ωσηέ να λέει τα εξής: «Εγώ επλήθυνα τις οράσεις, και μέσω των χεριών των προφητών χρησιμοποιήθηκα σε παρομοιώσεις». Και γι' αυτό, ο λόγος παραδίδει σύντομα το εξής: ότι μερικοί από τους προφήτες απέκρυψαν τους βασιλείς, επί των ημερών των οποίων εξέθεσαν την προφητεία· ή επειδή προφήτευσαν σε εθνικούς, ή επειδή προέρχονταν από εθνικούς· διότι, αν και πρωτευόντως η προφητεία είχε αποσταλεί στον Ισραήλ, ωστόσο υπήρξε η δυνατότητα σε κάποια από τα έθνη να ακούσουν κάποιους προφήτες· ή μήπως δεν μας οδηγεί στο να συμπεράνουμε αυτό κυρίως ο Ιωνάς, ο οποίος και ο ίδιος προερχόταν από τα έθνη και προφήτευσε ανάμεσα στα έθνη;