Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 14:9

«Την ελυμήνατο αγριόχοιρος από το δάσος, και άγριος όνος την κατέφαγε». Διότι έχει παραδοθεί σαν για καταπάτηση σε όσους επιθυμούν να αδικούν, ως βοσκή σε χοίρους και όνους, δηλαδή στις ηδονές και στις αλογίες. Γι' αυτόν τον λόγο έχει μαραθεί. Όμως άνθισε ξανά εν Χριστώ το μνημόσυνό του, προφανώς του Ισραήλ· και λέει «μνημόσυνο», επειδή δεν πίστεψαν όλοι, αλλά το υπόλειμμα έχει διατηρηθεί σαν ανάμνησή του. Έχει δε γίνει στον Εφραΐμ, δηλαδή στον Ισραήλ, η χάρη του Θεού σαν κρασί του Λιβάνου, δηλαδή ευωδιαστό και που ελάχιστα υπολείπεται του λιβανιού ως προς την ευωδία. Τέτοιος είναι και ο λόγος του Χριστού, και για αυτόν λέει ο μακάριος Δαβίδ: «Οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου», τον οποίο ο ιερός λόγος μάς παροτρύνει να σπεύσουμε με μεγάλη προθυμία να γευθούμε· διότι λέει τα εξής: «Φάγετε και πίετε, και μεθύστε οι πλησίον». Διότι τα δωρήματα του Χριστού ποτέ δεν προκαλούν κορεσμό στους αγίους, και όταν λαμβάνονται μέχρι μέθης είναι πιο ωφέλιμα. «Τι σχέση έχει πλέον αυτός με τα είδωλα;» Διότι, λέγει, εάν βρεθεί σε αφθονία και συμμετοχή αυτών των τόσο σεπτών και άνωθεν αγαθών, θα απομακρυνθεί εντελώς από την επιθυμία να πλανάται και να προσκολλάται στα έργα των ίδιων του των χεριών. Διότι έχοντας έλλειψη από ποιο αγαθό πλέον, θα αναζητήσει τα παρ' άλλου; Ή μήπως είναι εντελώς ανώφελη για τους πλανημένους μια τέτοια αναζήτηση; Διότι τι θα χαρίσει η άψυχη ύλη σε κάποιους; Στους οποίους και δικαίως ελέχθη από τον Θεό: «Κάντε καλό, και κάντε κακό, και θα γνωρίσουμε ότι είστε θεοί».

Αλλά ούτε θα μπορούσαν ποτέ τα χειροποίητα είδωλα να βλάψουν τους ανθρώπους· διότι πώς, ή από πού; Ούτε βέβαια θα μπορούσαν να τους δώσουν κάτι καλό ή ωφέλιμο. Επομένως, ας ακούσουν, και πολύ δικαιολογημένα: «Οι θεοί που δεν δημιούργησαν τον ουρανό και τη γη, ας εξαφανιστούν από τη γη και κάτω από τον ουρανό αυτόν». Τη σταθερή λοιπόν και ακλόνητη αγάπη προς τον Θεό υποδεικνύει λέγοντας: «Τι σχέση έχει αυτός πλέον με τα είδωλα;» <Εγώ τον ταπείνωσα, και εγώ θα τον ενδυναμώσω.> Εγώ, λέει, μπορώ να τιμωρώ εκείνους που βλέπω να περιφρονούν τους τρόπους της ειλικρινούς αφοσίωσης προς εμένα· ενδυναμώνω όμως πάλι εκείνους που θα επέλεγαν να επιτύχουν την αρετή και να γνωρίσουν τον εκ φύσεως και αληθινό Θεό. Ούτε, λοιπόν, η ταλαιπωρία, δηλαδή η εξασθένιση του Ισραήλ, προερχόταν από εκείνα· ούτε βέβαια η μετάβαση στη δύναμη θα μπορούσε να θεωρηθεί ως δώρο των δαιμόνων, αλλά είναι θεόσδοτο αγαθό, όπως ακριβώς και η αδυναμία ήταν αποτέλεσμα των κινήσεων της οργής. Σοφά λοιπόν και φιλόθεα ο μέγας Δαβίδ μάς ψάλλει: «Δύναμή μου και ύμνησίς μου είναι ο Κύριος». <Εγώ είμαι σαν πυκνόφυλλη άρκευθος, από εμένα βρέθηκε ο καρπός σου.> Η άρκευθος είναι φυτό, τόσο δασύ και με τόσο πυκνό φύλλωμα, ώστε να μοιάζει κάπως με χειροποίητη οροφή, που δεν επιτρέπει να τη διαπερνούν ούτε οι ακτίνες του ήλιου, ούτε βέβαια οι πτώσεις των βροχών, ακόμη κι αν αυτές έπεφταν ποτέ ραγδαίες στη γη.

Το ότι, λοιπόν, έχοντας τεθεί υπό τον Θεό, θα έχουν απρόσβλητη την επισκίαση, δηλαδή τη βοήθεια, το υποδηλώνει λέγοντας: Εγώ είμαι σαν άρκευθος που ρίχνει πυκνή σκιά.

