Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 4:14

Παρατήρησε, λοιπόν, πώς εκείνοι που βαπτίστηκαν στη νεφέλη και στη θάλασσα, αν και έφαγαν τον εξ ουρανού άρτο και ήπιαν το πνευματικό ποτό, αναμείχθηκαν με τους ειδωλολάτρες. Επειδή κάθισαν στο ίδιο τραπέζι με αυτούς και συμμετείχαν στην ειδωλολατρική τράπεζα, παρασύρθηκαν εύκολα και αμέσως ολίσθησαν στην αποστασία, και χόρευαν μαζί με γυναίκες. «Και ο λαός συνευρισκόμενος αναμειγνυόταν με πόρνη», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη. Διότι αυτό ακριβώς σημαίνει το ότι «σηκώθηκαν να διασκεδάσουν». Επομένως, είναι πράγματι επικίνδυνο το να συναναστρέφεται κανείς με πονηρούς και απίστους. Γι' αυτό άλλωστε είπε κάπου ο Σολομών: «Εκείνος που συμπορεύεται με σοφούς θα γίνει σοφός, ενώ εκείνος που συμπορεύεται με άφρονες θα γίνει γνωστός».

Μακάριοι, λοιπόν, είναι εκείνοι που «πενθούν τώρα», όπως λέει ο Σωτήρας, και οι οποίοι έχουν φροντίσει να τιμούν και να αγαπούν όσο το δυνατόν περισσότερο την καρτερία στους επωφελείς κόπους. <Γι' αυτό θα εκπορνευτούν οι θυγατέρες σας, και οι νύφες σας θα μοιχεύσουν. Και δεν θα τιμωρήσω τις θυγατέρες σας όταν πορνεύουν, ούτε τις νύφες σας όταν μοιχεύουν. Διότι και οι ίδιοι συναναστρέφονταν με πόρνες, και θυσίαζαν με τους μυημένους στα είδωλα.> Διότι, επειδή θεωρείτε, λέει, αξιοθαύμαστο το να τρυφάτε κάτω από δέντρα και σκιές, και έχετε κάνει ηδονή αυτό που εμένα με λυπεί, δηλαδή την καταραμένη πλάνη και ακαθαρσία, για τον λόγο αυτό οι μεν θυγατέρες σας θα πορνεύσουν, οι δε νύφες σας, δηλαδή οι σύζυγοι των γιων σας, θα μοιχευθούν. Και ακόμη κι αν συμβούν αυτά, λέει, εγώ θα αδρανήσω και δεν θα τις τιμωρήσω. Φαίνεται δε ότι μέσω αυτών προαναγγέλλει τις βλάβες που θα προέλθουν από τον πόλεμο εναντίον εκείνων που αμάρτησαν, και τα όσα ακολουθούν τις αιχμαλωσίες. Διότι εκείνοι που άπαξ κυρίευσαν και νίκησαν, πράττουν στους αιχμαλώτους ό,τι νομίζουν, ασκώντας αχαλίνωτη εξουσία, και προχωρώντας με ανεξέλεγκτες ορμές σε καθετί που τους προξενεί ευχαρίστηση, χωρίς να υπολογίζουν κανέναν νόμο και χωρίς να ανέχονται να σκεφτούν το λογικό ή το πρέπον. Έχοντας δε σκληρυμένο νου, που ρέπει πολύ προς την αγριότητα, δεν δείχνουν καμία φειδώ σε εκείνους που βρίσκονται σε άθλια κατάσταση.

Αν όμως κάποιος το προτιμά, μπορεί να το νοήσει και με άλλον τρόπο. Διότι ο Θεός των όλων επισκέπτεται αυτούς που θέλει να τιμά και να αγαπά· και αν δει ότι έχουν παρασυρθεί στη ραθυμία, και θέλουν να πράττουν όσα δεν είναι θεμιτά, τους επιτιμά με μέτρο, πείθοντάς τους να επιστρέψουν στα καλύτερα και σε όσα είναι αναγκαία για την ωφέλειά τους. Γι' αυτό λέει και ο θεσπέσιος Παύλος προς εκείνους που έχουν κληθεί σε ενάρετη ζωή: «Αν υπομένετε την παιδαγωγία, ο Θεός συμπεριφέρεται σε εσάς ως προς υιούς. Διότι ποιος είναι εκείνος ο υιός, τον οποίο δεν παιδαγωγεί ο πατέρας του;» Ο δε σοφότατος συγγραφέας των Παροιμιών διαβεβαιώνει και λέει: «Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί· και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται». Επομένως αυτούς που παιδαγωγεί, τους αξιώνει και της επίβλεψής του, ως οπωσδήποτε αγαθούς και αγαπημένους. Καθόλου όμως δεν επιβλέπει αυτούς που έχουν αμαρτήσει βαρύτατα εναντίον του, σαν να τους λέει: «Δεν σας γνωρίζω». Διότι, «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι επί τους δικαίους», όπως έχει γραφτεί. Επομένως, λέει, ακόμη και αν σφάλλουν, δεν θα τους επισκεφθώ, δηλαδή, δεν θα φροντίσω, δεν θα τους επιστρέψω σε εμένα, δεν θα τους θεωρήσω άξιους για τίποτα. Για ποια αιτία; Διότι και εσείς οι ίδιοι, λέει, που έχετε τη θέση πατέρων, τόσο πολύ απέχετε από το να θέλετε να επιτιμάτε τους εαυτούς σας και τα παιδιά σας, ακόμη κι αν αυτά επιδίδονται στη χείριστη φαυλότητα, ώστε να συμφύρεστε με πόρνες. Διότι έχετε προσφέρει θυσίες μαζί με τους μυημένους στα είδωλα.

