Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 2:7

«διότι εκπόρνευσε η μητέρα τους, ντρόπιασε αυτή που τα γέννησε.» Λέει ότι η πόρνη θα γίνει άκαρπη, ξερή και γεμάτη αγκάθια, διψασμένη και άνυδρη, στερημένη όχι βέβαια από τα γήινα νερά, αλλά από την άνωθεν και εξ ουρανού ευφορία, δηλαδή από τη χορηγία του Πνεύματος, την οποία Εκείνο διανέμει σε κάθε σοφή και αγαθή ψυχή. Διότι ψάλλει κάπου προς τον Θεό, και λέει ο μακάριος Δαβίδ: «Οι δε υιοί των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου. Διότι κοντά σου βρίσκεται η πηγή της ζωής». Άξιοι δε μιας τόσο σεπτής και άφθονης χορηγίας θα ήταν οι γνήσιοι και εκείνοι που έζησαν ορθά, και δεν προτίμησαν τίποτε άλλο από την αγάπη προς τον Θεό. Ενώ για την πόρνη λέει ότι θα γίνει άνυδρη και, μάλιστα, θα πεθάνει από τη δίψα. Και αυτό νομίζω πως είναι εκείνο που ειπώθηκε γι' αυτήν μέσω της φωνής άλλων προφητών. Διότι ο ένας έλεγε: «Ιδού έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος, και θα αποστείλω λιμό πάνω στη γη· όχι λιμό άρτου, ούτε δίψα για ύδωρ, αλλά λιμό για την ακοή του λόγου του Κυρίου. Και θα περιτρέχουν από ανατολών έως δυσμών, ζητώντας τον λόγο του Κυρίου, και δεν θα τον βρουν». Ο Ιερεμίας δε πάλι, ομιλώντας εκ μέρους του Θεού λέει: «Με πόνο και μάστιγα θα παιδαγωγηθείς, Ιερουσαλήμ· ας μην αποστραφεί η ψυχή μου από εσένα, για να μην σε καταστήσω άβατη γη, η οποία δεν θα κατοικείται».

Και όπως ακριβώς «γιοι φωτός» και «γιοι ημέρας» θα μπορούσαν εύλογα να νοηθούν εκείνοι που ζουν με τρόπο λαμπρό και εύσχημο, σαν να βρίσκονται μέσα στο φως και την ημέρα, έτσι και αν κάποιοι ονομάζονταν «τέκνα πορνείας», πάλι θα εννοήσεις αυτούς που ζουν μέσα στην πορνεία και στον πλέον διεστραμμένο βίο, τους οποίους δεν καταδέχεται να σπλαχνιστεί. «Διότι επόρνευσε η μητέρα τους, ντροπιάστηκε εκείνη που τα γέννησε». Ντρόπιασε δηλαδή τον εαυτό της, καθώς και τα τέκνα που γεννήθηκαν από αυτήν. Διότι, όπως ακριβώς ο δίκαιος ζει με τα καυχήματα της αρετής, έτσι και κάθε ασεβής ζει μέσα στο αίσχος και την ντροπή. <Διότι είπε: «Θα ακολουθήσω τους εραστές μου, αυτούς που μου δίνουν τον άρτο μου και το νερό μου, και τα ενδύματά μου και τα λινά μου υφάσματα, και το έλαιόν μου και όλα όσα μου αναλογούν».> Εραστές της, λέει, είναι οι ακάθαρτοι δαίμονες, προς τους οποίους θα μπορούσε να λεχθεί ότι έχει συντελεστεί και ο τρόπος της πορνείας. Διότι το να ακολουθεί κανείς τις δικές τους γνώμες και να εκπληρώνει τις δικές τους θελήσεις, αυτό νομίζω πως είναι το να ασελγεί μέσα στις αμαρτίες, να ζει αισχρά και να μολύνεται από την έσχατη φαυλότητα, και σχεδόν να κυοφορεί κάθε είδος ακαθαρσίας.

Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που ωδινούν τον θείο φόβο φωνάζουν προς τον Θεό: «Εξαιτίας του φόβου σου, Κύριε, συλλάβαμε στη γαστέρα και πονέσαμε και γεννήσαμε, κυοφορήσαμε το πνεύμα της σωτηρίας σου πάνω στη γη», έτσι και εκείνοι που παραδίδουν τον νου τους στις επιθυμίες των δαιμόνων, τον έχουν αμέσως γεμάτο από κάθε ασέβεια, καθώς απομακρύνονται από τους θείους νόμους και γίνονται εργάτες κάθε φαυλότητας. Επομένως, οι αποστάτες δαίμονες είναι πονηροί και ολέθριοι εραστές εκείνων που έχουν εκτραπεί προς την ασέβεια, και αν κάποιος επιλέξει να τους προσέχει ως θεούς, θα ασεβήσει τρομερά. Διότι αποδίδει σε αυτούς την ευγνωμοσύνη για όσα τυχόν έχει, και τους τιμά πολλές φορές με επαίνους, και τους προσφέρει ευχαριστίες, εγκαταλείποντας τον ένα και εκ φύσεως Θεό, αυτόν που χορηγεί τα αναγκαία για τη ζωή, αυτόν που τον ντύνει σαν με ενδύματα με τη χάρη του, και που επισκιάζει και τον νου και την καρδιά με τις άνωθεν βοήθειες, αυτόν που τον αλείφει σαν με έλαιο, και τον τρέφει με τον νοητό άρτο για την ένδοξη και απέραντη ζωή, αυτόν που μας ζωογονεί με το ζωοποιό ύδωρ για την πνευματική μας ευεξία. Αλλά εκείνος που έχει εκτραπεί προς την ασέβεια, όπως ακριβώς και η εκπορνευμένη Συναγωγή, θεωρεί ότι πρέπει να ακολουθεί τους δικούς του εραστές, και σε αυτούς να αποδίδει τις ευχαριστίες, και να νομίζει ότι λαμβάνει από αυτούς τόσο την τροφή όσο και την ένδυση.

Διότι αυτό νομίζω ότι σημαίνει το: «Είπε δηλαδή: Θα ακολουθήσω τους εραστές μου, που μου δίνουν τον άρτο μου και το νερό μου, τα ενδύματά μου και τα λινά μου, το λάδι μου, και όλα όσα μου χρειάζονται». Όμως οι σοφοί και οι αγαθοί, και όσοι είναι γνωστοί και οικειότατοι στον Θεό, σε Αυτόν εξάπαντος θα απέδιδαν και την παροχή των ουρανίων αγαθών και τη χορηγία των επιγείων. Διότι θα πουν, και μάλιστα πολύ συνετά: «Μήπως υπάρχει ανάμεσα στα είδωλα των εθνών κάποιος που να φέρνει βροχή; Και αν ο ουρανός δώσει την αφθονία του, δεν είσαι Εσύ ο ίδιος; Και θα προσμένουμε Εσένα, διότι Εσύ τα εποίησες όλα αυτά».

Διότι, έχοντας υποταχθεί άπαξ στους Μήδους και τους Πέρσες, δεν είχαν την άνεση να προσέρχονται στον Βάαλ ούτε στις χρυσές δαμάλεις. Απεναντίας, ήταν κατά κάποιον τρόπο αναπόφευκτο, όντας στερημένοι και από αυτήν την άνωθεν και προσφιλέστατη ελευθερία, και νοσταλγώντας την πατρίδα τους, πένητες και καταπιεσμένοι από τις πλεονεξίες των κυριάρχων, να μην μπορούν πλέον να εκτελούν τα συνηθισμένα τους· αλλά μάλλον να θρηνούν και να παραζαλίζονται από τις ανίατες συμφορές, καταδικάζοντας πλέον όσους τους πλάνησαν, καθώς δεν αποκόμισαν κανένα όφελος συμμετέχοντας σε κενές ελπίδες. Διότι δεν ωφελήθηκαν σε τίποτα, ούτε με το να τους υπερασπίζεται ο Βάαλ (γιατί τι θα μπορούσε να κάνει το άφωνο ξύλο;), ούτε με τις δαμάλεις να επινοούν γι' αυτούς κάποιον τρόπο βοήθειας· διότι ήταν χρυσός, «έργα των χειρών των ανθρώπων», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Φράσσονται λοιπόν οι οδοί· διότι ο Θεός δεν εξομαλύνει για τους φιλαμαρτήμονες το μονοπάτι προς τη φαυλότητα, αλλά ωφέλιμα το κάνει τραχύ, και δεν τους επιτρέπει να κατευθύνονται με ευκολία προς τη μάταιη φλυαρία· ώστε, έστω και ακούσια, να εμποδίζονται και να μεταστρέφονται προς το καλύτερο, έχοντας μάθει από την ίδια την εμπειρία ότι η αμαρτία δεν μένει σε κανέναν χωρίς συνέπειες. «Και θα πει: Θα πορευθώ και θα επιστρέψω στον πρώτο άνδρα μου, διότι περνούσα καλύτερα τότε από ό,τι τώρα». Ο λόγος βέβαια διατηρεί ακόμη τον αρμόζοντα χαρακτήρα του· διότι έχει συντεθεί από την αρχή μέχρι το τέλος ως αφορών σε πόρνη γυναίκα.

