Πατερικές αναφορές στο ΩΣΗΕ 4:8

Επειδή, όμως, ήταν πιθανό κάποιοι να αδιαφορήσουν για τα ευαγγελικά κηρύγματα και να θεωρήσουν ως μηδαμινό τον πραγματικά ευπρόσδεκτο καιρό της σωτηρίας, και κατόπιν να απορρίψουν την πίστη, ο μυσταγωγός επινοεί πάλι κάτι γι' αυτούς, το οποίο είναι αρκετά ικανό να τους φέρει σε συναίσθηση και να τους πείσει εύκολα να μην πέφτουν σε ραθυμία, αλλά μάλλον να αδράξουν τη ζωή εν Χριστώ. Και λέει για τον Θεό και Πατέρα: «Εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε για χάρη μας αμαρτία, ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη του Θεού μέσω αυτού». Είναι σαν να έλεγε: Εκείνον που δεν αμάρτησε ποτέ σε τίποτα, τον έκανε να πάθει αυτό που παθαίνουν οι υπερβολικά φιλαμαρτήμονες, για να αναδείξει δίκαιους εμάς που έχουμε αποδεχθεί την πίστη σε αυτόν. Διότι υπέμεινε «σταυρό, καταφρονώντας την ντροπή»· αφού ένας πέθανε για χάρη όλων, αυτός που αξίζει όσο όλοι. Όταν, λοιπόν, λέγεται ότι έγινε αμαρτία, μην υποθέσεις ότι διέπραξε αμαρτία· διότι δεν γνωρίζει να σφάλλει, εφόσον είναι Θεός ο Λόγος. Μάθε μάλλον ότι έχει παραδοθεί από τον Θεό και Πατέρα για τις αμαρτίες μας. Όπως ακριβώς, εξάλλου, και τα σφάγια που προσφέρονταν για την αμαρτία, σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, τα ονόμαζαν «αμαρτίες». Έχει γραφτεί, λοιπόν, στους προφήτες για εκείνους που είχαν ταχθεί να ιερατεύουν: «Τις αμαρτίες του λαού μου θα τρώνε, και στις αδικίες τους θα στρέφουν τις ψυχές τους»· διότι έτρωγαν τα θύματα που προσφέρονταν για τις αμαρτίες σύμφωνα με τον νόμο, οι επιμελητές και διάκονοι των θείων θυσιαστηρίων.

Επειδή, λοιπόν, κατρακύλησαν σε τέτοιο σημείο αθλιότητας και κακοβουλίας, και δεν έπαψαν να προσβάλλουν τον Θεό, θα μετατρέψω τη δόξα τους σε ατιμία, δηλαδή, γι' αυτό ακριβώς που αποφάσισαν να υπερηφανεύονται, γι' αυτό το ίδιο θα ντροπιαστούν. Πώς και με ποιον τρόπο; Διότι θα χάσουν τα καυχήματά τους για το μεγάλο πλήθος τους, αφού ο πόλεμος θα καταστρέψει μαζί με τους πολεμιστές και κάθε άλλη ηλικία· επειδή τα σπίτια και οι πόλεις θα απομείνουν έρημα από άνδρες. Και γι' αυτό ακριβώς το πράγμα θρηνούσε την Ιουδαία ο προφήτης Ιερεμίας λέγοντας: «Πώς έκατσε μόνη της η πόλη που ήταν γεμάτη από λαό; Εκείνη που κυβερνούσε χώρες, έγινε υποτελής στον φόρο». Και με άλλον τρόπο, προσβάλλοντας τον Θεό, θα βρεθούμε πολύ μακριά από κάθε καλή φήμη, πράττοντας όσα δεν επιτρέπονται· και για εκείνα που πρέπει να ντρεπόμαστε, γι' αυτά ακριβώς μερικές φορές υπερηφανευόμαστε και σηκώνουμε ψηλά το φρύδι, ώστε να λέγεται δικαίως και για εμάς: «Η δόξα τους βρίσκεται στην ντροπή τους». Επομένως, και με αυτό το νόημα να εκλάβεις πάλι αυτό που ειπώθηκε: «Τη δόξα τους θα μετατρέψω σε ατιμία». Διότι το ότι παραδίδονται κάποιοι «σε αδόκιμο νου, ώστε να κάνουν τα μη πρέποντα», πώς είναι δυνατόν να αμφισβητηθεί, αφού το έχει πει σαφώς ο μακάριος Παύλος. <Τις αμαρτίες του λαού μου θα φάνε, και μέσα στις αδικίες τους θα συλλάβουν τις ψυχές τους. Και όπως θα είναι ο λαός, έτσι θα είναι και ο ιερέας.> Έχοντας γράψει τις αιτίες της οργής προς το πλήθος, μεταφέρει τον λόγο στο ιερατικό τάγμα.