Και «πόρνες» ονομάζει ειδικά τις ιέρειες του Βεελφεγώρ. Ο Βεελφεγώρ είναι ο λεγόμενος Πρίαπος. Εκείνες δε που τιμούσαν αυτό το τόσο αισχρό βδέλυγμα, ήταν λοιπόν ομολογουμένως πόρνες. «Τετελεσμένους» πάλι ονομάζει τους ιερομύστες του Βεελφεγώρ, οι οποίοι ήταν άνδρες που δεν ανέχονταν να είναι αυτό που είναι, αλλά μετέπιπταν μάλλον σε θηλυπρεπές φρόνημα, συμπεριφερόμενοι ανόσια με θηλυπρέπεια τόσο στα λόγια όσο και στους τρόπους. Μερικοί αποκαλούν τέτοιους ανθρώπους θηλυδρίες και μαλθακούς, οι οποίοι χρησιμοποιώντας γυναικείες ολολυγές και κύμβαλα, και τρέχοντας γύρω από κάποιους κρατώντας δάδες, υποκρίνονταν ότι τελούσαν μυσταγωγίες, εκπληρώνοντας τα παίγνια της αισχύνης του Βεελφεγώρ. «Θυσίαζαν λοιπόν», λέει, «μαζί με τους τετελεσμένους», δηλαδή είχαν μυηθεί στα δικά τους μυστήρια, και μαζί με αυτούς τους τόσο διεφθαρμένους προσέφεραν θυσίες στον Βεελφεγώρ. <Και ο συνετός λαός συμπλεκόταν με πόρνη.> Μεταφέρει έπειτα τον λόγο στον Ιούδα, δηλαδή σε εκείνους από τη φυλή του Ιούδα και του Βενιαμίν, οι οποίοι κατοικούσαν ακόμη στην Ιερουσαλήμ και είχαν το θείο θυσιαστήριο· διότι ο ναός υφίστατο ακόμη· και ισχυρίζονταν ότι τηρούσαν τις εντολές του Μωυσή και ότι διέθεταν τη σύνεση του νόμου. Αλλά και αυτοί λάτρευσαν «την Αστάρτη, το βδέλυγμα των Σιδωνίων». Λένε δε ότι η Αστάρτη είναι αυτή που στους Έλληνες, δεν ξέρω πώς, ονομάζεται Αφροδίτη.

Στέκεται δε το άγαλμα γυμνό, και σαν σε μορφή πόρνης, αποκαλύπτοντας άσεμνα στα μάτια όλων και τα απόκρυφα μέρη του σώματος. Επομένως, λέει, δεν ήταν μόνο ο Ισραήλ, καίτοι είχε νοσήσει από τεράστια αφροσύνη, που «αναμειγνυόταν με πόρνες και θυσίαζε μαζί με τους μυημένους»· αλλά και ο ίδιος ο λαός που διέθετε σύνεση, δηλαδή αυτός που υποκρινόταν ότι διατηρούσε ακόμη τη σύνεση του νόμου, συμπλεκόταν με πόρνη. Διότι προσκύνησαν, όπως είπα, την Αστάρτη. Επειδή ο Σολομών έχτισε για αυτήν ναό, εκπληρώνοντας τις επιθυμίες μιας ακόλαστης και αλλόφυλης γυναίκας. <Εσύ όμως, Ισραήλ, μην αγνοείς, και εσείς του Ιούδα μην εισέρχεστε στα Γάλγαλα, και μην ανεβαίνετε στον οίκο της αδικίας, και μην ορκίζεστε στον ζώντα Κύριο.> Έχω ήδη πει πολλές φορές, ότι τις μεν δέκα φυλές που βρίσκονται στη Σαμάρεια, τα λόγια των προφητών τις ονομάζουν Ισραήλ· τις δε δύο φυλές στα Ιεροσόλυμα, εννοώ του Ιούδα και του Βενιαμίν, τις ονομάζουν μερικές φορές Ιούδα και Βενιαμίν. Έτσι λοιπόν, ο λόγος τώρα γίνεται και για τους δύο, και ελέγχει τη νόσο του καθενός από τα δύο πλήθη. Διότι δες πώς ονειδίζει τον Ισραήλ ως εντελώς ασύνετο και ολιγόμυαλο, και γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο έχει γίνει και αποστάτης, εφόσον θα θεωρούνταν εύλογα ως έγκλημα της έσχατης ασυνεσίας το να αγαπά να προσκολλάται στις λατρείες των ειδώλων και να απομακρύνεται από την αγάπη προς τον Θεό.

