Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 3:2

Διότι λέει πως, παρόλο που επέλεξαν να απειθούν και να προσφέρουν την αγάπη τους σε ψευδώνυμους θεούς, και επιθυμούσαν να εκπληρώνουν όσα ήταν ευάρεστα σε εκείνους, ο Θεός από την έμφυτη αγαθότητά Του τους αγαπά, «ο Οποίος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας». Μας δίδει δε, κατά κάποιον τρόπο, ο Λόγος του Θεού να κατανοήσουμε ότι, ακόμη και κατά τον καιρό της επίγειας παρουσίας Του, υπήρχαν ίσως ανάμεσα στους Ιουδαίους πολλοί που αμφιταλαντεύονταν, οι οποίοι ούτε ήταν απόλυτα προσηλωμένοι στις εντολές του Μωυσή, ούτε βέβαια είχαν απαλλαγεί εντελώς από τους ρύπους της πλάνης, αλλά απέβλεπαν μάλλον και σε ξένους θεούς, στους οποίους προσέφεραν γλυκίσματα με σταφίδες, ίσως μικρούς πλακούντες και μελόπιτες. Διότι προσέφεραν ως θυσία στους δαίμονες τέτοιου είδους γλυκίσματα, και μάρτυρας αυτού είναι η πράξη. <Και την μίσθωσα για τον εαυτό μου με δεκαπέντε αργύρια, ένα γομόρ κριθάρι και ένα νέβελ κρασί, και της είπα: Πολλές ημέρες θα παραμείνεις μαζί μου, και δεν θα πορνεύσεις ούτε θα ανήκεις σε άλλον άνδρα, και εγώ θα είμαι μαζί σου.> Μισθώνει, λοιπόν, τη γυναίκα ο προφήτης, την εγκαθιστά στο σπίτι, και της παραγγέλλει να απέχει από τη συνηθισμένη της φαυλότητα και να σταματήσει τους μολυσμούς της μοιχείας. Της υπόσχεται βέβαια ότι, αν επιλέξει να ζει με σωφροσύνη και να προσβλέπει μόνο σε αυτόν, θα είναι και αυτός δικός της, δηλαδή θα την οικειωθεί συζυγικά και θα γίνει ένα με αυτήν, «Διότι θα γίνουν», λέει, «οι δύο μία σάρκα». Και ποιο είναι το νόημα αυτού του αινίγματος;

Το πλήθος των Ιουδαίων, το απειθές και κυριοκτόνο, τη μοιχαλίδα και βέβηλη, μετά την ανάληψη του Χριστού στους ουρανούς, ο Θεός την εγκαθιστά χωρίς άνδρα. Πλην όμως, εάν δεν πορνεύσει πλέον, δηλαδή, εάν δεν πορευτεί πάλι στο να επιλέξει να τιμά ξένους θεούς, υπόσχεται ότι στους έσχατους καιρούς θα την ενώσει με τον Εαυτό Του, αφού βεβαίως έχει προεισαχθεί το πλήθος των εθνών. Διότι εκείνοι που προέρχονται από τον Ισραήλ τοποθετήθηκαν στα νώτα, δηλαδή ως επακόλουθο και πίσω και στους εσχάτους. Παρατήρησε δε, πώς δεν υπήρξε καθόλου γαμική συνεύρεση του προφήτη με τη μοιχαλίδα και πονηρή, αλλά υπόσχεση της πράξης μετά από πολλές ημέρες, εάν δεν γινόταν πάλι γυναίκα άλλου ανδρός, δηλαδή εάν απείχε από τα εγκλήματα και τους μολυσμούς της νοητής πορνείας. Διότι θα αποδεχθεί, όπως είπα, στους κατάλληλους καιρούς, ο εξ ουρανού νυμφίος, το πλήθος της μοιχαλίδας που δεν λάτρευσε είδωλα. Διότι πράγματι μετά τον σταυρό του Σωτήρος, ο Ισραήλ είναι προσκολλημένος μόνο στους νόμους που δόθηκαν μέσω του Μωυσή, έστω και με τρόπο πολύ σαθρό και παραμελημένο, αλλά δεν έχει παρεκκλίνει στο να επιλέξει να τιμά τις ψευδολατρείες των δαιμονίων. Αλλά ποιος είναι ο τρόπος ζωής της μοιχαλίδας που περιμένει στο μέλλον την κοινωνία με τον προφήτη; Ή ποια ήταν τα μισθώματά της; Δεκαπέντε αργύρια, λέει, και ένα γομόρ κριθής και ένα νέβελ οίνου.

