Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 2:1

Και στους Ιουδαίους έλεγε ο Χριστός, άλλοτε μεν: «Ακόμη για λίγο χρόνο είμαι μαζί σας», και άλλοτε: «Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας»· ενώ για όσους προέρχονται από τα έθνη έλεγε: «Τα πρόβατα τα δικά μου ακούν τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν· και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια». <Και ο αριθμός των υιών Ισραήλ ήταν σαν την άμμο της θάλασσας, η οποία δεν θα μπορέσει να μετρηθεί ούτε να εξαριθμηθεί.> Αυτό μας το εξηγεί με διαφορετικό τρόπο ο μακάριος Ησαΐας: «Και εάν, λέει, ο λαός του Ισραήλ γίνει σαν την άμμο της θάλασσας, το υπόλειμμα θα σωθεί· διότι ο Θεός θα εκπληρώσει τον λόγο του και θα τον συντομεύσει με δικαιοσύνη, διότι συντετμημένο λόγο θα εφαρμόσει ο Θεός σε ολόκληρη την οικουμένη». Αλλά, λοιπόν, είτε κατανοηθεί έτσι ενδεχομένως είτε με άλλον τρόπο, μολονότι ο Ισραήλ είναι πολυάριθμος και αναρίθμητος και ισόποσος με την άμμο της θάλασσας, δεν υπάρχει πολύς υπολογισμός για αυτούς από τον Θεό, εφόσον επέλεξαν την ασέβεια· ενώ αντίθετα, έστω και ένας δίκαιος και ευσεβής αξιώνεται ξεχωριστά της δικής Του αγάπης και ευσπλαχνίας. Επιβλέπει, άλλωστε, ακόμη και σε έναν ταπεινό και ήσυχο και σε αυτόν που τρέμει τους λόγους Του. Και δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό η χάρη προς τους αγαθούς και επιεικείς, και σε όσους Τον φοβούνται και Τον υπηρετούν με γνησιότητα, αλλά είναι σε θέση να ωφελήσουν και άλλους, και να απαλλάξουν εκείνους που έχουν σφάλει από την ποινή που ενίοτε επικρέμαται εναντίον τους.

Θα μπορούσες να λάβεις ως απόδειξη αυτού του γεγονότος τα όσα ειπώθηκαν για τους Σοδομίτες, όταν ο παντοδύναμος Θεός υποσχέθηκε να τους απαλλάξει από την τιμωρία του πυρός, εάν βρίσκονταν ανάμεσά τους έστω και πέντε δίκαιοι. Και πράγματι, σώθηκε ο Λωτ μαζί με τη γυναίκα και τα παιδιά του. Και γιατί αναφέρω πέντε δίκαιους και αγαθούς; Αφού, ακόμη και όταν επέσεισε την οργή Του στα Ιεροσόλυμα, λέει: «Περιτρέξτε τις οδούς της Ιερουσαλήμ, και δείτε και μάθετε και αναζητήστε στις πλατείες της, εάν μπορείτε να βρείτε άνθρωπο, εάν υπάρχει κάποιος που να εφαρμόζει το δίκαιο και να αναζητά την πίστη, και θα τους σπλαχνιστώ, λέγει ο Κύριος». Αντιλαμβάνεσαι λοιπόν πώς υπολογίζει έστω και έναν δίκαιο, και δεν παραβλέπει αυτόν που προσεύχεται υπέρ ολόκληρης πόλεως· αντίθετα, δεν δίνει καμία σημασία σε ένα αναρίθμητο πλήθος, όπως είπα, εάν αποδεικνύεται βέβηλο και έχει στραφεί προς τη φαυλότητα, όντας άγρια εγκλωβισμένο στις απάτες των δαιμόνων. «Και θα συμβεί στον τόπο όπου τους ειπώθηκε: Δεν είστε λαός μου, εκεί αυτοί θα ονομαστούν υιοί του ζώντος Θεού». Συνεπώς, πολύ κοντά στις πιο αυστηρές οργές βρίσκεται η απαλλαγή από τα οδυνηρά, και το τέλος των θλιβερών καταστάσεων, σύμφωνα με τα όσα ειπώθηκαν, δεν απέχει πολύ.

Διότι ήταν ανάγκη, πραγματικά ανάγκη, εκείνοι που επρόκειτο να ακούσουν τους προφητικούς λόγους, να γνωρίζουν σαφώς ολόκληρο το μυστήριο, και να μην αγνοούν τους τρόπους της θείας οικονομίας. Θα συμβεί λοιπόν, λέει, «στον τόπο όπου τους ειπώθηκε: Δεν είστε δικός μου λαός, εκεί και οι ίδιοι θα ονομαστούν υιοί του ζωντανού Θεού». Το τι άραγε θέλει να δηλώσει η φράση «στον τόπο», ας το πούμε με ακρίβεια. Διότι αυτοί που προέρχονταν από τον Ισραήλ έγιναν αιχμάλωτοι κατά καιρούς, και μεταφέρθηκαν, όπως είπα, στη γη των Ασσυρίων. Εκεί όμως έκλαιγαν, θρηνούσαν και έμεναν άπραγοι ως προς την τήρηση του νόμου· και αυτό μας το έκανε ολοφάνερο ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: «Στον ποταμό της Βαβυλώνας, εκεί καθίσαμε και κλάψαμε όταν θυμηθήκαμε τη Σιών»· και είπε πάλι: «Πώς θα ψάλουμε την ωδή του Κυρίου σε ξένη γη;». Όταν όμως επέστρεψαν στα Ιεροσόλυμα, επειδή ο Θεός τούς σπλαχνίστηκε, συνέχισαν εξίσου να είναι και να ονομάζονται λαός του Θεού, και ζούσαν σε ευημερία λατρεύοντας ελεύθερα, και προσφέροντας τις θυσίες σύμφωνα με τον νόμο. Διότι δεν επιτρεπόταν καθόλου να εκπληρώνουν τα διατεταγμένα οπουδήποτε αλλού, παρά μόνο στα Ιεροσόλυμα και μέσα στον ναό, καθώς ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή παρήγγελλε σαφώς: «Πρόσεχε τον εαυτό σου, να μην προσφέρεις τα ολοκαυτώματά σου σε κάθε τόπο, παρά μόνο στον τόπο που θα εκλέξει ο Κύριος ο Θεός σου, για να επικαλείται εκεί το όνομά του, εκεί θα προσφέρεις τα ολοκαυτώματά σου».

