Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 13:8

Αυτή δε είναι η βασιλεία του Χριστού, η οποία παρομοιάστηκε με λίθο, επειδή σκόνταψαν σε αυτήν οι πατέρες σας. Ζακχαίος: Τώρα ακούω ότι ο Χριστός σας έχει παρομοιαστεί με λίθο. Αθανάσιος: Πάντοτε τα αφανή και αόρατα γίνονται κατανοητά μέσω φανερών παραβολών· ή δεν άκουσες τον Θεό να λέει μέσω του προφήτη: «Και θα γίνω σαν πάνθηρας για τον Εφραίμ και σαν λεοπάρδαλη για τον οίκο του Ιούδα»· και σε άλλο σημείο: «Και θα τους συναντήσω σαν αρκούδα αποστερημένη»· άραγε, όταν το θείο παρομοιάζεται με αρκούδα και με τα άλλα ζώα, υβρίζεται; Ο Ζακχαίος είπε: Μήπως έγινε πράγματι ο Θεός αρκούδα; Το λέει για να δηλώσει το φοβερό. Αθανάσιος: Έτσι, επειδή πολλοί σκόνταψαν, ονομάστηκε κατ' επίνοιαν λίθος ο Χριστός. Άκουσε όμως και άλλη προφητεία για τον Χριστό από τον ίδιο προφήτη: «Έβλεπα», λέει, «και τέσσερα μεγάλα θηρία ανέβαιναν από τη θάλασσα, διαφορετικά μεταξύ τους. Το πρώτο ήταν σαν λέαινα, που είχε φτερά, και τα φτερά της ήταν σαν αετού. Έβλεπα μέχρι που ξεριζώθηκαν τα φτερά της, και σηκώθηκε από τη γη και στάθηκε πάνω σε ανθρώπινα πόδια, και της δόθηκε καρδιά ανθρώπου».

Θα πορευθούν δε ταυτόχρονα και σαν αρκούδα και σαν περιστέρι, και όχι σαν δύο που συμβιβάζονται μεταξύ τους, εκ των οποίων ο ένας θα μπορούσε να νοηθεί ως αρκούδα και ο άλλος ως περιστέρι, αλλά ο καθένας από αυτούς ταυτόχρονα ως προς την έξη και ως προς την ενυπάρχουσα σε αυτούς διάνοια, υπάρχοντας συγχρόνως ως αρκούδα και ως περιστέρι. Επειδή δηλαδή είπε ότι αυτοί στενάζουν, καταδεικνύει πολύ καλά ποιος και πόσος θα είναι ο στεναγμός τους. Διότι λένε ότι οι αρκούδες, εάν στερηθούν τα τέκνα τους επειδή κάποιος άρπαξε τα μικρά τους, οδύρονται φοβερά, και γεμίζουν μεν με ακράτητη μανία, περιπλανώνται δε σε βουνά και κοιλάδες, και επιτίθενται ακάθεκτα σε όσους συναντούν. Και κάπου, μέσω ενός από τους αγίους προφήτες, ο Θεός των όλων υποδηλώνει κάτι τέτοιο, λέγοντας για εκείνους που προέρχονται από το αίμα του Ισραήλ: «Θα τους συναντήσω σαν αρκούδα στερημένη τα μικρά της», δηλαδή, ωμά και άγρια. Τα δε περιστέρια, καθισμένα στις φωλιές τους, γογγύζουν συχνά και βγάζουν ένα είδος γοερής φωνής. Τέτοιοι ακριβώς έχουν γίνει οι Ιουδαίοι· διότι, αφού λεηλατήθηκε όλη η χώρα τους μαζί με την αγία πόλη, εννοώ δηλαδή την Ιερουσαλήμ, και αφού πυρπολήθηκε και ο ίδιος ο ναός, τρέφουν μεν θηριώδη διάθεση εναντίον εκείνων που την κυρίευσαν. Θρηνούν όμως για τα πάθη της σαν τα περιστέρια. Διότι είναι γραμμένο ότι: «Και θα είναι πάνω στα όρη σαν περιστέρια που στενάζουν». Ή ίσως θα πρέπει να θεωρήσουμε ότι ο προφητικός λόγος με αυτά φανερώνει και κάτι άλλο.

