Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 2:17

Διότι δεν ανέχονται να μεριμνούν για τίποτα από τα επίγεια, αλλά έχουν μισήσει τον κόσμο και όσα υπάρχουν σε αυτόν. «Και την κοιλάδα Αχώρ για να διανοίξει τη σύνεσή της.» Το ρήμα «θα δώσω» θα συνοδεύσει πάλι τον λόγο. Διότι λέει «θα δώσω τα κτήματά της από εκεί, και θα δώσω ομοίως και την κοιλάδα Αχώρ για να διανοίξει τη σύνεσή της.» Και αυτό που θέλει να δηλώσει είναι το εξής: εμείς που έχουμε πιστέψει, επιδιώκοντας να καταστήσουμε τα όσα συνέβησαν στους αρχαίους ως ένα είδος υποδείγματος για το τι πρέπει να πράττουμε, αποφεύγουμε μεν το να εναντιωνόμαστε στον Θεό ως κάτι που προξενεί όλεθρο, επιζητούμε δε μάλλον και φροντίζουμε να εκπληρώνουμε αυτό που Του είναι αρεστό. Διότι σε αυτό μας προτρέπει και ο σοφότατος Παύλος λέγοντας τα εξής: «Αυτά δε συνέβαιναν σε εκείνους ως τύποι, και γράφτηκαν για νουθεσία δική μας, στους οποίους έφτασαν τα τέλη των αιώνων». Επομένως, τρόπος διαπαιδαγώγησης προς την αρετή είναι η αντίληψη ότι πρέπει να εξετάζουμε προσεκτικά τα όσα συνέβησαν στους παλαιότερους.

Αχώρ, λοιπόν, ερμηνεύεται διαστροφή· με την προσθήκη δε της λέξης Εμέκ, νοείται και πάλι κοιλάδα διαστροφής. Εκεί οι υιοί του Ισραήλ θανάτωσαν τον Άχαρ ως θεομίσητο και φιλόπλουτο, καταδικάζοντας μαζί του και όλα τα υπάρχοντά του· διότι είναι γραμμένο ότι «Οι ασεβείς θα εξολοθρευτούν από τη γη από τη ρίζα τους». Έτσι θα συμβεί και στους έσχατους καιρούς του αιώνος, όταν κατέλθει σε εμάς άνωθεν και από τον ουρανό ο Χριστός, για να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Διότι εκείνους που επέλεξαν να απειθούν στις θείες εντολές και αγάπησαν περισσότερο τα του κόσμου, αφού τους καταβιβάσει στον Άδη σαν σε βαθιά φάραγγα, θα τους καταστρέψει οικτρά. Θα δώσω, λοιπόν, λέγει, την κοιλάδα Αχώρ, δηλαδή την Εμεκαχώρ, για να της διανοίξει τη σύνεση. Διότι, λέγει, τα όσα συνέβησαν κατά καιρούς στην κοιλάδα της Εμεκαχώρ θα είναι για αυτήν από τα πλέον χρήσιμα μέσα για να ανανήψει και από την παλαιά πώρωση να ανοίξει πλέον διάπλατα τον οφθαλμό της διάνοιας· ονόμασε δε τον τόπο κοιλάδα διαστροφής, διότι εκεί έπεσαν όχι λίγοι από τους Ισραηλίτες, καθώς τους καταδίωκαν οι κάτοικοι της Γαΐ, και συνέβη να γίνει μεγάλη ταραχή, επειδή ο Ιησούς του Ναυή νόμισε ότι ο Ισραήλ αποστερήθηκε τη φροντίδα και τη βοήθεια του Θεού. Τα γεγονότα λοιπόν, λέγει, στη φάραγγα της διαστροφής σχετικά με αυτόν που τόλμησε να παραβεί τη θεία εντολή, θα διανοίξουν τη σύνεσή της ώστε να γνωρίζει ξεκάθαρα σε ποιο τέλος θα καταλήξει η πράξη εκείνων που επιθυμούν να την καταφρονούν.

Παρατήρησε δε πώς δεν δόθηκε η κοιλάδα του Αχώρ για να της ανοίξει τη σύνεση, πριν πρώτα μιλήσει στην καρδιά της. Διότι τα πλήθη των Ιουδαίων δεν θα μπορούσαν να κατανοήσουν τις θείες εντολές, ούτε θα μπορούσαν να διακρίνουν μέσα από τους τύπους το μυστήριο του Χριστού, εάν δεν πλούτιζαν, όπως εμείς που έχουμε ήδη πιστέψει, με τη μέθεξη του Αγίου Πνεύματος, και δεν αποδεικνύονταν μέτοχοι του άνωθεν φωτισμού. Σε αυτό θα μας βεβαιώσει ο μακάριος Παύλος γράφοντας για εκείνους που κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ: «Διότι μέχρι τη σημερινή ημέρα το ίδιο κάλυμμα παραμένει κατά την ανάγνωση της Παλαιάς Διαθήκης, χωρίς να ανακαλύπτεται, επειδή καταργείται εν Χριστώ. Αλλά μέχρι σήμερα, όταν αναγινώσκεται ο Μωυσής, υπάρχει κάλυμμα πάνω στην καρδιά τους. Όταν όμως επιστρέψει προς τον Κύριο, αφαιρείται το κάλυμμα. Ο δε Κύριος είναι το Πνεύμα. Και όπου είναι το Πνεύμα του Κυρίου, εκεί υπάρχει ελευθερία». Πρώτα λοιπόν υπόσχεται ότι θα μιλήσει στην καρδιά της, καθώς το Άγιο Πνεύμα θα χαράξει μέσα τους τους θείους νόμους και την άνωθεν παιδαγωγία. Έπειτα έτσι θα κατανοήσουν και τα όσα συνέβησαν στην κοιλάδα του Εμεκαχώρ τυπικά και ιστορικά, τα οποία είναι απολύτως ικανά να της ανοίξουν τη σύνεση, και τελικά να την απαλλάξουν από την παλαιά πώρωση.

Διότι «πώρωση συνέβη σε ένα μέρος του Ισραήλ», όπως γράφει και ο σοφός Παύλος. «Και εκεί θα ταπεινωθεί όπως κατά τις ημέρες της νηπιότητάς της και όπως κατά τις ημέρες της αναβάσεώς της από τη γη της Αιγύπτου». Όταν μιλήσω στον νου και στην καρδιά της, λέει, και δώσω την κοιλάδα του Αχώρ για να διανοίξει τη σύνεσή της, εκεί, δηλαδή εκείνη τη στιγμή, θα ταπεινωθεί, και όχι πέφτοντας και υποχωρώντας σε κάτι από όσα συνηθίζουν να προκαλούν θλίψη, αλλά μάλλον εγκαταλείποντας πλέον τον απειθή και δυσάγωγο τρόπο, ο οποίος ενέχεται στα εγκλήματα της υπεροψίας. Διότι ο απειθής είναι αλαζόνας και κατά κάποιον τρόπο αντιδραστικός και ατίθασος, και έχει μάθει να θεωρεί ως μηδαμινό τον σεβασμό που οφείλει να δείχνει για την τήρηση του νόμου. Πολύ ταπεινός όμως, και κατά κάποιον τρόπο προσηνής, είναι εκείνος που είναι πρόθυμος προς την υπακοή, και είναι πολύ αγαπητός στον Θεό. Γι' αυτό, εξάλλου, είπε κάπου μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Και σε ποιον θα επιβλέψω παρά στον ταπεινό και ήσυχο, και σε αυτόν που τρέμει τα λόγια μου;»