Όσο για το λεθέκ, όπως αναφέρεται στον προφήτη Ωσηέ: «μίσθωσα για τον εαυτό μου ένα λεθέκ κριθάρι». Σε ορισμένα αντίγραφα δε το «γόμορ κριθής» είναι το ίδιο πράγμα. Διότι με αυτά υποδηλώνονται δεκαπέντε μόδιοι. Έχει ονομαστεί δε λεθέκ σύμφωνα με τη γλώσσα των Εβραίων, το οποίο σημαίνει «έπαρμα», από το γεγονός ότι μπορεί ένας νέος να ανασηκώσει τους δεκαπέντε μόδιους και να τους φορτώσει στον όνο.

Περί του λεκέθ ή θεκέλ. Λεκέθ, όπως αναφέρεται στον προφήτη Ωσηέ ότι «μίσθωσα για τον εαυτό μου ένα λεκέθ κριθάρι». Αντιστρόφως δε το γομόρ κριθαριού είναι το ίδιο πράγμα, και υποδηλώνει δεκαπέντε μόδιους. Η λέξη λεκέθ προέρχεται από την εβραϊκή γλώσσα, και σημαίνει έπαρμα (σήκωμα), από το γεγονός ότι ένας νέος μπορεί να σηκώσει δεκαπέντε μόδιους σιταριού ή κριθαριού και να τους φορτώσει σε όνο. Το ίδιο ονομάζεται και γομόρ· διότι αυτό είναι το μεγάλο [μέτρο], το οποίο από την εβραϊκή διάλεκτο ονομάζεται γομόρ. Υπάρχει όμως και μικρό γομόρ δώδεκα μοδίων.

Σίκλον. Το σίκλον είναι το τέταρτο της ουγγιάς, το οποίο αντιστοιχεί σε ενάμισι νόμισμα. Ως μεδώκ αναφέρει τους κυάθους. Και ως μασμαρώδ αναφέρει τους διυλιστήρες. Ο κύαθος άλλοτε μεν αντιστοιχεί σε απλό ποτήρι, το οποίο είναι ίσον με έναν ξέστη, άλλοτε δε σε τριπλό, το οποίο είναι ίσον με τρεις ξέστες. Το αντλητήριο είναι σκεύος που αντλεί από κεράμιο μέσω μακριάς λαβής. Ο κύαθος χωράει μία ουγγιά, ο κύαθος του ελαίου μιάμιση ουγγιά, του οίνου μία ουγγιά και ένα έκτο, και του μέλιτος δυόμισι ουγγιές. Το μεγάλο γομόρ, το οποίο λέγεται και λεθέκ. Το λεθέκ, όπως αναφέρεται στον προφήτη Ωσηέ: «μίσθωσα για τον εαυτό μου ένα λεθέκ κριθάρι». Είναι λοιπόν το ίδιο πράγμα. Διότι υποδηλώνει δεκαπέντε μοδίους. Η δραχμή ισούται με τρία γράμματα. Δράκα αλεύρου. Η δράκα είναι ό,τι χωράει η παλάμη. Το μεγάλο είν ισούται με δεκαοκτώ ξέστες. Το δε άγιο ισούται με πεντέμισι ξέστες, ενώ των μετρητών με εβδομήντα δύο ξέστες. Τα αργυρά και τα χαλκά νομίσματα έχουν βάρος τριών γραμμάτων. Ο τέλειος άργυρος ισούται με εκατό λίτρες. Ο αργυρούς, η μνα και ο μάνης ισούνται με είκοσι ουγγιές, το οποίο αντιστοιχεί σε μία λίτρα και οκτώ ουγγιές. Ο αμφορέας χωράει είκοσι τέσσερις ξέστες. Τα δύο ασσάρια είναι τα λεπτά. Ένα ασσάριο έχει βάρος έξι γραμμάτων. Τρία βαλάντια, τα οποία λέγονται και φόλοι, των διακοσίων πενήντα δηναρίων, ισούνται με τριακόσιες δώδεκα λίτρες. Το δηνάριο ζυγίζει μία λίτρα και τρεις ουγγιές. Το δίδραχμο έχει βάρος έξι γραμμάτων. Το λεπτό σάτο ζυγίζει τρία γράμματα. Το λεπτό είναι σταθμίο που ισούται με το τέταρτο της ουγγιάς.