Επισφαλής λοιπόν και δυσκολοκυβέρνητη είναι η τρυφή, και σαν κάποιος ομαλός δρόμος προς την αποστασία από τον Θεό· κατά πολύ δε καλύτερη είναι η σύμμετρη θλίψη. Και σε αυτό θα μας βεβαιώσουν οι φωνές των αγίων. Διότι ο ένας έλεγε: «Κύριε, μέσα στη θλίψη σε θυμηθήκαμε· μέσα σε μικρή θλίψη ήλθε η παιδεία σου σε εμάς»· ενώ ο σοφότατος Παύλος έθετε τη θλίψη σαν ρίζα και γένεση κάθε αγαθού για εμάς, λέγοντας: «Ότι η θλίψη κατεργάζεται την υπομονή, και η υπομονή τη δοκιμή, και η δοκιμή την ελπίδα, και η ελπίδα δεν καταισχύνει». Ψάλλει δε κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Είναι καλό σε εμένα ότι με ταπείνωσες, για να μάθω τα δικαιώματά σου». <Και θα γίνω σε αυτούς σαν πάνθηρας και σαν λεοπάρδαλη· στον δρόμο των Ασσυρίων θα τους συναντήσω σαν στερημένη αρκούδα, και θα διαρρήξω το περίβλημα της καρδιάς τους, και εκεί θα τους καταφάγουν τα λιονταράκια του δάσους, τα θηρία του αγρού θα τους κατασπαράξουν.> Επειδή δηλαδή η άνεση της ευμάρειας έγινε σε αυτούς πρόξενος ολέθρου και αφορμή αποστασίας, για τον λόγο αυτόν επιφέρονται πλέον οι θλίψεις, και μάλιστα αναλόγως με τα αρρωστήματα. Διότι τα σώματα που έχουν νοσήσει βαριά και έχουν πλέον σαπίσει, σε καμία περίπτωση δεν θα θεραπεύονταν πια με ήπια φάρμακα, αλλά μάλλον θα είχαν ανάγκη από το σίδερο και τη φωτιά. Επομένως, επειδή το μέγεθος της θείας ημερότητας ωφέλησε ελάχιστα τους Ισραηλίτες, για να μην πω απολύτως καθόλου, τους επιφέρεται θηριώδης αγριότητα.

Παρομοιάζει δε τον εαυτό του με τα πιο φοβερά και σαρκοβόρα από τα θηρία, και με εκείνα που ρέπουν πάρα πολύ προς την ωμότητα. Όχι βέβαια ότι η θεία και άρρητη φύση θα μπορούσε να περιπέσει σε τέτοιου είδους οργή, αλλά ίσως με αυτό πάλι διδάσκει ότι οι Ασσύριοι θα χρησιμοποιήσουν τόσο άκρατη οργή, και θα συλληφθούν έχοντας γίνει απάνθρωποι και σκληροί, και τι χειρότερο δεν θα έχουν γίνει; Θα φανεί όμως ότι αυτό που πράττεται προέρχεται από τον Θεό, επειδή ο ίδιος επέτρεψε να συμβεί, εξαπολύοντας την πρέπουσα οργή σε εκείνους που αμάρτησαν τόσο άγρια. Θα τους βρω λοιπόν σαν πάνθηρας και σαν λεοπάρδαλη· διότι θα οδηγηθούν αιχμάλωτοι στη χώρα των Ασσυρίων. Και θα τους συναντήσω σαν αρκούδα που βρίσκεται σε αδιέξοδο, δηλαδή που ίσως πεινά, ή που βρίσκεται σε μεγάλη ταραχή, επειδή της άρπαξαν τα μικρά της· διότι τότε, λένε, το θηρίο φτάνει κυρίως στο άκρο της έμφυτης μανίας του. Και θα διαρρήξω το περικάλυμμα της καρδιάς τους. Περικάλυμμα σε αυτή την περίπτωση ονομάζει την ασφάλεια. Και ασφάλεια της καρδιάς είναι το θάρρος, το οποίο μπορεί να έχει κάποιος εναντίον των εχθρών· όταν δε αυτό διαρραγεί, εισέρχονται τα πάθη που προέρχονται από τη δειλία, ώστε να χαρίσουν τη νίκη στους εχθρούς χωρίς μάχη. Είναι σαν να έλεγε, λοιπόν: Θα τους οδηγήσω σε έσχατη δειλία, καίτοι οι αντίπαλοί τους παρομοιάστηκαν με πεινασμένο θηρίο που στερήθηκε τα μικρά του, εννοώ δηλαδή την αρκούδα.

