Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 2:19

Όταν λοιπόν μιλήσω, λέει, στην καρδιά της, τότε βεβαίως και η ίδια θα ταπεινωθεί, όπως και στις αρχές, όταν, καθώς καλούσε ο Μωυσής και ο φιλεύσπλαχνος Θεός είχε προστάξει να αναχωρήσουν από την Αίγυπτο, με μεγάλη προθυμία βιάζονταν να το πράξουν αυτό, και έφευγαν μακριά από τη γη εκείνων που τους εκμεταλλεύονταν· και όταν καθόριζε τους νόμους στο Χωρήβ, συγκεντρωμένοι μαζί με τον Μωυσή στο όρος Σινά, υπόσχονταν λέγοντας: «Όλα όσα μας είπε ο Κύριος ο Θεός, θα τα κάνουμε και θα τα υπακούσουμε». Επομένως, θα είναι ταπεινή και υπάκουη, όπως και στις αρχές, όταν, λαμβάνοντας τη γέννηση προς τη θεογνωσία μέσω του νόμου, δεχόταν με χαρά αυτό που ήταν αρεστό στον Θεό. Ημέρες νηπιότητας, λοιπόν, ονομάζει την μέσω του νόμου αναγέννηση προς τη θεογνωσία· γι' αυτό και έλεγε: «Υιός πρωτότοκός μου είναι ο Ισραήλ». <Και θα γίνει εκείνη την ημέρα, λέει ο Κύριος, θα με καλέσει: Ο άνδρας μου, και δεν θα με καλέσει πλέον: Βααλείμ. Και θα εξαφανίσω τα ονόματα των Βααλείμ από το στόμα της, και δεν θα μνημονευθούν πλέον τα ονόματά τους.> Ημέρα, λοιπόν, σε αυτά ονομάζει τον καιρό της παρουσίας του Σωτήρα μας.

Διότι με τη λέξη Βααλείμ, κατά κοινή ομολογία, υποδηλώνονται τα είδωλα. Αποτελούσε δε συνήθεια για τις γυναίκες των Εβραίων να αποκαλούν τους συζύγους τους με τα ονόματα των ψευδώνυμων θεών, και αυτός ήταν ένας εξαιρετικός τρόπος για να τους τιμούν. Λένε μάλιστα ότι την αρχή αυτού του πράγματος την έκανε ο Νίνος ο Βαβυλώνιος, ο οποίος μετονόμασε τον ίδιο του τον πατέρα σε Βήλο, από το είδωλο που είχαν, δηλαδή τον Βηλ. Ότι λοιπόν θα παύσει και αυτή η τόσο αισχρή συνήθεια, το φανέρωσε λέγοντας: «Θα με καλέσει: Ο άνδρας μου, και δεν θα με καλέσει πλέον Βααλείμ». Διότι, εάν επιλέξει, λέει, να με ονομάσει ίσως σύζυγό της, οπωσδήποτε θα με προσφωνήσει: «Ο άνδρας μου», και δεν θα με καλέσει πλέον τιμώντας με με τα ονόματα των ειδώλων. Γι' αυτόν τον λόγο, λέει, ότι: «Θα εξαλείψω τα ονόματα των Βααλείμ από το στόμα της, και δεν θα μνημονεύσουν πλέον τα ονόματά τους». <Και θα συνάψω μαζί τους εκείνη την ημέρα διαθήκη με τα θηρία του αγρού και με τα πετεινά του ουρανού και με τα ερπετά της γης, και τόξο και ρομφαία και πόλεμο θα συντρίψω από τη γη.> Στα όσα ήδη αναγνώστηκαν προηγουμένως, έλεγε ότι: «Και θα αφανίσω την άμπελό της και τις συκιές της, για τα οποία είπε: Αυτές είναι οι αμοιβές μου που μου έδωσαν οι εραστές μου»· και πρόσθετε σε αυτά ότι: «Θα τα καταφάγουν τα θηρία του αγρού και τα πετεινά του ουρανού και τα ερπετά της γης».

