Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 2:10

Δείχνει δε το γλυκύ και ωφέλιμο αποτέλεσμα της παιδείας, λέγοντας τα εξής: «Κάθε παιδεία προς το παρόν δεν φαίνεται να είναι πρόξενος χαράς, αλλά λύπης· αργότερα όμως, σε όσους έχουν γυμναστεί μέσω αυτής, αποδίδει ειρηνικό καρπό δικαιοσύνης.» <Και αυτή δεν γνώρισε ότι εγώ της έδωσα το σιτάρι και το κρασί και το λάδι, και πλήθυνα το ασήμι της· αυτή όμως έφτιαξε ασημένια και χρυσά είδωλα για τον Βάαλ.> Ότι λοιπόν δεν θα επέλεγε, λέει, να ακολουθεί πλέον τους εραστές της, κανείς δεν θα αμφέβαλλε. Διότι θα το κατορθώσει αυτό, και μάλιστα πολύ εύκολα, με το να φραχτεί η οδός της, και να υψωθεί τείχος στα μονοπάτια της, και με κανέναν απολύτως τρόπο να μην ευοδωθεί. Επειδή όμως, εκτός από το να νομίζει ότι ο Βάαλ είναι θεός, του προσέφερε ως ευχαριστία και αυτά που της είχαν χορηγηθεί από εμένα, γι' αυτό θα λάβω τα κατάλληλα μέτρα, ώστε να μάθει εκ νέου ποιος είναι αυτός που δίνει, και ο οποίος έχει την εξουσία των πάντων. Διότι εγώ έδωσα τα αναγκαία για τη ζωή· το σιτάρι και το κρασί και το λάδι, και της πλήθυνα το ασήμι. Αλλά, ενώ έπρεπε να ευχαριστεί για τις δικές μου δωρεές, τα χρησιμοποίησε για τη δόξα του Βάαλ. Πράγμα που αποτελεί σαφή απόδειξη της έσχατης αναισθησίας και συνάμα αχαριστίας· και το γεγονός αυτό είναι ικανότατο και απολύτως δίκαιο για να παροτρύνει σε οργή τον Θεό, έστω κι αν νοείται ως πηγή και αρχή κάθε πραότητας.

Είναι λοιπόν εξαιρετικά φοβερό, και καθόλου αμέτοχο τιμωρίας, το να επιζητεί να αναθέτει κανείς την αφθονία των χαρισμάτων του Θεού σε εκείνους που καταλύουν τη δόξα Του, δηλαδή στα ακάθαρτα δαιμόνια, πράγμα το οποίο κάνουν μερικοί στον κόσμο· αυτοί δε είναι οι Εθνικοί και οι αιρετικοί. Διότι οι μεν, ενώ ο Θεός έδωσε στον άνθρωπο σοφία και λόγο, προσφέρουν τη δεινότητα της ευγλωττίας τους προς δόξαν των δαιμονίων· τα δε θεομίσητα και ανόσια πλήθη των αιρετικών βλάπτουν κάποιους με τα εφευρήματα των πολύπλοκων εννοιών τους και καταστρέφουν τον νου των απλουστέρων, και «έστησαν παγίδες για να διαφθείρουν άνδρες», σύμφωνα με τα γεγραμμένα. Επομένως, και οι δύο πλευρές τίμησαν τον Βάαλ· και σχεδόν προσφέρουν σε αυτόν, προς δόξαν του, τα χαρίσματα του Θεού ως λαμπρό ανάθημα, προερχόμενο από νοητό πλούτο. Και αυτό νομίζω ότι εννοείται πνευματικά πολύ σωστά με το χωρίο: «Εγώ της έδωσα τον σίτο και τον οίνο και το έλαιο, και της επλήθυνα το αργύριο· αυτή όμως κατασκεύασε ασημένια και χρυσά αφιερώματα για τον Βάαλ».

