Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 13:2

Και λένε ότι ο Βηλ είναι αυτός που οι άθεοι Έλληνες μυθολογούν ως Κρόνο, για τον οποίο μάλιστα λένε ότι είναι σκληρός και αιμοδιψής, και εραστής των ανθρωποκτονιών. Έχει γραφτεί λοιπόν στις ελληνικές ιστορίες, ότι σε μία μόνο ημέρα κάποιοι έσφαξαν γι' αυτόν τριακόσιους ξένους, τελώντας μια πανήγυρη μιαρή και μισητή στον Θεό και στους ανθρώπους. Γι' αυτό και ο Θεός των όλων, αγανακτώντας με αυτές τις τόσο φοβερές ασέβειες, λέει κάπου μέσω ενός από τους αγίους προφήτες προς εκείνους που συνήθιζαν να πράττουν τέτοια: «Θυσιάστε ανθρώπους· διότι τα μοσχάρια έχουν εξαντληθεί». Διότι λέει ότι σε τέτοιο σημείο μισανθρωπίας και αγριότητας έφτασαν οι ακάθαρτοι δαίμονες, ώστε να διψούν αχόρταγα για ανθρώπινο αίμα και να χαίρονται με την εξόντωση εκείνων που συλλαμβάνονται. Διότι προφανώς δεν τους ικανοποιεί το μοσχάρι που μουγκρίζει πάνω στον βωμό, ούτε το λιβάνι και τα πρόβατα· αλλά επιθυμούν μάλλον διακαώς τη σφαγή των ανθρώπων.

Αυτό το πράγμα αποτελεί απόδειξη αισχρών τρόπων, και της ατιμώρητης ροπής προς την πορνεία, και νου υποταγμένου στις ηδονές. Θα ταίριαζε δε μόνο σε εκείνους να διολισθήσουν σε τόσο αισχρή και βδελυρότατη έξη, οι οποίοι έχουν μελετήσει πώς να διαστρέφουν τα εξαίρετα χαρακτηριστικά των ανδρών, προσαρμόζοντάς τα στα ήθη, τις εμφανίσεις και τις φωνές των γυναικών. Αυτοί είναι γυναικωτοί, και πάρα πολύ εκθηλυσμένοι, έχοντας φθάσει στο έσχατο όριο της ανθρώπινης ακαθαρσίας. Το να λέγεται δε γι' αυτούς ότι κατατέμνονται για τον οίνο και τον σίτο, νομίζω ότι υποδηλώνει κάπως το εξής: διότι, ευχαριστώντας τα είδωλά τους για την ευκαρπία των αγρών, εννοώ για το σιτάρι και τα προϊόντα της αμπέλου, ήθελαν να τελούν τις λεγόμενες τελετές. Δηλαδή, σαν να βρίσκονταν σε έκσταση και μανία, χαρακώνοντας με σίδερο τα στήθη και τα δύο τους χέρια, ώστε προσφέροντας σχεδόν επιτόπου ως θυσία το ίδιο τους το αίμα στα γλυπτά, να καταδικαστούν πλέον για την έσχατη αθεΐα. Αυτούς ίσως ειρωνεύεται και κάποιος άλλος προφήτης λέγοντας: «Θυσιάστε ανθρώπους, διότι τα μοσχάρια έχουν εκλείψει». Τέτοιου είδους πράγματα είναι ικανά να λυπήσουν τα μέγιστα τον Θεό, ο Οποίος εξουσιάζει τα σύμπαντα, στον Οποίο έπρεπε μάλλον να προσφέρουν τις ευχαριστίες, και όχι να αποδίδουν άμυαλα την πρέπουσα σε Αυτόν δόξα σε ξύλα και λίθους. «Παιδεύθηκαν από εμένα, και εγώ δυνάμωσα τους βραχίονές τους, και αυτοί συλλογίστηκαν πονηρά πράγματα εναντίον μου».