Θα ταίριαζε, όπως νομίζω, στον λόγο και αυτό που μόλις τώρα αναφέραμε: «Τη δόξα τους θα τη μετατρέψω σε ατιμία». Διότι δόξα της ιουδαϊκής Συναγωγής είναι η περίοπτη ιεροσύνη, και το εξέχον σε αυτήν και άγιο γένος, δηλαδή το λευιτικό. Βασίλευαν μεν κάποιοι από τη φυλή του Ιούδα, αλλά τα ανθρώπινα αξιώματα βρίσκονταν σε δεύτερη μοίρα σε σχέση με την ιεροσύνη και ήταν πολύ κατώτερα. Δόξα, λοιπόν, της ιουδαϊκής Συναγωγής είναι το ιερό και εκλεκτό γένος. Θα περιβληθεί, επομένως, με ατιμία, λέει, και θα μεταπέσει στην ασχήμια. Και για ποια αιτία; Επειδή, περιφρονώντας όσα τους άρμοζαν περισσότερο, παρασύρθηκαν στην αποστασία. Δεν διαφύλαξαν το αξίωμά τους, δεν κατανόησαν τον τρόπο της ιεροσύνης, δεν συνειδητοποίησαν ότι «τρώνε τις αμαρτίες του λαού μου, και μέσα στις αδικίες τους θα λάβουν τις ψυχές τους».

Βλέπεις πώς μεσιτεύουν όσοι παρίστανται στο θείο θυσιαστήριο, τρώγοντας αυτά που προσφέρονται για τις αμαρτίες, και πώς με καθαρότατες ικεσίες κατευνάζουν την οργή εναντίον εκείνων που αμαρτάνουν, και σχεδόν αφιερώνουν στον Θεό τις ίδιες τους τις ψυχές ως οσμή ευωδίας για τα παραπτώματα του λαού; Όπως ακριβώς βέβαια έπραξε και ο θεσπέσιος Ααρών, όταν άρχισε να καταστρέφεται ο λαός. Διότι έχει γραφτεί ως εξής: αρπάζοντας το θυμιατό και βάζοντας το θυμίαμα, «στάθηκε», λέει, «ανάμεσα στους νεκρούς και στους ζωντανούς, και σταμάτησε η καταστροφή». Έτσι μεσιτεύοντας και ο μακάριος Μωυσής, εκλιπαρούσε τον Θεό, όταν οι Ισραηλίτες κατασκεύασαν τον μόσχο στην έρημο· διότι υπέβαλε, τρόπον τινά, τον εαυτό του στην τιμωρία, παρακαλώντας και λέγοντας: «Αν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρεσέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από τη βίβλο αυτήν που έγραψες». «Θα φάνε λοιπόν τις αμαρτίες του λαού μου», δηλαδή τα θύματα που προσφέρονται για τις αμαρτίες. «Και στις αδικίες τους», δηλαδή στον καιρό της αδικίας τους (και είναι φανερό ότι πρόκειται για τους Ισραηλίτες ή τους λαούς) «αυτοί θα λάβουν τις ίδιες τους τις ψυχές», αντί του: θα τις προσφέρουν στον Θεό. Διότι η θεόπνευστη Γραφή δέχεται τη λέξη με αυτήν τη σημασία· επειδή εκείνο που προσφερόταν στον Θεό και ετοιμαζόταν για θυσία, λεγόταν ότι λαμβάνεται. Και η λέξη έχει τεθεί ακριβώς για να σημαίνει κάτι τέτοιο, όπως μόλις ανέφερα.