Το ότι δε, αφού πιάστηκαν στα δεσμά της αιχμαλωσίας και μεταφέρθηκαν στη χώρα των Ασσυρίων, δεν θα έχουν καμία αποφυγή των δεινών, αλλά θα τους ακολουθήσουν και εκεί τα βάσανα, το υπέδειξε λέγοντας: «Και θα τους καταφάγουν εκεί σκύμνοι του δάσους, θηρία του αγρού θα τους κατασπαράξουν». Διότι τα ατίθασα γένη των Ασσυρίων τα παρομοιάζει με σκύμνους στα δάση και με θηρία, τα οποία ρέπουν πολύ προς το ανήμερο. <Στη διασπορά σου, Ισραήλ, ποιος θα βοηθήσει; Πού είναι αυτός ο βασιλιάς σου; Ας σε διασώσει σε όλες τις πόλεις σου· ας σε κρίνει αυτός για τον οποίο είπες: Δώσε μου βασιλιά και άρχοντα. Και σου έδωσα μέσα στην οργή μου, και κράτησα στον θυμό μου τη συστροφή της αδικίας.> Ανέφερα ήδη εν συντομία και στα προηγούμενα, ότι ο Θεός κατηγορούσε τους Ισραηλίτες, διότι, όλως περιέργως, προτίμησαν να υποταχθούν περισσότερο σε ανθρώπινους ζυγούς και να απορρίψουν τη βασιλεία υπό τον ίδιο τον Θεό, αν και Εκείνος είχε βασιλεύσει στους αρχαιότερους μέσω των αγίων Προφητών. Διότι είπε ότι: «Και μέσω Προφήτη ανέβασε ο Κύριος τον Ισραήλ από την Αίγυπτο, και μέσω Προφήτη διαφυλάχθηκε». Εσείς όμως, λέει, αποθώντας την υπακοή στον Θεό, κατακραυγάσατε εναντίον του μακαρίου Σαμουήλ λέγοντας: «Ιδού, εσύ έχεις γεράσει, και οι γιοι σου δεν πορεύονται στην οδό σου· και τώρα κατάστησε σε εμάς βασιλιά για να μας κυβερνά, όπως ακριβώς και τα υπόλοιπα έθνη».

Ζʹ. Γνωρίζω την αστραφτερή ρομφαία και τη μάχαιρα που μεθάει (από το αίμα) στον ουρανό, η οποία λαμβάνει την εντολή να σφάζει, να εξολοθρεύει, να καθιστά άτεκνους και να μη σπλαχνίζεται σάρκες, μυελούς και οστά. Γνωρίζω ότι ο απαθής Θεός εμφανίζεται σαν αρκούδα που στερήθηκε τα μικρά της και σαν λεοπάρδαλη που συναντά κανείς στον δρόμο των Ασσυρίων, και δεν εννοώ μόνο εκείνους της τότε εποχής, αλλά και οποιονδήποτε είναι σήμερα Ασσύριος ως προς την κακία· και ότι δεν είναι δυνατόν να αποφύγει κανείς τη δύναμη και την ταχύτητα της οργής Του, όταν Εκείνος επαγρυπνεί για τα ασεβήματά μας, και όταν ο ζήλος Του καταδιώκει τους εχθρούς Του, ένας ζήλος που γνωρίζει να καταβροχθίζει τους αντιπάλους. Γνωρίζω τον σφοδρό κλονισμό, την αναταραχή, τον αναβρασμό, τη συντριβή της καρδιάς και την παράλυση των γονάτων, και ότι τέτοιου είδους είναι οι τιμωρίες των ασεβών. Διότι παραλείπω να αναφέρω τα κολαστήρια του άλλου κόσμου, στα οποία μας παραδίδει η εδώ μακροθυμία του Θεού, καθότι είναι προτιμότερο να παιδαγωγηθούμε και να καθαρθούμε τώρα, παρά να παραπεμφθούμε στα εκεί βάσανα, τότε που θα είναι καιρός κολάσεως και όχι καθάρσεως.