Διότι αποτελεί προφανή ύβρι και ομολογουμένως ονειδισμό προς τον Θεό, το να τολμά κανείς να αποδίδει σε άψυχα υλικά τα λαμπρά και αξιοθαύμαστα κατορθώματα που έγιναν από Αυτόν. Επομένως, σύμφωνα με τον ονειδισμό του ίδιου του Εφραίμ, δηλαδή ισόμετρα με τις δυσφημίσεις και τις ανόσιες φωνές του, θα του ανταποδοθούν τα έργα της οργής. Διότι, όπως ακριβώς όσον αφορά στις πράξεις και στα λόγια, ο Θεός εξοβελίστηκε από τη δόξα που αρμόζει μόνο σε Αυτόν, έτσι και αυτός θα εξοβελιστεί από την ίδια του την εξουσία. Διότι θα παύσει εν καιρώ η βασιλεία του Εφραίμ. Όπως άλλωστε έχω ήδη προείπει, μετά την επάνοδο από τη Βαβυλώνα, κανείς πλέον από τις δέκα φυλές δεν βασίλευσε στη Σαμάρεια, αλλά βρίσκονταν όλοι στα Ιεροσόλυμα υπό την εξουσία ενός, του εκάστοτε άρχοντα από τη φυλή του Ιούδα. <Τα δικαιώματά του έλαβε στον Ισραήλ, και τα αφιέρωσε στη Βάαλ, και πέθανε. Και συνέχισε να αμαρτάνει ακόμη, και κατασκεύασαν για τον εαυτό τους χωνευτό είδωλο από το ασήμι τους κατ' εικόνα των ειδώλων, έργα που ολοκληρώθηκαν γι' αυτούς από τεχνίτες.> Σε αυτά τα λόγια δεν κατηγορεί εν μέρει τις δέκα φυλές, αλλά ολόκληρο τον Ισραήλ, και λέει ότι, ενώ τους δόθηκαν δικαιώματα μέσω του Μωυσή, με τα οποία εκπαιδεύονταν με ποιον τρόπο πρέπει να λατρεύουν τον Θεό και πώς πρέπει να προσφέρουν θυσίες, αυτοί σχεδόν καθιέρωσαν τα ίδια για τον Βάαλ, δηλαδή για τα είδωλα. Διότι μερικές φορές το μέρος υποδηλώνει το όλον.

Διότι δεν προσέφεραν πλέον θυσίες στον Θεό, αλλά μάλλον τελούσαν τις εορτές στα έργα των δικών τους χεριών, και σε αυτά προσέφεραν τη λατρεία, τις απαρχές, την προσκύνηση, τα δώρα, τα χαριστήρια· και στερώντας τον Θεό από τη δική του δόξα, την ανέθεσαν στα γλυπτά. Αλλά έχοντας κάνει αυτό ο Ισραήλ, λέει, πέθανε, και πάλι συνέχισε να αμαρτάνει. Είναι σαν να έλεγε: Τιμωρήθηκε για αυτό που έπραξε, εξολοθρεύτηκε για αυτό που τόλμησε, γνώρισε την αγανάκτηση του Δεσπότη, ο οποίος επέφερε αιματηρή καταδίκη σε αυτούς που πλανήθηκαν· και διόλου δεν εγκατέλειψε τη δική του διαστροφή, αλλά μάλλον συλλαμβανόταν για άλλα και παρόμοια εγκλήματα. Διότι διαβάσαμε στους Αριθμούς ότι οι υιοί του Ισραήλ πόρνευσαν, φλεγόμενοι για άτοπες ηδονές, και προσκολλήθηκαν στις γυναίκες των Μωαβιτών. Έπειτα, για τον λόγο αυτό υπέστησαν την πιο έσχατη από όλες τις τιμωρίες. Έτσι έχουν τα γεγραμμένα: «Και εγκαταστάθηκε ο Ισραήλ στη Σαττίμ, και βεβηλώθηκε ο λαός πορνεύοντας με τις θυγατέρες του Μωάβ, και τους κάλεσαν στις θυσίες των ειδώλων τους, και έφαγε ο λαός από τις θυσίες τους, και προσκύνησαν τα είδωλά τους, και μυήθηκε ο Ισραήλ στον Βεελφεγώρ, και οργίστηκε με θυμό ο Κύριος εναντίον του Ισραήλ. Και είπε ο Κύριος στον Μωυσή: Λάβε όλους τους αρχηγούς του λαού, και παραδειγμάτισέ τους για τον Κύριο απέναντι στον ήλιο, και θα αποστραφεί η οργή του θυμού του Κυρίου από τον Ισραήλ».

