Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 2:18

Όταν λοιπόν μιλήσω, λέει, στην καρδιά της, τότε βεβαίως και η ίδια θα ταπεινωθεί, όπως και στις αρχές, όταν, καθώς καλούσε ο Μωυσής και ο φιλεύσπλαχνος Θεός είχε προστάξει να αναχωρήσουν από την Αίγυπτο, με μεγάλη προθυμία βιάζονταν να το πράξουν αυτό, και έφευγαν μακριά από τη γη εκείνων που τους εκμεταλλεύονταν· και όταν καθόριζε τους νόμους στο Χωρήβ, συγκεντρωμένοι μαζί με τον Μωυσή στο όρος Σινά, υπόσχονταν λέγοντας: «Όλα όσα μας είπε ο Κύριος ο Θεός, θα τα κάνουμε και θα τα υπακούσουμε». Επομένως, θα είναι ταπεινή και υπάκουη, όπως και στις αρχές, όταν, λαμβάνοντας τη γέννηση προς τη θεογνωσία μέσω του νόμου, δεχόταν με χαρά αυτό που ήταν αρεστό στον Θεό. Ημέρες νηπιότητας, λοιπόν, ονομάζει την μέσω του νόμου αναγέννηση προς τη θεογνωσία· γι' αυτό και έλεγε: «Υιός πρωτότοκός μου είναι ο Ισραήλ». <Και θα γίνει εκείνη την ημέρα, λέει ο Κύριος, θα με καλέσει: Ο άνδρας μου, και δεν θα με καλέσει πλέον: Βααλείμ. Και θα εξαφανίσω τα ονόματα των Βααλείμ από το στόμα της, και δεν θα μνημονευθούν πλέον τα ονόματά τους.> Ημέρα, λοιπόν, σε αυτά ονομάζει τον καιρό της παρουσίας του Σωτήρα μας.

Διότι θα ονομαστεί κυρίως και αληθώς ημέρα ο καιρός της ενανθρωπήσεως του Μονογενούς, κατά τον οποίο διαλύθηκε η ομίχλη στον κόσμο και εξαφανίστηκε το σκοτάδι. Και ανέτειλαν λαμπρές ακτίνες στον νου εκείνων που πίστεψαν, και έλαμψε ο ήλιος της δικαιοσύνης, ρίχνοντας το φως της αληθινής θεογνωσίας σε όσους ξέρουν να ανοίγουν διάπλατα τον οφθαλμό της διάνοιας. Κατά τον καιρό εκείνο, λοιπόν, λέει, επειδή προσκλήθηκε στην επίγνωση του αληθινού Θεού, θα σταματήσει εκείνη την αρχαία και μισητή ελαφρότητα. Και δεν θα είναι πλέον εύκολα παρασυρόμενη στην αποστασία. Πώς θα μπορούσε άλλωστε; Αλλά μάλλον θα έχει τον νου της να βαδίζει ορθά και υγιώς, και ακλόνητο στην ευσέβεια, ώστε να μην έρχονται καν σε λεκτική χρήση τα ονόματα των ειδώλων. Διότι λέει: Θα με καλέσει «Ο άνδρας μου», και δεν θα με αποκαλέσει πλέον Βααλείμ, δηλαδή, θα πάψει να είναι άσεμνη, και θα εγκαταλείψει πλέον την πορνεία, αλλά θα θεωρήσει πολύ σημαντικό το να είναι γνήσια, και θα ομολογήσει την οικειότητα, δηλαδή προφανώς την πνευματική. Και δεν θα επικαλεστεί καθόλου τα Βααλείμ, νομίζοντας ότι είναι θεοί αυτά που είναι φτιαγμένα από λίθους, και που έχουν πλαστεί με την επιδεξιότητα κάποιων σε ανθρώπινη μορφή.