«Γι' αυτό», λέει, «θα μετανοήσει και θα πει: “Θα πορευθώ προς τον πρώην άνδρα μου, διότι τότε περνούσα καλύτερα απ' ό,τι τώρα”. Πλην όμως, παρατήρησε και σε αυτό τον Θεό των όλων να παιδαγωγεί ακόμη και μέσα στην οργή Του, και να ωφελεί ποικιλοτρόπως, και με την έλευση των δεινών να επαναφέρει αυτούς που έχουν πλανηθεί, και να τους μεταβάλλει προς το συμφέρον τους. Διότι, όταν», λέει, «δει τους δρόμους της φραγμένους με αγκάθια, τότε ακριβώς θα αλλάξει σκέψη, και αυτό που θα ήταν προτιμότερο να επιλέξει να πράξει προτού ενσκήψουν τα θλιβερά, έστω και αργά, και μετά από την εμπειρία της, θα το ασπαστεί. Διότι τότε θα αγαπήσει τα του Θεού, και αφού παραβλέψει τα ενδιάμεσα αμαρτήματα υποκινούμενη από σώφρονα λογισμό, θα στραφεί πλέον στο να επιθυμεί τα αρχικά, και θα θαυμάσει τα του Θεού και, σαν να συνήλθε από μέθη, θα διακρίνει επιτέλους ότι αυτά υπερέχουν ασυγκρίτως. Επομένως, δεν είναι ανώφελο το να παιδαγωγείται κανείς, έστω κι αν αυτό προκαλεί προσωρινή λύπη. Και γνωρίζοντάς το αυτό οι προφήτες λένε: “Παίδευσέ μας, Κύριε”. Αλλά και ο θεσπέσιος Παύλος γράφει: “Αν υπομένετε την παιδαγωγία, ο Θεός σάς συμπεριφέρεται ως υιούς· διότι ποιος είναι εκείνος ο υιός, τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας του;”»

Πρέπει, λοιπόν, να αφιερώνουμε στον Θεό τα δικά Του. Διότι τον δοτήρα και χορηγό κάθε αγαθού σε εμάς πρέπει να τον τιμούμε με όσα έχουμε λάβει από Αυτόν, είτε πρόκειται για λαμπρό λόγο, είτε για νου που έχει την ικανότητα να κατανοεί τα αληθινά μυστήρια. «Γι' αυτό θα επιστρέψω και θα πάρω πίσω το σιτάρι μου στην ώρα του και το κρασί μου στον καιρό του, και θα αφαιρέσω τα ιμάτιά μου και τα λινά μου υφάσματα, ώστε να μην καλύπτεται η γύμνια της· και τώρα θα αποκαλύψω την ακαθαρσία της μπροστά στους εραστές της, και κανείς δεν θα τη γλιτώσει από το χέρι μου.» Βλέπεις πώς απείλησε με την αφαίρεση των αγαθών που προσφέρουν ευφροσύνη, και αυτό με τρόπο ωφέλιμο; Διότι, όπως ακριβώς το ότι ο δρόμος της έγινε τραχύς από τα αγκάθια την παρακίνησε να επιλέξει να φρονήσει τα καλύτερα, και την έκανε να πει, έστω και παρά τη θέλησή της, «Θα επιστρέψω στον προηγούμενο άνδρα μου, επειδή τότε ήμουν καλύτερα απ' ό,τι τώρα» – διότι κατανόησε από εμπειρία τι την ωφελεί και πού είναι προτιμότερο να παραμένει – έτσι, «αν πάρω τα δικά μου», λέει, τότε οπωσδήποτε θα αναζητήσει τον χορηγό, θα πάψει να προσφέρει θυσίες ευγνωμοσύνης στα δαιμόνια και να νομίζει ότι είναι πραγματικοί θεοί, ικανοί να σώζουν αυτούς που τους έχουν υποταχθεί.

Έπειτα, εάν τον δει να βασανίζεται από έναν πονηρό κύριο και να λέει: «Επιστρέφω στον προηγούμενο κύριό μου, διότι περνούσα καλύτερα τότε παρά τώρα», καταβάλλει και πάλι για αυτόν το αντίτιμο και τον εξαγοράζει, για να γίνει λαός περιούσιος. Έτσι, λοιπόν, ανακτά και εμάς ο Θεός. Και πώς είμαστε δικά Του και δεν είμαστε δικά Του; Ως δημιουργήματα είμαστε βεβαίως δικά Του, επειδή όμως εξαιτίας της αμαρτίας γίναμε ξένοι, δεν είμαστε δικά Του. Μη νομίσεις ότι ανήκεις στον Θεό, εάν είσαι αμαρτωλός· διότι ο διάβολος σε αποκτά· δικό του κτήμα είσαι. Ο άνθρωπος της αμαρτίας, ο υιός της απώλειας, εκείνος σε αγοράζει, όχι με τίμιο αίμα, αλλά με άτιμο· διότι αγοράζει με την αμαρτία· αγοράζει με την πορνεία· διότι είναι ακάθαρτος. Αγοράζει με τον φόνο· διότι είναι μιαιφόνος· διότι ήταν ανθρωποκτόνος από την αρχή και δεν στάθηκε στην αλήθεια, και αυτά είναι τα νομίσματά του.