Και είπε ο Μωυσής στις φυλές του Ισραήλ: «Ας σκοτώσει ο καθένας τον δικό του άνθρωπο, αυτόν που έχει μυηθεί στη λατρεία του Βεελφεγώρ». Όταν δε αυτό εκτελέστηκε, έπεσε ένα πλήθος όχι μικρό από τους Ισραηλίτες. Παρατήρησε λοιπόν ότι, προσφέροντας στα είδωλα τα δικαιώματα του Θεού κατά την εποχή του Μωυσή, ο Ισραήλ πέθανε οικτρά. Διότι ο πλανημένος σφαζόταν από τα ξίφη των δικών του ανθρώπων, όχι από ξένο χέρι· αλλά εξακολούθησε να αμαρτάνει. Διότι κατασκεύασαν για τους εαυτούς τους χρυσά χωνευτά είδωλα, και έργα τεχνιτών, και θεούς φτιαγμένους με τις ικανότητες των δημιουργών τους. Ο λόγος λοιπόν σχεδόν μειδιά με τη ματαιοπονία τους. Επειδή πίστεψαν πως είναι θεοί εκείνοι που οι ίδιοι κατασκευάζουν. Ας αναφωνήσει, επομένως, και σε αυτούς ο ψαλμωδός: «Όμοιοι με αυτά ας γίνουν όλοι όσοι τα κατασκευάζουν, και όλοι όσοι έχουν στηρίξει την ελπίδα τους σε αυτά». Αυτοί λένε: «Θυσιάστε ανθρώπους, διότι τα μοσχάρια έχουν πλέον εκλείψει».

«Γι' αυτό θα γίνουν σαν το πρωινό σύννεφο και σαν την πρωινή δροσιά που χάνεται, και σαν το άχυρο που παρασύρεται από τον άνεμο από το αλώνι και σαν τον καπνό από την καπνοδόχο». Τους κατηγορεί πάλι, ότι όχι μόνο ασέβησαν, πλάθοντας σε ομοίωμα ειδώλων το ασήμι που τους δόθηκε από τον Θεό, και αποδίδοντας σε όσα είναι φτιαγμένα από ξύλο και λίθους το όνομα της θείας δόξας· αλλά επιπλέον ξέπεσαν σε τέτοιο βαθμό αμάθειας, ή μάλλον σκαιότητας και απανθρωπιάς και θηριώδους αγριότητας, ή και ακόμη χειρότερα από αυτά, ώστε ούτε τα ίδια τους τα παιδιά να μη λυπηθούν, αλλά να τα σφάζουν προσφέροντάς τα στους δαίμονες· παρόλο που ο Θεός μισεί βαθύτατα αυτή την πράξη, και ούτε καν την ίδια τη φράση θα ανεχόταν ποτέ είτε να πει σε άλλους είτε να την ακούσει από κάποιον. Διότι ο Δεσπότης δεν είναι αιμοχαρής, ούτε βέβαια χαίρεται με τον όλεθρο των ανθρώπων· κάθε άλλο· «Διότι έκτισε τα πάντα για να υπάρχουν», σύμφωνα με τα γεγραμμένα, «και σωτήριες είναι οι γενέσεις του κόσμου». Επειδή όμως ο αποστάτης δράκοντας είναι και εφευρέτης και πρόξενος του θανάτου, για τον λόγο αυτό χαίρεται με τις σφαγές των ανθρώπων. Το γεγονός, λοιπόν, ότι και η απλή αναφορά σε αυτό το θέμα είναι μισητή στον Θεό, το διατρανώνει λέγοντας: «Αυτοί λένε: Θυσιάστε ανθρώπους, διότι τα μοσχάρια έχουν εκλείψει». Δεν είναι δικός μου, λέγει, ο λόγος, ούτε θα ξεστόμιζα ποτέ τέτοια φράση· αλλά αυτά τα λένε οι θεράποντες των δαιμόνων, ότι δηλαδή πρέπει να θυσιάζουν ανθρώπους σε αυτούς.

«Θυσίασέ μου», λέγει, «όχι μοσχάρια, αλλά ανθρώπους». Και ο μεν προφήτης λέγει: «Θυσιάστε ανθρώπους, διότι τα μοσχάρια έχουν εκλείψει»· αυτή όμως δεν λέγει αυτό, αλλά, παρόλο που υπάρχουν μοσχάρια: «Θυσίασε ανθρώπους, καταθυσίασε αυτούς που δεν έχουν αδικήσει σε τίποτα· ακόμη και αν έχεις ευεργετηθεί, σκότωσε». Και πάλι: «Γίνε πολέμιος, να περιφέρεσαι ως κοινός εχθρός των πάντων, και της ίδιας της φύσεως, και του Θεού· συγκέντρωνε χρυσάφι, όχι για να το απολαύσεις, αλλά για να το φυλάξεις, ώστε να καταστήσεις το βάσανό σου μεγαλύτερο».