Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 14:3

Είναι, λοιπόν, πικρό πράγμα να εναντιώνεται κανείς στον Θεό, και αληθινά πρόξενος ολέθρου, και αυτό φαίνεται από την ίδια την πείρα. <Επίστρεψε, Ισραήλ, προς τον Κύριο τον Θεό σου, διότι ασθένησες εξαιτίας των αδικιών σου. Πάρτε μαζί σας λόγια μετανοίας και επιστρέψτε προς τον Κύριο τον Θεό σας· πείτε του ώστε να μη λάβετε αδικία, αλλά να λάβετε αγαθά, και θα ανταποδώσουμε τον καρπό των χειλιών μας. Η Ασσυρία δεν θα μας σώσει, δεν θα ανεβούμε σε άλογα· δεν θα πούμε πλέον "Θεοί μας" στα έργα των χεριών μας.> Θα μπορούσε κανείς να θαυμάσει υπερβολικά και σε αυτό πάλι την ικανότητα του προφήτη και την οικονομία του λόγου. Διότι έχει διατυπωθεί ιεροπρεπώς και είναι πλήρης από την άνωθεν μυσταγωγία. Προανήγγειλε δηλαδή τη μελλοντική λύτρωση δια του Χριστού, και ότι στον κατάλληλο καιρό θα ατονήσει ο θάνατος και θα αδρανήσει το κεντρί του άδη· και επιπλέον, ότι δεν θα μπορούσε να νοηθεί κανένας απολύτως τρόπος παράκλησης και παρηγοριάς, ο οποίος να μην είναι γνωστός στον Θεό. Και τι ακολουθεί μετά από αυτό; Ήταν αναγκαίο πλέον να τους συμβουλεύσει να φρονούν και να πράττουν όσα συντελούν στη σωτηρία τους, και να σπεύσει να επαναφέρει σαν σε ανάνηψη αυτούς που ήταν μεθυσμένοι· όχι από κρασί· από πού άραγε; αλλά μάλλον από κοσμική φιληδονία, και από το να αγαπούν να προσκολλούνται στις απάτες των δαιμόνων.

Εξομαλύνει δε τον τρόπο της επιστροφής προς τον Θεό. Διότι λέγει πολύ καθαρά ότι αυτοί που έχουν αμαρτήσει θα βρεθούν σε καλύτερη κατάσταση και θα τύχουν της φειδούς του Θεού, όχι προσφέροντας από τον πλούτο τους, ούτε αφιερώνοντας χρυσό, ούτε επιλέγοντας να τον τιμήσουν με ασημένια σκεύη, ούτε ευφραίνοντάς τον με θυσίες βοδιών και σφαγές προβάτων, αλλά εάν του προσφέρουν λόγια, και επιλέξουν να υμνούν με τα χείλη τους, εξευμενίζοντας τον Δεσπότη των όλων. Διότι λάβετε μαζί σας λόγια, πείτε στον Θεό, για να μη λάβετε αδικία και λάβετε αγαθά, δηλαδή για να μην τιμωρηθείτε ισόμετρα με τις αδικίες σας, αλλά μάλλον να πλουτίσετε με τις χορηγίες των αγαθών, και υποσχεθείτε να του προσφέρετε αυτά που προέρχονται από τα χείλη, ευχαριστήριες ωδές και εξομολόγηση. Διότι τα τέτοια είναι καρποί της γλώσσας. Πλην όμως να φωνάζετε εκείνο, λέγει, και να υπόσχεσθε σταθερά, ότι ούτε ο Ασσούρ θα μας σώσει, ούτε σε άλογα θα ανεβούμε· αλλά ούτε θα πούμε πλέον στα έργα των χεριών μας, είστε θεοί μας. Διότι αυτοί ήσαν οι τρόποι της αποστασίας. Εξαιτίας αυτών προσέκρουσαν, διότι και είδωλα λάτρευσαν, και αφού ατίμασαν τον Θεό που πάντοτε σώζει, εναπόθεσαν την ελπίδα τους στις ανθρώπινες βοήθειες. Και όταν μεν τους πολεμούσαν οι Αιγύπτιοι, επικαλούνταν τον Ασσύριο· όταν δε πάλι τα όπλα των Ασσυρίων είχαν υψωθεί κατά της Σαμάρειας, μίσθωναν με χρήματα τους ιπποτοξότες των Αιγυπτίων, δηλαδή εκείνους που γνώριζαν καλά την ιππική πολεμική τέχνη.

Αντί για το «περιλάβετε», ο Σύμμαχος είπε «Περιτειχίσατε»· αντί για το «διηγήσασθε», ο μεν Ακύλας λέει, «Ψηφίσατε τους πύργους της»· ο δε Σύμμαχος, «Αριθμήσατε». (B f. 183 b, I f. 264.) Μπορείς να το ερμηνεύσεις και ως εξής: Παραγγέλλει να σχηματιστεί σχήμα χορού, και έχοντας στη μέση τη Σιών ως μητέρα, οι άγιες θυγατέρες της να ψάλλουν προς δοξολογία του Χριστού. Διότι αυτό νομίζω πως δηλώνει το, «Διηγήσασθε στους πύργους της». Οχυρά (βάρεις) λοιπόν, δηλαδή πύργους της Εκκλησίας, λέμε ότι είναι οι άγιοι απόστολοι και ευαγγελιστές. Διηγούμαστε λοιπόν μέσα σε αυτούς αποστηθίζοντας, και χρησιμοποιώντας τις δικές τους φωνές και τις ανόθευτες μυσταγωγίες, ώστε να είμαστε, σύμφωνα με τα λεγόμενα, σαν περιστέρια που μελετούν. Θυμόμαστε επίσης τον προφήτη που λέει: «Πάρτε μαζί σας λόγους», αυτούς δηλαδή που προέρχονται από το Άγιο Πνεύμα, μέσω των οποίων μπορεί κανείς να μάθει το μυστήριο του Χριστού. Διότι είναι πράγματι σωτήριο το να θυμάται κανείς τον Θεό, και να έχει στη γλώσσα του τα της δό...