6. Αλλού δε στο τριπλάσιο, που είναι 3. Το αντλητήριο είναι κατασκευασμένο από κεραμικό, και αντλεί μέσω μιας μακριάς λαβής. Ο κύαθος έχει μία ουγγιά· ο κύαθος του ελαίου έχει μία και μισή ουγγιά· του οίνου μία και μισή ουγγιά και ένα έκτο· του μέλιτος μία και μισή ουγγιά. Το μεγάλο γομόρ είναι και το λεθέκ· το λεθέκ αναφέρεται όπως έχει ειπωθεί στον προφήτη Ωσηέ [3, 2]: «Μίσθωσα για τον εαυτό μου ένα λεθέκ κριθάρι». Σε άλλα όμως αντίγραφα λέει: «Ένα γομόρ κριθάρι». Είναι λοιπόν το ίδιο πράγμα, διότι υποδηλώνονται 15 μόδιοι. Η δραχμή ισούται και με 3 γράμματα. Μία δράκα αλεύρου. Η δράκα είναι το κράτημα της χειρός. Το μεγάλο ιν αποτελείται από 18 ξέστες, ενώ το ιερό από 9 ξέστες. Ο κάβος του σίτου από ξέστες

Διότι τα ονόματα των μέτρων είναι τα εξής: λεθέκ, γομόρ, βάδος, σάτον, μόδιος, κάβος, χοίνιξ, οιφεί σεμιδάλεως, δραξ αλεύρου, αρτάβη, τρία μέτρα σεμιδάλεως, τρία κάνιστρα χονδριτών, νέβελ οίνου, κόλλαθον, αλάβαστρον μύρου, καμψάκης ύδατος, κοτύλη ελαίου, κύαθος, μετρητής οίνου, μετρητής ελαίου, τρυβλίον, ξέστης, αμφορεύς, απόρρυμα, σαφιθά, ιν, χους, χρυσή στάμνος στην οποία φυλασσόταν το μάννα, μάρης, κύπρος, κογγιάριον. † Ο κόρος έχει ληφθεί από την εβραϊκή διάλεκτο, και ονομάζεται χορ. Ισοδυναμεί δε με τριάντα μοδίους. Λέγεται δε χορ από την έννοια του βουνού· διότι «χαρία» ονομάζεται το βουνό. Επειδή, όταν οι τριάντα μόδιοι συσσωρευτούν σαν βουνό, αποτελούν το φορτίο μιας καμήλας. Το δε λεθέκ, όπως αναφέρεται στον προφήτη Ωσηέ, ότι «μίσθωσα για τον εαυτό μου ένα λεθέκ κριθάρι» —ενώ σε άλλα αντίγραφα αναφέρεται «ένα γομόρ κριθάρι»— είναι το ίδιο πράγμα, διότι και τα δύο υποδηλώνουν δεκαπέντε μοδίους. Ονομάστηκε δε λεθέκ σύμφωνα με την εβραϊκή γλώσσα, το οποίο σημαίνει «ανύψωση» (έπαρμα), από το γεγονός ότι μπορεί ένας νέος να σηκώσει τους δεκαπέντε μοδίους και να τους φορτώσει σε έναν όνο. Η ίδια αυτή ποσότητα των δεκαπέντε μοδίων ονομάζεται και μέγα γομόρ, το οποίο προέρχεται από την εβραϊκή λέξη γομόρ.