Νομίζω δε ότι θα πρέπει να προστεθεί και εκείνο. Διότι παλαιά, όταν ζούσαμε συνεχώς μέσα στην πλάνη, και αποτελούσαμε τέκνα οργής, σαν κάποια πονηρά θηρία και σαρκοβόρα όρνια, και μάλιστα σαν τους αγριότατους δράκοντες, μας κατέστρεφαν οι πονηρές και αντίθετες δυνάμεις. Επειδή όμως εν Χριστώ γνωρίσαμε τον κατά φύσιν Θεό, και μέσω της πίστεως απονίψαμε τα εγκλήματα της αρχαίας απάτης, τότε και σωθήκαμε, και λάβαμε την εξουσία να «πατούμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού», τότε πατήσαμε επάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο, και ποδοπατήσαμε λέοντα και δράκοντα, με τον Χριστό να μας προασπίζεται, και να περιτειχίζει τους δικούς Του με αήττητη δύναμη, και να χορηγεί στον νου μας τη δική Του ειρήνη. Διότι λέγει: «Την ειρήνη τη δική μου σας δίνω· την ειρήνη τη δική μου αφήνω σε εσάς». Γράφει δε και ο Παύλος: «Και η ειρήνη του Χριστού, η υπερέχουσα κάθε νου, θα φρουρήσει τις καρδιές σας και τα νοήματά σας». <Και θα σε εγκαταστήσω με ελπίδα και θα σε μνηστευθώ για τον εαυτό μου εις τον αιώνα.> Όχι μόνο, λέγει, θα σε απαλλάξω από τους τρόμους του πολεμίου, αλλά θα προσθέσω σε αυτό και το να βρεθείς πλέον στην ευνοϊκή θέση της ελπίδας των αγαθών, ώστε να έχεις την ευθυμία ασφαλή, εδραιωμένη και ακλόνητη. Διότι θα σε μνηστευθώ για τον εαυτό μου, και αυτό εις τον αιώνα. Και τι σημαίνει άραγε αυτό;

Ή και με άλλον τρόπο, αν θέλεις, μπορείς να εκλάβεις τα λεγόμενα. Διότι, όπως είπα, μνηστεύθηκε κάποτε στην Αίγυπτο τη Συναγωγή των Ιουδαίων· αλλά κατά κάποιον τρόπο μάλλον για άλλον, όχι για τον Εαυτό Του, εννοώ δηλαδή για τον θεσπέσιο Μωυσή, προς τον οποίο είπε κάπου: «Πήγαινε, κατέβα γρήγορα από εδώ· διότι παρανόμησε ο λαός σου, αυτούς που έβγαλες από τη γη της Αιγύπτου». Ακούς πώς παραχώρησε στον Μωυσή τη μνηστευμένη, δηλαδή τον λαό, μη θεωρώντας τον ακόμα άξιο της οικειότητας με τον Εαυτό Του· διότι δεν ήταν ικανός, όπως είπα, ο νόμος ή ο Μωυσής, να ενώσει καθαρά και ολοκληρωτικά με τον Θεό· διότι αυτό είχε διατηρηθεί ως το άριστο των κατορθωμάτων και το αληθώς θεοπρεπές για τον μεσίτη Θεού και ανθρώπων, δηλαδή τον Χριστό, μέσω του οποίου και στον οποίο ενωνόμαστε με τον Θεό. Διότι «Αυτός είναι η ειρήνη μας», σύμφωνα με τις Γραφές, Αυτός που εξάλειψε την αμαρτία που βρισκόταν ανάμεσα, και, αφού μας έκανε καθαρούς, αποπλυμένους και αγιασμένους με το Πνεύμα, μας ένωσε με τον Εαυτό Του, και μέσω του Εαυτού Του με τον Θεό και Πατέρα. <Και θα σε μνηστευθώ για τον Εαυτό μου με δικαιοσύνη και με κρίση και με έλεος και με οικτιρμούς και θα σε μνηστευθώ για τον Εαυτό μου με πίστη, και θα επιγνώσεις τον Κύριο.> Εξηγείται σαφώς ποιος θα ήταν ο τρόπος της ένωσης, και μέσω ποιων πραγμάτων θα προχωρούσε το μυστήριο της οικονομίας. Διότι θα γίνει με δικαιοσύνη, λέει, και με κρίση, και μάλιστα και με έλεος και με οικτιρμούς. Ποια είναι λοιπόν η δικαιοσύνη, τι είναι η κρίση, καθώς επίσης και τι είναι το έλεος, είναι, όπως φαίνεται, αναγκαίο να εξηγήσουμε.