Μόλις τοποθέτησα τα δάχτυλα στις ζωηφόρες πληγές, θυμήθηκα ότι ο Θεός είναι αυτός που σαρκώθηκε· θυμήθηκα και, γεμάτος χαρά, θεολόγησα διπλά· δεν είπα μόνο «ο Κύριος», ούτε μόνο «ο Θεός», αλλά «ο Κύριός μου και ο Θεός μου», θέλοντας να αναγάγω τη θεολογία σε εκείνον για τον οποίο, λέει, έλεγε ο Μωυσής: «Αυτός είναι ο Κύριος ο Θεός σου· είναι Θεός των θεών και Κύριος των κυρίων»· θέλοντας να αναγάγω τη θεολογία σε εκείνον, τον οποίο ο Ωσηέ μάς υπαινίχθηκε με τον κάλαμο της προφητείας: «Επίστρεψε, Ισραήλ, στον Θεό σου, διότι ασθένησες εξαιτίας των αδικιών σου· πάρτε μαζί σας λόγια και επιστρέψτε προς τον Κύριο τον Θεό σας»· θέλοντας να αναγάγω τη θεολογία σε εκείνον, για τον οποίο και ο Αμώς, μέσα στις προφητείες, κήρυττε τα εξής: «Αυτά λέει ο Κύριος ο Θεός, ο Παντοκράτορας· σε όλες τις πλατείες θα γίνει θρήνος, και σε όλους τους δρόμους θα ειπωθεί αλίμονο, αλίμονο»· θέλοντας να αναγάγω τη θεολογία σε εκείνον, για τον οποίο και ο Ιωήλ, ο άριστος προφήτης και θεολόγος, σάλπιζε αυτά: «Επιστρέψτε προς τον Κύριο τον Θεό σας, διότι είναι ελεήμων και οικτίρμων, μακρόθυμος και πολυέλεος, και ανακαλεί τις τιμωρίες για τα κακά»· θέλοντας να αναγάγω τη θεολογία σε εκείνον προς τον οποίο ο Ιωνάς έψαλε από την κοιλιά του κήτους: «Φώναξα μέσα στη θλίψη μου προς τον Κύριο τον Θεό μου»· θέλοντας να αναγάγω τη θεολογία σε εκείνον, τον οποίο ο Αβδιού υπαινίχθηκε λέγοντας: «Αυτά λέει ο Κύριος ο Θεός στην Ιδουμαία· άκουσα μήνυμα από τον Κύριο, και έστειλε αγγελιαφόρο στα έθνη»· θέλοντας να αναγάγω τη θεολογία σε εκείνον, όπως ο μέγιστος προφήτης Αββακούμ, ο οποίος, πριν από πολλές γενιές, θεολογώντας και αυτός για τον Χριστό, διακήρυττε τα εξής: «Δεν είσαι εσύ από την αρχή, Κύριε, ο Άγιος Θεός;»

Αλλά ποιος είναι τόσο σκληρός και δυσάγωγος, ώστε να προσπεράσει σιωπηλά τη δική σας σύναξη και, ενώ βρήκε τόσο θερμούς εραστές της ακρόασης, να μην τους απευθύνει τον λόγο, έστω κι αν είναι ο πιο άφωνος από όλους τους ανθρώπους; Επειδή, λοιπόν, επρόκειτο να εκφωνήσω λόγο για πρώτη φορά μέσα στην εκκλησία, επιθυμούσα να προσφέρω τις απαρχές του προοιμίου μου στον Θεό που μας χάρισε αυτή τη γλώσσα· διότι έτσι ακριβώς έπρεπε. Διότι δεν πρέπει να προσφέρουμε ως απαρχή στον Λόγο μόνο τα προϊόντα του αλωνιού και του ληνού, αλλά και τους λόγους, και μάλιστα πολύ περισσότερο τους λόγους παρά τα δεμάτια, καθόσον αυτός ο καρπός είναι και σε εμάς πιο οικείος και πιο προσφιλής στον τιμώμενο Θεό. Διότι το σταφύλι και το στάχυ τα αναδίδουν τα σπλάχνα της γης, τα τρέφουν οι βροχοπτώσεις και τα περιποιούνται τα χέρια των γεωργών· τον ιερό ύμνο όμως τον γεννά η ευλάβεια της ψυχής, τον τρέφει η αγαθή συνείδηση και τον δέχεται στα ταμεία των ουρανών ο Θεός. Και όσο ανώτερη είναι η ψυχή από τη γη, τόσο καλύτερη είναι και τούτη η καρποφορία από εκείνη. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και κάποιος από τους προφήτες, άνδρας θαυμαστός και μέγας, ονόματι Ωσηέ, συμβουλεύει όσους είχαν αμαρτήσει απέναντι στον Θεό και επρόκειτο να τον καταστήσουν ίλεω, λέγοντας: «Πάρτε μαζί σας», όχι κοπάδια βοδιών, ούτε τόσα και τόσα μέτρα σιμιγδαλιού, ούτε τρυγόνι και περιστέρι, ούτε τίποτε άλλο από τέτοια πράγματα, αλλά τι; «Πάρτε μαζί σας λόγους», λέει. Και ποια θυσία είναι ο λόγος; ίσως να αναρωτηθεί κάποιος. Η μέγιστη βεβαίως, αγαπητέ, και η πιο ιερή και ανώτερη από όλες τις άλλες.