Επομένως, λέει, εμένα θα αποκαλέσει «Ο άνδρας μου». Διότι, σαν μια συνετή και εξαιρετικά σεμνή γυναίκα θα στραφεί προς εμένα, και στο εξής δεν θα αγαπήσει κανέναν από τους άλλους, ούτε θα επικαλεστεί πλέον τα Βααλείμ. Αλλά και με άλλον τρόπο, αν κάποιος το θεωρεί ορθό, θα εκλάβει τα λεγόμενα.

Διότι με τη λέξη Βααλείμ, κατά κοινή ομολογία, υποδηλώνονται τα είδωλα. Αποτελούσε δε συνήθεια για τις γυναίκες των Εβραίων να αποκαλούν τους συζύγους τους με τα ονόματα των ψευδώνυμων θεών, και αυτός ήταν ένας εξαιρετικός τρόπος για να τους τιμούν. Λένε μάλιστα ότι την αρχή αυτού του πράγματος την έκανε ο Νίνος ο Βαβυλώνιος, ο οποίος μετονόμασε τον ίδιο του τον πατέρα σε Βήλο, από το είδωλο που είχαν, δηλαδή τον Βηλ. Ότι λοιπόν θα παύσει και αυτή η τόσο αισχρή συνήθεια, το φανέρωσε λέγοντας: «Θα με καλέσει: Ο άνδρας μου, και δεν θα με καλέσει πλέον Βααλείμ». Διότι, εάν επιλέξει, λέει, να με ονομάσει ίσως σύζυγό της, οπωσδήποτε θα με προσφωνήσει: «Ο άνδρας μου», και δεν θα με καλέσει πλέον τιμώντας με με τα ονόματα των ειδώλων. Γι' αυτόν τον λόγο, λέει, ότι: «Θα εξαλείψω τα ονόματα των Βααλείμ από το στόμα της, και δεν θα μνημονεύσουν πλέον τα ονόματά τους». <Και θα συνάψω μαζί τους εκείνη την ημέρα διαθήκη με τα θηρία του αγρού και με τα πετεινά του ουρανού και με τα ερπετά της γης, και τόξο και ρομφαία και πόλεμο θα συντρίψω από τη γη.> Στα όσα ήδη αναγνώστηκαν προηγουμένως, έλεγε ότι: «Και θα αφανίσω την άμπελό της και τις συκιές της, για τα οποία είπε: Αυτές είναι οι αμοιβές μου που μου έδωσαν οι εραστές μου»· και πρόσθετε σε αυτά ότι: «Θα τα καταφάγουν τα θηρία του αγρού και τα πετεινά του ουρανού και τα ερπετά της γης».

Ερμηνεύοντας το χωρίο, λέγαμε ότι με τα θηρία, τα πετεινά και τα ερπετά υποδηλώνονται εμμέσως οι εχθροί, οι οποίοι λεηλατούσαν τη χώρα των Ιουδαίων, δηλαδή οι Πέρσες, οι Μήδοι και οι Βαβυλώνιοι, καθώς και το σύμμικτο πλήθος των άλλων εχθρών, οι οποίοι εύλογα θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι ελάχιστα διαφέρουν από τα άγρια θηρία, εξαιτίας του αιμοδιψούς χαρακτήρα τους, και μοιάζουν με πτηνά λόγω της ταχύτητας της πορείας τους· με ερπετά δε, διότι είναι τρομεροί, πανάθλιοι και δριμείς στην πονηριά. Αυτοί, ενώ ο Ισραήλ βρισκόταν αποκλεισμένος στις πόλεις της Σαμάρειας, κατέστρεψαν τα πάντα στους αγρούς, χωρίς να αφήσουν κανένα έκτροπο αδιάπρακτο. Αλλά όταν, λέει, εξαλείψω τα ονόματα των ειδώλων τους από τη γη, τότε θα συνάψω μαζί τους διαθήκη ειρήνης απέναντι σε κάθε ωμό και βάρβαρο γένος. Διότι θα παύσουν πλέον οι εχθρικές ενέργειες, και θα παραμείνουν απαλλαγμένοι από πόλεμο και φόβους.