Επειδή, λοιπόν, και σε όλα τα άλλα μαθαίνουμε από τη θεία φιλοσοφία αυτό το δόγμα, ότι δηλαδή το θείο γίνεται πάντοτε για εμάς τέτοιο, ανάλογα με το πώς θα δείξουμε τον εαυτό μας στον Θεό μέσω της προαιρέσεώς μας (διότι ο Δαβίδ στην προφητεία μαρτυρεί ότι Αυτός είναι αγαθός προς τους αγαθούς, ενώ για εκείνους που έχουν αποκτηνωθεί κατά τον βίο τους κάποιος άλλος από τους προφήτες Τον ονομάζει άρκτο και πάρδαλη, προεκθέτοντας με αινιγματικό τρόπο τα ευαγγελικά δόγματα, στα οποία διαφορετικός φαίνεται ο χαρακτήρας των λόγων του βασιλιά προς αυτούς που βρίσκονται στα δεξιά και διαφορετικός προς αυτούς που βρίσκονται στα αριστερά, στους μεν όντας αγαθός και μειλίχιος, στους δε φοβερός και αμείλικτος, προσαρμόζοντας τον Εαυτό Του καταλλήλως προς την προαίρεση εκείνων που κρίνονται), για τον λόγο αυτό και τώρα γίνεται από τον Λόγο η ταιριαστή ανταπόδοση στη νύμφη· διότι για τα όσα εκείνη ύμνησε το κάλλος του Δεσπότη, με παρόμοιο τρόπο ο Κύριος της ανταπέδωσε τον έπαινο. Διότι αποδέχεται και ο Ίδιος τη μεταβολή των μαστών της, η οποία συντελέστηκε προς το καλύτερο μέσω της ενέργειάς τους, επειδή, έχοντας πάψει να γαλακτοφορούν, αναβλύζουν οίνο και όχι γάλα, μέσω του οποίου επέρχεται η ευφροσύνη στις πιο τέλειες καρδιές, εκείνων που δεν κλυδωνίζονται πλέον από τη νηπιότητα, αλλά δύνανται να εμφορούνται και να ελκύουν με το στόμα τα αγαθά από τον κρατήρα της σοφίας.

Διότι, αν είχε διδαχθεί τις θείες φωνές, θα γνώριζε οπωσδήποτε ότι ο Κύριος αποκαλείται από την Αγία Γραφή, σύμφωνα με διάφορες επινοήσεις, και «κατάρα» και «αμαρτία» και «εξαγριωμένη δάμαλις» και «σκύμνος λέοντος» και «αρκούδα που στερήθηκε τα μικρά της» και «πάνθηρας» και τα παρόμοια, καθώς οι άγιοι και θεοφόροι άνδρες διατρανώνουν εύστοχα με τα ονόματα αυτά τον σκοπό του νοήματος στον οποίο απέβλεπαν, έστω και αν τα ονόματα αυτά φαίνεται πως, κατά την πρόχειρη ένδειξη, διαβάλλονται και ενέχουν κάποια αρνητική χροιά. Διότι, εάν δεν παραδεχθεί κανείς ότι το καθένα από αυτά αποδίδεται ευσεβώς στον Θεό βάσει κάποιας ιδιαίτερης έννοιας, η λέξη δεν θα απαλλαγεί από την πλέον ασεβή υπόνοια. Και θα απαιτούσε πολύ χρόνο το να εκθέτουμε και να αποδεικνύουμε για όλα αυτά τα ονόματα, πώς αφενός είναι διαβεβλημένα σύμφωνα με την κοινή αντίληψη που προκύπτει από την πρόχειρη εντύπωση, και πώς αφετέρου ο λόγος της επινόησης προσαρμόζει τα ονόματα αυτά στην ευσέβεια προς τον Θεό.

ΣΞΖʹ. ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ. Να γνωρίζεις, ω ιερή κεφαλή, ότι τα παραδείγματα δεν λαμβάνονται ως προς όλα τα χαρακτηριστικά τους, ούτε προσαρμόζονται απόλυτα στα προκείμενα ζητήματα (επειδή τότε δεν θα ήταν παραδείγματα, αλλά ταύτιση), αλλά πρέπει εμείς, αφού επιλέξουμε το χρήσιμο και εκείνο για το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί το παράδειγμα, να αφήνουμε όλα τα υπόλοιπα κατά μέρος. Και για να προβάλω ένα ή δύο παραδείγματα και να ανοίξω τον δρόμο της ερμηνείας για τα υπόλοιπα, άκουσε τι λέει ο πατριάρχης για τον Σωτήρα: «Αφού έγειρε, κοιμήθηκε σαν λιοντάρι». Άραγε, όλα όσα προσιδιάζουν στο θηρίο θα τα προσαρμόσουμε στον Χριστό; Κάθε άλλο. Αλλά, αφού εκλάβουμε το ακατανίκητο, το φοβερό και το βασιλικό, πολύ σωστά θα προσπεράσουμε το θηριώδες και οτιδήποτε άλλο ανήκει στο λιοντάρι. Και όταν λέει: «Θα επιτεθώ εναντίον τους σαν την αρκούδα που της στέρησαν τα μικρά της», θα εκλάβουμε μόνο τη διάθεση τιμωρίας. Τίποτε άλλο από τα χαρακτηριστικά της αρκούδας. Έτσι πρέπει να πράττουμε και με τα υπόλοιπα παραδείγματα. Διότι, «δίνε αφορμή στον σοφό, και θα γίνει σοφότερος».