Αλλά αυτά μεν εξετάστηκαν ιστορικά· από τα σωματικά όμως, ως από την πιο ξεκάθαρη εικόνα, είναι αναγκαίο να ανυψωθούμε στα πνευματικά. Διότι, όσο ο Ισραήλ ήταν ακόμη ατίθασος και απειθής και θεομάχος, ο αμπελώνας του Κυρίου Σαβαώθ, «το αγαπημένο νεόφυτο», ο Θεός έδινε εντολή στα σύννεφα να μην ρίξουν σε αυτόν βροχή. Ως σύννεφα δε πρέπει να νοήσουμε τις άγιες και λογικές δυνάμεις, αυτές που προέρχονται άνωθεν και από τους ουρανούς, μέσω των οποίων θα έλθει σε εμάς ο λόγος της παρακλήσεως, φανερά δηλαδή από τον Θεό. Διότι είναι πνεύματα λειτουργικά, σύμφωνα με τη φωνή του μακάριου Παύλου, που ανεβοκατεβαίνουν και «αποστέλλονται για διακονία, για χάρη εκείνων που πρόκειται να κληρονομήσουν τη σωτηρία». Επειδή όμως παρήλθε ο καιρός της τιμωρίας, σώθηκε μέσω της πίστης ο άλλοτε κυριοκτόνος λαός, έγινε λοιπόν αποδεκτός με δικαιοσύνη και με κρίση και με έλεος και με οικτιρμούς, και ο Θεός, που διανέμει τα πάντα πλουσιοπάροχα στους πάντες, έστειλε σε αυτόν τις άνωθεν ευλογίες. Διότι έδωσε εντολή στα σύννεφα να ρίξουν τη βροχή, εννοώ την παρηγοριά στον νου και την καρδιά.

Γκρεμίζει τον Βηλ και θανατώνει τον δράκοντα· ρίχνεται στον λάκκο και διασώζεται, ενώ εκείνοι που ήταν αίτιοι για να ριχτεί εκεί, ρίχνονται μέσα και καταβροχθίζονται από τα λιοντάρια. Ωσηέ. Λαμβάνει την εντολή να πάρει για γυναίκα του μια πόρνη, και τα παιδιά που θα γεννηθούν να τα ονομάσει Ιεζραέλ, «Ουκ ηλεημένη» και «Ου λαός μου». Και κατηγορεί τον λαό για πορνεία· του προλέγει την καταστροφή, καθώς και κάποια γεγονότα μετά την καταστροφή. Το δε χωρίο: «Θα συνάψω διαθήκη με τα θηρία του αγρού, και θα μνηστευθώ με πίστη», μπορεί να εκληφθεί ότι αναφέρεται σε όσους πιστεύουν στον Χριστό. Προστάζεται να πάρει γυναίκα μοιχαλίδα, προαναγγέλλοντας την ερήμωση των Ιουδαίων, και τους προσάπτει πολλά και μεγάλα αμαρτήματα, τόσο στον λαό όσο και στους ιερείς. Τους καταγγέλλει επίσης για μέθη, για μοιχεία και για θυμό. Τους ελέγχει επειδή, μεταθέτοντας την ελπίδα τους από τον Θεό, ήλπιζαν στους Ασσύριους και στηρίζονταν στους Αιγυπτίους. Και τους προλέγει τιμωρίες. Αναφέρει ότι ο Εφραΐμ, επειδή βοηθήθηκε και έγινε ισχυρός, δεν χρησιμοποίησε ορθά την ευημερία του.