Για τον λόγο αυτό παραγγέλλει να πενθεί το εκλεκτό γένος, εννοώ βέβαια τους ιερείς, οι οποίοι δεν καταπονούνται εξαιτίας απολαβών, αλλά επειδή πονούν υπερβολικά για τους λαούς που βρίσκονται υπό την ποιμαντική τους ευθύνη, και έχουν οριστεί για τη θεία και αξιέπαινη λειτουργία, ώστε αυτοί, πριν από όλους τους άλλους, να εξευμενίζουν τον Θεό των όλων, και να μιμούνται τον ίδιο τον ιεροφάντη Μωυσή, που προΐστατο του Ισραήλ και έλεγε στον Θεό: «Σε παρακαλώ, Κύριε, αμάρτησε αυτός ο λαός μεγάλη αμαρτία· και αν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την· αν όμως όχι, εξάλειψε και εμένα από τη βίβλο σου αυτήν που έγραψας». Διότι το έργο της ιερωσύνης μεσιτεύει μεταξύ Θεού και λαών, και σε αυτούς που έχουν ταχθεί σε αυτή την τόσο σεπτή λειτουργία ταιριάζει, νομίζω, και πολύ εύλογα, η παρρησία στις δεήσεις. Διότι σχεδόν αφιερώνουν την ίδια τους τη ζωή στον Θεό υπέρ όλων, τρώγοντας τις θυσίες υπέρ των αμαρτιών. Αυτό λέει και διά φωνής Ωσηέ ο Θεός των όλων: «Αμαρτίες του λαού μου θα φάνε, και μέσα στις αδικίες τους θα προσφέρουν (λήψονται) τις ψυχές τους», δηλαδή, όταν αδικούν, αμαρτάνοντας ενάντια σε όσα ορίζει ο νόμος οι λαοί, τότε, λέει, οι ιερουργοί των θείων θυσιαστηρίων θα προσφέρουν στον Θεό τις δικές τους ψυχές υπέρ εκείνων. Το «λήψονται» δε, λέει, χρησιμοποιείται αντί του «θα προσκομίσουν» ή «θα αφιερώσουν». Διότι «λαμβάνεσθαι» λεγόταν ό,τι αφιερωνόταν στον Θεό.

Το ότι δόθηκε από τον νόμο το όνομα «αμαρτία» στα θύματα που προσφέρονται για τις αμαρτίες μας, το διασαφηνίζει ο Θεός λέγοντας μέσω του προφήτη για εκείνους που ιερουργούν: «Θα φάνε τις αμαρτίες του λαού μου»· δηλαδή, τα θύματα υπέρ των αμαρτιών του λαού μου θα γίνουν τροφή για τους ιερείς. Τους παραχωρεί λοιπόν το υπόλοιπο κάθε θυσίας, και προστάζει να το τρώνε, πλην όμως σε άγιο τόπο, λέει, και από κάθε αρσενικό. Και ποιος είναι ο λόγος για αυτό, έχει ήδη ειπωθεί από εμάς. Στα όσα βέβαια έχουν ήδη προηγηθεί, η απαρχή του ελαίου, του σίτου και του οίνου, και οι απολυτρώσεις των πρωτοτόκων, καθώς και τα αναθήματα, δεν τρώγονται πλέον μόνο από τα αρσενικά, ούτε μέσα στην αγία αυλή, αλλά πλέον στον οίκο του ιερέα, και παραχωρούνται προς απόλαυση και στις ίδιες τις θυγατέρες του, και σε κάθε γνώριμο και πολύ οικείο του. Και είναι αναγκαίο να τηρείται αυτή η διάκριση· διότι τα μεν υπολείμματα των θυσιών πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο από τους αγιασμένους, και δεν θα αποτελούν κοινή τροφή· και ο άγιος τόπος είναι αυτός που αρμόζει σε αυτά.

Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που νομίζει ότι ζημιώνεται τα έχασε όλα, και εκείνος που νομίζει ότι ευεργετεί τα έχασε όλα, έτσι και εκείνος που θεωρεί ότι ο ίδιος ευεργετείται, έλαβε περισσότερα· διότι ο Θεός αγαπά αυτόν που δίνει με ιλαρότητα. Επομένως, οφείλεις ευγνωμοσύνη στον φτωχό περισσότερο επειδή δέχθηκε. Διότι, εάν δεν υπήρχαν οι φτωχοί, δεν θα απέκοπτες το μεγαλύτερο μέρος των αμαρτημάτων σου· αυτοί είναι οι ιατροί των τραυμάτων σου· σου προσφέρουν ως φάρμακα τα ίδια τους τα χέρια. Δεν παρέχει τόσο τη θεραπεία ο ιατρός απλώνοντας τα χέρια και επιθέτοντας το φάρμακο, όσο ο φτωχός που απλώνει το χέρι και λαμβάνει τα δικά σου, καθώς αποτελεί εκμαγείο των κακών σου. Έδωσες το αργύριο, εξήλθαν μαζί του και τα αμαρτήματα. Τέτοιοι είναι και οι ιερείς· «Τις αμαρτίες», λέει, «του λαού μου τρώνε». Ώστε, λαμβάνεις μεγαλύτερα από όσα δίνεις, ευεργετείσαι μάλλον παρά ευεργετείς· στον Θεό δανείζεις, όχι σε ανθρώπους· αυξάνεις τον πλούτο, δεν τον μειώνεις· τον μειώνεις όμως εάν δεν ελαττώσεις από αυτόν, εάν δεν δώσεις. «Εάν φιλοξένησε», λέει, «εάν έπλυνε πόδια αγίων».