Και αυτό πρέπει παντού να το προσέχουμε, ότι τα παραδείγματα δεν πρέπει να τα εκλαμβάνουμε καθ' ολοκληρίαν, αλλά, αφού επιλέξουμε το χρήσιμο στοιχείο τους και εκείνο για το οποίο έχουν παρατεθεί, να αφήνουμε κατά μέρος όλο το υπόλοιπο. Όπως ακριβώς, λοιπόν, όταν λέει: «Αφού ξάπλωσε, κοιμήθηκε σαν λιοντάρι», εμείς εκλαμβάνουμε το ακαταμάχητο και το φοβερό, όχι το θηριώδες ούτε κανένα άλλο από τα χαρακτηριστικά του λιονταριού· και πάλι όταν λέει: «Θα τους επιτεθώ σαν την αρκούδα που βρίσκεται σε απόγνωση», εκλαμβάνουμε την τιμωρητική ιδιότητα· και όταν λέει: «Ο Θεός μας είναι πυρ καταναλίσκον», εκλαμβάνουμε την καταστρεπτική ενέργεια της κολάσεως. Έτσι, λοιπόν, είναι ανάγκη και εδώ με τον ίδιο τρόπο να εκλάβουμε τον πηλό, τον κεραμέα και τα σκεύη. Και όταν μάλιστα προσθέτει και λέει: «Ή μήπως δεν έχει την εξουσία ο κεραμέας πάνω στον πηλό, ώστε από το ίδιο φύραμα να κατασκευάσει το ένα σκεύος για τιμητική χρήση και το άλλο για ατιμωτική;», μην νομίσεις ότι αυτά έχουν λεχθεί από τον Παύλο αναφορικά με τη δημιουργία, ούτε αναφορικά με τον καταναγκασμό της ελεύθερης βούλησης, αλλά αναφορικά με την εξουσία και τη διαφοροποίηση των θείων οικονομιών.

Η σώφρων καρδιά είναι λιμάνι πνευματικών θεωριών. Ο λογισμός δεν είναι εκριζωτής των παθών, αλλά ανταγωνιστής τους. ΤΙΤΛΟΣ ΙΓ΄. — Περί κακής συνειδήσεως. «Εξουδένωσες όλους εκείνους που αποστατούν από τα δικαιώματά σου, διότι η σκέψη τους είναι άδικη.» «Η διεστραμμένη καρδιά μηχανεύεται κακά.» — «Ο σκληρόκαρδος δεν συναντά το αγαθό.» — «Η καρδιά του ανόμου αναζητεί κακά.» — «Εκείνος που σκληραίνει την καρδιά του θα περιπέσει σε συμφορές.» «Οι καρδιές τους πυρώθηκαν σαν το καμίνι.» — «Θα τους επιτεθώ σαν απελπισμένη αρκούδα, και θα διαρρήξω τον σύνδεσμο της καρδιάς τους.» «Έως πότε θα παραμένουν οι κακοί διαλογισμοί μέσα σου;» «Η ασέβειά σας στρέφεται εναντίον μας, και θα επωμιστείτε τις αμαρτίες των διαλογισμών σας.» «Οι στρεβλοί λογισμοί χωρίζουν από τον Θεό.» — «Οι ασεβείς θα λάβουν τιμωρία ανάλογη με αυτά που διαλογίστηκαν.» — «Δειλό πράγμα είναι η πονηρία, μαρτυρεί την ενοχή της όταν καταδικάζεται· και πάντοτε προδικάζει τις συμφορές, καθώς πιέζεται από τη συνείδηση.»

Γνωρίζω την αστραφτερή ρομφαία και τη μεθυσμένη μάχαιρα στον ουρανό, να σφάζει, να εξολοθρεύει και να στερεί τα τέκνα. Γνωρίζω τον Απαθή να εμφανίζεται σαν αρκούδα στερημένη από τα μικρά της και σαν πάνθηρας που συναντά κανείς στον δρόμο των Ασσυρίων· γνωρίζω την εκτίναξη, τον τρανταγμό και τον κλονισμό, τη συντριβή της καρδιάς και την παράλυση των γονάτων, διότι τέτοιου είδους είναι οι τιμωρίες των ασεβών, ώστε είναι προτιμότερο να παιδαγωγηθούμε και να καθαριστούμε τώρα, παρά να παραπεμφθούμε στα εκεί βάσανα.