Ότι δε κάθε καρποφορία αυτών που υποτάσσονται στον Θεό δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά, παρά εν Χριστώ και διά του Χριστού, το βεβαιώνει ο ίδιος λέγοντας στα ευαγγελικά προστάγματα: «Χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα». Ας λέει λοιπόν δικαιολογημένα σε κάθε πιστό, αν κάποιος είναι λαμπρός και αξιοθαύμαστος και καυχάται για την αρετή του: «Από εμένα βρέθηκε ο καρπός σου». <Ποιος είναι σοφός και θα τα κατανοήσει αυτά; Ή συνετός και θα τα γνωρίσει; Διότι είναι ευθείες οι οδοί του Κυρίου, και οι δίκαιοι θα πορευθούν σε αυτές· οι δε ασεβείς θα εξασθενήσουν σε αυτές>. Αυτόν που τα κατανοεί αυτά τον χαρακτηρίζει πολύ σωστά ως σοφό και εξαιρετικά συνετό. Διότι η κατανόηση των θείων λόγων δεν είναι άμεσα διαθέσιμη σε όσους απλώς επιθυμούν να την κατακτήσουν, ούτε θα μπορούσε κανείς να κατανοήσει «παραβολή και σκοτεινό λόγο, ρήσεις σοφών και αινίγματα», όπως είναι γεγραμμένο, εάν δεν υπάρξει η άνωθεν φώτιση, με τον Χριστό να κατεβάζει στον νου και την καρδιά, σαν λαμπρή ακτίνα, τη δική Του χάρη. Διδάσκει δε, ότι το να μπορεί κανείς να διασχίσει την ευθεία και αρεστή στον Θεό οδό, είναι εντελώς άκοπο για τους εραστές της κοσμιότητας· δεν είναι όμως καθόλου χωρίς τραχύτητα το πράγμα για εκείνους που δεν έχουν αυτό το φρόνημα.

Και βέβαια, θέτοντας τον νόμο για το Σάββατο, και διασαφηνίζοντας την αιτία για την οποία δεν έπρεπε να εργάζονται απολύτως καθόλου, λέει: «Για να αναπαυθεί ο δούλος σου, και η δούλη σου, και το υποζύγιό σου, και κάθε κτήνος σου». Αν όμως φαίνεται πως αντιτίθεται σε όσα ειπώθηκαν αυτό που λέγεται μέσω της φωνής του Παύλου: «Μήπως ο Θεός ενδιαφέρεται για τα βόδια;», απαντούμε, ότι είναι φυσικό να καταργούνται οι σκιές του νόμου που κυοφορούν την αλήθεια, ούτε όμως να νομίζουμε ότι ο Δημιουργός των όλων είναι άσπλαχνος. <Πόσο πλήθυνες το έλεός σου, Θεέ.> (B f. 123) Όταν ο Λόγος, όντας Θεός, έλαμψε σε όσους βρίσκονται στη γη με ομοίωμα ανθρώπου, και υπέμεινε τον θάνατο για τη σωτηρία όλων, προφανώς τον κατά σάρκα θάνατο, τότε ακριβώς πληθύνθηκε και το έλεος του Θεού. Διότι δεν λύτρωσε πλέον μόνο τον Ισραήλ όπως παλαιά μέσω του Μωυσή, αλλά η χάρη της σωτηρίας επεκτάθηκε σε όλους τους ανθρώπους, προσελκύοντας μέσω της πίστης στην επίγνωση της αλήθειας και του κατά φύσιν όντος Θεού, και οικειώνοντας μέσω του αγιασμού προς τον Θεό και Πατέρα. <Στη σκέπη των πτερύγων σου θα ελπίσουν.> (B f. 123) Βρεθήκαμε λοιπόν κάτω από τις πτέρυγες, δηλαδή κάτω από τη σκέπη του Χριστού, ώστε να λέμε και εμείς εκείνο του Άσματος Ασμάτων: «Στη σκιά του επιθύμησα, και κάθισα». Και ο ίδιος ο Σωτήρας λέει κάπου: «Εγώ είμαι σαν σκιερή άρκευθος». Πράγματι, έχουν βρεθεί υπό τις πτέρυγές του.

Νομίζω, λοιπόν, ότι πρέπει να λέει κανείς, όταν αναλογίζεται το βάθος των θεωρημάτων που περιέχονται στον νόμο: «Ποιος είναι σοφός για να τα κατανοήσει αυτά; Και συνετός για να τα γνωρίσει;» ΠΑΛΛ. Το ζήτημα βέβαια δεν είναι εύκολο, αγαπητέ μου. Όμως ο Χριστός λέει: «Αιτείτε και θα σας δοθεί· ζητείτε και θα βρείτε, κρούετε και θα σας ανοιχτεί.» ΚΥΡ. Πρέπει λοιπόν να προχωρήσουμε στην αναζήτηση αυτού που συντελεί στην ωφέλειά μας· και μάλιστα ας προτάξουμε την ικεσία μας λέγοντας: «Αποκάλυψε τα μάτια μου, και θα κατανοήσω τα θαυμάσιά σου από τον νόμο σου.» Πρέπει όμως, όπως φαίνεται, πριν από όλα τα άλλα να μιλήσουμε για την εκτροπή του ανθρώπου προς τη φαυλότητα, καθώς και για τη δουλεία και την αιχμαλωσία του κάτω από την εξουσία του εχθρού των πάντων, πώς δηλαδή και με ποιον τρόπο αυτά διαπράττονται από εμάς και μέσα μας. Στη συνέχεια πρέπει να προσθέσουμε με ποιον τρόπο οφείλουμε να απομακρυνθούμε από το κακό, και πώς να αποτινάξουμε τον ζυγό της δουλείας σε αυτό, αλλά και να επανέλθουμε στην αρχική μας κατάσταση, με τη διάσωση και την προστασία του Θεού. Διότι, αν ο λόγος μας πορευτεί με αυτόν τον πρέποντα τρόπο, νομίζω ότι θα ακολουθήσουν αρμονικά και τα υπόλοιπα. ΠΑΛΛ. Πολύ σωστά σκέφτεσαι. ΚΥΡ.