Πρέπει, λοιπόν, να αφιερώνουμε στον Θεό τα δικά Του. Διότι τον δοτήρα και χορηγό κάθε αγαθού σε εμάς πρέπει να τον τιμούμε με όσα έχουμε λάβει από Αυτόν, είτε πρόκειται για λαμπρό λόγο, είτε για νου που έχει την ικανότητα να κατανοεί τα αληθινά μυστήρια. «Γι' αυτό θα επιστρέψω και θα πάρω πίσω το σιτάρι μου στην ώρα του και το κρασί μου στον καιρό του, και θα αφαιρέσω τα ιμάτιά μου και τα λινά μου υφάσματα, ώστε να μην καλύπτεται η γύμνια της· και τώρα θα αποκαλύψω την ακαθαρσία της μπροστά στους εραστές της, και κανείς δεν θα τη γλιτώσει από το χέρι μου.» Βλέπεις πώς απείλησε με την αφαίρεση των αγαθών που προσφέρουν ευφροσύνη, και αυτό με τρόπο ωφέλιμο; Διότι, όπως ακριβώς το ότι ο δρόμος της έγινε τραχύς από τα αγκάθια την παρακίνησε να επιλέξει να φρονήσει τα καλύτερα, και την έκανε να πει, έστω και παρά τη θέλησή της, «Θα επιστρέψω στον προηγούμενο άνδρα μου, επειδή τότε ήμουν καλύτερα απ' ό,τι τώρα» – διότι κατανόησε από εμπειρία τι την ωφελεί και πού είναι προτιμότερο να παραμένει – έτσι, «αν πάρω τα δικά μου», λέει, τότε οπωσδήποτε θα αναζητήσει τον χορηγό, θα πάψει να προσφέρει θυσίες ευγνωμοσύνης στα δαιμόνια και να νομίζει ότι είναι πραγματικοί θεοί, ικανοί να σώζουν αυτούς που τους έχουν υποταχθεί.

Διότι εκείνοι που περίμεναν ότι θα γίνουν σωτήρες τους ως θεοί, αυτοί ακριβώς καταστρέφονται μαζί με εκείνους που συνήθιζαν να τους προσκυνούν. Και θα κατακαούν και τα μισθώματά της, και θα οδηγηθούν σε αφανισμό, λέγει, όλα τα είδωλά της. Με τον όρο «μισθώματα» που κατακαίγονται μαζί με τα είδωλα, προφανώς υποδηλώνει τα αναθήματα. Διότι προσέφεραν στους ειδωλολατρικούς ναούς προς δόξαν των ειδώλων προσφορές από τον προσωπικό τους πλούτο, και σε εκείνους που δεν μπορούσαν ούτε είχαν τη δύναμη να προσφέρουν καμία ωφέλεια, ανέθεταν ευχαριστίες σαν μισθό και ανταπόδοση για όσα νόμιζαν ότι λάμβαναν από αυτούς. Θυμόμαστε δε ότι και δια φωνής του Ωσηέ κατηγορούσε τη Συναγωγή των Ιουδαίων, λέγοντας τα εξής: «Και αυτή δεν αναγνώρισε ότι εγώ της έδωκα το σιτάρι και το κρασί και το λάδι, και πλήθυνα σε αυτήν το ασήμι και το χρυσάφι. Εκείνη όμως κατασκεύασε ασημένια και χρυσά για τον Βάαλ»· επομένως, είναι ολοφάνερα τα αναθήματα. Και ότι ο παράφρων Ισραήλ θεωρούσε την ευημερία του ως μισθώματα και ανταπόδοση της επιμέλειάς του στην πλάνη, θα το κατανοήσεις εξίσου όταν ο Θεός λέγει πάλι: «Και θα αφανίσω το αμπέλι της και τις συκιές της, για τα οποία είπε: Αυτά είναι τα μισθώματά μου που μου έδωσαν οι εραστές μου». Διότι νόμιζε, όπως είπα, ότι με τις βουλές των ειδώλων και με πλούτο καυχιέται και απολαμβάνει τρυφηλό βίο και ευημερεί. Επομένως, είναι τυφλός ο νους των πλανωμένων.