Νομίζω δε ότι θα πρέπει να προστεθεί και εκείνο. Διότι παλαιά, όταν ζούσαμε συνεχώς μέσα στην πλάνη, και αποτελούσαμε τέκνα οργής, σαν κάποια πονηρά θηρία και σαρκοβόρα όρνια, και μάλιστα σαν τους αγριότατους δράκοντες, μας κατέστρεφαν οι πονηρές και αντίθετες δυνάμεις. Επειδή όμως εν Χριστώ γνωρίσαμε τον κατά φύσιν Θεό, και μέσω της πίστεως απονίψαμε τα εγκλήματα της αρχαίας απάτης, τότε και σωθήκαμε, και λάβαμε την εξουσία να «πατούμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού», τότε πατήσαμε επάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο, και ποδοπατήσαμε λέοντα και δράκοντα, με τον Χριστό να μας προασπίζεται, και να περιτειχίζει τους δικούς Του με αήττητη δύναμη, και να χορηγεί στον νου μας τη δική Του ειρήνη. Διότι λέγει: «Την ειρήνη τη δική μου σας δίνω· την ειρήνη τη δική μου αφήνω σε εσάς». Γράφει δε και ο Παύλος: «Και η ειρήνη του Χριστού, η υπερέχουσα κάθε νου, θα φρουρήσει τις καρδιές σας και τα νοήματά σας». <Και θα σε εγκαταστήσω με ελπίδα και θα σε μνηστευθώ για τον εαυτό μου εις τον αιώνα.> Όχι μόνο, λέγει, θα σε απαλλάξω από τους τρόμους του πολεμίου, αλλά θα προσθέσω σε αυτό και το να βρεθείς πλέον στην ευνοϊκή θέση της ελπίδας των αγαθών, ώστε να έχεις την ευθυμία ασφαλή, εδραιωμένη και ακλόνητη. Διότι θα σε μνηστευθώ για τον εαυτό μου, και αυτό εις τον αιώνα. Και τι σημαίνει άραγε αυτό;

Γκρεμίζει τον Βηλ και θανατώνει τον δράκοντα· ρίχνεται στον λάκκο και διασώζεται, ενώ εκείνοι που ήταν αίτιοι για να ριχτεί εκεί, ρίχνονται μέσα και καταβροχθίζονται από τα λιοντάρια. Ωσηέ. Λαμβάνει την εντολή να πάρει για γυναίκα του μια πόρνη, και τα παιδιά που θα γεννηθούν να τα ονομάσει Ιεζραέλ, «Ουκ ηλεημένη» και «Ου λαός μου». Και κατηγορεί τον λαό για πορνεία· του προλέγει την καταστροφή, καθώς και κάποια γεγονότα μετά την καταστροφή. Το δε χωρίο: «Θα συνάψω διαθήκη με τα θηρία του αγρού, και θα μνηστευθώ με πίστη», μπορεί να εκληφθεί ότι αναφέρεται σε όσους πιστεύουν στον Χριστό. Προστάζεται να πάρει γυναίκα μοιχαλίδα, προαναγγέλλοντας την ερήμωση των Ιουδαίων, και τους προσάπτει πολλά και μεγάλα αμαρτήματα, τόσο στον λαό όσο και στους ιερείς. Τους καταγγέλλει επίσης για μέθη, για μοιχεία και για θυμό. Τους ελέγχει επειδή, μεταθέτοντας την ελπίδα τους από τον Θεό, ήλπιζαν στους Ασσύριους και στηρίζονταν στους Αιγυπτίους. Και τους προλέγει τιμωρίες. Αναφέρει ότι ο Εφραΐμ, επειδή βοηθήθηκε και έγινε ισχυρός, δεν χρησιμοποίησε ορθά την ευημερία του.