Επειδή λοιπόν ο πόλεμος ήταν πλέον κοντά και προ των πυλών, καθώς κινδύνευαν να καταστραφούν αμέσως και δεν ήταν σε θέση να αντιπαραταχθούν στις δυνάμεις του Ισραήλ, προσπαθούσαν, με την τέχνη των μάγων και με τα δικά τους ανόσια τεχνάσματα, να απομακρύνουν τους εχθρούς. Επειδή όμως, αν και έκαναν τα πάντα, δεν κατάφερναν να τους βλάψουν καθόλου, διότι ο Θεός τους υπερασπιζόταν και έτρεπε τον ψευδομάντη Βαλαάμ να ευλογεί, παρόλο που είχε πληρωθεί για να καταραστεί, όντας πλέον σε έσχατη αμηχανία, συλλογίζονταν μέσα τους ότι με κανέναν άλλο τρόπο δεν θα μπορούσαν να βλάψουν τον Ισραήλ, παρά μόνο αν εκείνοι συγκρούονταν με τον Θεό που τους προστάτευε και, στερημένοι από την άνωθεν βοήθεια, έδιναν μάχη εναντίον τους, αν βέβαια το επέλεγαν. Γνωρίζοντας δε ότι το αρσενικό είναι ορμητικό και επιρρεπές προς το θηλυκό, και ότι η νεότητα δεν είναι ασφαλής απέναντι στις μιαρότατες ηδονές αυτού του είδους, έστειλαν γυναίκες εξωραϊσμένες για ανάρμοστη συναναστροφή με τους Ισραηλίτες, από την ομορφιά των οποίων πολύ εύκολα συναρπαζόταν καθένας που ήταν επιρρεπής στο να νοσεί ως προς τα της σάρκας, και απομακρύνονταν σιγά-σιγά από τη λατρεία του Θεού, ακολουθώντας τα φρονήματα εκείνων. Και συνέδεαν στενά την αποστασία με την πορνεία. Διότι έχει γραφτεί: «Και μυήθηκε ο λαός στον Βεελφεγώρ». Αυτό δε ακριβώς είπε ο Θεός και μέσω της φωνής των προφητών: «Και ο λαός που γνώριζε, συμπλεκόταν με πόρνη».

Διότι το ότι η εγκατάλειψη αποτελεί σημάδι μεγάλης οργής, θα το ακούσεις από τον Θεό που λέει προς τους Ιουδαίους: «Δεν θα τιμωρήσω τις νύφες τους όταν μοιχεύουν, και τις θυγατέρες τους όταν πορνεύουν»· και πάλι: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομία μου· έγινε η κληρονομία μου για μένα σαν λιοντάρι στο δάσος». «Έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση, και μαζί της όλοι οι ευθείς στην καρδιά». Όχι ότι, όταν η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση, ο Θεός θα απορρίψει τον δικό του λαό, ή την κληρονομία του· αλλά, επειδή έδωσε τις παιδαγωγικές τιμωρίες ως απόδειξη ότι δεν αδιαφορεί για τη δική του κληρονομία, θέλει με τα προλεχθέντα να σε διδάξει μέχρι πότε υπάρχει ανάγκη γι' αυτές. Διότι, όταν ο Χριστός, που είναι η όντως δικαιοσύνη, επιστρέψει σε κρίση, και εγκαταλείποντας τη μακροθυμία στραφεί στο να κρίνει, και «όλοι οι ευθείς στην καρδιά», δηλαδή οι δίκαιοι, «ακολουθούν αυτήν», δηλαδή δεν βρίσκονται σε αυτήν ως κρινόμενοι, αλλά παρίστανται γύρω του, σαν να δορυφορούν αυτόν που κρίνει (γι' αυτό και οι άλλοι ερμηνευτές αντί του «ακολουθούν αυτήν», μετέφρασαν «πίσω από αυτόν»), τότε οι επιμέρους παιδαγωγίες καταργούνται· διότι το κριτήριο του Θεού δεν είναι πλέον για υπενθύμιση, αλλά για ανταπόδοση. Πρόσθεσε τη λέξη «Διάψαλμα» γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, επειδή μετέφερε τον γενικό λόγο στο δικό του πρόσωπο: «Ποιος θα σηκωθεί μαζί μου εναντίον όσων διαπράττουν πονηρίες; Ή ποιος θα σταθεί στο πλευρό μου εναντίον εκείνων που εργάζονται την ανομία;»

Εάν όμως δεν μιανθεί η γυναίκα, θα είναι αθώα και θα συλλάβει σπέρμα. Επειδή, λοιπόν, όταν αυτοί οδηγήθηκαν στην αιχμαλωσία, τίποτα από αυτά δεν ήταν δυνατόν να γίνει, καθώς δεν υπήρχε ούτε ναός, ούτε θυσιαστήριο, ούτε σκηνή, ούτε προσφερόταν θυσία, έλεγε απειλώντας: Δεν θα τιμωρήσω τις θυγατέρες σας όταν πορνεύσουν, και τις νύφες σας όταν μοιχεύσουν.