Είναι λοιπόν δυνατόν να αναπλάσουμε για τα ουράνια όντα μορφές που δεν είναι καθόλου αταίριαστες, ακόμη και από τα πιο ευτελή μέρη της ύλης, επειδή και η ίδια η ύλη, έχοντας λάβει την ύπαρξή της από το όντως Ωραίο, φέρει σε όλη την υλική της διαρρύθμιση κάποιους απόηχους της νοερής ευπρέπειας, και μέσω αυτών είναι δυνατόν να αναχθούμε προς τα άυλα αρχέτυπα, αρκεί, όπως έχει ειπωθεί, οι ομοιότητες να εκλαμβάνονται με ανόμοιο τρόπο και τα ίδια σύμβολα να μην ορίζονται με τον ίδιο τρόπο, αλλά εναρμονισμένα και οικεία προς τις νοερές και τις αισθητές ιδιότητες. Αυτά θα διαπιστώσουμε ότι οι μυστικοί θεολόγοι τα χρησιμοποιούν ιερά για να πλάσουν μορφές όχι μόνο για τις εκφάνσεις των ουράνιων διακόσμων, αλλά μερικές φορές και για τις ίδιες τις θεαρχικές φανερώσεις. Και άλλοτε μεν την υμνούν αντλώντας από τα πιο πολύτιμα φαινόμενα, ως ήλιο δικαιοσύνης, ως αστέρα εωσφόρο που ανατέλλει ιερά μέσα στον νου και ως φως που καταυγάζει νοητά και χωρίς κάλυμμα· άλλοτε δε αντλώντας από τα μεσαία, ως πυρ που φωτίζει αβλαβώς, ως ύδωρ που χορηγεί ζωτική πλήρωση και, για να μιλήσουμε συμβολικά, που διεισδύει στα σπλάχνα και αναβλύζει ποταμούς που ρέουν ακατάσχετα· και άλλοτε πάλι αντλώντας από τα έσχατα, ως μύρο εύοσμο και ως ακρογωνιαίο λίθο. Αλλά της αποδίδουν ακόμη και μορφές θηρίων, προσάπτοντάς της τις ιδιότητες του λέοντα και του πάνθηρα, και λέγοντας ότι θα είναι σαν πάρδαλη και σαν αρκούδα που στερήθηκε τα μικρά της.

Έπειτα θα επέλθει ο θάνατος, σαν λιοντάρι που ωρύεται, και σαν αρκούδα σε απόγνωση. Και πώς θα αντέξει η αξιοθρήνητη ψυχή τον αιώνιο όλεθρο; Διότι λέει η Γραφή: «Εάν η κρίση αρχίζει πρώτα από εμάς, ποιο θα είναι το τέλος εκείνων που απειθούν στο ευαγγέλιο του Θεού; Και εάν ο δίκαιος μόλις και μετά βίας σώζεται, ο ασεβής και ο αμαρτωλός πού θα φανεί;» «Ώστε, αγαπητοί μου αδελφοί, ας είμαστε πάντοτε με φόβο Θεού και αγωνία, εδραίοι και αμετακίνητοι, περισσεύοντας πάντοτε στο έργο του Θεού, γνωρίζοντας ότι ο κόπος μας δεν είναι μάταιος εν Κυρίω.» Όσο για τον αδελφό Σωκράτη, γνωρίζετε ότι ήλθε από την Ανατολή επιβεβαιώνοντας την υποταγή του και απολογούμενος για την καθυστέρησή του· αυτόν θέλαμε να τον κρατήσουμε εδώ ως δόκιμο αδελφό. Αλλά επειδή είναι γραμμένο: «Μακάριος όποιος έχει σπέρμα στη Σιών, και οικείους στην Ιερουσαλήμ», αποφασίσαμε να επιστρέψει και πάλι πίσω, ώστε δι' αυτού να βρούμε έλεος. Και πραγματικά οφείλουμε να χαιρόμαστε, αδελφοί, διότι από το πλήρωμα της αδελφότητάς μας εγκαταστάθηκε στην αγία Σιών, τη μητέρα των Εκκλησιών, τοποθετημένος από τον εκεί αγιώτατο Πατριάρχη για να ιερουργεί και να εκτελεί χρέη οικονόμου.