Θα αναβούν λοιπόν, λέγει, από τη γη, δηλαδή θα ζήσουν και αυτοί τη ζωή των αγίων. Διότι είναι μεγάλη η ημέρα του Ιεζραέλ. Διότι πραγματικά μεγάλη είναι η ημέρα του Χριστού, κατά την οποία θα αναστήσει όλους τους νεκρούς, και θα κατέβει από τον ουρανό, και θα καθίσει, σύμφωνα με το γεγραμμένο, επί του θρόνου της δόξης Του, και θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Εάν πάλι κάποιος θα ήθελε να εννοήσει ως ημέρα τον καιρό της επιδημίας (ελεύσεως), κατά τον οποίο δόθηκε η άφεση των αμαρτιών από τον Χριστό και στους Έλληνες και στους βαρβάρους, καθώς και στους Ιουδαίους που είχαν σφάλει απέναντί Του, και αυτός θα βαδίσει ακριβώς σύμφωνα με τα λόγια της αλήθειας. Έτσι και ο Δαβίδ υποδεικνύει τον καιρό της ελεύσεως του Σωτήρος μας λέγοντας: «Αυτή είναι η ημέρα που εποίησε ο Κύριος· ας αγαλλιάσουμε και ας ευφρανθούμε σε αυτήν». <Πείτε στον αδελφό σας Λαός μου, και στην αδελφή σας Ελεημένη.> Πολύ αναγκαία προσθέτει και αυτά σε όσα έχουν ήδη προειπωθεί. Επειδή δηλαδή είπε ότι όλοι θα βρίσκονται υπό μία αρχή, χωρίς τίποτα πλέον να τους χωρίζει με τείχη ή να τους κατατέμνει σε διχόνοια, αλλά αντίθετα να επικρατεί ομοψυχία, και η πίστη στον Χριστό να συγκεντρώνει τους πάντες στην ενότητα εν Πνεύματι, ήταν λοιπόν αναγκαίο το Πνεύμα να προστάξει αυτούς που ήδη έχουν πλουτίσει με την πίστη και έχουν υπαχθεί στον Χριστό, να μην επιθυμούν πια να αποτινάσσουν την ειρήνη προς εκείνους που δικαίως είχαν ονομαστεί «Όχι λαός μου» και «Μη ελεημένη».

Τα δε κλήματα της αμπέλου, όντας διαφορετικά από τη σκιά και από τις αναδενδράδες, εκτάθηκαν έως τη θάλασσα. Ο δε Σύμμαχος, αντί του «τα κλήματα», λέει ότι εξέτεινε «τις χαίτες της έως τη θάλασσα». Αυτές οι χαίτες και οι κόμες, σαν αναρίθμητες τρίχες, ή και κλήματα που πληθαίνουν, σύμφωνα με το παράδειγμα της αμπέλου, θα μπορούσαν να είναι ο μεγάλος αριθμός του ιουδαϊκού έθνους, ο οποίος βεβαίως έφτασε μέχρι τη θάλασσα, γεμίζοντας ολόκληρο τον βίο των ανθρώπων. Γι' αυτό έχει λεχθεί στον προφήτη Ωσηέ: «Και ήταν ο αριθμός των υιών Ισραήλ σαν την άμμο της θάλασσας, η οποία δεν θα μετρηθεί ούτε θα εξαριθμηθεί». Άλλες δε παραφυάδες, εκτός από τα κλήματα, νεότερες και αρτιφυείς, εκτάθηκαν έως τον ποταμό: οι κήρυκες της Καινής Διαθήκης· εννοώ τους αποστόλους και τους μαθητές του Σωτήρος μας· οι οποίοι, αν και έλαβαν τη βλάστηση και τη γένεσή τους από την προαναφερθείσα άμπελο και έγιναν σαν κάποιες παραφυάδες της, δεν προχώρησαν πλέον έως τη θάλασσα όπως οι χαίτες και τα κλήματα, αλλά έως τον ποταμό, εξαιτίας του μυστηρίου της παλιγγενεσίας εν Χριστώ που χορηγείται μέσω αυτών. Εξού και για τον ίδιο τον Σωτήρα έχει λεχθεί στον 71ο Ψαλμό: «Και θα κατακυριεύσει από θάλασσα έως θάλασσα, και από τον ποταμό έως τα πέρατα της οικουμένης». Διότι, αφού ξεκίνησε το βάπτισμα από τον ποταμό Ιορδάνη, γέμισε σύμπασα την οικουμένη.